İçeriğe atla

Şili Sırtı

Şili Sırtı (Şili Yükselişi) ve diğer plaka sınırlarının ilişkisi (CTJ=Şili Üçlü Kavşağı; Sarı oklar plakaların göreceli hareketinin yönünü gösterir)

Şili Sırtı (Şili Yükselişi olarak da bilinir), Nazca Plakası ile Antarktika Plakası arasındaki farklı plaka sınırının oluşturduğu bir denizaltı okyanus sırtıdır. Nazca, Pasifik ve Antarktika plakalarının üçlü birleşiminden Şili'nin güney kıyısına kadar uzanmaktadır.[1][2] Sırt, sırt bölümlerine dik olan ve yayılma yönüne doğru ortogonal bir şekil gösteren birkaç bölümlü kırılma bölgesine bölündüğünden, Şili Sırtını haritada tanımak kolaydır. Sırt bölümlerinin toplam uzunluğu yaklaşık 550–600 km'dir.[1]

Sürekli yayılan Şili Sırtı doğuda güney Güney Amerika Plakası ile çarpışıyor ve sırt 14 milyon yıl öncesinden beri Taitao Yarımadası'nın altına dalıyor (Ma).[1][2] Sırt çarpışması, üstteki Güney Amerika Levhası'nın altında, daha küçük hacimli üst manto magma eriyiği içeren bir dilim penceresi oluşturmuştur. Bu, ayrılan Şili sırtının altındaki magma akış hızının ani düşük hızıyla kanıtlanmıştır.[1][2][3] Dalma, genellikle okyanus plakalarında bulunan, olivin ve piroksenden oluşan ultramafik bir kaya olan Taitao ofiyolitleri tarafından temsil edilen özel bir tür magmatik kayaç üretir.[2][4] Ayrıca Şili Sırtı'nın batması da Taitao Yarımadası'nda plütonlar halinde görünen Taitao granitini oluşturur.[2][5]

Şili Sırtı, Archean kıtasal kabuk başlangıcının derin okyanus kabuğundan nasıl oluştuğunu açıkladığı için çalışmaya değer olan sırt dalma- batmasını içermektedir.[4]

Kaynakça

  1. ^ a b c d Tebbens, S. F.; Cande, S. C.; Kovacs, L.; Parra, J. C.; LaBrecque, J. L.; Vergara, H. (10 Haziran 1997). "The Chile ridge: A tectonic framework". Journal of Geophysical Research: Solid Earth. 102 (B6): 12035-12059. doi:10.1029/96jb02581. ISSN 0148-0227.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: ":9" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: )
  2. ^ a b c d e Ramírez de Arellano, Cristóbal; Calderón, Mauricio; Rivera, Huber; Valenzuela, Mauricio; Fanning, C. Mark; Paredes, Eliot (October 2021). "Neogene Patagonian magmatism between the rupture of the Farallon plate and the Chile Ridge subduction". Journal of South American Earth Sciences. 110: 103238. doi:10.1016/j.jsames.2021.103238. ISSN 0895-9811.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: ":5" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: )
  3. ^ Russo, R.M.; VanDecar, John C.; Comte, Diana; Mocanu, Victor I.; Gallego, Alejandro; Murdie, Ruth E. (2010). "Subduction of the Chile Ridge: Upper mantle structure and flow". GSA Today: 4-10. doi:10.1130/gsatg61a.1. ISSN 1052-5173. 
  4. ^ a b Lagabrielle, Yves; Martin, Hervé; Dyment, Jérôme; Frutos, Jose; Cisternas, Maria Eugenia (2016), A Review on Forearc Ophiolite Obduction, Adakite-Like Generation, and Slab Window Development at the Chile Triple Junction Area: Uniformitarian Framework for Spreading-Ridge Subduction, Pageoph Topical Volumes, Cham: Springer International Publishing, ss. 3217-3246, doi:10.1007/978-3-319-51529-8_2, ISBN 978-3-319-51528-1, erişim tarihi: 10 Kasım 2021  Birden fazla yazar-name-list parameters kullanıldı (yardım); Yazar |ad1= eksik |soyadı1= (yardım) Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: ":8" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: )
  5. ^ Anma, Ryo; Armstrong, Richard; Orihashi, Yuji; Ike, Shin-ichi; Shin, Ki-Cheol; Kon, Yoshiaki; Komiya, Tsuyoshi; Ota, Tsutomu; Kagashima, Shin-ichi; Shibuya, Takazo (November 2009). "Are the Taitao granites formed due to subduction of the Chile ridge?". Lithos. 113 (1–2): 246-258. doi:10.1016/j.lithos.2009.05.018. ISSN 0024-4937. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Buz Denizi</span> Kuzey Kutbu bölgesinde bir okyanus

Kuzey Buz Denizi ya da Arktik Okyanusu, Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika'nın kuzeylerinde yer alan, Kuzey Kutbu'nu kapsayan, buzlarla kaplı bir okyanustur. Uluslararası Hidrografi Örgütü (IHO) tarafından okyanus olarak kabul edilmektedir (Arctic Ocean). Yüzölçümü 14.090.000 km² olan devasa bir alandır. Diğer okyanuslara göre sığ olup, en derin noktası 5.449 m, ortalama derinlik 1.038 m'dir. Rusya, ABD, Kanada, Danimarka (Grönland), Norveç ile kıyıları vardır. Bunlara ek olarak soğuk ve elverişsiz iklimine rağmen çok önemli hayvan çeşitliliğine sahip olan Arktik Okyanus'ta birçok balık ve kuş türü yanında kompleks habitatlar oluşturan memeliler de yer alır. Özellikle kutup bölgesinin ikon hayvanları kutup ayıları, foklar, morslar, belugalar ve narvaller bu iklim ve çevre koşullarına milyonlarca yıllık bir evrimle adapte olmuşlardır.

<span class="mw-page-title-main">Atlantik Ortası Sırtı</span> Atlas Okyanusunda deniz seviyesinin altında uzanan dağ silsilesi

Atlantik Ortası Sırtı ya da Atlantik Ortası Yükselimi Atlas Okyanusu'nun ortasında, tüm taban boyunca uzanan, büyük bölümü sular altında bulunan sıradağ kümesi ve okyanus ortası sırtıdır. Kuzey Kutbu'nun 333 kilometre güneyinde 87° Kuzey'den başlayarak 54° Güney'deki Bouvet Adası'na kadar uzanır. Dağların yüksek bölümleri yer yer su yüzeyine çıkarak okyanusta adalar oluşturur. İzlanda bu şekilde oluşmuştur. Yükselim 1950'lerde Marie Tharp ve Bruce Heezen tarafından bulunmuştur. Bu oluşumun bulunması Alfred Lothar Wegener'ın Kıta Kayması Teorisinin geliştirilmiş hali olan Levha hareketleri kuramının dünyaca kabul görmesini sağlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Yuzuru Hanyu</span> Japon artistik patinajcı (d. 1994)

Yuzuru Hanyū, Japon buz patencidir. 2 kez Olimpiyat şampiyonu, 2 kez Dünya şampiyonu, 1 kez 2010 Dünya Gençler şampiyonu, 1 kez 2009-10 Gençler Grand Prix şampiyonu, 4 kez ISU Grand Prix Finali şampiyonu, 4 Kıta şampiyonu ve 6 kez Japonya ulusal şampiyonu olmuştur. Artistik buz pateni tarihinde Super Slam tamamlayan ilk ve tek erkek sporcudur.

<span class="mw-page-title-main">Şili Kızılderilileri</span>

Şili Kızılderilileri, Şili'de yaşayan, Andlar ve Amazonya kültür gruplarından Kızılderili halkları. Şili nüfusunun % 4.6 sına denk gelen 692.000 kişilik nüfusa sahiptirler ve bunun % 85 kadar Mapuçelerden oluşur. Diğer halklar arasında Aymaralar, Keçuvalar, Atakamenyolar, Kollalar, Diaguita, Yaghan ve Kawashkar grupları yer alır. Diğer ufak gruplar arasında Cacahue, Chango, Picunche, Chono, Tehuelche, Cunco ve Selknam sayılabilir.

<span class="mw-page-title-main">Kıtasal çarpışma</span>

Kıtasal çarpışma Dünya'nın yakınsak sınırlarında meydana gelen bir levha tektoniğidir. Kıtasal çarpışma yitim zonu üzerinde olan bir olaydır, bu çarpışma süreci boyunca yitim bölgesi yok edilir ve bu sayede dağlar oluşur, iki kıta bir araya gelir. Kıtasal çarpışma sadece; bu gezegende bilinen farklı kabukların, okyanus ve kıta arasında, nasıl davrandığını gösteren ilginç bir örnektir.

<span class="mw-page-title-main">Cueva de las Manos</span>

Cueva de las Manos, Arjantin'in Santa Cruz eyaletinde, Perito Moreno kasabasının 163 km güneyinde bulunan bir mağara ve kaya sanatı sitelerinden oluşan bir komplekstir. Adını, kaya duvarlara çok sayıda kolaj halinde şablonlanmış yüzlerce el resminden almıştır. Sanat, Kolomb öncesi Güney Amerika'nın Arkaik döneminde, MÖ 7.300 ile MS 700 arasında birkaç dalga halinde yaratıldı. Resimlerin yaşı, resmi oluşturmak için mağaranın duvarına boya püskürtmek için kullanılan kemik boruların kalıntılarından, sanat eserinin radyokarbon tarihlemesinden ve stratigrafik tarihlemeden hesaplandı.

<span class="mw-page-title-main">Okyanus ortası sırtı</span>

Okyanus ortası sırtı; levha tektoniği tarafından oluşturulan omurgası boyunca uzanan tipik bir vadi olarak bilinen ve çeşitli sıra dağları içeren su altı dağ sistemi için kullanılan genel bir terimdir. Bu tip okyanussal sırtlar deniz tabanı yayılmasına neden olan okyanussal yayılma merkezi olarak bilinen bir karakteristiktir. Okyanussal kabuk, lav olarak yükselme, soğutma üzerine yeni bir kabuk oluşturma, okyanus kabuğundaki lineer bir zayıflıkta magma olarak mantoda yükselmesine neden olan konveksiyonel akımlardan dolayı deniz tabanı yükselmesi ile oluşur. Bu okyanus ortası sırtı sonuç olarak farklı iki tektonik plakayı birbirinden ayırır.

<span class="mw-page-title-main">Transform fay</span>

Bir transform fay veya transform fay sınırı, hareketin ağırlıklı olarak yatay olduğu bir plaka sınırı boyunca süregelen bir faydır. Başka bir plaka sınırına, bir dönüşüme, yayılma sırtına veya bir batma bölgesine bağlandığı yerde aniden sona erer.

<span class="mw-page-title-main">Yitim zonu</span> jeolojik bir süreçt

Yitim zonu, bir plakanın diğerinin altında hareket ettiği ve mantoda yüksek yerçekimi potansiyel enerjisi nedeniyle batmaya zorlandığı tektonik plakaların konverjan sınırlarında gerçekleşen jeolojik bir süreçtir. Bu işlemin gerçekleştiği bölgeler, batma bölgeleri olarak bilinir. Yitim oranları tipik olarak yılda santimetre cinsinden ölçülür, ortalama konverjan oranı çoğu plaka sınırı boyunca yılda yaklaşık iki ila sekiz santimetredir.

<span class="mw-page-title-main">Salgınlar listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Salgın, bulaşıcı bir hastalığın belirli bir popülasyondaki çok sayıda insana kısa sürede yayılmasıdır. Örneğin meningokok enfeksiyonlarında ardışık iki hafta boyunca 100,000 insanda 15 ve üzeri vaka görülmesi bir salgın olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Antarktika levhası</span>

Antarktika levhası, Antarktika kıtasını içeren ve çevresindeki okyanusların dışına uzanan levha hareketleri. Antarktika levhası, Gondwana'dan ayrıldıktan sonra kıtanın bugünkü izole edilen güneyine taşınmaya başlamış ve kıtanın daha soğuk bir iklime dönüşmesine neden olmuştur. Antarktika levhası neredeyse tamamen genişleyen okyanus ortası sırtı sistemleri ile sınırlandırılmıştır. Bitişiğindeki levhalar; Nazca levhası, Güney Amerika levhası, Afrika levhası, Hint-Avustralya levhası, Pasifik levhası ve bir transform sınırının karşısındaki Scotia levhasıdır.

1,7-Oktadien (C8H14) hafif alev alan bir organik bileşiktir.

Marvel Sinematik Universe (MCU) bir olan medya franchising ve paylaşılan kurgusal evren arasında ayardır süper kahraman dizileri içinde görünen karakterlere göre Marvel Comics yayınları. MCU ilk olarak 2013'ten 2020'ye kadar ABC, Netflix, Hulu ve Freeform'da yayınlanan Marvel Television dizileriyle televizyona genişledi. Marvel Studios films- arkasında -the yapım stüdyosu üzerine dizi bırakmadan başlayacak Disney+ parçası olarak 4. Evre'nın başlangıcı olan WandaVision dizisi ile başladı.

<span class="mw-page-title-main">Proceratosauridae</span> teropod dinozor familyası

Proceratosauridae, Orta Jura'dan Erken Kretase'ye kadar varlığını sürdürmüş bir tiranozor familyasıdır.

<span class="mw-page-title-main">José Ferrater Mora</span>

José María Ferrater Mora, Katalan filozof, denemeci ve yazar. 20. yüzyılın en önde gelen Katalan filozofu olarak kabul edilir. Diccionario de filosofía ve Varlık ve Ölüm: Bütünleşmeci Felsefenin Anahatları da dahil olmak üzere 35'ten fazla kitabın yazarıdır. Çalıştığı konular ontoloji, felsefe tarihi, metafizik, antropoloji, tarih ve kültür felsefesi, epistemoloji, mantık, bilim felsefesi ve etiktir. Ayrıca birkaç film yönetmiştir.

<i>Dinosauriformes</i> dinozorları ve en yakın akrabalarını içeren sürüngen kladı

Dinosauriformes, dinozorları ve onların en yakın akrabalarını içeren bir arkozor sürüngen kladıdır. Tüm dinosauriformlar, kısaltılmış ön ayaklar ve kısmen ila tamamen delikli bir asetabulum, geleneksel olarak dinozorları tanımlamak için kullanılan kalça yuvasındaki delik gibi çeşitli özelliklerle ayırt edilir. Bilinen en eski dinosauriform türü, yaklaşık 245 milyon yıl önce, orta Triyas döneminin Anisiyen yaşı kadar erken yaşamış olabilecek bir silesaurid olan Asilisaurus'tur.

Cuisinart, Conair Corporation'a ait Amerikan ev aletleri markasıdır. Şirket, 1971 yılında Carl Sontheimer tarafından ABD pazarına elektrikli mutfak robotu getirmek için kuruldu. "Mutfak robotu", 1973'te Chicago'da bir yemek fuarında tanıtılan ilk modeldi. "Cuisinart" adı "mutfak robotu" ile eş anlamlı hale geldi. Aynı zamanda "mutfak" ve "sanat"ın bir portmantoudur.

RU-59063, ilk olarak 1994'te tanımlanan ve hiçbir zaman pazarlanmayan bir nonsteroid androjen veya seçici androjen reseptör modülatörüdür (SARM). Başlangıçta potent bir antiandrojen olduğu düşünülüyordu, ancak takip eden araştırmalar, dihidrotestosterondan (DHT) daha düşük etkinliğe sahip olsa da, aslında doza bağımlı androjenik aktiviteye sahip olduğunu buldu. İlaç, N -ikameli bir aril tiyo hidantoindir ve birinci nesil bir nonsteroidal antiandrojen (NSAA) olan nilutamidden türetilmiştir. İkinci nesil NSAA'lar enzalutamid, RD-162 ve apalutamid, RU-59063'ten türetilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Üçlü eklem</span> Üç tektonik levhanın sınırlarının birleştiği nokta

Üçlü eklem ya da üçlü kavşak, üç tektonik plakanın sınırlarının buluştuğu noktadır. Üçlü kavşakta, üç sınırın her biri üç tipten biri olacaktır - sırt (R), çukur (T) veya transform fay (F) - ve üçlü kavşaklar, içlerinde birleşen plaka marjı tiplerine göre tanımlanabilir.. On olası üçlü bağlantı türünden yalnızca birkaçı zaman içinde kararlıdır. Dört veya daha fazla plakanın bir araya gelmesi de teorik olarak mümkündür, ancak bağlantı noktaları yalnızca anlık olarak var olacaktır.

Bu, kütleçekimsel mikromercekleme tarafından tespit edilen ötegezegenlerin bir listesidir. Bu fenomen, arka plandaki yıldızın ışığının ön plandaki bir nesnenin etrafında bükülmesiyle sonuçlanır ve bu da görüntünün bozulmasına neden olur. Ön plandaki nesne, yörüngesinde bir gezegen bulunan bir yıldızsa, anormal derecede parlak bir görüntü gözlemleriz. Arka plandaki yıldızın parlaklığını ve ışık bozulmasını teorik modellerle karşılaştırarak gezegenin kütlesini ve yıldızına olan uzaklığını tahmin edebiliriz.