İçeriğe atla

İnşa edilmiş yeraltı tarihsel mirası

İnşa Edilmş Yeraltı Tarihsel Mirası

İlk insandan itibaren yeraltı barınma, saklama ve korunma gibi çok çeşitli amaçlar için kullanılmıştır.[1] İlk başlarda doğal yeraltı açıklıkları (mağaralar, obruklar) kullanılmış ise de daha sonra insanlar yeraltında belirlenmiş amaçlar için yapılar oluşturmuşlardır. İnsanlık tarihi içinde oluşturulmuş yeraltı yapılarından kültürel ve doğal açıda önemli olanları UNESCO Dünya Mirası Listesinde 12 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. yer almaktadır. Mağara gibi doğal yollarla oluşmuş yeraltı yapıları dışında insan eli inşa edilen yeraltı yapıları İnşa Edilmiş Yeraltı Tarihsel Mirası[2]] olarak tanımlanır.

Türkiye’de İnşa Edilmiş Yeraltı Tarihsel Mirası

Kapadokya bölgesinde yer alan yeraltı şehirleri başta olmak üzere Türkiye’de en bilinen yapılar aşağıda sıralanmıştır.

1. Derinkuyu Yeraltı Şehri 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

2. Kaymaklı Yeraltı Şehri 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

3. Ayatekla Yeraltı Kilisesi

4. Yerebatan Sarnıcı

Türkiye'de İnşa Edilmiş Yeraltı Tarihsel Mirası ile İlgili Çalışma Yapan Kurumlar

Önde gelen ya da bazı örnek kurumlar aşağıda sırlanmıştır.

Kamu Kurumları

Kültür ve Turizm Bakanlığı 30 Nisan 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kapadokya Alan Başkanlığı 7 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Şehir ve Bölge Planlama Bölümleri

ODTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

İTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

KTÜ Şehir ve Bölge Planlama Bölümü 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Arkeoloji/Klasik Arkeoloji ve Arkeoloji Sanat Tarihi Bölümleri

Akdeniz Üniversitesi Arkeoloji Bölümü 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Çanakkale Onzekiz Mart Üniversitesi Arkeoloji Bölümü 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Arkeoloji Bölümü 5 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Ankara Üniversitesi Arkeoloji Bölümü 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

İstanbul Üniversitesi Arkeoloji Bölümü 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Ege Üniversitesi Arkeoloji Bölümü 8 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Kaynakça

  1. ^ Mulec, J. 2014. Human impact on underground cultural and natural heritage sites, biological parameters of monitoring and remediation actions for insensitive surfaces: Case of Slovenian show caves. Journal for Nature Conservation, 22. ss. 132–141 http://dx.doi.org/10.1016/j.jnc.2013.10.001
  2. ^ Pace, Guiseppe (2021). Underground Built Heritage Valorization: Proc. First Underground4value Training School (e-print bas.). Roma: CNR Edizioni. ISBN 978-88-8080-450-5

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Sivas</span> Sivas ilinin merkezi olan şehir

Sivas, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Sivas ilinin merkezi olan şehir ve bölgenin en eski ve önemli kentlerinden biridir. Doğusunda Hafik, güneyinde Ulaş ve Altınyayla, güneybatısında Şarkışla, batısında Yıldızeli ilçeleri; kuzeyden Tokat, Ordu, Giresun; doğudan Erzincan; güneyden Malatya, Kahramanmaraş ve Kayseri; batıdan da Yozgat illeriyle komşudur.

<span class="mw-page-title-main">Yeşilova Höyüğü</span> İzmir, Türkiyede arkeolojik sit

Yeşilova Höyüğü İzmir'in en eski yerleşim birimidir. Bornova ilçesinin Karacaoğlan mahallesinde, Manda çayı kıyısında bulunan bir höyüktür. Yer olarak Işıkkent Eğitim Kampüsü'nün doğusuna, Bornova Anadolu Lisesi'nin güneybatısına düşmektedir. Yerleşim olduğu dönemlerde İzmir Körfezi iki kilometre daha içerideydi, bölge bugünkünden daha sulaktı ve daha zengin bir flora ile faunaya sahipti. Bornova Ovası'nın orta kesimindeki Yeşilova Höyüğü, Yassıtepe Höyüğü ve İpeklikuyu Höyüğü, günümüz İzmir'inde ilk düzenli yerleşimlerin olduğu noktalardır. Diğer yandan alan olarak bakıldığında Batı Anadolu'daki en büyük yerleşimdir. Günümüzde, Bornova Ovası yüzeyinin 4-5 metre altında kalmış durumdadır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de turizm</span> Türkiyede bir sektör

Türkiye'de turizm, ülke ekonomisi için önemli bir sektördür. Turizm gelirlerinin ihracata oranı %16,7'dir. Ülkedeki turizm faaliyetleri Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın sorumluluk alanındadır. Türkiye'de ülkenin tarihini ve kültürünü yansıtan pek çok turistik yer mevcut olup ayrıca Akdeniz ve Ege Denizi'nin kıyısında turistik aktiviteler yapılmaktadır. Son yıllarda ülke, sağlık turizminde popüler hâle gelmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Uçhisar, Nevşehir</span> Nevşehir ilinin Merkez ilçesine bağlı bir belde.

Uçhisar, Nevşehir ilinin merkez ilçesine bağlı bir belde.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'deki Dünya Mirasları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Türkiye'de yirmi bir tane UNESCO Dünya Mirası bulunmaktadır. İlk olarak 1985'te İstanbul'un Tarihî Alanları, Göreme Millî Parkı ve Kapadokya ile Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, son olarak da 2023'te Gordion ile Anadolu'nun Ortaçağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri listeye dâhil edildi. Listedeki varlıklardan on dokuzu kültürel, ikisi karma alandır. Türkiye'nin Dünya Mirası Geçici Listesi'nde ise yetmiş dokuz tane varlığı bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Ohri Gölü</span>

Ohri Gölü, Kuzey Makedonya'nın güneybatısı ile Arnavutluk'un doğu toprakları arasındaki dağlık, sınır bölgesinde yer alan bir göl.

<span class="mw-page-title-main">Bulunduğu ülkelere göre Dünya Mirasları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

2024 yılı sonu itibarıyla, 195 "Taraf Devlet"te 1.223 Dünya Mirası Alanı bulunmaktadır. 1,223 Dünya Mirası Alanının 952'si kültürel, 231'i doğal, 40'ı karma özelliktedir. Bu Dünya Mirası Alanlarının 49'u sınıraşırı alan olup, birden fazla ülke tarafından paylaşılmaktadır. Sınıraşırı alanları paylaşan toplam 72 ülke bulunmaktadır. Ülkeler Dünya Miras Komitesi tarafından Afrika, Arap Devletleri, Asya ve Pasifik, Avrupa ve Kuzey Amerika ve Latin Amerika ve Karayipler olmak üzere beş coğrafi bölgeye ayrılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ani</span> Karsın güneydoğusunda il ve ören yeri

Ani, Kars şehrinin güneydoğusunda ve Arpaçay boyunda bulunan ören yeridir.

<span class="mw-page-title-main">Göreme'deki kiliseler listesi</span> Vikimedya madde listesi

Göreme'deki kiliseler listesi, Türkiye'deki Nevşehir şehrinin bir beldesi olan Göreme'de bulunan ilk Hristiyanlar tarafından inşa edilen kiliseleri kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Yezd (şehir)</span>

Yezd, İran'ın orta kısmında, Yezd Eyaleti'nin yönetim merkezi olan şehir.

<span class="mw-page-title-main">Bath</span>

Bath, Birleşik Krallık'ın İngiltere ülkesinin Güney Batı bölgesinde bulunan bir kentsel yerleşimdir. Törensel Somerset kontluğunda bulunur. Yerel idare olarak 1996'dan beridir "Bath ve North East Somerset Tek Seviyeli Yerel İdare" merkezidir. Şehir statüsü Kraliçe I. Elizabeth tarafından 1590 yılında verilmiştir.

Kültürel miras veya kültür mirası daha önceki kuşaklar tarafından oluşturulmuş ve evrensel değerlere sahip olduğuna inanılan eserlere verilen genel bir isimdir. Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunması Sözleşmesi kültür mirasını üç sınıfta gruplandırmaktadır:

<span class="mw-page-title-main">Ayasuluk Tepesi</span>

Ayasuluk Tepesi, İzmir il merkezinin güney-güneydoğusunda, Selçuk ilçesinde yer alan bir höyüktür. Bölgedeki geniş araştırmalar öncesinde Efes antik kentinin MÖ 1050 yıllarında Yunanistan'dan gelen göçmenler tarafından kurulduğu düşünülmekteydi. Ancak özellikle Ayasuluk Tepesi'nde ve Çukuriçi Höyüğü'nde yapılan kazılar, yakın civarda günümüzden 8 bin yıl öncesinden itibaren Neolitik yerleşmeler olduğunu ortaya çıkarmıştır. Yine aynı kazılar, Efes'in Erken Tunç Çağı'nda kurulduğu ve Ayasuluk Tepesi'nin daha da eskiye dayanan ilk Efes yerleşmelerinden biri olduğunu ortaya koymuştur. Diğer yandan Hitit Dönemi'nde Batı Anadolu'da İmparatorluk'a bağlı Arzava - Mira Krallıklarının başkenti olan Apasas'ın da Ayasuluk Tepesi olduğu kesinleşmiş gibidir. Helenistik ve Roma Dönemleri'nde Efes'te gelişen kentin Bizans Dönemi'nde yeniden Ayasuluk Tepesi'ne geldiği, 1330 yılında Türkler tarafından alındığı ve Aydınoğulları Beyliği'nin başkentliğini yaptığı bilinmektedir. Yerleşim 16. yüzyıldan itibaren daralmaya başlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">İzmir Agorası</span> İzmirde bulunan antik bir meydan

İzmir Agorası veya Smyrna Agorası, günümüzde İzmir'in Konak ilçesinde bulunan ve MÖ 4. yüzyılda kurulan agoradır. Zamanında Smyrna kentinin devlet agorası olarak işlev gördü. MS 178'de meydana gelen depremin ardından Roma İmparatoru Marcus Aurelius'un desteğiyle yeniden inşa edildi. Osmanlı döneminde mezarlık ve namazgâh olarak kullanıldı. Bölgedeki ilk kazı çalışmaları 1932'de gerçekleştirildi. İzmir Agorası, 2020'de UNESCO tarafından "İzmir Tarihî Liman Kenti" adıyla oluşturulan miras alanının bir parçası olarak Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil edildi. Ekim 2023'te ören yerinde 700 metre uzunluğunda gezi yolu yapıldı.

<span class="mw-page-title-main">Dünya Mirası</span> kültürel veya fiziksel önemi nedeniyle UNESCO tarafından listelenen yer

Dünya Mirası, UNESCO tarafından listelenen, özel kültürel veya fiziksel öneme sahip yerlerden her birine verilen addır. Genel Kurul tarafından seçilen 21 UNESCO üyesi ülkenin oluşturduğu Dünya Miras Komitesi tarafından yönetilen uluslararası Dünya Mirası Programı bu listeyi güncellemektedir.

<span class="mw-page-title-main">Derinkuyu Yeraltı Şehri</span>

Derinkuyu Yeraltı Şehri, Kapadokya bölgesinde bulunan, Nevşehir - Niğde kara yolu üzerinde ve Nevşehir’e 30 km uzaklıkta bulunan Derinkuyu ilçesinde, kayalara oyulmuş yeraltı şehridir.

<span class="mw-page-title-main">Korikos</span>

Korykos; Anadolu'nun güneyinde, günümüzde Mersin'in Erdemli ilçesi sınırları içinde yer alan antik bir kent. UNESCO, 2014'te kenti Dünya Mirası Geçici Listesi'ne ekledi.

<span class="mw-page-title-main">Antik Kyoto'nun Tarihî Anıtları</span>

Antik Kyoto'nun Tarihî Anıtları, Japonya'nın Kyoto, Uji ve Ōtsu şehirlerinde yer alan 17 tarihi yapıyı kapsayan bir UNESCO Dünya Mirası Alanı'dır. Bu yapılardan 13'ü Budist tapınağı, üçü Şinto tapınağı ve biri kaledir.

<span class="mw-page-title-main">Akkale öreni</span> Erdemli"de bir ören yeri

Akkale Mersin ilinde bir ören topluluğudur.

Yemen'de turizm, Yemen'e yapılan turizmi ifade eder. Geleneksel olarak, Yemen yüzyıllardır Orta Doğu ve Afrika Boynuzu ticaret yollarının ortasında bir turizm merkezi olmuştur. Turizm, bölgenin küresel ticarette temel bir rol oynamıştır ve 20. yüzyıla kadar böyle kalmıştır. Sonrasında 2011 Yemen Krizi'nden bu yana turizmde sert bir düşüş yaşandı. Aşırılıkçılığın yükselişi, yabancı turistlerde Yemen hakkında korkuya neden oldu. Yemen'in dört Dünya Mirası Alanı vardır, tarihi eski Sana'a şehri de dahil olmak üzere bazı yerlere saldırılmıştır. 2015 yılında UNESCO, Yemen'in dünya mirası alanlarını koruma planını açıkladı.