İçeriğe atla

İlişkisel veri tabanı yönetim sistemi

İlişkisel veri tabanı yönetim sistemi (İVTYS, İngilizce: Relational Database Management System kısaca RDBMS), verilerin tablolarda satır ve sütunlar hâlinde tutulduğu ve yüksek bir veri tutarlılığına sahip veri depolama sistemidir.

İlişkisel veri tabanını çeşitli tablolar arasında organize edilmiş verilerden oluşan veri tabanı olarak açıklanabilir. Bu farklı tablolar arasındaki veriler, çeşitli anahtarlar vasıtası ile birbirlerine bağlanırlar. İlgili tablolarda, sütunlar arasında bir anahtar sütun yer alır. Bu anahtar sütun aracılığı ile birden çok tablo verileri birbiriyle bağlantı sağlayabilir ve herhangi bir sorgulamada birlikte görüntülenebilir. Bu tür veri tabanları arasında dBase, Informix, Ingres, MySQL, Oracle ve PostgreSQL başta gelmektedir.

Örnek olarak isim ve numaralardan oluşan bir liste ilişkisel veri tabanıdır. Yalnızca kişilerin numaralarının gözüktüğü beyaz sayfalar bir çeşit veri tabanını oluşturur. Polis ve itfaiye gibi kurumların sıralaması ise beyaz sayfalardaki gibi kişi adlarına göre değil numaralarına göre yapılır. Belirli bir amaç için yapılan bu sıralama veriye erişim kolaylığı sağlamaktadır.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">MySQL</span>

MySQL, altı milyondan fazla sistemde yüklü bulunan çoklu iş parçacıklı, çok kullanıcılı, hızlı ve sağlam bir veri tabanı yönetim sistemidir.

Hibernate, Java platformunda yazılmış bir ORM aracıdır. ORM, nesne odaklı dillerdeki nesnelerin, ilişkisel veri tabanlarındaki kayıtlara nasıl karşılık geldiğini yürüten bir teknolojidir. NHibernate adında .NET çatısı için yeniden yazılmış bir türevi bulunur.

SQL, verileri yönetmek ve tasarlamak için kullanılan bir dildir. SQL, kendi bir programlama dili olmamasına rağmen birçok kişi tarafından programlama dili olarak bilinir. SQL herhangi bir veri tabanı ortamında kullanılan bir alt dildir. SQL ile yalnızca veri tabanı üzerinde işlem yapılabilir; veritabanlarında bulunan sistemlere bilgi ekleme, bilgi değiştirme, bilgi çıkarma ve bilgi sorgulama için kullanılmaktadır. Özellikle de ilişkisel veritabanı sistemleri üzerinde yoğun olarak kullanılmaktadır. SQL'e özgü cümleler kullanarak veri tabanına kayıt eklenebilir, olan kayıtlar değiştirilebilir, silinebilir ve bu kayıtlardan listeler oluşturulabilir.

Veritabanları, yapılandırılmış bilgi veya verilerin depolandığı alanlardır. Bilgi artışıyla birlikte bilgisayarda bilgi depolama ve bilgiye erişim konularında yeni yöntemlere ihtiyaç duyulmuştur. Veritabanları; büyük miktardaki bilgileri depolamada geleneksel yöntem olan "dosya-işlem sistemine" alternatif olarak geliştirilmiştir. Telefonlardaki kişi rehberi günlük hayatta çok basit bir şekilde kullanılan veri tabanı örneği olarak kabul edilebilir. Bunların dışında internet sitelerindeki üyelik sistemleri, akademik dergilerin ve üniversitelerin tez yönetim sistemleri de veritabanı kullanımına örnektir. Veritabanları sayesinde bilgilere ulaşılabilir ve onları düzenlenebilir. Veritabanları genellikle bireysel olarak satın alınamayacak kadar yüksek meblağlara sahip olmasına karşın; ücretsiz kullanıma açılan akademik veritabanları da bulunmaktadır. Akademik veritabanları aracılığıyla bazen bibliyografik bilgi bazen de tam metinlere erişmek mümkündür. Veritabanları, veritabanı yönetim sistemleri aracılığıyla oluşturulur ve yönetilir. Bu sistemlere; Microsoft Access, MySQL, IBM DB2, Informix, Interbase, Microsoft SQL Server, PostgreSQL, Oracle ve Sysbase örnek olarak verilebilir.

Kaydedilmiş işlev, veritabanı yönetim sistemlerinde veritabanı istemcisinden tüm komut dizilerini çağırmak için kullanılabilen bir komuttur. Bu nedenle, bir dizi kayıtlı komutu çalıştıran bağımsız bir komuttur. Kaydedilmiş işlevler, ilgili veritabanının veri sözlüğüne kaydedilir.

Veri tutarlılığı, veritabanı sistemlerinde verilerin mantıksal tutarlılık kavramını ifade eder. Bu diğer tablolardaki kayıtlar ile ilgili bir tutarlılık olabileceği gibi aynı tablodaki farklı sütunlar arasındaki tutarlılıktan da bahsedilebilinir.

<span class="mw-page-title-main">PostgreSQL</span> Veri tabanı yönetim sistemi

PostgreSQL ya da Postgres, özgür ve açık kaynak kodlu, SQL destekli bir ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir.

InnoDB, MySQL AB tarafından dağıtılan tüm paketlerde yer alan standart MySQL veri tabanı motorudur. Sistemi diğer kayıt motorlarından ayıran en önemli özellik ACID uyumlu olması, aktarım ve yabancı anahtar desteği sunmasıdır.

MyISAM, MySQL ilişkisel veri tabanı yönetim sisteminin kullandığı ön tanımlı kayıt motorudur. Öncülü ISAM kodu temel alınarak geliştirilen MyISAM birçok yararlı özelliğe sahiptir. Ne var ki, MySQL'in son sürümleri aktarım ve veri tutarlılığı kısıtlamaları desteği sunan ve yüksek eşgüdüm öngören InnoDB'yi yeğlemektedir.

EJB QL veya EJB-QL Enterprise Java Beans için bir veritabanı sorgulama dili olup her veritabanında koşabilir. J2EE uygulamalarında kullanılır. SQL'e kıyasla daha karmaşık olup ifâde gücü daha azdır.

İlişkisel bütünlük. Herhangi bir tablonun yabancı anahtar kolonunda bulunan her bir değerin referansının bulundugu kaynak tabloda birincil anahtar değeri olarak var olması zorunluluğunu gerektiren özelliğe veri yapılarında ilişkisel bütünlük denir.

Bilgisayar bilimleri'nde NoSQL, klasik ilişkisel veritabanı yönetim sistemlerinden (İVTYS) bir şekilde farklı olan veritabanı yönetim sistemleri için kullanılan bir kavramdır. Bu veri depolarının sabit tabela düzenlerine ihtiyaçları olmayabilir, alışılagelmiş join işlemleri kullanılmaz, tipik olarak yatay ölçeklemeye gidilir. Akademisyenlerce ve makalelerde tipik olarak böyle veri depolarına yapılanmış bellek denir. Bu kavram klasik ilişkisel veritabanlarını altküme olarak görür. Bu kavram aynı zamanda SQL ve Daha Fazlası olarak da adlandırılmaktadır.

Bir uzamsal (mekansal) veri tabanı verileri depolamak ve bir geometrik uzayda/uzamda/mekanda tanımlanmış nesneleri temsil için sorgu verileri ile en uygun hale getirilmiş bir veri tabanıdır. En gelişmiş uzamsal veri tabanları, noktalar, çizgiler ve çokgenler gibi basit geometrik nesnelerin temsiline izin verir. Bazı uzamsal veri tabanları, 3D nesneler, topolojik kapatıcılık, doğrusal ağlar ve Üçgenlenmiş Düzensiz Ağ gibi daha karmaşık yapıları işlemektedir. Özgün veri tabanları çeşitli sayısal veriler ve karakter tiplerini yönetmek için tasarlanmış olsa da veri tabanlarına etkin uzamsal veri türlerini işlemek için ek işlevsellik eklenmesi gerekiyor. Bunlara genellikle geometri veya özellik denir. Open Geospatial Consortium basit özelliklerin belirtimini oluşturdu ve veri tabanı sistemlerinde uzamsal işlevsellik eklemek için ölçütleri belirliyor.

<span class="mw-page-title-main">SQL enjeksiyonu</span>

SQL enjeksiyonu, veri tabanına dayalı uygulamalara saldırmak için kullanılan bir atak tekniğidir; burada saldırgan SQL dili özelliklerinden faydalanarak standart uygulama ekranındaki ilgili alana yeni SQL ifadelerini ekler.. SQL enjeksiyonu, uygulamaların yazılımları içindeki bir güvenlik açığından faydalanır, örneğin, uygulamanın kullanıcı giriş bilgileri beklediği kısma SQL ifadeleri gömülür, eğer gelen verinin içeriği uygulama içerisinde filtrelenmiyorsa veya hatalı şekilde filtreleniyorsa, uygulamanın, içine gömülmüş olan kodla beraber hiçbir hata vermeden çalıştığı görülür. SQL enjeksiyonu, çoğunlukla web siteleri için kullanılan bir saldırı türü olarak bilinse de SQL veri tabanına dayalı tüm uygulamalarda gerçeklenebilir.

İlişkisel veritabanı, 1970 yılında Edgar Frank Codd tarafından önerildiği gibi, organizasyonu ilişkisel veri modeline dayanan bir dijital veritabanıdır. İlişkisel veritabanlarını korumak için kullanılan çeşitli yazılım sistemleri bir ilişkisel veritabanı yönetim sistemi (RDBMS) olarak bilinir. Neredeyse tüm ilişkisel veritabanı sistemleri, sorgulama ve veritabanının bakımı için dil olarak SQL(Structured Query Language) kullanmaktadırlar.

<span class="mw-page-title-main">Apple Numbers</span> hesap tablosu uygulaması

Apple Numbers Apple Inc. tarafından geliştirilen hesap tablosu uygulamasıdır. Apple Pages ve Apple Keynote ile birlikte iWork yazılım paketinin bir parçasıdır. Numbers Microsoft şirketinin Microsoft Office paketine dahil olan Microsoft Excel uygulaması ile eşdeğerdir. Numbers iOS, Mac OS X Tiger veya daha yeni sürümleri için kullanılabilir. OS X için 1.0 sürümü 7 Ağustos 2007'de ilan edilerek iWork paketindeki en yeni uygulama haline geldi. iPad sürümü 27 Ocak 2010'da çıktı. Uygulama, daha sonra iPhone ve iPod Touch'u destekleyecek şekilde güncellendi.

Bir pivot tablo, daha geniş bir tabloyu özetleyen istatistik tablosudur. Bu özet, pivot tabloyu anlamlı bir şekilde gruplayan toplamları, ortalamaları veya diğer istatistikleri içerebilir.

Birinci normal form veya Birinci normal biçim (1NF), ilişkisel bir veritabanındaki bir ilişkinin özelliğidir. Bir ilişki, ancak ve ancak her bir öznitelik yalnızca atomik (bölünemez) değerler içeriyorsa ve her özniteliğin değeri, bu etki alanından yalnızca tek bir değer içeriyorsa birinci normal biçimdedir (1NF). Terimin ilk tanımı, Edgar Codd'un 1971 tarihli bir konferans makalesinde yapılmıştır.

Üçüncü normal form (3NF), verilerin tekrarlanmasını azaltmak, veri anormalliklerini önlemek, bilgi bütünlüğünü sağlamak ve veri yönetimini basitleştirmek için normalleştirme ilkelerini kullanan ilişkisel veritabanları için bir veritabanı şeması tasarım yaklaşımıdır. Veritabanı yönetimi için ilişkisel modeli icat eden İngiliz bilgisayar bilimcisi Edgar F. Codd tarafından 1971 yılında tanımlandı.

Belge odaklı veritabanı veya belge deposu, yarı yapılandırılmış veriler olarak da bilinen belge odaklı bilgileri depolamak, almak ve yönetmek için tasarlanmış bir bilgisayar programı ve veri depolama sistemidir.