İçeriğe atla

İaşa Tandilava

İaşa Tandilava (Gürcüce: იაშა თანდილავა Yaşa Tandilava, Iasha Tandilava; d. 24 Şubat 1950, Sarpi, Gürcistan), Laz asıllı Gürcü şair, dilbilimci, söz yazarı ve akademisyen.

Tandilava 1974 yılında Tiflis Üniversitesi Kafkas Dilleri ve Gürcü dili ve edebiyatı bölümünden mezun oldu. Doktorasını Lazcadaki Yabancı Fiil Kökleri (საერთაშორისო ზმნური ძირები ლაზურში) adlı teziyle yaptı. Gonio köyü ortaokulunda Gürcü dili ve edebiyatı öğretmeni ve müdür olarak çalıştı. Gürcistan Dışişleri Bakanlığı'nın Batum şehrinde bulunan temsilciliğinde sekreterlik yaptı. Sonrasında Gürcistan Diaspora İlişkileri Merkezi'nde çalıştı. Aziz Andrew Üniversitesi Gürcü Çalışmaları Merkezi'nde araştırmacı olarak görev yaptı. Giorgi Andriadze ile birlikte Uluslararası Kolh (Laz-Megrel) Kültürü "Gösteriler" Merkezi'ni kurdu. Günümüzde Tbel Abuserisdze Hiçauri Üniversitesi'nde profesör ve Sarpi Etnografya Müzesi'nin başkanı olarak çalışmaktadır.[1]

Eserleri

  • ძოწისფერი გვირილები (1987)
  • სულის ხვეულებიდან (1990)
  • მარადი ტკივილი (1995)
  • მუზათა საუფლოში (2004)
  • სახლი ზღვის პირას (2014)
  • 100 ლექსი (2015)

Ödülleri ve üyelikleri

  • Zurab Gorgiladze Ödülü
  • Akaki Tsereteli Ödülü
  • Raevo Yılın İnsanı Ödülü
  • Gürcistan Yazarlar Birliği üyeliği

Kaynakça

  1. ^ "იაშა თანდილავა". nplg.gov.ge. 27 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2024. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gürcüler</span> Gürcistana özgü Kafkas etnik grubu

Gürcüler veya Kartveliler, günümüzde büyük bölümü Gürcistan’da yaşamakta olan Kafkasya halkı. Gürcüler ayrıca Azerbaycan, İran, Rusya, Türkiye, ABD ve Avrupa’nın bazı ülkelerine de dağılmıştır. Tarihsel antropoloji açısından Gürcüler; Svanlar, Lazlar ve Megreller ile aynı kökenden gelen bir Kartveli halkı olarak kabul edilir. Halkın büyük çoğunluğu bir Kartveli dili olan Gürcüce konuşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Lazca</span> Laz halkı tarafından kullanılan dil

Lazca Türkiye'nin Doğu Karadeniz kıyı şeridinde Rize ilinin Pazar ilçesinde bulunan Melyat Deresi'nden itibaren ve Gürcistan'ın Türkiye ile paylaştığı Sarp köyüne uzanan bölgede yaşayan Laz halkı tarafından konuşulan ve eski Kolhis dilinin devamı olduğu düşünülen Zanik bir Güney Kafkas dilidir.

<span class="mw-page-title-main">İskender Pala</span> Türk profesör, şair ve yazar

İskender Pala, Türk profesör, yazar ve divan edebiyatı araştırmacısı, T.C. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu Başkanı.

<span class="mw-page-title-main">Lazlar</span> Etnik grup

Lazlar (Lazca: Lazepe, Lazi Güney Kafkas dillerinden Lazca konuşan ve Türkiye ve Gürcistan'ın Karadeniz kıyısındaki bölgelerinde yaşayan bir etnik gruptur.

<span class="mw-page-title-main">Güney Kafkas dilleri</span> Kafkas Dağlarının güneyinde konuşulan Gürcüce, Megrelce, Lazca ve Svanca dilleri

Güney Kafkas dilleri, Kafkas dillerine bağlı ve Kafkas Dağları'nın güneyinde konuşulan Gürcüce, Megrelce, Lazca ve Svancadan oluşan dil ailesidir. Dünya çapında yaklaşık 5.2 milyon konuşanı vardır. Diğer hiçbir dil ailesi ile ilişkisi tespit edilemeyen Güney Kafkas dilleri, dünyanın birincil dil ailelerinden biridir. Güney Kafkas dillerinde yazılmış en eski edebi kaynak, Asomtavruli harfleriyle yazılmış Eski Gürcüce Bir el Qutt yazıtlarıdır. MS 430 yılına tarihlenen yazıt, Beytüllahim yakınlarındaki bir Gürcü manastırında bulunmuştur. Gürcücenin yanı sıra, yazı dili gelişmemiş olan diğer Güney Kafkas dilleri de Gürcü alfabesiyle yazılır. Bunun yanında Türkiye ve Avrupa'daki Lazlar için Latin alfabesinden geliştirilmiş Laz alfabesi kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Sarpi, Gürcistan</span>

Sarpi, Gürcistan'da, Türkiye ve Gürcistan sınırında, Karadeniz kıyısında köy. Türkiye-Sovyetler Birliği sınırının belirlendiği 1921'de tek köyün ikiye bölünmesi sonucunda iki köy ortaya çıkmıştır. Bu köyün Türkiye'de kalan bölümü Sarp köyüdür. Sovyet döneminde, Sarpi bölgesine girmek için özel izin gerekiyordu. Bu rejim, 1995’e kadar geçerli olmuştur.

Lazistan, Lazların yaşadığı coğrafi ve tarihi bölgedir. Karadeniz'in güneydoğu kıyısı boyunca ince bir şerit halinde uzanır ve Güney Kafkasya'nın güneybatı ucu ile Anadolu'nun kuzeydoğu ucunu kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Grigol Mgaloblişvili</span> Gürcü başbakan (hd. 2008-2009)

Grigol Mgaloblishvili, , 26 Haziran 2009 tarihinden beri Gürcistan'ın NATO Daimi Temsilcisi olan bir Gürcü siyasetçi ve diplomat. Kısa bir süre için 1 Kasım 2008 ile 6 Şubat 2009 tarihleri arası Gürcistan Başbakanı olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">İskender Tsitaşi</span> Laz dilbilimci, yazar ve eğitmen

İskender Tsitaşi, Laz dilbilimci, eğitmen, yazar ve aktivist.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Gürcüleri</span>

Türkiye Gürcüleri, etnik Gürcü olan veya soyundan gelen Türkiye vatandaşları ve sakinlerini ifade eder. Bu topluluk iki farklı gruptan oluşur. Artvin ve Ardahan Gürcüleri bölgenin yerlileri iken Türkiye'nin diğer bölgelerinde yaşayan Gürcüler ise, Osmanlı sınırları içindeki Gürcü topraklarının 19. yüzyılda Rusların eline geçmesi üzerine, bu bölgeden gerçekleşen göçlerle ortaya çıkmıştır. Bu ikinci grup içinde Müslüman ve Katolik Gürcüler yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan Lazları</span>

Gürcistan Lazları Gürcistan'ın Karadeniz kıyısında yaşayan, Güney Kafkas dillerini konuşan etnik gruplardan biridir. Gürcistan'da yaklaşık 2,000 Laz yaşamaktadır. Gürcistan'daki Laz kimliği büyük ölçüde Gürcü kimliği ile birleşmiştir ve "Laz" kelimesi sadece bölgesel bir kategori olarak kullanılmaktadır. Kolkhoba her yıl ağustosun sonu ve eylülün başında Gürcistan'ın Sarpi köyünde kutlanan bir Laz festivalidir.

<span class="mw-page-title-main">Arnold Çikobava</span>

Arnold Çikobava, Nikolay Marr'ın tartışmalı Yafetik teorisinin en aktif eleştirmenlerinden biri olarak tanınan Gürcü kafkasolog, dilbilimci ve filolog.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed Vanilişi</span>

Muhammed Vanilişi Laz kültürü üzerine çalışmalarıyla bilinen Gürcistan'lı Laz yazardır. Kendi döneminde İskender Chitaşi'den sonra Laz kültürüne en çok katkıda bulunmuş kişi kabul edilen Vanilişi, Ali Tandilava ile birlikte yazdığı ve Lazların Tarihi adıyla Türkçeye çevrilmiş kitabıyla tanınmaktadır. Vanilişi, Sovyetler Birliği'nin Türkiye'den toprak alması durumunda Gürcistan SSC'sine bağlı olarak kurulması planlanan Lazistan ÖSSC'sinin lideri olarak seçilmişti.

Sergi Cikia, Gürcü Oryantalist ve Gürcü Türkolojisinin kurucusu. 200'den fazla yazılı araştırması ve makalesi bulunan Cikia, Gürcistan Ulusal Bilimler Akademisi üyesidir.

<span class="mw-page-title-main">Hayri Hayrioğlu</span>

Hayri Hayrioğlu, Vahtang Hinkiladze ve Vahtang Malakmadze olarak da bilinir, Gürcüceden yaptığı çevirilerle tanınır. Niyazi Ahmet Banoğlu'ndan sonra bu dilden Türkçeye çeviri yapan ikinci kişidir.

İoseb Bartlomes Megrelidze, Gürcü edebiyat eleştirmeni ve filologdur.

Natela Kutelia, Gürcü dilbilimci, öğretmen ve politikacı. 2 monografi, 3 kitap ve çok sayıda bilimsel makalenin yazarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Ali Tandilava</span>

Ali Tandilava, Lazlar ve Lazca ile ilgili çalışmalarıyla tanınan Laz tarihçi ve filolog. En kapsamlı Lazca-Gürcüce sözlüğün yazarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Laz kültür hareketi</span>

Laz kültür hareketi, Lazlarda etnisite olma bilincinin kültürel eyleme yönlendirilmesini ifade eden süreçtir. Günümüzde Lazların çoğunluğu kendilerini önce Türk, sonra Laz olarak kabul etmekte ve Laz kültür hareketine katkı sunmayıp Türk milliyetçiliğine yönelmektedirler.

<span class="mw-page-title-main">Muhamed Hasanoviç Kahailişi</span>

Muhamed Hasanoviç Kahailişi, Batum'daki Ordzhonikidze kolektif çiftliğinde çalışmış çiftçi ve siyasetçi. Sosyalist Emek Kahramanı (1949) ödülünün sahibi olan Kahailişi, Acara Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Yüksek Konseyi'nin 3. Toplantı milletvekilidir.