İçeriğe atla

Üç Yüz Aragvili

Üç Yüz Aragvili (Gürcüce: სამასი არაგველი, samasi aragveli) Gürcü tarih yazımında 1795'te Krtzanisi Muharebesi'ndeki son direnişte işgalci Kaçar ordusuna karşı Tiflis'i savunan Aragvi dağlılarıdır. Gürcü Ortodoks Kilisesi 2008'de Üç Yüz Aragvili'leri ve bu savaşta hayatını kaybedenleri şehit kabul etti.

Üç Yüz Aragvili
Üç Yüz Aragvili, Merab Abramişvili
Ölüm11 Eylül 1795
Tiflis
KutsayanlarGürcü Ortodoks Kilisesi
Aziz ilanı27 Haziran 2008
Yortu11 Eylül

Tarih

300 Aragvili 11 Eylül 1795'te Gürcü başkenti Tiflis yakınlarında Prens Vahtang'ın emri altında savaşan Aragvi nehri'nin yüksek kesimlerinden gelen dağlıların oluşturduğu birlikti. Şiddetli bir muharebe Krtzanisi'de başladı ve Tiflis sokaklarında devam etti sonunda Ağa Muhammed Han tarafından yönetilen Kaçar ordusuna karşı Tiflis'i savunan az sayıda birliğin komutanı Gürcü kralı II. Erekle'nin mağlubiyeti ve başkentin yağmalanması ile sonuçlandı. Gürcü kaynaklarına göre Aragvililer ölümüne savaşmaya yemin ettiler ve bu sözlerinde durdular. Birçoğu Tiflis'teki son direnişte canını feda etti ve II. Erekle'ye geri çekilme fırsatı verdiler.[1][2]

Hatıraları

Tiflis'te bulunan 300 Aragvili anıtı

300 Aragviliden kendisi de 1795 olaylarının bir parçası olan Prens Teymuraz'ın yazılarında ilk defa övgüyle bahsedilmiştir. 19. yüzyıl Gürcü Edebiyatı'nın önemli isimlerinden Grigol Orbeliani, İlia Çavçavadze, İakob Gogebaşvili, Vaja Pşavela, Galaktion Tabidze ve Lado Asatiani onların hatıralarına saygılarını sundular ve ulusal kahramanlar olarak tanınmalarına yardım ettiler.[3]

1795'te ölenlerin mezar kalıntılarının gün yüzüne çıkarıldığı yere 1959'da A. Bakradze'nin tasarladığı 300 Aragvili anıtı dikildi. Yakınlardaki bir park ve Kura nehri üzerindeki bir köprüye 300 Aragvili adı verilmiştir [4] ve ayrıca 1956'da açılan Tiflis metro istasyonuna onların onuruna adları verilmiştir.[5] 27 Haziran 2008'de Katolikos-Patriği II. İlia tarafından temsil edilen Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin Kutsal Sinodu "300 Aragvili'yi, ruhban ve ruhban sınıfından olmayıp Krtzanisi Muharebesi'nde hayatını kaybedenleri" "kutsal şehitler" olarak ilan etti ve 11 Eylül anma günü olarak kabul edildi.[6]

Kaynakça

  1. ^ Rayfield, Donald (2012). Edge of Empires: A History of Georgia. Londra: Reaktion Books. s. 256. ISBN 1780230303. 
  2. ^ Silogava, Valeri; Shengelia, Kakha (2007). History of Georgia: From the Ancient Times Through the "Rose Revolution". Tiflis: Caucasus University Publishing House. s. 167. ISBN 9994086162. 
  3. ^ Zhorzholiani, Tamaz (31 Ağustos 2009). "შერცხვენილი იყოს ის, ვინც ჩვენგან ცოცხალი შინ დაბრუნდეს!." [Disgrace to those of us who will return home alive!..]. Arsenali / Kviris Palitra (Gürcüce). 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2013. 
  4. ^ Andronikashvili, Lali (25 Kasım 2011). "Monument of 300 Aragveli". Tbilisi City Hall. 29 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2013. 
  5. ^ "Subway station "300 Aragvelians"". Tbilisi Explorer. Tbilisi City Hall. 7 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2013. 
  6. ^ "Holy Synod Session at Patriarchate of Georgia on 27 June 2008". Patriarchate of Georgia. 1 Temmuz 2008. Erişim tarihi: 6 Nisan 2013. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan</span> Kafkasyada bir ülke

Gürcistan, Karadeniz'in doğu kıyısında, Güney Kafkasya'da yer alan ülkedir. Eski Sovyet cumhuriyetlerinden biri olan Gürcistan'ın kuzeyinde Rusya, doğusunda Azerbaycan, güneyinde Ermenistan ve güneybatısında Türkiye yer alır. Ülkenin batı sınırını Karadeniz belirler.

<span class="mw-page-title-main">Tiflis</span> Gürcistanın başkenti

Tiflis, Gürcistan'ın başkenti ve en kalabalık ilidir. Tiflis Gürcistan'ın doğusunda, Tiflis Havzasında, Kura Nehri'nin iki yakasında kurulmuştur. Kuzeyinde Saguramo Dağları'nın güney yamacı, doğusunda İgris Zageni Dağı'nın kuzeybatı bölümü ve güneyinde Trialeti Dağları uzanmaktadır. Şehir 502 km²'lik bir alanı kaplar ve 1.152 milyondan fazla nüfusa sahiptir. MS 5. yüzyılda İberya Kralı Vahtang Gorgasali tarafından kurulan şehir, o zamandan beri çeşitli Gürcü krallıklarının ve cumhuriyetlerinin başkenti olarak hizmet etti.

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan tarihi</span>

Gürcistan tarihi, Gürcistan'da tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan dönem boyunca yaşanan olayları kapsar.

Aspindza Muharebesi, Gürcistan'da daha önceden Kartli ve Kaheti adlı iki krallığı birleştirip tek devlet hâline getiren Kral II. Erekle'nin Aspindza'da Osmanlı İmparatorluğu'na karşı, 20 Nisan 1770'te kesin zafer kazandığı muharebedir.

<span class="mw-page-title-main">Kartli-Kaheti Krallığı</span>

Kartli-Kaheti Krallığı (1762-1801) Kartli ve Kaheti krallıklarının 1762'de birleşmesiyle kurulmuş feodal devlettir. Krallık bugünkü Gürcistan'ın büyük bölümünü Türkiye'nin az bölümünü, Ermenistan'ın Kuzeyini ve Azerbaycan'ın Kuzeybatı topraklarını kapsıyordu.

<span class="mw-page-title-main">Noraşen Kilisesi</span> Gürcistanın başkenti Tifliste yer alan tarihi Ermeni Apostolik Kilisesi

Noraşen Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te yer alan ve günümüzde kullanılmayan bir Ermeni Apostolik Kilisesidir. Kilise, Tiflis Sioni Katedrali ve Jvaris Ana Kilisesi'nin yanında, Eski Tiflis'te konumlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Martkopi Manastırı</span>

Martkopi İlah Manastırı Gürcistan'ın başkenti Tiflis'in 25 km doğusundaki Martkopi köyünde yer alan bir Gürcü Ortodoks manastırıdır. Manastırın tarihi, 6. yüzyıldaki stilit çalışmalarına dayanmaktadır ve On Üç Süryani Babadan biri olan Aziz Anton ile ilişkilidir. Manastırın mevcut yapılarının çoğu 17 ila 19. yüzyıllar arasında yapılmıştır. Manastır, Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Lomisa Kilisesi</span>

Lomisa Kilisesi Doğu Gürcistan'da bulunan, Yorgi'ye adanmış bir Orta Çağ Hristiyan tapınağıdır. Yapı, 9 veya 10. yüzyılda inşa edilmiş basit bir taş salon kilisesidir. Deniz seviyesinden yaklaşık 2200 metre yükseklikteki bir dağ sırtında bulunan Lomisa, Mtiuleti yayla eyaletinin ve civardaki yerlerin başlıca tapınağıdır. Tapınakta her yıl paskalyadan sonraki 7. haftada bir festival düzenlenmektedir. Festivalde hayvanlar toplu olarak kesilerek kurban edilir. Tarihi ve kültürel önemi nedeniyle, kilise Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Ançishati Bazilikası</span>

Ançishati Meryem Ana Bazilikası Gürcistan'ın başkenti Tiflis'teki mevcut kiliseler arasında en eskisidir. Gürcü Ortodoks Kilisesi'ne bağlı olan kilise, altıncı yüzyıldan kalmadır.

<span class="mw-page-title-main">Tekle (Gürcistan prensesi)</span> Gürcistan prensesi

Prenses Tekle, Gürcü kraliyet prensesi (batonişvili) ve şair. Tekle, Prens Vahtang Orbeliani'nin eşi ve Gürcü edebiyatçı Aleksandre ve Vahtang Orbeliani'nin annesi Kartli-Kaheti Krallığı'nın kurucusu Kral II. Erekle'nin kızıydı.

<span class="mw-page-title-main">Vahtang Orbeliani</span> Gürcü romantik şair ve general

Prens Vakhtang Orbeliani, Orbeliani Evi'nin Rus İmparatorluk hizmetinde Gürcü romantik bir şair ve askeriydi.

Tiflis Kutsal Teslis Katedrali (Gürcüce: თბილისის წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი, yaygın olarak Sameba (Gürcüce: სამების ლავრა, Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te bulunan Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin ana katedralidir. 1995 ve 2004 yılları arasında inşa edilen, dünyanın üçüncü en yüksek Doğu Ortodoks katedrali ve toplam alana göre dünyanın en büyük dini yapılarından biridir. Sameba, tarihin çeşitli aşamalarında Gürcü kilise mimarisine hâkim olan ve bazı Bizans tonlarına sahip geleneksel tarzların bir sentezidir.

<span class="mw-page-title-main">İakob Gogebaşvili</span>

İakob Gogebaşvili, Gürcistan'daki bilimsel pedagojinin kurucusu olarak kabul edilen Gürcü eğitimci, çocuk yazarı ve gazeteci. Çocukların Gürcüce okuma yazma öğrenmesi için 1876 yılında hazırladığı Deda Ena isimli kitabı, değiştirilmiş bir biçimde 1880'den beri Gürcü okullarında ders kitabı olarak kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Ananias (Jafaridze)</span>

Ananias Gürcü Ortodoks Kilisesi Manglisi ve Tetritskaro Metropoliti. Aynı zamanda Tarih Bilimleri Kandidatı olan Ananias, Gürcistan tarihi ve Gürcü Kilisesi hakkında kırktan fazla bilimsel makalenin yazarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Pavle İngorokva</span>

Pavle İngorokva Gürcü tarihçi, filolog ve hayırseverdir.

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan-Rusya ilişkileri</span>

Gürcistan ve Rusya arasındaki ikili ilişkiler yüzlerce yıl öncesine dayanıyor ve iki ülke ile halkları arasında var olan bazı dini ve tarihi bağlara rağmen karmaşık bir şekilde devam ediyor. Gürcistan ve Rusya arasındaki ilk resmi ittifak, Kartli-Kaheti Krallığı Kralı II. Erekle'nin, Gürcü monarşisinin uzun zamandır var olmayan Ortodoks müttefiki Bizans İmparatorluğu'nun yerine geçecek olan Rusya İmparatorluğu ile Georgievsk Antlaşması'nı imzalamasıyla 1783'te gerçekleşti.

II. Davit, Bagrationi Hanedanı'ndan, 1784'ten 1789'a ve 1790'dan 1791'e kadar İmereti kralıdır.

<span class="mw-page-title-main">II. Solomon</span>

II. Solomon Bagrationi Hanedanı'ndan, 1789'dan 1790'a ve 1792'den 1810'da Çarlık Rusya hükûmeti tarafından tahttan indirilene kadar İmereti'nin son kralıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hevi</span>

Hevi kuzeydoğu Gürcistan'da küçük bir tarihi-coğrafi bölgedir. Günümüz Kazbegi semtinde, Mtsheta-Mtianeti bölgesinde (mhare) yer almaktadır. Büyük Kafkas dağlarının kuzey yamaçlarında yer alan Truso, Tergi (Terek) ve Snostzkali nehirlerinin üç boğazı burada bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Krtzanisi Muharebesi</span>

Krtzanisi Muharebesi Kartli-Kaheti ve İran orduları arasında 1795 yılında Tiflis yakınlarında Krtzanisi bozkırında gerçekleşen savaşdır. Ağa Muhammed Han İran'da kendi hükûmetini güçlendirdikten sonra kral II. Erekle'nin Rusya ile birliği bozmasını ve İran'a bağlanmasını istiyordu. Georgiyevsk Antlaşması'na bağlı kalan II. Erekle Rusya'dan yardım gelmesini bekliyordu. Eylül ayının başında Ağa Muhammed Han 35 bin kişilik bir orduyla Gürcistan'a doğru harekete geçti ve 8 Eylül'de Kura Nehri kıyısında kamp kurdu. Gürcistan Ağa Muhammed Han'ın bu saldırısını bekliyordu ancak II. Erekle Rusya'dan gelecek yardıma güvendiği için zamanında gerekli önlemlerin alınması başarılamadı ve hazırlıksız bir şekilde düşmanla karşılaştı. Gürcü komutanları araziyi kullanmaya ve düşmanı, fazla kuvvetleri konuşlandıramayacağı ve savaşa giremeyeceği koşullarda savaşmaya zorlamaya karar verdi.