İçeriğe atla

Östenitik paslanmaz çelik

Östenitik paslanmaz çeliğin [111] bölge ekseninin yakınsak ışın elektron kırınımı (CBED) transmisyon elektron mikrografı

Östenitik paslanmaz çelik, kristal yapıya göre beş paslanmaz çelik sınıfından biridir (ferritik, martensitik, dubleks ve çökeltme sertleştirilmiş ile birlikte). Endüstride en yaygın olarak kullanılan paslanmaz çelik grubu olan Östenitik paslanmaz çelikler yüzey merkezli kübik yapıya sahip (YMK) ve bileşimlerinde %16 ila 26 krom ve %35'e kadar nikel içerirler. Genellikle en yüksek korozyon direncine sahip paslanmaz çelik grubudur. Isıl işlemle sertleştirilemezler ve manyetik değildirler.[1]

AISI 200 ve 300 serisi

Östenitik paslanmaz çeliğin iki alt grubu vardır. 300 serisi paslanmaz çelikler östenitik yapılarını öncelikle nikel ilavesi ile elde ederken, 200 serisi paslanmaz çelikler nikel yerine manganez ve azot ikame eder, ancak hala küçük bir nikel içeriği vardır, bu da 200 serisini uygun maliyetli bir nikel-krom östenitik tip paslanmaz çelik yapar.

300 serisi paslanmaz çelikler daha büyük bir alt gruptur. En yaygın östenitik paslanmaz çelik ve tüm paslanmaz çelikler arasında en yaygın olanı, 18/8 veya A2 olarak da bilinen kalite 304'tür. 304 kalite paslanmaz çelik, tencere, çatal bıçak takımı ve mutfak ekipmanları gibi ürünlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Kalite 316, bir sonraki en yaygın östenitik paslanmaz çeliktir. Kalite 300 gibi bazı 316 serileri, asitlere karşı direnci artırmak ve lokalize saldırılara karşı direnci artırmak için bir miktar molibden içerir (örneğin, çukurlaşma ve çatlak korozyonu).

En yaygın Cr-Ni östenitik paslanmaz çelik kalitelerinin ana alaşım elementlerinin ağırlıkça ortalama içeriği (%)[2]
Euronorm (EN) numarası[3]EN tanımı AISI kalite[4]C Cr Mo Ni Diğer Ergime derecesi[5]Açıklama
1.4310 X10CrNi18-8 301 0.10 17.5 - 8 - 1420 Yaylar için
1.4301 X5CrNi18-10 304 < 0.07 18.5 - 9 - 1450 Çok yaygın bir östenitik paslanmaz çelik kalitesi
1.4307 X2CrNi18-9 304L < 0.030 18.5 - 9 - 1450 304 kalite ile aynı, ancak daha düşük oranda karbon içerir
1.4305 X8CrNiS18-9 e303 < 0.10 18 - 9 0.3 1420 İşlenebilirliği iyileştirmek için kükürt eklenir
1.4541 X6CrNiTi18-10 321 < 0.08 18 - 10.5 Ti: 5×C ≤ 0.70 1425 304 kalite ile aynı, ancak C'yi "tutan" Ti sayesinde taneler arası korozyona duyarlı değil.
1.4401 X5CrNiMo17-12-2 316 < 0.07 17.5 2.2 11.5 - 1400 İkinci en iyi bilinen östenitik kalite. Mo korozyon direncini arttırır
1.4404 X2CrNiMo17-12-2 316L < 0.030 17.5 2.25 11.5 - 1400 316 kalite ile aynı, fakat daha düşük C içeriği sayesinde taneler arası korozyona duyarlı değil.
1.4571 X6CrNiMoTi17-12-2 316Ti < 0.08 17.5 2.25 12 Ti: 5×C ≤ 0.70

200 serisindeki daha yüksek azot ilavesi, 300 serisinden daha yüksek mekanik mukavemet sağlar.

Kaynakça

  1. ^ Prof.Dr. Ahmet ARAN, Mehmet Ali TEMEL. "Paslanmaz Çelik" (PDF). 5 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Ağustos 2023. 
  2. ^ "EN Standard: Stainless Steels -List of stainless steels". 29 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2023. 
  3. ^ European Committee for Standardization -. "Materials". 21 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2023. 
  4. ^ "American Iron and Steel Institute". 11 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2023. 
  5. ^ "Stainless steel melting points". Thyssenkrupp Materials (UK) Ltd. 8 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2022. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Demir</span> sembolü Fe ve atom numarası 26 olan kimyasal element

Demir, simgesi Fe ve atom numarası 26 olan kimyasal bir elementtir.

<span class="mw-page-title-main">Niyobyum</span>

Niyobyum, sembolü Nb, atom numarası 41 olan kimyasal elementtir.

<span class="mw-page-title-main">Molibden</span>

Molibden, periyodik cetvelde atom numarası 42 ve simgesi Mo olan elementtir..

<span class="mw-page-title-main">Alaşımlı çelik</span> Alaşımlı celik

Alaşımlı çelik, mekanik özelliklerini geliştirmek için ağırlıkça % 1.0 ila % 50 arasında toplam miktarlarda çeşitli elementlerle alaşımlanan çeliktir.

<span class="mw-page-title-main">Çelik</span>

Çelik, demir elementi ile genellikle %0,02 ila %2,1 oranlarında değişen karbon miktarının bileşiminden meydana gelen bir alaşımdır. Çelik alaşımındaki karbon miktarları çeliğin sınıflandırılmasında etkin rol oynar. Karbon genel olarak demir'in alaşımlayıcı maddesi olsa da demir elementini alaşımlamada magnezyum, krom, vanadyum ve tungsten gibi farklı elementler de kullanılabilir. Karbon ve diğer elementler demir atomundaki kristal kafeslerin kayarak birbirini geçmesini engelleyerek sertleşme aracı rolü üstlenirler. Alaşımlayıcı elementlerin, çelik içerisindeki, değişen miktarları ve mevcut bulundukları formlar oluşan çelikte sertlik, süneklilik ve gerilme noktası gibi özellikleri kontrol eder. Karbon miktarı yüksek olan çelikler demirden daha sert ve güçlü olmasına rağmen daha az sünektirler.

<span class="mw-page-title-main">Krom</span>

Krom, atom numarası 24, atom ağırlığı 51,996 olan metalik bir elementtir. İsmi Yunanca renk anlamına gelen "kroma"dan gelmektedir. Parlak ve yansıtıcı özelliğe sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Manganez</span> atom numarası 25, simgesi Mn olan element

Mangan veya Manganez kimyasal bir elementtir. Simgesi Mn ve atom numarası 25'tir.

<span class="mw-page-title-main">Sıcak daldırma galvanizleme</span> demir veya çeliğin erimiş çinko ile kaplanması işlemi

Galvaniz, 450-455 derecedeki erimiş çinkonun içine daldırılan çeliğin kaplanmasına denir. Çinko, demirle kuvvetli bağlar yaparak üçlü bir faz tabakası meydana getirir.

Şekil hafızalı alaşımlar; martensitik yapıda iken belli bir dış kuvvete maruz kalmaları sonucu değişen orijinal şekillerini, östenit faz sıcaklığına geçtiklerinde büyük oranda geri kazanabilen alaşımlardır. Alaşım östenit fazda iken, herhangi bir sıcaklık değişimi olmaksızın, sadece uygulanan stresin ortadan kalkması sonucu malzemenin orijinal formunu tekrar kazanması ise süperelastisite(en) olarak tanımlanır.

Krom nitrür, CrN formülüne sahip krom ve azotun kimyasal bir bileşiğidir. Çok serttir ve korozyona karşı son derece dayanıklıdır. Azot atomlarının krom kafesteki oktahedral delikleri işgal ettiği bir interstisyel bileşiktir: bu nedenle, kesinlikle bir krom (III) bileşiği değildir ve nitrür iyonları (N3-) içermez. Krom ikinci bir interstisyel nitrür, dikrom nitrür, Cr2N oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Paslanmaz çelik</span>

Paslanmaz çelik, bileşiminde minimum %10,5 ve üzeri krom ve %1,2'den az karbon içeren ve korozyona karşı dayanıklılığı ile bilinen bir çelik alaşımıdır.

<span class="mw-page-title-main">TIG Kaynağı</span>

Koruyucu gazaltı tungsten ark kaynağı (GTAW) ya da diğer adıyla tungsten asal gaz (TIG) kaynağı; bir ark kaynağı çeşididir. Kullanımda bir sarf malzeme olan tungsten elektrot ark üreterek iş parçası üzerinde kaynak operasyonu meydana getirir. Kaynak alanı asal gaz korumalı ve atmosferik kirlenmeyi engelleyen bir yapı oluşturur. Asal koruyucu gaz ve bir dolgu metali normalde kullanılmış olsa da bazı kaynaklarda, bilindiği gibi otojen kaynakta ilave dolgu malzemesi gerektirmeyen şekilde kaynak yapılabilir.. Bir sabit akım kaynağı güç kaynağı ürettiği elektrik enerjisiyle tungsten elektrot ile kaynak yapılacak malzeme arasında ark meydana getirilir. Bu esnada yüksek ark enerjisiyle iyonize gaz ve metal buharı bir ergimiş plazma oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Demiryolu hattı</span> demiryolu altyapısı

Demiryolu hattı, raylar, bağlantı elemanları, traversler ve balast ile alttaki alt kattan oluşan bir yapıdır. Demiryolu hattı, raylı taşıtların tekerlekleri üzerinde dönebilecekleri güvenilir bir yüzey sağlayarak hareket etmesini sağlar. Elektrikli trenlerin veya elektrikli tramvayların geçtiği şeritler, üstten elektrik güç hattı veya ilave elektrikli ray gibi bir elektrifikasyon sistemi ile donatılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">316L Paslanmaz Çelik</span>

316L kalite paslanmaz çelik östenitik paslanmaz çelik çeşitleri için işareti “316L” olan standarttır ve bu, bu çeliğin,% 16-18 krom,% 10-14 nikel içeren düşük karbonlu deniz sınıfı paslanmaz çelik alt türü olduğunu gösterir % 2.0-3.0 molibden ve ağırlıkça% 0.03 karbon,% 2 manganez,% 0.75 silikon,% 0.045 fosfor,% 0.03 kükürt ve ağırlığa göre% 0.1 azot ihtiva eden ve geri kalan kısmı tamamen demirden oluşan. Uzun yıllar boyunca tıbbi cihazlar ve implantlar için en çok tercih edilen maddelerden biriydi fakat korozyona karşı daha büyük dirençlerinin yanı sıra titanyum ve kobalt-krom alaşımlarının biyolojik olarak daha iyi uyumlu olması, 316L'nin lehine sonuç vermesine neden oldu.

<span class="mw-page-title-main">Elektrokaplama</span>

Elektrokaplama katı bir alt tabaka üzerinde o metalin katyonlarının doğrudan bir elektrik akımı vasıtasıyla indirgenmesi yoluyla metal kaplama yapan işlemlerin genel adıdır. Kaplanacak kısım elektrolitik hücrenin katodu görevi görür; elektrolit, kaplanacak metal tuzunun çözeltisidir; ve anot genellikle ya o metalin külçesi veya bazı etkisiz iletken malzemelerdir. Akım harici bir güç kaynağı tarafından sağlanır.

<span class="mw-page-title-main">Paslanmaz Çelikler</span>

Paslanmaz çelik, öncelikle korozyon ve ısıya dayanıklı özellikleri için seçilen çok yönlü bir mühendislik malzemeleri ailesini tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Tüm paslanmaz çelikler temel olarak demir ve minimum %10,5 krom içermektedir. Bu seviyede krom, ortamdaki oksijen ve nem ile reaksiyona girerek malzemenin tüm yüzeyini kaplayan koruyucu, yapışkan ve uyumlu bir oksit filmi oluşturmaktadır.

Sarsım dirençli çelikler veya darbeye dayanıklı çelikler, şokla kırılmaya direnç gösterecek şekilde tasarlanmış bir takım çeliği sınıfıdır. AISI sınıflandırma sistemi altında S1'den S7'ye kadar etiketlenmiş yedi tipi vardır.

<span class="mw-page-title-main">Amerikan Demir ve Çelik Enstitüsü</span>

Amerikan Demir ve Çelik Enstitüsü, Kuzey Amerika çelik üreticilerinin bir derneğidir. 1855 yılına dayanan öncül kuruluşları ile Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en eski ticaret birliklerinden biridir. Dernek bugünkü şeklini 1908 yılında almış ve ilk başkanı United States Steel Corporation'ın başkanı yargıç Elbert H. Gary olmuştur. Dernek, demir çelik endüstrisinde istatistik ve bilgi toplayarak bunları yaymak, araştırmalar yürütmek, sorunların tartışılması için bir forum sağlamak ve genel olarak sanayinin çıkarlarını ilerletmek için işbirliğine dayalı bir kuruma duyulan ihtiyaca yanıt olarak gelişmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Martensitik paslanmaz çelik</span>

Martensitik paslanmaz çelik, martensit iç yapıya sahip bir paslanmaz çelik alaşımı türüdür. Yaşlandırma ve ısıl işlem yoluyla sertleştirilebilir ve temperlenebilirler. Kristal yapısı yüzey merkezli tetragonal (YMT) olup ferritik paslanmaz çeliklere benzerler. Diğer ana paslanmaz çelik türleri östenitik, ferritik, dubleks ve çökeltme sertleştirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Ferritik paslanmaz çelik</span>

Ferritik paslanmaz çelik, beş paslanmaz çelik ailesinden birini oluşturur, diğer dördü östenitik, martensitik, dubleks ve çökeltme sertleşmiş paslanmaz çeliklerdir. Östenitik paslanmaz çeliklerle karşılaştırıldığında, bunlar ısıl işlemle sertleştirilemez, daha az kaynaklanabilir ve kriyojenik sıcaklıklarda kullanılmamalıdır. Ferritik paslanmaz çelikler bileşimlerinde % 10.5 ila % 30 arasında değişen krom ve %0.20'den az karbon içeriğine sahip olup nikel içermezler. En bilinen ferritik paslanmaz çelik kalitesi 430 olup mükemmel korozyon direnci ve ısıya dayanıklıdır.