İçeriğe atla

Çuhanlı halıları

Çuhanlı halıları, Azerbaycan'ın Guba-Şirvan halıcılık merkezinin Şirvan grubuna ait olan, eski ve zengin bir tarihe sahip halı çeşidi.[1]

Üretimi

Bu halılar eski Şamahı semtinde, ağırlıklı olarak Kobustan olarak bilinen halı dokuma merkezlerinde üretilmekteydi.[2] Halının adı Şamahı'nın 13 km güneydoğusunda bulunan Çuhanlı köyünün adından alınmıştır. Daha önce "Kabristan", "Gabristan", "Meraza" veya "Çuhan" olarak anılan bu halılar, 18. yüzyılın ikinci yarısından itibaren "Çuhanlı" adıyla meşhur oldu.[3]

Sanatsal özellikleri

"Çuhanlı" halıları merkezi alanın kompozisyonu açısından "Sorsor" halıları ile benzerlik teşkil etse de, butanın şekli açısından biraz farklılık gösterir. "Çuhanlı" halısında dikey ve yatay yönlerde yer alan bu motiflerin renginin çapraz olarak aynı olması, halının sanatsal özelliklerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Şirvan halılarının karakteristik özelliği olan kare şeritler, özellikle de "hürük" adı verilen orta bordür, Çuhanlı halısında da tamamen uygulanmıştır. Azerbaycan'ın eski halıcılık merkezleri Muğan ve Kobustan halılarının "Çuhanlı" halıları üzerinde etkisi büyük olmuştur.[2]

Teknik özellikleri

Bu halıların boyutları 120x180 sm ile 160x260 sm arasında değişmektedir. Bazen dikdörtgen kilimler (genellikle duvar boyunca uzanan uzun, dar bir halı) şeklinde de üretilmektedir. İlmek yoğunluğu: desimetre kare başına 40x40 düğümden 50x50 düğüme kadar (metrekare başına 160 bin düğümden 250 bin düğüme kadar). Havın yüksekliği 4–6 mm'dir.[2]

Kaynakça

  1. ^ "Azərbaycanda xalça sənətinin inkişafı" (Azerice). azerbaijan.az. 1 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ekim 2021. 
  2. ^ a b c Latif Kerimov (1983). Азербайджанский ковер. II. Bakü: Gənclik nəşriyyatı. s. 153-155. Archived from the original on 3 Şubat 2020. Erişim tarihi: 7 Ekim 2022. 
  3. ^ Azərbaycan xalçası (PDF). Bakı: Azerbaycan Millî Kütüphanesi. 2012. s. 22. 25 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 7 Ekim 2022. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Hacıkabul (rayon)</span> Azerbaycan rayonu

Hacıkabul Rayonu, Azerbaycan'da rayon olarak adlandırılan birinci derece idarî bölümlerden birisidir.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan edebiyatı</span>

Azerbaycan edebiyatı Azerbaycan dilinde yazılan edebiyatı veya Azerbaycanlı yazarların, şairlerin veya Azerbaycanlı muhacirlerin yazdığı edebiyatı ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Gördes düğümü</span>

Gördes düğümü, çift düğüm, simetrik düğüm ya da kapalı ilme, adını Manisa'nın Gördes kazasından alan, Türk halılarında kullanılan düğüm çeşidi. Türk düğümü de denir.

<span class="mw-page-title-main">Şamahı (rayon)</span>

Şamahı Rayonu, Azerbaycan'da rayon. Merkezi Şamahı şehridir.

<span class="mw-page-title-main">Şamahı</span> Azerbaycanda şehir

Şamahı, Azerbaycan'da şehir olup Şamahı Rayonu'nun idarî merkezidir.

<span class="mw-page-title-main">Şirvanşahlar Devleti</span>

Şirvanşahlar Devleti ,(Arapça/Farsça: شروانشاه) — 861-1538 yılları arasında Güneydoğu Kafkasya'da, ağırlıklı olarak günümüz Azerbaycan Cumhuriyeti'de ve kısmen de günümüz Dağıstan topraklarında var olmuş ve sonradan Azerbaycanlılaşmış bir devlettir. Devletin sınırları doğuda Derbent'ten, Kür Nehri'nin Hazar Denizi'ne döküldüğü noktaya kadar uzanarak, Şirvan tarihi bölgesi ile bazen batıda Gence şehrine kadar ulaşmış, ayrıca farklı dönemlerde Şeki, Karabağ ve Beylegan'ı da kapsamıştır. Başkenti Şamahı ve Bakü olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Seyid Azim Şirvani</span>

Seyid Azim Şirvani, Azerbaycanlı şair ve öğretmen.

<span class="mw-page-title-main">Kasımuşağı halıları</span>

Kasımuşağı halıları, Azerbaycan'ın halıcılık okullarından biri olan Karabağ halıcılık okulunun Cebrayıl grubuna ait hovlı halılardır. Karabağ tipi Cebrayıl grubuna ait "Kasımuşağı halıları" Zengezur bölgesinin Hacışamlı idari toprak biriminde bulunan bulunan Kasımuşağı obasının yanı sıra çevre köylerin de adıyla ilgilidir.

<span class="mw-page-title-main">Türk halısı</span>

Türk halıları, Orta Asya'dan Anadolu'ya göç eden Türkler'in anayurtlarından beraberlerinde getirdikleri dokuma geleneğine dayanan, el tezgahlarında üretilmiş düğümlü, havlı dokuma yaygı ve örtülerdir. Anadolu'nun Türkler tarafından fethinden sonra gelişimi Anadolu'da sürmüştür ve "Anadolu halısı" olarak da bilinir. "Kilim, sumak, cicim, zili" gibi düz dokumalar ile birlikte dünyada en çok bilinen ve en eski el sanat ürünlerindendir. Anadolu'da dokunan tüm halılara Türk halısı denir ancak genel olarak "Türk Halısı" diye şöhret kazanan klasik Türk halıları Anadolu'nun batısında ve büyük kısmı Ege Bölgesi ile civarı vilayetlerde dokunan halılardır.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan Halı Müzesi</span>

Azerbaycan Halı Müzesi, Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de bulunan halı müzesi ve ülkenin en önemli müzelerindendir. Şehrin merkezinde deniz kenarına yakın Mikayıl Hüseynov Caddesinde bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan jeolojisi</span>

Azerbaycan'ın arazisi, Kafkasya arazisinin tamamı gibi, Alplerin kıvrımlı kuşağına ait olup karmaşık tektonik yapıya sahiptir. Azerbaycan Cumhuriyeti arazisinde son 13-15 bin yıl içinde yer alan jeolojik ve jeomorfolojik süreçler, iklim şartları ve denizin toplu olarak gerilemesi eşsiz yer şekillerini oluşturmuştur. Kayaçların yaşı, Alt Pliyosenden başlayarak çağdaş döneme kadar tüm zamanlarda insanların dikkatini çekmiştir. Azerbaycan arazisinde en eski kayaçlar, Alt Paleozoik, karmaşık metamorfik şistler çökelimidir. Azerbaycan Cumhuriyetinin arazisi paleontolojik ve mineralojik anıtlarla zengindir. Volkanik-magmatik ve tortul kökenli, paleontolojik koşulları yansıtan zaman ve mekân içinde değişen faktörler, aynı zamanda doğal zenginlikler bu kayaçların yaşını belirlemek için imkân sağlamaktadır. Kabuk içeren sapkın kayalar, onların Kretase ve Kretase sonrası dönemleri için yaşlarının tarihini belirlemeye yardımcı oluyor.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan halısı</span>

Azerbaycan halısı, Azerbaycan'da yapılan geleneksel bir halıdır. Azerbaycan halısı, çeşitli boyutlarda, yoğun bir dokuya ve havlı veya havsız bir yüzeye sahip, desenleri Azerbaycan'ın birçok halı yapım bölgesinin karakteristiği olan el yapımı bir tekstildir. Geleneksel olarak, halılar Azerbaycan'da zeminleri kaplamak, iç duvarları, kanepeleri, sandalyeleri, yatakları ve masaları süslemek için kullanılırdı.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan mimarisi</span>

Azerbaycan mimarisi Azerbaycan'daki mimari gelişmeyi ifade eder.

Azerbaycan sanatı, Azerbaycan ve İran Azerbaycanı'nın eski tarihi boyunca gelişmiştir. Azeriler, büyük bir bölümü uygulamalı sanat eserleri olan zengin ve farklı bir kültür ortaya koymuşlardır. Köklerini eski çağlardan alan bu sanat biçimi, mücevher yapımı, metal üzerine kazıma, ahşap, taş ve kemik oymacılığı, halı yapımı, bağlama, desen dokuma ve baskı, örgü ve nakış gibi çok çeşitli el sanatları ile temsil edilmektedir. Azerbaycan milletinin kültür ve hatıralarının temsili olan bu süsleme sanatlarının her biri oldukça popülerdir. Azerbaycan'da sanat ve zanaatın gelişmesiyle ilgili birçok ilginç gerçek, buraları farklı zamanlarda ziyaret eden çok sayıda tüccar, seyyah ve diplomat tarafından nakledilmiştir.

Şamahı Uyezd Rus Çarlığı, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti ve Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti, 1929 tarihine kadar var olan idari bir birim. Şamahı Uyezd'in kuzeyinde Kuba Uzeyd doğusunda Baku Uzeyd, batısında Göyçay Uzeyd, güneyinde Javad Uzeyd bulunuyordu. Şamahı Uyezd'in idari merkezi Şamahı şehriydi.

<span class="mw-page-title-main">Kollu-çiçi halıları</span>

Kollu-çiçi veya Kollu halıları Kuba halı dokuma okuluna ait Azerbaycan halıları.

<span class="mw-page-title-main">Demirciler halıları</span>

Demirciler halıları, Gence halıcılık okulunun Kazah grubuna ait yığılmış Azerbaycan halılarıdır. Halılar, adını Azerbaycan'ın Kazah şehrinin 9 km batısında bulunan Demirciler köyünden almıştır. Bazı halıcılar bu halıya "Demirci Hasan" derler. Kazah bölgesinin Taş Salahlı, Kosalar ve Ürkmezli köylerinde de Demirciler halısı üretilmiştir. Demirciler halıları, Kazak halılarının yüksek kaliteli halıları kategorisine aittir.

<span class="mw-page-title-main">Antik Minare halıları</span>

Antik Minare halıları - Kuba halıcılık okuluna ait Azerbaycan halıları.

Abdullatif Şirvani — 16. yüzyıl Azerbaycan hattatı.

<span class="mw-page-title-main">Şabalıdbuta halıları</span>

Şabalıdbuta halıları, Azerbaycan halıcılık okulunun Karabağ tipine ait havlı halılardır. Şabalıdbuta halıları, kompozisyonu zor olan Karabağ halılarına aittir. Ana üretim merkezleri Ağdam, Cebrayıl ve Muğandır. Eskiden Güney Azerbaycan'da Aras Nehri'nin sağ kıyısında bulunan halı dokuma merkezlerinde bu tür desenli halılar dokunurdu, ancak bu halılar Karabağ halılarından daha pürüzlüydü. İpekten dokunan "Şabalıdbuta halıları" Cebrayıl'da çok popülerdi.