İçeriğe atla

Çark Caddesi

Çark Caddesi, Adapazarı ile Serdivan ilçeleri sınırlarında bulunan tarihi cadde. Uzun Çarşı ve Bankalar Caddesi'nin kesişim alanı ile Şemsiyeli Park arasından başlar, Sapak Camii ile Serdivan Beldiye binası kavşağında sona erer. Adapazarı merkezden batıya doğru uzanır, doğuya doğru devamı Ankara Caddesi'dir.

Tarihi

Çark Cadde'si 1943 ve 1967 depremlerinde ağır hasar almıştır. 40'lı yıllarda tümen, vali konağı, cezaevi, liseler cadde üzerine kurulması ile yapılaşma artmıştır. 60'larda sonra yüksek binalar yapılmaya başlanmış, 67 depremi en çok bu caddeye hasar vermiştir.[1] Cadde 99 depreminde de ağır hasar almış, pek çok bina yıkılmıştır.[2]

İsim kökeni

Osmanlı zamanlarında şehre su temin etmek üzere şehir içinden geçen dereye bir "çark" sistemi (dönme dolap) kurulmuştur. 1734 yılında yapılan çark sistemi ile su Adapazarına ve Orta Cami'ye kadar ulaştırılmıştır.[3] Akarsuyun adı Çark Deresi, üzerinden geçen caddenin adı da Çark Caddesi olmuştur.

Caddenin başlangıç bölümü trafiğe kapalıdır. Aziz Duran belediye başkanlığı döneminde 550 metrelik bölümü trafiğe kapatılmış, yoğun tartışmalar ve itirazlar olmuştur,[4] kentin alış-veriş ve yeme-içme merkezi haline gelmiştir.

Güncel durum

Çark Caddesi her iki tarafında dükkanlar, cafeler, pastahaneler, bankalar bulunur. Sakarya'nın en gözde çaddesi olması nedeniyle günün çoğu saatinde insan yoğunluğu görülür. Tatil günleri ve akşamları kalabalık daha da artar. Serdivan ilçesinde üniversite öğrencilerin yoğunlaşması ve Mavi Durak çevresinde açılan kafeler ve yeni açılan AVM'ler nedeni ile gözdeliğini bir miktar kaybetmiştir. Yenilelen ışık sistemi ve popülerliği, trafiğe kapalı olması ile İstiklal Caddesi'ne benzetilmektedir.

Cadde üzerinde bilinen yerler şunlardır:Orhan Camii önündeki park alanı, Hilmi Kayın İş Merkezi, Şerefiye Camii, Tarihi Cevat Bey Konağı (kahve dünyası), Nuri Bayar Ortaokulu, Atatürk Lisesi, Vali Mustafa Büyük Kız İHL, Orduevi, eski Sakarya Stadyumu yerine yapılan Millet bahçesi, Çark Mesire Yeri, Aziz Duran Parkı (eski adıyla Kentpark), Çark Deresi en sonunda ise bir akaryakıt istasyonu ve karşısında Sapak Camii yer alır. Çark Deresi aynı zamanda Adapazarı-Serdivan sınırını oluşturur.

Şehir üniversitesinde okuyan öğrenciler üzerinde yapılan bir araştırmada Sakarya denilince ilk akla gelen üniversite (%34,8), ikincisi Çark Caddesi (%20,9) çıkmıştır.[5]

Galeri

Caddeye adını veren tarihi çarkın replikası

Kaynakça

  1. ^ "Adapazarı'nda 78 yıl önce bir Haziran günü..." medyabar.com. 8 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2021. 
  2. ^ "Deprem uzmanından korkutan Çark Caddesi paylaşımı". medyabar.com. 8 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2021. 
  3. ^ "Çark - Sakarya". kulturportali.gov.tr. 8 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2021. 
  4. ^ DONAT, Yavuz (13 Ocak 2003). "Adapazarı modeli". arsiv.sabah.com.tr. 26 Eylül 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2021. 
  5. ^ YAMAÇ, Zeynep. "SAKARYA DESTİNASYONUNUN İMAJ ALGISINA YÖNELİK SAKARYA ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA" (PDF). acikerisim.sakarya.edu. 8 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Kasım 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Karesi, Balıkesir</span> Balıkesir ilçesi

Karesi, Türkiye'nin Balıkesir ilinin bir ilçesi. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile Balıkesir merkez ilçesinin ikiye bölünmesi sonucu ilçe olmuştur. Karesi tarımsal ekonomi merkezi olup oldukça işlek yolların kavşağında bulunan bir ulaşım merkezidir.

<span class="mw-page-title-main">Sakarya</span> Türkiyenin Marmara Bölgesinde bir il

Sakarya, Türkiye'nin en kalabalık yirmi ikinci ilidir. İl ismini topraklarından geçen Sakarya Nehri'nden almıştır. Sakarya ilinin merkezi Adapazarı'dır. Adapazarı 2021 yılında Danimarka'da aldığı ödül ile bisiklet şehri ünvanı kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Sapanca Gölü</span> Sapanca ilçesinde yer alan göl

Sapanca Gölü, Türkiye'nin Sakarya ve Kocaeli illerinde yer alan bir göldür. Arifiye, Sapanca, Serdivan ve Kartepe ilçelerinin sınırları içerisindedir.

<span class="mw-page-title-main">Adapazarı</span> Sakaryanın merkez ilçesi

Adapazarı, Sakarya ilinin 16 ilçesinden biri. İlin merkezi olmakla beraber, 2020 yılı itibarıyla nüfusu 279.127 kişidir.

<span class="mw-page-title-main">Sapanca</span> Sakaryanın ilçesi

Sapanca, Sakarya iline bağlı ilin batı sınırında yer alan ilçe. Nüfusu 2022 itibarıyla 44.712'dir.

<span class="mw-page-title-main">Nişantaşı</span> İstanbulun Şişli ilçesindeki bir semt

Nişantaşı, İstanbul ilinin Şişli ilçesinde, merkezi, Valikonağı Caddesi ile Teşvikiye Caddesi-Rumeli Caddesi'nin kesiştiği kavşakta yer alan anıt taş olan, Meşrutiyet ve Teşvikiye mahallelerinin Vali Konağı çevresindeki bölümlerini kapsayan, ev sahipliği yaptığı dünyaca ünlü markaların mağazaları, kafeler ve eğlence mekanlarıyla tanınan semt. Gerek kuruluşu ve tarihi, gerekse coğrafi ve idari sınırları Teşvikiye ile büyük ölçüde iç içe geçmiş olan Nişantaşı, güneydoğusundan Maçka, güneybatısından Harbiye, batısından ve kuzeybatısından Osmanbey ve doğusundan Teşvikiye semtleriyle sınırlıdır.

<span class="mw-page-title-main">1509 Konstantinopolis depremi</span> 515 yıl önce İstanbulda meydana gelen bir deprem

1509 Konstantiniyye depremi veya 1509 Büyük İstanbul depremi, 10 Eylül 1509 tarihinde merkez üssü Marmara Denizi'nin kuzeydoğusu olan, 7.2 Ms büyüklüğünde meydana gelen deprem. Tarihsel kayıtlara göre deprem sonucunda Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti Konstantiniyye'de 4 bin ila 13 bin arasında kişi hayatını kaybetti, 10 binden fazla kişi yaralandı, yaklaşık 1070 hane yıkıldı ve binlerce yapı ağır hasar aldı. Ayrıca depremin ardından oluşan ve yüksekliği bazı yerlerde 6 metreye varan tsunami dalgaları şehrin surlarını aşarak güzergahı üzerindeki semtlere ağır hasar verdi. En büyük yıkımın İstanbul'da olduğu depremin etkisi Bolu'dan Edirne'ye kadar hissedildi. Oluşturduğu ağır hasar sebebiyle halk arasında "Küçük Kıyamet" (Kıyamet-i Suğra) olarak adlandırılan deprem, son 500 yıl içinde Marmara bölgesinde gerçekleşmiş olan en büyük ve en yıkıcı depremlerden birisi olarak kayıtlara geçti.

<span class="mw-page-title-main">Sakarya Ovası</span>

Adapazarı Ovası, Sakarya ilinin en büyük ovasıdır. Sakarya Irmağı'nın tektonik çöküntüyü alüvyonlarla doldurması ile oluşmuş tektonik bir ovadır. Adapazarı, Akyazı ve Hendek ilçelerinin bir kısmını kapsamaktadır. Bir diğer adı da Akova'dır. Aşağı Sakarya havzasında Sapanca Gölü ile Adapazarı'nın doğusunda yer alır. Doğuda Keremali Dağı'nın eteklerine dek uzanan Akova, Marmara Bölgesinin kuzeydoğusunda, Karadeniz Bölgesi sınırı içerisinde yer almaktadır. Coğrafi konumuyla Karadeniz Bölgesinin ve İç Anadolu Bölgesinin Marmara Bölgesine açılan kapısı durumunda bulunan ova, gelişmiş karayolu bağlantıları ve demiryolu ile önemli bir ulaşım ağı üzerindedir.

<span class="mw-page-title-main">Vatan Caddesi</span> İstanbulun Fatih ilçesinde cadde

Vatan Caddesi, ya da resmî adıyla Adnan Menderes Bulvarı, İstanbul, Fatih İlçesi'nde, Aksaray Meydanı'nda, Valide Sultan Camii ile Topkapı surları arasında, eski Bayrampaşa Deresi vadisi boyunca kuzeybatı-güneydoğu yönünde doğrusal olarak uzanan cadde. Vatan Caddesi olarak bilinen yolun günümüzdeki adı Adnan Menderes Bulvarı'dır. Yaklaşık 2.5 km uzunluğunda olan Adnan Menderes Bulvarı 1956-1957'de, dönemin başbakanı Adnan Menderes'in İstanbul'da giriştiği bir dizi imar operasyonu sonucunda Vatan Caddesi adıyla açılmış ve hizmete girmiştir. Caddede resmi bayram ve İstanbul'un Kurtuluşu günlerinde vali, belediye başkanı ve diğer resmi erkanın katılımıyla geçit töreni düzenlenmektedir. Caddenin batı tarafında Adnan Menderes Anıt Mezarı bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Güzelyalı, Konak</span> İzmirin Konak ilçesine bağlı bir mahalle

Güzelyalı, İzmir ilinin Konak ilçesine bağlı bir mahalledir. İlçenin batıya uzanan sahil kesiminde yer alır. İnönü Caddesi ve Mustafa Kemal Sahil Bulvarı arasında kalır. Mithatpaşa Caddesi bu iki caddeye paralel olarak mahalle içinden geçmektedir. 2022 itibarıyla 17.512 kişilik nüfusa sahip olan mahalle Konak'ın en kalabalık mahallesidir.

<span class="mw-page-title-main">Otoyol 4</span> Türkiyede bir otoyol

Otoyol Çamlıca'dan başlayıp Akıncı Hava Üssü'nde (Mürted) biter.

Sakarya'daki kütüphanelerin kuruluş yılı ve kitap sayıları aşağıdadır:

<span class="mw-page-title-main">Serdivan</span> Sakaryanın ilçesi

Serdivan, Sakarya iline bağlı bir ilçe. Adapazarı'nın 5–6 km batısındadır. Serdivan, Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi sonucunda buraya yerleşen göçmenlerden oluşmuştur. 1999 Gölcük depremi'nden sonra nüfusu hızla artmış ve 1982 yılında belediye, 2008 yılında ilçe olmuştur. Sakarya ilini oluşturan 4 büyükşehir ilçesinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">1556 Marmara Denizi depremi</span> deprem

10 Mayıs 1556 Marmara Denizi depremi orta Marmara Denizi'nin kuzey sahilleri, İstanbul ve Bursa'da hissedilmişti

<span class="mw-page-title-main">Cinnah Caddesi</span> Ankarada bir cadde

Cinnah Caddesi; Ankara'nın Çankaya ilçesinde bulunan bir caddedir. Atatürk Bulvarı'nın devamı niteliğinde olup Kuğulu Park'tan başlayarak Atakule'ye kadar uzanır. Aziziye, Çankaya ve Remzi Oğuz Arık mahalleleri arasında bir sınır oluşturan cadde; Hoşdere, Çankaya ve Simon Bolivar caddelerinin kesiştiği noktada son bulur. Tek yönlü olarak araç trafiğine açık olup yaklaşık 1.8 kilometre uzunluğundadır. Cadde boyunca Afganistan, Bangladeş, Hindistan, İsveç, Kanada ve Libya gibi ülkelerin büyükelçilikleri bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Sakarya Büyükşehir Belediyesi</span> Türkiyenin Marmara Bölgesinde bir şehir

Sakarya Büyükşehir Belediyesi, Sakarya ili sınırlarının içinde belediye işlerini yürüten kamu kuruluşudur. Mevcut belediye başkanı Yusuf Alemdar'dır.

<span class="mw-page-title-main">Çark Suyu</span> Sapanca gölünden akan akarsu

Çark Suyu, Sapanca Gölü'nün fazla sularını tahliye eden akarsu. 45 km uzunluğundadır. Ferizli ilçesi Seyifler köyü yakınlarında Sakarya Nehrine dökülür. Akarsuyun Sakarya Nehri ile birleştiği yerde Seyifler Kalesi yer alır. Orijinal adı Melas Deresi olan akarsuyun üzerine yapılan çarklar sebebiyle zaman içinde adı Çark Suyu olarak anılmıştır. Akarsuyun adı şehrin en işlek caddesine ve yanındaki mesire alanına verilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Orhan Cami (Adapazarı)</span> Sakaryada tarihi bir cami

Orhan Camii, Adapazarı şehir merkezinde Orhan Gazi adına yapılmış camii. Kesme taştan yapılan camii dikdörtgen planlıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hüseyin Ağa Camii</span>

Hüseyin Ağa Camii, Hüseyinağa Camii, Emin Bey Camii ya da yaygın bilinen adıyla Ağa Camii, Türkiye'nin İstanbul ilinin Beyoğlu ilçesinde, İstiklal Caddesi üzerinde yer alan cami. 1596 yılında ibadete açılmıştır. Galata Sarayı ağalarından Hüseyin Ağa tarafından yaptırılmıştır. Bazı kaynaklarda ilk halinin kubbeli olduğu kaydedilmektedir. II. Mahmud döneminde iki defa ihya edilmiştir. Uzun müddet bakımsız kaldıktan sonra 1934'te Vakıflar İdaresi'nce ihata duvarlarına kadar yeniden onarılan caminin mihrabı, duvarları ve minare gövdesinin eski yapıdan kaldığı anlaşılmaktadır. 1950'de de pencereler arasına Halim Özyazıcı tarafından kuşak yazısı çekilmiştir. Zarif bir işçiliğe sahip olan şadırvanın Mimar Sinan’ın eseri Sinan Paşa Camii’nden, şadırvanın yanı sıra birçok kaynakta “Türk taş oymacılığının en şaheser örneği” olarak geçen fıskiye ise Eyüp'teki Oluklu Bayır Tekkesi'nden getirilmiştir. Mihrap önünde yine Galata Sarayı ağalarından Dâvud Ağa'nın 1056 (1646) tarihli kabri bulunmaktadır. Önceleri ana caddeye doğru uzanan hazîrenin taşları 1934 tamiri sırasında kaldırılmıştır. 1999 Gölcük depreminde zarar gördü. Daha sonra yakınında yapılan bir inşaat kazısı sebebiyle yapıda tekrar hasar oluştu. 2014 yılında onarımı yapılarak tekrar ibadete açıldı.

<span class="mw-page-title-main">Gökçeören Gölü</span>

Gökçeören Gölü, Sakarya ili, Serdivan ve Adapazarı ilçeleri sınırında, merkezin 7–8 km kuzeybatısında bulunan göldür. Göl büyüklüğü 25 hektardır. Yakınlarında 15 hektar büyüklüğünde Dipsizgöl yer alır. Kıyısındaki köyden dolayı Aralık Gölü de denilir.