İçeriğe atla

Çamur volkanı

Çamur volkanı

Çamur volkanı, volkanik arazilerde, kil, mil, sıcak su ve gaz çıkışından oluşan küçük çamur konileridir. Gerçek yanardağ değildir, hiçbir zaman lav püskürtmezler.[1]

Özellikleri

Ebatları, 1-2 metre yükseklik 1–2 m genişlik ile 700 m yükseklik, 10 km genişliğe kadar değişebilir. Çamur volkanlarının dağılışının doğalgaz ve petrol yataklarıyla ilişkili olduğu ileri sürülür. 1938'de Azerbaycan'da çamur volkanları vasıtası ile yeni petrol yatakları bulunmuştur.[2] Endonezya'da doğalgaz kuyusu sondajı sırasında patlama olmuş, yeni bir çamur volkanı oluşmuştur.[3]

Küçük olanlar sığ denizel, bataklık, göl, gelgit düzlüğü, yarı-sıvı çökeller içinden su ve/veya gazın basıncıyla tabaka yüzeyinde oluşan yapılardır. Büyük çamur volkanları levha sınırlarındaki derin yapılarda oluşur. Volkan konisinin yükseklik-çap oranı 1/4 ile 1/15 arasında değişir.

Dağılışı

Çamur volkanları; Azerbaycan, Türkmenistan, Gürcistan, Ukrayna, Kırım, Romanya, Kazakistan, İtalya, Özbekistan, Irak, İran, Hindistan, Çin, Burma'da, Batı Pasifik kuşağında; Japonya, Sahalin, Borneo, Java, Malaya Adaları, Yeni Zelanda, Amerika, Alaska, Kanada, Meksika, Venezuela, Kolombiya'da tespit edilmiştir.[2]

Türkiye'de Samsun-Sinop açıklarında Karadeniz'in derinliklerinde çamur volkanı tespit edilmiştir. Doğalgaz ve petrol aramaları sırasında 30 mil açıkta, 700 m derinlikte, 180 m'ye kadar püsküren çamur volkanı keşfedildi.[4]

Dünyada bilinen 2000'den fazla çamur volkanın 344'ü Azerbaycan'dadır. Bu volkanların bir kısmı Azerbaycan'a ait Hazar Denizi tabanında bulunur. Dünyada 42 ülkede bu tür volkan bulunur. Hazar Denizi, Akdeniz ve Karadeniz'in derinliklerinde çamur volkanları tespit edilmiştir.[5]

Denizin sığ tabanında oluşan çamur volkanları bazen adalar oluşturur.[6]

Azerbaycan'daki çamur volkanları turizm ve sağlık alanında yararlanılır. Buralarda çamur banyosu yapmanın cilt ve cilt altı hastalıklara, bağışıklık sistemine iyi geldiği iddia edilir.[7]

Galeri

Kaynakça

  1. ^ UZUN, Prof. Dr. Ali. "Çamur volkanı" (PDF). aliuzun.info/. 23 Şubat 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2017. 
  2. ^ a b BAYRAKTUTAN, Dr. M. Salih. "ÇAMUR VOLKANLARI ALT KOMİSYONU KURULDU" (PDF). jmo.org.tr. 1 Mart 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2017. 
  3. ^ "İnsan eliyle oluşan 10 felaket". ntv.com.tr. 12 Mayıs 2010. 1 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2017. 
  4. ^ "Karadeniz'in dibinde dev çamur volkanı". hurriyet.com.tr. 17 Kasım 2005. 8 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2017. 
  5. ^ "Alimlərimiz dünyada ilkə imza atdılar". xeberle.com (azerice). 17 Ocak 2014. 1 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2017. 
  6. ^ "Bu da çamur volkanı". sabah.com.tr. 28 Ekim 2015. 29 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2017. 
  7. ^ "Azerbaycan'da Turistler Volkandan Çıkan Çamurla Banyo Yapıyor". haberler.com. 11 Temmuz 2015. 5 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2017. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Hazar Denizi</span> Dünyanın en büyük gölü

Hazar Denizi dünyanın en büyük gölü veya eksiksiz bir deniz olarak sınıflandırılan dünyanın en büyük iç su kütlesidir. Adını Hazar Kağanlığı'ndan almıştır. Güneydoğu Avrupa ve güneybatı Asya'dadır ve dünyanın en büyük tuzlu su gölüdür. Hem deniz, hem de göl özelliklerini taşımaktadır. Petrol yataklarınca zengindir. Tektonik göllere örnektir. Endoreik bir havza olarak, Avrupa ile Asya arasında, Kafkasya'nın doğusunda, Orta Asya'nın geniş bozkırlarının batısında ve Batı Asya'daki İran platosunun kuzeyinde yer almaktadır. Denizin yüzey alanı 371.000 km2 ve hacmi 78.200 km3'tür. Tuzluluk oranı yaklaşık %1,2 olup, bu oran çoğu deniz suyunun tuzluluğunun yaklaşık üçte biri kadardır. Kuzeydoğuda Kazakistan, kuzeybatıda Rusya, batıda Azerbaycan, güneyde İran ve güneydoğuda Türkmenistan ile sınırlanmıştır. Hazar Denizi çok çeşitli canlı türlerine ev sahipliği yapmaktadır ve en çok havyar ve petrol endüstrileriyle tanınmaktadır. Petrol endüstrisinden kaynaklanan kirlilik ve Hazar Denizi'ne akan nehirler üzerine inşa edilmiş barajlar, denizde yaşayan organizmaları olumsuz etkilemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı</span> Petrol boru hattı

Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Boru Hattı, 1.768 km uzunluğunda, Azerbaycan Bakü yakınlarındaki Sangaçal Terminali'nden gelen petrolü, Türkiye Akdeniz kıyısında Ceyhan deniz terminaline; Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden geçerek taşıyan petrol boru hattı.

<span class="mw-page-title-main">Hazar Gölü</span> Elazığ yakınlarında, güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda uzanan tektonik bir göl

Hazar Gölü, diğer adıyla Gölcük Gölü, Türkiye'nin Elazığ ilinde yer alan, güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda uzanan tektonik bir göldür.

<span class="mw-page-title-main">Cotopaxi</span>

Cotopaxi, Ekvador'un 5.897 m yüksekliği ile ikinci en yüksek dağı ve ülkenin en yüksek aktif volkanı. Aynı zamanda Dünya 'nın en yüksek aktif volkanlarından biridir. Bir Ekvador dağı olarak 6310 m ile Chimborazo daha yüksek olsa da artık volkanik olarak aktif değildir. Dünya çapında en yüksek aktif volkan olarak şu an 6887 m yükseklikle Arjantin/Şili'deki Ojos del Salado kabul edilir. Cotopaxi Doğu-Andlar'a ait olarak, merkez Ekvador'da, kendi ismiyle anılan milli parkın sınırları içinde, Quito'un yaklaşık 50 km güneyinde yer alır. Faal bir volkan olmasına rağmen, ülkenin en çok tırmanılan dağı ve büyük ihtimalle tüm Güney Amerika'nın en çok ziyaret edilen zirvesidir.

<span class="mw-page-title-main">Nemrut Dağı (Bitlis)</span> Uyumakta olan aktif bir yanardağ

Nemrut Dağı ya da Nemrut Stratovolkanı, Bitlis'in Ahlat, Güroymak ve Tatvan ilçeleri sınırları içerisinde, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan yüksek dağlardan biridir. Dağın büyük bölümü Ahlat ilçesi sınırları içerisinde bulunmaktadır. Van Gölü'nün batısında yer almaktadır. Nemrut, uyuyan aktif bir yanardağdır ve 1441 yılında son kez lav çıkışı olmuştur. Tepesindeki kraterde Nemrut Gölü yer alır. Krater etrafında, en yüksek tepe olan Sivritepe 2935 m, Doğu Nemrut Tepesi 2625 m, güneydeki Tursuktepe 2828 m ve batıda Nemrut Dağı Tepesi 2801 m yüksekliğindedir.

<span class="mw-page-title-main">Stratovolkan</span> lav, tüf ve kül tabakasından oluşmuş, yüksek, konik biçimli bir volkan

Stratovolkan, pek çok sertleşmiş lav, tüf ve kül tabakasından oluşmuş, yüksek, konik biçimli bir volkandır. Bu volkanlar dik yamaçlarıyla ve periyodik patlamalarıyla tanınırlar. Bunlardan fışkıran lavın akışkanlığı azdır ve çok uzağa yayılmadan önce soğur ve sertleşir. Magmaları asidik ya da yüksek-orta düzeyde silika içeriklidir. Buna karşın bazik içerikli magmanın akışkanlığı yüksektir ve Hawaii'deki kalkan biçimli Mauna Loa dağı gibi yayvan dağları oluşturur. Pek çok stratovolkanın yüksekliği 2500 metreden fazladır. Türkiye'den Ağrı Dağı ve Nemrut Dağı birer stratovolkan tipindeki volkanlardır.

<span class="mw-page-title-main">Deniz altı volkanları</span>

Deniz altı volkanları, yeryüzünün denizlerle örtülü olduğu bölgelerinde bulunan yarıklardır. Yer altından gelen lavlar bu yarıklar sayesinde yüzeye çıkarlar. Dünya üzerine bir yılda yer altından gelen lavların %75 kadarını bu tür yarıklardan gelenler oluşturur. Çıkan malzemelerin büyük çoğunluğu tektonik hareketlerin yoğun olarak görüldüğü Orta Atlantik Yükselimi olarak da adlandırılan kıta levhalarının bulunduğu bölgelerde gerçekleşir. Pek çoğu okyanusların derin bölgelerinde olmasına karşın, bir bölümü de sığ sularda görülür. Bu tür durumlarda birikerek yükselen malzeme, küçük adacıklar oluşturabilir.

<span class="mw-page-title-main">Basra Körfezi</span> Arabistan Yarımadasının kuzeyi ile İranın güneybatısı arasında kalan Hint Okyanusuna bağlı koy

Basra Körfezi,, Arap Yarımadası'nın kuzeyi ile İran'ın güneybatısı arasında kalan Hint Okyanusu'na bağlı körfez. Dünyanın en önemli petrol ve doğalgaz yatakları bu bölgede bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'deki yanardağlar</span> Vikimedya liste maddesi

Bu, Türkiye'deki uykuda ve sönmüş yanardağların listesidir.

<span class="mw-page-title-main">Guyot</span>

Guyot, deniz yüzeyinden ~200 m aşağıda, tabanından ise en az 900 m yükseklikte bulunan eski volkanik adalara guyot veya masa dağı denilmektedir. Guyot adını Princeton Üniversitesinin ilk jeoloji profesörü olan İsviçreli-Amerikan Arnold Henry Guyot'dan almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan jeolojisi</span>

Azerbaycan'ın arazisi, Kafkasya arazisinin tamamı gibi, Alplerin kıvrımlı kuşağına ait olup karmaşık tektonik yapıya sahiptir. Azerbaycan Cumhuriyeti arazisinde son 13-15 bin yıl içinde yer alan jeolojik ve jeomorfolojik süreçler, iklim şartları ve denizin toplu olarak gerilemesi eşsiz yer şekillerini oluşturmuştur. Kayaçların yaşı, Alt Pliyosenden başlayarak çağdaş döneme kadar tüm zamanlarda insanların dikkatini çekmiştir. Azerbaycan arazisinde en eski kayaçlar, Alt Paleozoik, karmaşık metamorfik şistler çökelimidir. Azerbaycan Cumhuriyetinin arazisi paleontolojik ve mineralojik anıtlarla zengindir. Volkanik-magmatik ve tortul kökenli, paleontolojik koşulları yansıtan zaman ve mekân içinde değişen faktörler, aynı zamanda doğal zenginlikler bu kayaçların yaşını belirlemek için imkân sağlamaktadır. Kabuk içeren sapkın kayalar, onların Kretase ve Kretase sonrası dönemleri için yaşlarının tarihini belirlemeye yardımcı oluyor.

Fatih, önceki adıyla Deepsea Metro II, devlete ait Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının sahibi ve işletmecisi olduğu altıncı nesil ultra derin deniz sondaj gemisi. Türkiye'nin ilk operasyonel sondaj gemisidir.

<span class="mw-page-title-main">Lökbatan Çamur Volkanı</span> Azerbaycanda bir volkan

Lökbatan Çamur Volkanı, Azerbaycan'ın Bakü şehrinin 15 km güneybatısında yer alan Lökbatan kasabası yakınlarında, Hazar Denizi kıyısında aynı adlı petrol ve maden sahasında bulunan çamur volkanıdır. Püskürme sayısına göre "dünya rekortmeni" olan bu çamur volkanı, Azerbaycan'ın en aktif, dünyanın ise en aktif beş çamur volkanından biridir.

<span class="mw-page-title-main">Peçora Denizi</span> deniz

Peçora Denizi, Avrupa Rusyasının kuzeyinde yer alan, Barent Denizi'nin güneydoğu bölümünü oluşturan deniz. Batı sınırı Kolguyev Adası, doğu sınırı Vaygaç Adası ve Yugorskiy Yarımadası, kuzey sınırı ise Novaya Zemlya adasının güneyidir.

Toragay çamur volkanı, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin en büyük çamur volkanlarından biridir. Bakü şehrinin Garadagh ilçesinin Gobustan yerleşiminden 28 kilometre uzaklıktadır. Volkan, Çeyildağ kasabasına 12 kilometre uzaklıktadır. Kraterinin çapı yaklaşık 900 metredir. Volkan hala surların içindedir. Volkan 400 metre yüksekliğe sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Abşeron Yarımadası</span>

Abşeron Yarımadası, Azerbaycan'da bir yarımadadır. Yarımada, ülkenin en büyük ve en kalabalık şehri Bakü'nün ve ayrıca onun uydu şehirleri Sumgayıt ve Hırdalan'ın ev sahibidir.

Azerbaycan, çok elverişli doğa koşullarına ve zengin doğal kaynaklara sahip bir ülkedir. Karlı tepeler, yüksek dağlar, verimli topraklar, geniş ovalar, Okyanus Seviyesi Altındaki En Alçak Arazi Noktaları cumhuriyetin ana peyzaj oluşumları arasındadır. Bu karmaşık peyzaj dokusu, doğal koşullarda - iklim, toprak-bitki örtüsü ve su kaynakları - çeşitliliğe neden olmuştur. Bu da, bölgedeki nüfus ve çiftliklerin dengesiz dağılımına ve üretimin farklı türlerde uzmanlaşmasına yol açmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan'da petrol endüstrisi</span>

Azerbaycan'daki petrol endüstrisi yaklaşık 873.260 varil (138.837 m3) günlük petrol ve 2013 itibarıyla yılda 29 milyar metreküp gaz üretmektedir. Azerbaycan, petrol endüstrisinin doğum yerlerinden biridir. Tarihi petrol servetiyle bağlantılıdır. Dünyadaki en önemli petrol ve gaz üreticisi olmaya adaydır.

<span class="mw-page-title-main">Çamur Volkanları Devlet Tabiatı Koruma Alanı</span>

Çamur Volkanları Devlet Tabiatı Koruma Alanı veya tam adıyla Bakü ve Abşeron Yarımadası Çamur Volkanları Grubu Devlet Tabiatı Koruma Alanı, Azerbaycan'ın Abşeron bölgesinde bulunan bir devlet koruma alanıdır. Koruma alanı 12.322,84 hektardır ve burada 43 çamur volkanı korunmaktadır. Dünyanın en büyük çamur volkanı olan Toragay da bu alanda korunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan çamur volkanları</span>

Çamur volkanları, volkanik çamur materyallerinden oluşan, zirvesinde bir krateri bulunan düz koni şeklindeki tepelerdir. Sürekli ya da aralıklı olarak çamur, gaz, kaya parçacıkları ve su püskürtür. Azerbaycan’ın petrol ve doğal gaz bölgelerinde 300’den fazla çamur volkanı ve çamur volkanı oluşumu bulunmaktadır. Bunların çoğu yoğun grifon-salza aktivitesiyle karakterize edilir ve yeryüzüne hidrokarbon gazları, mineralli sular, petrol emülsiyonlu çamur çıkarır.