İçeriğe atla

Çakal (Navaho mitolojisi)

Çakal (ya da Kır Kurdu, Coyote), Kızılderili Navaho mitolojisinde geçen hilekar bir figür. Kızılderili efsanelerinde geçen yaratıcı ve koruyucu bir kahraman figürü olan diğer Çakal'ın aksine Navaho Çakalı daha çok olumsuz bir figür olarak anlatılır .

Mitleri

Maidular Çakalların sık sık Yer Yapımcının mükemmel yaratılışını nasıl bozduğunu anlatır. Apaçiler onun Sincapla dans ederken sinsice ondanateşi nasıl çaldığını ve Wishram'dan somon balığını nasıl aldığını anlatırlar. Sık sık başı derde girer, ama bir sonraki gün kuralları yine çiğner.

Tapınım

Dine (navaho) Conoway şifa töreni dokuz gün sürer. Bu tören süresince bir şifacı onları gücendiren bir hastanın iyileşmesi için ilahi Çakal halkıyla arabuluculuk yapar.[1]

Kaynakça

  1. ^ Görsel Rehberler: Mitoloji, Philip Wilkinson&Neil Philip, Çev.: Meltem Uzun, İnkılap kitabevi, 2010

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Massachusetts</span> Amerika Birleşik Devletlerinde eyalet

Massachusetts, ABD'nin kuzeydoğu kıyısında, New England bölgesinde yer alan bir eyalettir. En büyük şehri ve başkenti Boston şehridir. Eyaletin adı bir Amerikan yerli kabilesi olan Massachusett kabilesinden gelmektedir ve bu kabilenin dilinde massachusett "büyük tepeler bölgesi" anlamına gelmektedir. Tarihsel olarak Massachusetts ülkenin en liberal ve günümüzde sosyo-ekonomik açıdan en gelişmiş eyaletlerindendir. Kişi başı gelir Connecticut, Maryland gibi benzer özellikteki eyaletlerle birlikte devamlı olarak ülke genelinde ilk 5 içerisinde yer alır. 6 milyonun üzerindeki nüfusu ve nispeten küçük yüz ölçümüyle ülkenin en yoğun nüfus bölgelerinden bazılarını barındırır.

<span class="mw-page-title-main">Amerika Birleşik Devletleri Kızılderilileri</span>

Kızılderililer ya da Amerika Yerlileri veya kısaca Yerliler, Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan Kızılderililer için kullanılan ortak birleştirici ad. Dilce birbiriyle akraba olmayan en az iki ayrı grupta toplanırlar: Sibirya kökenli olan Na-Dene dilleri ile Na-Dene dilleri dışındaki bütün Kızılderili dillerini içeren Amerind dilleri.

<span class="mw-page-title-main">Navaholar</span>

Navaho, Amerika Birleşik Devletleri'nin Arizona, New Mexico ve Utah eyaletlerinde yaşayan ve Navahoca konuşan Atabaskların Güney Atabaskları grubundan olan bir Kızılderili halkıdır. Üç yüz binlik nüfuslarıyla ABD'deki federal olarak tanınan en büyük yerli halktır. En yakın akrabaları Apaçiler ile birlikte Güney Atabaskları adı altında toplanırlar.

<span class="mw-page-title-main">Apaçiler</span> Amerika Birleşik Devletlerinin yerli halklarından oluşan birkaç grup

Apaçiler ya da Apaşlar, Amerika Birleşik Devletleri'nin Arizona, New Mexico ve Oklahoma eyaletlerinde yaşayan, Güneybatı Kızılderilileri kültür grubundan, Atabaskların Güney Atabaskları bölümünden ve Güney Atabask dillerine giren Ova Apaçicesi, Hikarilaca, Lipanca, Meskalero-Çirikavaca ile Batı Apaçicesi adlı dilleri konuşan Kızılderilileri topluca niteleyen ortak addır. Kendilerini Apaçi olarak nitelendiren kişi sayısı 2000 yılı rakamlarına göre 56.060 olup en yakın akrabaları Navaholardır.

<span class="mw-page-title-main">Çakal</span> Etçil bir hayvan türü

Çakal, köpekgiller (Canidae) familyasına dahil olan Canis cinsi içindeki türlerden dört tanesine, Afrika ve Asya'da bulunan ve küçük-orta boyutlu olan Canis adustus, Canis aureus, Canis mesomelas ve Canis simensis türlerine verilen ortak addır.

<span class="mw-page-title-main">Manuelito</span>

Manuelito (1818-1893), Kızılderili Navaho kabilesinin en önemli savaşçı reislerindendir; 1855'te Navaho'lar arasında yapılan bir seçimle reisliğe getirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Altın çakal</span>

Altın çakal, Bayağı çakal olarak da bilinir, köpekgiller (Canidae) familyası içerisinde, coyote ile çok yakın akraba olan bir çakal türü. Sadece "çakal" denildiği zaman neredeyse hep bu tür kast edilir.

<span class="mw-page-title-main">Kır kurdu</span> memeli türü

Kır kurdu, köpekgiller (Canidae) familyasının Kuzey Amerika'da rastlanılan bir üyesi. Kısaca kurdun daha küçük bir versiyonu olarak da tarif edilebilir. Diğer bir adı olan Koyote Aztekçe Kóyotl kelimesinden gelmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Kara sırtlı çakal</span>

Kara sırtlı çakal, Afrika'nın savanalarında yaşayan, köpekgiller familyasından bir tür ve burada en sık rastlanan çakaldır. Gümüş sırtlı çakal olarak da bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Navahoca</span>

Navahoca ya da Navaho dili, ABD'de New Mexico, Arizona, Kolorado ve Utah eyaletlerinde Navaholar tarafından konuşulan Atabask dillerinden bir Kızılderili dilidir. Güney Atabask dilleri alt grubunda sınıflandırılan Navahocanın en yakın akrabası Apaçi dilleridir. ABD'de konuşanı en fazla olan Kızılderili dilidir. 2007 yılı rakamlarına göre konuşanı 170,717 kişidir.

<span class="mw-page-title-main">V. Philippe</span> Fransız siyasetçi (1291-1322)

V. Philippe (ayrıca Uzun Philippe, , 1316 yılından ölümüne kadar Fransa Kralı. Capet Hanedanı'ndan olup Fransa'yı yöneten son krallardan biridir. V. Philippe tacı şüpheli şartlarda almış ama hükümdarlığında "güçlü ve tanınmış" bir kral olmuştur. Geç Haçlı seferlerinin etkili bir figürü olmuştur. Güney Fransa'nın yönetim reformlarının neden olduğu karışıklık sırasında ölmüştür.

Hüseyindede Höyüğü, Çorum İl merkezinin güneybatısında, Sungurlu İlçesi'nin kuzeybatısında Yörüklü beldesinin 2,5 km. güneyinde yer alan bir höyüktür. Tepe, Hüseyindede Tepesi olarak da bilinmektedir. Kazılar sonucunda höyüğün bir Eski Hitit kült merkezi olduğu, kült yapılarının dışında başkaca yapı bulunmadığı ve Hüseyindede'nin geniş bir yerleşim olmadığı anlaşılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Dinétah</span>

Dinétah, Navahoların geleneksel toprakları ve yurtluğu. New Mexico, güneybatı Colorado, güneydoğu Utah ve kuzeydoğu Arizona gibi geniş bir alanı kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Na-Dene Kızılderilileri</span>

Na-Dene Kızılderilileri ya da Na-Dene halkları, Na-Dene dilli halklar, Kuzey Amerika'da ABD, Kanada ve ufak bir kısmı da Meksika’da yaşayan, Na-Dene dilleri ailesinden dilleri konuşan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ve şamanist Kızılderili halkları. Toplam nüfusları yaklaşık 200.000 kişidir ve çoğunluğu Atabasklar oluşturur. Asya kökenli olduğu 2008 yılında Edward Vajda başta olmak üzere uzmanlarınca kabul edilen tek Kızılderili grubudur. Bunların dışındaki diğer bütün Kızılderililer İngilizcede Amerindians olarak da adlandırılır ve dilleri Amerind dilleri olarak tek grupta da toplanır.

<span class="mw-page-title-main">Kızılderili savaşları</span> Kuzey Amerika yerlilerinin beyaz yerleşimciler tarafından boyunduruk altına alınması

Kızılderili savaşları ya da ABD Kızılderili savaşları, Yeni Dünya'da Kuzey Amerika'nın yerlisi ABD Kızılderilileri ile Eski Dünya'dan gelen Avrupalı göçmen yerleşimciler arasında patlak veren ve 1622-1924 yıllarında aralıklı olarak asırlara yayılan Amerikan Bağımsızlık Savaşı öncesi ve sonrası bir dizi çatışmalar silsilesidir. Savaşın ana sebebi, keşfedildiği andan itibaren Amerika kıtasını doğudan işgal etmeye başlayan Avrupalı sömürgecilerin sürekli artması ve bu artış sonunda yerlileri batıya sürmeleridir. Bu savaşlar Amerika kıtasının doğu kıyısından batı kıyısına kadar genişlemenin mukadder olduğunu ifade eden Kader Manifestosu gibi ideolojiler tarafından teşvik edildiği gibi, politik kaygıyla zorla ya da antlaşmalarla Kızılderili Tehciri gibi etnik temizlik hareketleri de savaşların tetikleyici unsurlarıdır. Bu savaşlar sırasında ABD Kızılderili katliamları da görülür.

<span class="mw-page-title-main">Güney Atabaskları</span>

Güney Atabaskları ya da Apaçiler ve Navaholar, Amerika Birleşik Devletleri'nin Güneybatı bölgesinde, Utah, Kolorado, Arizona, New Mexico, Teksas ve Oklahoma eyaletleri ile Meksika'nın Sonora ve Chihuahua eyaletlerinde yaşayan, Na-Dene dillerinin Atabask dilleri grubunun 6 dilden oluşan Güney Atabask dilleri alt grubundan dilleri konuşan Atabasklardan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ya da şamanist Güneybatı Kızılderilileri ile Ova Kızılderilileri kültür gruplarından Kızılderili halkları.

<span class="mw-page-title-main">Çakal (mitoloji)</span>

Çakal birçok Kızılderili kültüründe bulunan ortak bir mitolojik karakterdir. Bir hayvan olan çakala dayanır. Bu karakter genellikle erkektir ve kulaklar, sarı gözler, kuyruk, pençeler ve kürk gibi çakal benzeri özelliklere sahip olsa da genellikle antropomorfik olarak tasvir edilir. Çakalla ilgili mitler ve efsaneler kültürden kültüre büyük ölçüde değişmektedir.Bazen Çakal bir yaratıcı bazen de esas yaratıcının yardımcısıdır. Paiute mitinde Kurda dünyayı yaratması için yardım eder.Mandan mitolojisindeyse İlk yaratıcı işini bitirdikten sonra kendini Çakal'a çevirir.Pİmalar Çakal'ın Güneş ile Ayın çocuğu oladuğunu söylerler.Yaratılışta Yeryüzü Doktoru'na ve Büyük Birader'e yardım etmiştir.Çakal aynı zamanda bir uygarlık kahramanıdır ve dönüştürücüdür.

<i>Çakallarla Dans 3: Sıfır Sıkıntı</i> 2014 yapımı Türk filmi

Çakallarla Dans 3: Sıfır Sıkıntı, Murat Şeker'in yönetmenliğini yaptığı, Çakallarla Dans 2: Hastasıyız Dede filminin devamı niteliğindeki 2014 yapımı komedi ve polisiye türündeki Türk filmi. 5 Aralık 2014 tarihinde vizyona giren filmin senaryosu Murat Şeker ve Ali Tanrıverdi tarafından yazıldı. Filmin başrollerinde ise ilk iki filmde olduğu gibi Şevket Çoruh, İlker Ayrık, Timur Acar ve Murat Akkoyunlu rol aldı.

<i>Çakallarla Dans 4</i> 2016 yapımı Türk filmi

Çakallarla Dans 4, Çakallarla Dans 3: Sıfır Sıkıntı filminin devamı olan komedi filmidir. Filmin başrollerinde Şevket Çoruh, İlker Ayrık, Timur Acar ve Murat Akkoyunlu yer almaktadır. Filmin senaristliğini Murat Şeker ve Ali Tanrıverdi yapmışlardır. Ayrıca Murat Şeker filmin yönetmenliğini üstlenmiştir. Film 25 Kasım 2016 tarihinde vizyona girmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Irmak Tabiat Parkı</span> Tabiat Parki (05.01.0109)

Irmak Tabiat Parkı, İstanbul ilinin Sarıyer ilçesinde bulunan bir tabiat parkıdır.