İçeriğe atla

Zorunlu askerlik

  Askerlik yok
  Zorunlu askerlik yok
  Zorunlu askerlik var ama bütün yaş grubunun %20'den azı askere alınıyor
  Zorunlu askerlik var
  Bilgi yok

Zorunlu askerlik, bazı ülkelerde, ülke kanunlarına göre belli bir yaşa gelen erkek ve bazen kadınların yükümlü oldukları, süresi kanunlarla belirlenen devlet hizmeti. Zorunlu askerlik eski çağlardan beri uygulanmakla birlikte, bir ülkedeki genç erkek nüfusun çoğunluğunu kapsayacak şekildeki modern hâli Fransız Devrimi'ne ortaya çıkmış levée en masse sistemine dayanmaktadır. Çoğu Avrupa ülkesi daha sonra bu sistemi barış zamanında kendi ülkelerine uyarlamıştır.[1]

Zorunlu askerlik pek çok gerekçe gösterilerek eleştirilmekte olup tartışmalı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Bu gerekçeler arasında dini veya felsefi görüşlere dayanarak vicdani ret yapmak, zorunlu askeri hizmetin yapılacağı ülkedeki hükûmeti veya savaşı desteklememek, askeri hizmetin cinsiyetçi olması,[2] sistemin bireysel hakları çiğnediğine olan inanç ve sistemin ekonomik açıdan zararlı olması yer alır.[3] Askere alınacak bireyler, bazen ülkeyi terk ederek ve başka bir ülkeye sığınma talebinde bulunabilirler.

2023 yılı itibarıyla zorunlu askerlik dünyadaki devletlerin büyük bir kısmında uygulanmamaktadır. Buna ek olarak zorunlu askerlik uygulaması olan Finlandiya, Avusturya ve İsviçre gibi ülkelerde askeri hizmet yerine zorunlu toplum hizmeti yapmak mümkündür. Savaşan devletler ile otokratik devletlerin zorunlu askerlik uygulama olasılığı diğer devletlere göre daha yüksektir.[4]

Dünyada zorunlu askerlik

Avrupa

Avrupa'nın iki önemli ülkesi Fransa ve Birleşik Krallık’ta zorunlu askerlik kaldırılmıştır. Bu ülkelerde askerlik profesyonel olarak uygulanmaktadır, kişilere aylık para ödenir. Belçika ve Hollanda'da zorunlu askerlik kalkmıştır.

Almanya’da zorunlu askerlik uygulaması 2011 yılında kalkmıştır. Almanya'da kalkmadan önce zorunlu askerlik 3 ay idi, askere gelen kişiler evlerinin bulunduğu şehirdeki askerî birlikte görev yapıp cumartesi ve pazar günlerini kendi evlerinde geçirirlerdi.

Yunanistan’da zorunlu askerliğin kalkması düşünülmektedir.[]

İsrail

İsrail'de zorunlu askerlik vardır. 18 yaşını doldurmuş ya da 12. sınıfı bitirmiş erkek ya da kadın askerliğe çağrılır. İsrailli Araplar, hamile ve evli kadınlar için askerlik zorunlu değildir. Askerlik hizmeti kadınlar için iki, erkekler için üç yıldır.

Türkiye

Türkiye'de zorunlu askerlik mevcuttur.

Sadece Türkiye Cumhuriyeti doğumlu olan ve 20 yaşına gelmiş Erkek vatandaşlara zorunlu kılınan bir hizmettir. Günümüzde askerlik süresi 6 aydır. 26 Haziran 2019 tarihinde yürürlüğe giren yeni askerlik kanunu[5] ile bedelli askerlik kalıcı hâle getirilmiştir. Buna göre bu ücreti ödemeyenler için zorunlu askerlik 6 aydır. Askerlik bedelini ödeyenler, bir aylık temel askerlik eğitimini tamamlamaları hâlinde askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Conscription". Encarta. Microsoft. 28 Ekim 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ Berlatsky, Noah (29 Mayıs 2013). "When Men Experience Sexism". The Atlantic. 5 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2015. 
  3. ^ Henderson, David R. "The Role of Economists in Ending the Draft 12 Temmuz 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi." (August 2005).
  4. ^ Asal, Victor; Conrad, Justin; Toronto, Nathan (1 Ağustos 2017). "I Want You! The Determinants of Military Conscription". Journal of Conflict Resolution (İngilizce). 61 (7): 1456-1481. doi:10.1177/0022002715606217. ISSN 0022-0027. 
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya". 6 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2020. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gine-Bissau</span> Batı Afrikada bulunan bir ülke

Gine-Bissau ya da resmî adı ile Gine-Bissau Cumhuriyeti, Afrika kıtasının batı bölümünde bulunan bir ülkedir. Ülkenin sınır komşularını Senegal ve Gine oluşturmakta olup, ülkenin batısında Atlas Okyanusu yer almaktadır. Ülkenin başkenti ve en büyük şehri Bissau'dur.

Asteğmen veya yedek subay birçok ülkenin kara ve hava kuvvetlerinde asıl görevi takım veya kısım komutanlığı olan, en düşük subay rütbesi olan askerî rütbe. NATO kodu OF-1C'dir.

Bedelli askerlik, Türkiye'de Osmanlı döneminden bu yana aralıklarla zorunlu askerliğe alternatif olarak süre kısalması karşılığı nakit bedel ödenmesi mantığına dayanan bir uygulamadır. Uygulamanın dayandırıldığı gerekçeler ordunun ve devletin maddi ihtiyaçları ve bireylerin işlerini kaybetmemeleridir. Uygulamanın Anayasa Mahkemesi tarafından eşitlik ilkesini ihlal etmediğine karar kılınmıştır.

Vicdani ret, bir bireyin politik görüşleri, ahlaki değerleri veya dinsel inançları doğrultusunda zorunlu askerliği reddetmesidir. Vicdani retçiler kendilerini antimilitarist ya da pasifist olarak tanımlayabilmektedirler.

<span class="mw-page-title-main">Askerlik hizmeti</span>

Askerlik hizmeti, herhangi bir ülkede belirli bir yaşa gelen vatandaşların, zorunlu olarak, belirli bir süre orduda görev yapması veya anlaşmalı oldukları bir süre boyunca meslek olarak icra etmesi. Ayrıca askerlik veya vatanî görev olarak da bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Askeriye</span> öncelikli olarak savaşa hazırlanmak ve savaşı yürütmekle görevli kurum

Askeriye veya ordu, ağırlıklı olarak savaşa yönelik, toplu olarak silahlı kuvvetler olarak da bilinen, ağır silahlı, son derece organize bir güçtür. Genellikle egemen devlet tarafından resmi olarak yetkilendirilir ve muhafaza edilir, üyeleri farklı askerî üniformalarıyla tanımlanabilir. Bir ordu, donanma, hava kuvvetleri, uzay kuvvetleri, deniz kuvvetleri veya sahil güvenlik gibi bir veya daha fazla askerî şubeden oluşabilir. Ordunun ana görevi genellikle devletin savunulması ve dış silahlı tehditlere karşı çıkarları olarak tanımlanır.

<span class="mw-page-title-main">Asker</span> Silahlı kuvvetlerde görev yapan kimse

Asker; orduda görevli, erden mareşale kadar rütbeye sahip kişi. Askerlik yükümlülüğü altına giren şahıslar ile özel yasalarla silahlı kuvvetlere katılan ve resmî bir kıyafet taşıyan kişilerdir. Askerlerin aslî görevi ülkelerinin topraklarını iç ve dış tehditlere karşı savunmaktır.

<span class="mw-page-title-main">Bolivya Silahlı Kuvvetleri</span>

Bolivya Silahlı Kuvvetleri, Bolivya'nın iç ve dış tehditlere karşı savunmasından sorumlu askeri kuruluştur. 3 kuvvet komutanlığından oluşur:

Çeşitli ülkelerin ordularının, gay, lezbiyen ve biseksüel gibi cinsel yönelimlere karşı askerlik hizmetinde çeşitli uygulamaları vardır. Bazı batı askeri kuvvetleri cinsel azınlık üyelerini askerlik hizmetinden alıkoyan bazı yasalar çıkarttılar. NATO üyesi 25 ülkenin 20'si lezbiyenlere, gaylere ve biseksüellere askerlik hizmeti için izin vermektedir. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin sürekli üyelerinden ikisi Birleşik Krallık ve Fransa'da bu şekildedir. Çin eşcinselleri ve lezbiyenleri tamamen yasaklar, Rusya barış zamanında izin vermez fakat savaş zamanında hizmet etmesi için bazı Gaylere izin verir. Birleşik Devletler de teknik olarak eşcinsel ve lezbiyenlere sadece gizli kalmak ve evlenmemek koşuluyla askere katılımlarına izin verilir. İsrail açık bir şekilde lezbiyen ve gaylere askerlik için izin veren tek Orta Doğu ülkesidir.

<span class="mw-page-title-main">Çocukların askerî kullanımı</span>

Çocukların askerî kullanımı, birbirinden bağımsız üç şekilde görülebilir: Çocuklar doğrudan saldırılarda yer alabilir ; hademe, casus, haberci, gözcü ya da seks kölesi olabilir ya da politik çıkar için canlı kalkan olarak veya propaganda için kullanılabilir.

Kadınların askerlik tarihi, 4000 yıl öncesine uzanan bir dönemi, birçok ulusu ve dönemi kapsamaktadır. Eski çağlardan günümüze kadar kadınlar orduda birçok görevlerde bulunmuşlardır. Önceki dönemlerde kadınlar orduda farklı görevler almışlarsa da, daha çok günümüzde önemli görevlere gelmektedirler. Birçok ülke ordularını kadın askerlere açmaktadır ancak bu konudaki tartışmalar sürmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Yunanistan Silahlı Kuvvetleri</span> Yunanistanın askerî gücü

Yunanistan Silahlı Kuvvetleri, Yunanistan devletini içten ve dıştan gelebilecek olan tehditlere karşı savunma vazifesini üstlenmiş olan silahlı devlet kuvvetidir.

<span class="mw-page-title-main">Dahte</span> dövizle askerlik yapabilen kişiler

Dövizle Askerlik Hizmetine Tabi Erler (DAHTE), günümüzdeki adıyla Dövizle Askerlik, 20 yaş ve üzeri erkek Türk vatandaşlarından yurt dışında en az 3 yıl çalışmış olanların belli bir döviz miktarı karşılığında askerlik hizmetinden muaf tutulduğu bir uygulamadır.

Türkiye'de vicdani ret, kanunlarda hak olarak tanınmadığı ve vicdani retçilerle ilgili özel bir düzenleme yapılmadığı için vicdani retçiler, diğer tüm askerlik çağına gelmiş erkek Türk vatandaşları ile aynı şekilde muamele görürler. Türkiye'de vicdani ret kararından sonra alınan cezaya rağmen askerlik görevi için çağrının ve silah altına alınma emrinin devam etmesi sebebiyle retçiler ya retlerinden vazgeçip askerlik görevini yerine getirmekteler ya da sivil itaatsizliğe devam etmekteler. Reddinde ısrar edenler ya firari olarak yaşamakta ya da silah altına alınmalarına rağmen verilen görevleri reddettikleri için askeri cezaevlerine atılmaktadırlar.

<span class="mw-page-title-main">Brezilya Silahlı Kuvvetleri</span>

Brezilya Silahlı Kuvvetleri, Brezilya Kara Kuvvetleri, Brezilya Hava Kuvvetleri ve Brezilya Deniz Kuvvetleri'nden oluşan silahlı kuvvetlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Yeşiva öğrencilerinin askere alınmasına karşı protesto</span>

Yeşiva öğrencilerinin askere alınmasına karşı 2 Mart 2014'te Kudüs'te düzenlenmiş kitlesel bir protestoydu. Haredi Talmudik öğrencilere uygulanan askerlik muafiyetini bozan ve İsrail Savunma Kuvvetleri'nde zorunlu askerlik görevini yerine getirmenin reddedilmesini suç sayan bir dizi yasa tasarısının meclisten geçirilmesi üzerine düzenlenen protestolar, 300.000 ila 600.000 kadar Yahudi'nin katılımıyla İsrail tarihinin en büyük protestosuna dönüştü.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de sigara</span> sigara

Türkiye'de sigara, Dünya Sağlık Örgütü'ne göre erkeklerin %30'unun, kadınların ise %12'sinin ölüm nedenidir.

Esas Duruşta Cinayet-Kışlalarda Neler Oluyor?, gazeteci yazar İsmail Saymaz'ın askerlikteki kuşkulu ölümleri konu edindiği 2014 yılında İletişim Yayınları'ndan çıkan kitabı. Dayak, intihar, silah, mayın ve patlama sonucu meydana gelen asker ölümlerinin 15 dava dosyası üzerinden incelendiği ‘Esas Duruşta Cinayet’ Saymaz'ın yedinci kitabı. Saymaz kitabı hazırlarken birçok emekli ve muvazzaf subay ve astsubaydan katkı gördüğünü ifade etmiştir. Kitapta aileleriyle de röportajlara yer verilen askerlerden bazıları şunlar: İskenderun'da işkenceyle öldürülen Murat Polat, Sevag Şahin Balıkçı, Afyonkarahisar'daki patlamada ölen Tolga Taştan, dövülerek öldürülen Uğur Kantar/ nöbetçi kulübesinde öldürülen Er Eren Özel.

"Her Türk asker doğar", Türk milliyetçiliğinde ve devlet anlayışında yer edinmiş milliyetçi-militarist söylemdir. Resmî tarih tezlerinden ders kitaplarına ve günlük yaşamdan siyasi alan ile medyaya kadar genişçe bir kullanım sahası bulunmaktadır. Söylem temelde Türk milliyetçiliğinin askerî tasavvuruna işaret ederken sivil alana etkileri oldukça belirgindir. Öyle ki Türkiye'de bir dönem rütbeli asker-öğretmenler tarafından zorunlu ders olarak okutulan Millî Güvenlik Bilgisi dersi ve günümüzde devam eden zorunlu askerlik uygulaması bu bağlamda değerlendirilmektedir.

Türkiye'de zorunlu askerlik mevcuttur. Sadece Türkiye Cumhuriyeti doğumlu olan ve 20 yaşına gelmiş Erkek vatandaşlara zorunlu kılınan bir hizmettir. Günümüzde er olarak askerlik süresi 6 ay, yedek subay ve yedek astsubay olarak askerlik süresi 12 aydır. 26 Haziran 2019 tarihinde yürürlüğe giren yeni askerlik kanunu ile bedelli askerlik kalıcı hâle getirilmiştir. Buna göre bu ücreti ödemeyenler için zorunlu askerlik 6 aydır. Bedelli askerlik ücretini ödeyenlerden ardından acemi er olarak 1 aylık temel askerlik eğitimini tamamlamaları istenir, ardından askerlik hizmetlerini tamamlamış olurlar.