İçeriğe atla

Zmiyovskaya Balka

Zmiyovskaya Balka (RusçaЗмиёвская балка), Rusya'nın Rostov-on-Don kentinde, 1942-1943 yılları arasında Rusya'daki Holokost sırasında SS Einsatzgruppe D tarafından 27.000 Yahudi ve Sovyet sivilinin katledildiği bir bölgedir. İkinci Dünya Savaşı sırasında Rusya topraklarında Yahudilerin tek seferde en büyük toplu katliam yeri olarak kabul edilir. Adı "yılanların vadisi" anlamına gelir.

Savaş zamanı olayları

Almanya'nın Sovyetler Birliği'ni işgali olan Barbarossa Harekatı sırasında Wehrmacht birlikleri 21 Kasım 1941'de Rostov-on-Don'u işgal etti. Kızıl Ordu şehri geri alana kadar şehri sekiz gün boyunca elinde tuttu. Wehrmacht 23 Temmuz 1942'de şehri Heinrich Seetzen komutasındaki Einsatzkommando 10a ile yeniden ele geçirdi. Einsatzkommando ve Geheime Feldpolizei başlangıçta Sovyet "partizanları ve parti görevlileri" oldukları gerekçesiyle yaklaşık 700 kişiyi tutukladı ve 2 Ağustos 1942'ye kadar yaklaşık 400 kişiyi idam etti.[1]

Şehir Kızıl Ordu'nun kontrolü altındayken birçok Yahudi Rostov'dan kaçmış olsa da yaklaşık 2.000 kişi kaldı. Einsatzkommando 11 Ağustos 1942'de toplama noktalarında toplanmalarını talep ederek onları kaydetmeye başladı. 11 Ağustos ile 13 Ağustos arasında, Rostov'un Yahudil erkekleri şehrin dışındaki bir dağ geçidi olan Zmiyovskaya Balka'ya yürüdüler ve burada Einsatzkommando tarafından vuruldular. Kadın, çocuk ve yaşlılar ise gaz kamyonlarında öldürüldü ve cesetleri aynı vadiye defnedildi.[1][2][3]

1942'de Alman işgali sırasında kitlesel ölümlerin yapıldığı yer

İlk katliamlardan sonra, SS, Zmiyovskaya Balka'da öldürülmeleri için binlerce Yahudiyi Şubat 1943'e kadar getirmeye devam etti. Bu dönemde en az 15.000 Yahudi toplu kurşunlamalarda öldürüldü.[1]

Anma

9 Mayıs 1975'te, Rostov-on-Don şehir yönetimi, Alman kuvvetleri tarafından vadide işlenen toplu katliamların anısına Zmiyovskaya Dağ Geçidi Anıtı'nı açtı.[1]

Anıt, yıllık anma törenlerinin mekanı haline geldi.[4]

Bölgede dikilen anıt
Anıt'da yer alan dönem olaylarını özetleyen plaket

Önemli kurbanlar

Katliamda hayatını kaybedenlerden Sabina Spielrein

Dış bağlantılar

Kaynakça

  1. ^ a b c d "Zmievskaya Balka Memorial". Information Portal to European Sites of Remembrance. Stiftung Denkmal für die ermordeten Juden Europas. Erişim tarihi: 15 Mart 2019. []
  2. ^ "Rostov on Don". The Untold Stories: The Murder Sites of the Jews in the Occupied Territories of the former USSR. Jerusalem, Israel: Yad Vashem. The World Holocaust Remembrance Center. 26 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2019. 
  3. ^ Holocaust Archaeologies: Approaches and Future Directions (İngilizce). Springer. 28 Şubat 2015. ISBN 978-3-319-10641-0. 25 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2022. 
  4. ^ "Rostov Jewish Community Calls For Survivors, Children to Remember Zmievskaya Balka". 31 Mayıs 2010. 5 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Holokost</span> Adolf Hitler liderliğindeki Nazi Almanyasının azınlıklar, eşcinseller, esirler ve muhaliflere uyguladığı soykırım

Holokost, Yahudi Soykırımı veya HaŞoah, Nazi Almanyası döneminde 1941 ve 1945 yılları arasında, Adolf Hitler ve Heinrich Himmler'in liderliğindeki SS güçleri tarafından işgal edilen sınırlar içerisinde yaklaşık 6 milyon Yahudi'nin sistemli bir şekilde öldürüldükleri soykırımdır.

<span class="mw-page-title-main">Mavi Durum</span>

Mavi Durum Mihver kuvvetlerin II. Dünya Savaşı sırasında Doğu Cephesi'nde 1942 genel taarruzunun esas kısmıdır. Bu genel taarruz, cephenin güney kesiminde 28 Haziran - 19 Ağustos 1942 tarihleri arasında yer almıştır. Wehrmacht'ın harekâta verdiği kapalı ad olan Mavi Durum, taarruzun bu şekilde adlandırılmasının nedeni Alman askeri planlarının, "durumlar" ya da sorunlara getirilen çözümler olarak görülmesidir. Esasen "Mavi Durum" 48 saat geçmeden yeni bir kapalı ad almıştır, Braunschweig Harekâtı Mihver kuvvetlerin 1942 genel taarruzunun daha dar kapsamlı bölümü kuzeyde Leningrad'ın düşürülmesini hedef almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Babi Yar</span>

Babi Yar, Holokost kapsamında 1941 yılında Nazi askerleri tarafından Ukrayna Kiev'de 33.771 Yahudinin 2 gün içerisinde katledilmesiyle tarihe Babi Yar Katliamı geçmiştir. Kiev'deki tüm Yahudilerin öldürülmesi kararı, askeri vali Binbaşı Kurt Eberhard, Güney Ordu Grubu Polis Komutanı SS-Obergruppenführer Friedrich Jeckeln ve Einsatzgruppe C Komutanı Otto Rasch tarafından alınmıştır. Einsatzgruppen C'nin alt birimi olan Sonderkommando 4a, Wehrmacht tarafından desteklenen Ukrayna Yardımcı Polisi ile SD ve Asayiş Polisi taburlarının yardımıyla emirleri yerine getirdi. Sonderkommando 4a ve Alman Asayiş Polisi'nin 45. Taburu çekimleri gerçekleştirdi. Alman Düzen Polisinin 303. Taburuna bağlı askerler bu sırada infaz alanının dış çevresini korumaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Katyn Katliamı</span>

Katyn Katliamı veya Katyn Ormanı Katliamı, 1940 yılında yaklaşık 22.000 Polonyalı subay, sivil ve aydınların başlarına birer kurşun sıkılarak gerçekleştirilen toplu infaz. Sovyetler Birliği hükûmeti uzun yıllar bu olayda kendisinin sorumlu olmadığını açıkladı, olayın Nazi Almanyası tarafından gerçekleştirildiğini savundu. Ancak 1990 yılında Mihail Gorbaçov yaşananların Sovyetler tarafından gerçekleştirildiğini kabul etti. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1992 yılında Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Polonya Devlet Başkanı Lech Walesa'ya infaza dair Josef Stalin'in imzaladığı emrin orijinal belgelerini verdi. Ayrıca 2010 yılında, dönemin Rusya başbakanı Dmitri Medvedev, 22.000 bin kişinin infaz edildiği bu katliam hakkındaki Sovyet belgelerinin çevrimiçi olarak yayınlanmasını emretmiştir. Bunun üzerine Rusya, hükûmete ait bir web sitesinde Katyn'deki Polonyalı mahkûmların katliamına ilişkin belgeleri yayınladı.

<span class="mw-page-title-main">Majdanek toplama kampı</span>

Majdanek toplama kampı, II. Dünya Savaşı'nda Polonya'nın Alman işgali sırasında Schutzstaffel tarafından Lublin şehrinin eteklerinde inşa edilen ve işletilen bir Nazi toplama ve imha kampıydı. Yedi gaz odası, iki ahşap darağacı ve toplam 227 yapısıyla Nazi toplama kamplarının en büyükleri arasında yer alıyordu. Başlangıçta imhadan ziyade zorla çalıştırma amaçlı olsa da, Almanların işgal altındaki kendi anavatanlarındaki tüm Polonya Yahudilerini öldürme planı olan Reinhardt Operasyonu sırasında insanları endüstriyel ölçekte öldürmek için kullanıldı. 1 Ekim 1941'den 22 Temmuz 1944'e kadar faaliyette olan kamp neredeyse hiç bozulmadan ele geçirildi. Bagration Harekâtı sırasında Sovyet Kızıl Ordusu'nun hızlı ilerleyişi SS'lerin altyapısının çoğunu yok etmesini engelledi.

<span class="mw-page-title-main">Treblinka imha kampı</span>

Treblinka imha kampı, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası tarafından işgal altındaki Polonya'da inşa edilen ve işletilen en ölümcül ikinci imha kampıydı. Varşova'nın kuzey doğusunda, günümüzde Mazovya voyvodalığı olan Treblinka köyünün 4 km güneyindeki bir ormanda bulunuyordu. Kamp, Nihai Çözüm'ün en ölümcül aşaması olan Reinhardt Operasyonu'nun bir parçası olarak 23 Temmuz 1942 ile 19 Ekim 1943 tarihleri arasında faaliyet göstermiştir. Bu süre zarfında gaz odalarında 700.000 ila 900.000 Yahudi'nin ve 2.000 Roman'ın öldürüldüğü tahmin edilmektedir. Treblinka'da Auschwitz-Birkenau dışındaki diğer Nazi imha kamplarından daha fazla Yahudi öldürülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Einsatzgruppen</span> Nazi Almanyasında Alman Ordusunun işgal ettiği bölgeleri ev ev arayarak Yahudileri, Romanları ve komünistleri öldüren seyyar infaz birlikleri

Einsatzgruppen, SS'e bağlı, Heinrich Himmler'in kontrolünde ve Reinhard Heydrich'in yönetimi altındaki, II. Dünya Savaşı sırasında Alman Ordusunun işgal ettiği bölgeleri ev ev arayarak Yahudileri, Romanları ve komünistleri öldüren seyyar infaz birlikleri. A B C ve D isminde 4 Einsatzgruppe timi vardı ve her birlik 600-1000 askerden oluşuyordu. Toplama kampları kurulmadan önce infazlarda etkin rol oynamışlardır. En önemli eylemleri Babi Yar Katliamı'dır. Gezici birliklerdir. Sürekli hareket halinde olup bir infazdan ötekine doğru eylemlerini gerçekleştirmişlerdir. Çukur kazıp öldürüp gömme işi oyalayıcı olduğundan ve öldürme sırasında çok fazla mermi harcandığından bunun yerine toplama kampları kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Friedrich Jeckeln</span>

Friedrich August Jeckeln, Nazi Almanyasında görev yapmış olan Schutzstaffel komutanıdır. II. Dünya Savaşı sırasında Barbarossa Harekâtıyla birlikte işgal edilen Sovyetler Birliği topraklarında üst düzey komutan ve idaresi olarak görev yapmıştır. Jeckeln'in emrindeki Einsatzgruppen ölüm mangaları III. Reich tarafından örgütlenen en geniş birliklerdendi. Jeckeln, 100 binin üzerinde Yahudi, Çingene ve Nazi ideolojisince istenmeyen olarak ilan edilen kişinin yargısız bir şekilde öldürülmesinden bizzat sorumluydu. Nazi Almanyasının yenilgisinin ardından yakalanmış, işlediği savaş suçlarından dolayı Riga'daki Sovyet Askeri Mahkemesinde yargılanmış, suçlu bulunmuş ve 1946 yılında idam edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Rostov-na-Donu</span> Rusyanın Rostov Oblastında Don Nehrinin sağ sahlinde bulunan bir kenti

Rostov-na-Donu, bir liman kenti ve Rostov Oblastı ve Rusya'nın Güney Federal Bölgesi'nin idari merkezidir. Doğu Avrupa Platosu'nun güneydoğu kesiminde, Don Nehri üzerinde, Kuzey Kafkasya'nın kuzeyindeki Azak Denizi'nden 32 kilometre (20 mi) uzakta yer alır. Şehrin güneybatı banliyöleri Don Nehri deltasına bitişiktir. Nüfusu bir milyonun üzerindedir (1.125.000). Rostov, 2018 FIFA Dünya Kupası'nın ev sahibi şehirlerinden biriydi.

<span class="mw-page-title-main">Porajmos</span>

Porajmos, Roman Kırımı veya Çingene Soykırımı, II. Dünya Savaşı'nda Nazi yönetimince gerçekleştirilen Çingenelere yönelik soykırımdır. Kelime anlamı olarak yok etme ve yıkım anlamına gelen Porajmos veya Pharrajimos ve yine toplu katliam anlamındaki Samudaripen kelimeleri bu soykırımı ifade etmede kullanılmaktadır.

Rollkommando Hamann Temmuz-Ekim 1941'de kırsalda Litvanya Yahudilerinin toplu katledilmesini ve en az 60.000 Yahudinin ölüm cezasına çarptırılmasını sağlayan küçük bir mobil birimdi. Bu birim, Temmuz 1942'den Ağustos'a kadar Letonya'da çok sayıda cinayetten sorumluydu. 1941 yılı sonunda Litvanya Yahudilerinin tahrip edilmesi, Kırsal kesimdeki Rollkommando, Ponary katliamındaki Ypatingas bûrileri tarafından ve Kaunas'daki Dokuzuncu Kaledeki Tautinio Darbo Apsaugos Batalionas tarafından. Yaklaşık altı ay içinde tüm Litvanyalı Yahudilerin yaklaşık % 80'i öldürüldü. Geriye kalan birkaç kişi ise işgücü olarak kurtuldu ve özellikle Vilna ve Kaunas gettosu gibi kent gettolarında yoğunlaştı.

Arajs Kommando, SS-Sturmbannführer Viktors Arājs önderliğinde, Nazi Sicherheitsdienst'e (SD) bağlı bir Letonya Yardım Polisi'nin işbirlikçi birimi idi. Soykırım sırasında ünlü bir ölüm birimiydi.

<span class="mw-page-title-main">Chełmno imha kampı</span>

Chełmno imha kampı, II. Dünya Savaşı sırasında inşa edilen ilk Nazi imha kampı. Kamp Chełmno'nun 50 kilometre kuzeyinde yer alan Łódź yakınlarında yer alır. Nazi Almanyası 1939'da Polonya’yı işgalini takiben, ülkeyi yeni bir bölgeye ekledi. Kamp özellikle kitlesel katliamlar ve etnik temizlik yapmak için kuruldu. Bu dönemde ayrıca holokostun ve Reinhard Operasyonu'nın da en ölümcül dönemleriydi. Polonyalı Yahudiler ve yerel kişiler bu kampta yok edildi. 1943 yılında kampın ölüm yöntemlerinde değişiklikler yapıldı.

<span class="mw-page-title-main">Bergen-Belsen toplama kampı</span>

Bergen-Belsen toplama kampı, Aşağı Saksonya'da, Celle yakınlarındaki Bergen kasabasının güneybatısında bulunan Nazi toplama kampı. 1943'te bir savaş esiri kampı olarak kuruldu, ardından bir kısmı toplama kampı hâline getirildi. Başlangıçta Yahudi esirlerin yurt dışında tutulan Nazi savaş esirleriyle değiş tokuş etmek amacıyla tutulduğu bir "takas kampı" idi. Kamp daha sonra diğer toplama kamplarındaki Yahudileri barındıracak şekilde genişletildi. Stalag XI-C 1943 yılında bu kampa dahil edildi.

<i>Wehrmacht</i> savaş suçları

1935 ile 1945 yılları arasında Nazi Almanyası'nın silahlı kuvvetleri olan Wehrmacht, II. Dünya Savaşı sırasında Polonya, Yunanistan, Sırbistan ve Sovyetler Birliği başta olmak üzere işgali altındaki bölgelerde çeşitli savaş suçları işledi. Wehrmacht'ın dahil olduğu ilk önemli çarpışma, 1 Eylül 1939'da başlayan Polonya Seferi'ydi. Nihai Çözüm'ün mimarı olan Reinhard Heydrich, Nisan 1939'da Wehrmacht ve Einsatzgruppen'in istihbarat bölümleri arasında işbirliği gerçekleşmesini çoktan sağlamıştı. Ordunun Polonya'daki eylemleri daha sonra gerçekleşecek olan imha savaşının başlangıcıydı, Wehrmacht sivillerin ve potansiyel partizanların toplu olarak katledilmesinde yer almaya ilk kez Polonya'da başladı.

<span class="mw-page-title-main">Polonya'da Holokost</span>

Polonya'da Holokost, Nazi Almanyasının Avrupa çapında çoğunlukla 101.Yedek Ordnungspolizei Taburu eliyle işlediği Holokost'un o dönem Alman işgâlinde bulunan Polonya'daki tezahürlerini kapsar. Bu soykırım kapsamında üç milyon Polonya Yahudisi, yani Holokost'ta katledilmiş tüm Yahudilerin yarısı, öldürüldü.

<span class="mw-page-title-main">Minsk Gettosu</span>

Minsk Gettosu, Nazi Almanyası'nın Sovyetler Birliği'ni istilasından kısa süre sonra kuruldu. Alman işgâli altındaki Sovyet topraklarındaki en büyük gettolardan biriydi. Neredeyse 100 bin Yahudi barındırdı; bunların çoğu Holokost'ta öldürüldü.

<span class="mw-page-title-main">Maly Trostenets</span>

Maly Trostenets, eski Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olan Beyaz Rusya'da Minsk kenti yakınlarındaki bir köydür. Nazi Almanyası'nın II. Dünya Savaşı sırasında bölgeyi işgali sırasında, köy bir Nazi imha alanı haline geldi.

<span class="mw-page-title-main">İtalyan savaş suçları</span>

İtalyan savaş suçları çoğunlukla Libya'nın Pasifikasyonu, II. İtalya-Habeşistan Savaşı, İspanya İç Savaşı ve II. Dünya Savaşı'ndaki Faşist İtalya ile ilişkilendirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Jäger Raporu</span>

Jäger Raporu, 1 Aralık 1941'de Einsatzkommando 3 komutanı Karl Jäger tarafından yazılmıştır. Barbarossa Harekatı'nda Kuzey Ordular Grubu'na bağlı Einsatzgruppe A'nın faaliyetlerinin hayatta kalan en ayrıntılı ve kesin kroniğidir ve Letonya ve Beyaz Rusya'nın yanı sıra Litvanya'daki Holokost'u belgeleyen önemli bir kayıttır.