İçeriğe atla

Zevki Kadın Çeşmesi

Koordinatlar: 41°01′48″K 28°59′19″D / 41.03000°K 28.98861°D / 41.03000; 28.98861
Zevki Kadın Çeşmesi
Çeşmenin görünümü (Ekim 2023)
Harita
Genel bilgiler
Durumİşlevsel
TürDuvar çeşmesi
Mimari tarzRokoko
KonumBeyoğlu, İstanbul, Türkiye
Koordinatlar41°01′48″K 28°59′19″D / 41.03000°K 28.98861°D / 41.03000; 28.98861
YaptıranZevki Kadın
Tamamlanma1755 ya da 1756
Teknik ayrıntılar
MalzemeTaş · mermer
Kitâbesini yazanEmin Efendi

Zevki Kadın Çeşmesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesindeki bir çeşmedir.

Tarihi

III. Osman'ın eşlerinden Zevki Kadın tarafından 1755 ya da 1756 yılında yaptırıldı.[a][1] 1945'te yayımlanan eserinde İbrahim Hilmi Tanışık, çeşmenin işlevsiz olduğunu kaydeder.[1]

Konumu ve mimarisi

İstanbul'un Beyoğlu ilçesinin Pürtelaş Hasan Efendi Mahallesi'nde; Zevki Kadın Sıbyan Mektebi'nin Meclis-i Mebusan Caddesi'ne bakan ön cephesinin, küfeki taşıyla kaplı zemin katı kısmına gömülü yapılmış bir duvar çeşmesidir.[2][3] Parçası olduğu binanın girişine, yol kotunun altında kaldığından merdivenle ulaşılır. Çeşmenin önündeki alanın kotunun da zaman içerisinde yükselmesiyle, teknesi ve dinlenme taşlarının kaideleri zemine gömülü hâldedir. Tamamen beyaz mermerle kaplı olan çeşmenin cephesi; her iki yanından birer dikey, yukarısından ise bir yatay silmeyle sınırlandırılan dikdörtgen bir çerçeve içindedir.[3] Çeşme, Rokoko üslubundadır.[1][2][4]

Ayrıca bakınız

Notlar

  1. ^ Kitâbesindeki 1169 yılı, miladi takvimde 1755 ya da 1756'ya denk gelir.

Kaynakça

  1. ^ a b c Tanışık, İbrahim Hilmi (1945). "85 - Zevki Kadın Çeşmesi". İstanbul Çeşmeleri. 2. İstanbul: Maarif Matbaası. s. 114. 
  2. ^ a b Ertuğ, Necdet, (Ed.) (2006). "079 Zevki Kadın Çeşmesi". İstanbul Tarihî Çeşmeler Külliyatı. 2. İstanbul: İSKİ Genel Müdürlüğü. s. 229. ISBN 9789944100335. 
  3. ^ a b "Zevkî Kadın Çeşmesi". Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi. 7. Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı-Tarih Vakfı. 1994. ss. 548-549. ISBN 975-7306-07-X. 
  4. ^ Doğruyol, Ayhan (1987). İstanbul Çeşmelerindeki Süslemeler (yüksek lisans). İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. s. 39. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Saliha Sultan (II. Mustafa'nın eşi)</span> II.Mustafanın Kadını ve I.Mahmud Hanın validesi. Valide Sultan ( 1730 -1739)

Saliha Sultan Osmanlı padişahı I. Mahmud'un annesi, Valide Sultan ve Sultan II. Mustafa'nın eşiydi.

<span class="mw-page-title-main">Bereketzade Çeşmesi</span>

Bereketzade Çeşmesi, İstanbul'un Beyoğlu semtinde yer alan bir duvar çeşmesidir.

<span class="mw-page-title-main">Sineperver Valide Sultan Çeşmesi (Fatih)</span> İstanbulun Fatih ilçesindeki bir çeşme

Sineperver Valide Sultan Çeşmesi ya da Kanlı Çeşme, İstanbul'un Fatih ilçesindeki bir çeşmedir. Ayşe Sineperver Sultan tarafından 1825 ya da 1826'da yaptırıldı. 1994 yılı itibarıyla suyu akmayan çeşme, 2009'daki restorasyonu sonucunda işlevsel hâle getirildi. Musluğunun tahrip edilmesinin ardından 2015 itibarıyla bir kez daha işlevini yitirse de 2018'deki restorasyonuyla birlikte tekrar faaliyete geçti.

Türkiye'nin İstanbul ilinin Kadıköy ilçesindeki kayda değer çeşmeler şu şekildedir:

<span class="mw-page-title-main">Mısırlı Osman Ağa Çeşmesi (Kadıköy)</span> İstanbul, Kadıköyde yer alan tarihî bir çeşme

Mısırlı Osman Ağa Çeşmesi ya da kısaca Osman Ağa Çeşmesi, İstanbul'un Kadıköy ilçesinde yer alan bir çeşmedir. Üzerindeki kitâbesine göre Bâbüssaâde Ağası Mısırlı Osman Ağa tarafından 1621 ya da 1622'de yaptırılsa da bu kitâbenin bu çeşmeye ait olmayabileceği ihtimali de ortaya atılmıştır. Bir müddet sonra teknesi çukurda kalan ve işlevini de yitiren çeşme, 1980'lerde yapılan çalışmayla imar hattına taşındı ve kot farkı giderildi. Zaman içerisinde ön cephesine, dinlenme taşları ile onları birbirine bağlayan tekne ağzı taşı eklendi. 2020'de yapılan restorasyon çalışmasıyla birlikte tekrar faaliyete geçti.

Hasan Rıza Paşa Çeşmesi ya da Rıza Paşa Çeşmesi, Türkiye'nin İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde yer alan bir çeşmedir. Hasan Rıza Paşa tarafından 1852 ya da 1853 yılında yaptırılan çeşme; 1986'da Kadıköy Belediyesi, 1994-1995 yıllarında ise Mühürdar Lions Kulübü tarafından onarıldı.

Çatal Çeşme, Türkiye'nin İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde yer alan bir çeşmedir. 1550 ya da 1551 yılında inşa edildi. İbrahim Hilmi Tanışık tarafından İhsan Bey tarafından yaptırıldığı belirtilmekte ve İhsan Bey Meydan Çeşmesi olarak adlandırılmasına karşın, kitâbesindeki "ihsan" ifadesi kelime anlamıyla kullanıldığından yaptıran kişi belirsizdir. 1865 ya da 1856 yılında bir onarım gördü. 1946'da yerinden sökülerek geri alınan çeşme, 1947 yazında restore edildi. Çeşme, bilinenler arasında ilçedeki en eski çeşmedir.

Türkiye'nin İstanbul ilinin Beyoğlu ilçesindeki kayda değer çeşmeler şu şekildedir:

<span class="mw-page-title-main">Hoşyar Kadın Çeşmesi</span> İstanbul, Beyoğlunda yer alan tarihî bir çeşme

Hoşyar Kadın Çeşmesi ya da Huşyar Kadın Çeşmesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesindeki bir çeşmedir. Osmanlı Padişahı II. Mahmud'un eşi Hoşyar Kadın tarafından, kitâbesine göre "ölen kızı Mihrimah Sultan'ın ruhu için" 1840 ya da 1841 yılında yaptırıldı. Zaman içerisinde çeşmenin teknesi, yol hizasının altında kaldı. Günümüzde mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğünde olan ve suyu akmayan çeşmenin bir bölümü yıkık hâldedir.

<span class="mw-page-title-main">Yahya Ağa Çeşmesi</span>

Kethüda Yahya Ağa Çeşmesi, Yahya Ağa Çeşmesi ya da Hatipzâde Yahya Paşa Çeşmesi, Türkiye'nin İstanbul ilinin Beyoğlu ilçesinde yer alan bir çeşmedir. O dönem, Osmanlı Sadrazamı Hekimoğlu Ali Paşa'nın kâhyası Yahya Ağa tarafından 1732 ya da 1733 yılında yaptırıldı.

Hoşyar Kadın ya da Huşyar Kadın, Osmanlı Padişahı II. Mahmud'un ikinci kadınıdır.

Seyyid Paşa Çeşmesi, Türkiye'nin İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde yer alan eski bir çeşmedir. Günümüzde Erenköy ile Bostancı mahalleleri arasında uzanan Şemsettin Günaltay Caddesi üzerinde yer alıyordu.

Seyyid Mustafa Efendi Çeşmesi ya da Mustafa Efendi Çeşmesi, Türkiye'nin İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde yer alan eski bir çeşmedir. Erenköy'de, Sahrayıcedid'den Merdivenköy'e giden yol üzerinde yer alıyordu.

<span class="mw-page-title-main">Hasköy Çeşmesi</span> Beyoğlundaki bir çeşme

Hasköy Çeşmesi ya da Yasef Çeşmesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesindeki bir çeşmedir. 1524 ya da 1525 yılında Yasef adlı bir Yahudi tarafından yaptırılmıştır. Beyoğlu'nda tarihi tespit edilen ve günümüzde varlığını sürdüren en eski çeşmedir. Suyunun akmadığının kaydedildiği 1940'ların başından beri işlevsizdir.

Mahmud Efendi Çeşmesi ya da Mahmud Ağa Çeşmesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesindeki bir çeşmedir. 1538 ya da 1539 yılında yaptırılmıştır.

Abdi Kaptan Çeşmesi ya da Gedik Abdi Kaptan Çeşmesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesindeki bir çeşmedir. 1622 ya da 1623 yılında yaptırılmıştır.

İstanbul'un Beşiktaş ilçesindeki kayda değer çeşmeler şu şekildedir:

Güzelce Ali Paşa Çeşmesi ya da Ali Paşa Çeşmesi, İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde bulunan bir çeşmedir.

<span class="mw-page-title-main">İshak Ağa Çeşmesi (Beykoz Çayırı)</span>

İshak Ağa Çeşmesi, Terazibaşı Çeşmesi ya da Terazi Çeşmesi; İstanbul'un Beykoz ilçesindeki bir çeşmedir. Eski İstanbul Gümrük Emini İshak Ağa tarafından 1749 ya da 1750 yılında yaptırıldı. Önceleri dört cephesinde de birer lüle ve tekne varken, ilerleyen dönemde iki cephesindeki lüleleri kapatıldı ve bu cephelerdeki tekneleri dolduruldu. 1970'te yapılan kanalizasyon çalışmaları esnasında çeşmenin suyu kesilse de 1972'de kitâbesinin olduğu cephesinin toprak seviyesinin altına indirilmesiyle tekrar işlevsel hâle geldi. Bu çalışmanın ardından çeşmeye, yapılan bir merdivenden inilerek ulaşılmaya başlanmıştı. 2005'teki restorasyonla bu kot farkı giderilerek çevre düzenlemesi ile bu cephedeki teknesi yapıldı. 2014'te ön cephesindeki lülenin bir muslukla değiştirildiği çeşme, günümüzde işlevseldir.

<span class="mw-page-title-main">Ali Bey Çeşmesi (Mevlanakapı)</span> Fatihteki yıkılmış bir çeşme

Ali Bey Çeşmesi ya da Halkalı Çeşmesi, İstanbul'un Fatih ilçesindeki bir çeşmeydi. Ali Bey tarafından, yine kendisinin yaptırdığı okulun bir duvarına bitişik olacak şekilde 1706 ya da 1707 yılında yaptırıldı. Millet Caddesi'nin inşası nedeniyle 1957 yılında yıkıldı.