İçeriğe atla

Zenon Kliszko

Kliszko

Zenon Kliszko (Łódź, 8 Aralık 1908 - 4 Eylül 1989, Varşova), Polonya Halk Cumhuriyeti'nde, Polonya Birleşik İşçi Partisi (PZPR) lideri Władysław Gomułka'nın sağ eli olarak kabul edilen bir politikacıydı.

Kliszko, Varşova Üniversitesi'nden mezun oldu ve 1931'de Polonya Komünist Partisi'ne katıldı. 1934'te devlet karşıtı ajitasyon nedeniyle tutuklandı ve mahkeme tarafından zihinsel engelli olduğu tespit edilince serbest bırakıldı.[1] Kliszko, Polonya'nın Nazi Alman işgali sırasında Varşova Ayaklanması'nda yer aldı ve nehri yüzerek geçip kaçmayı başardı. Gomułka ile Lublin'de tanıştı, onunla arkadaş oldu ve 1945'te Sovyetlerin ele geçirilmesinden sonra KC PZPR görevlisi oldu.

Suçlar

Kliszko, 1970 Polonya protestoları sırasında Gdańsk ve Gdynia'da grev yapan işçilere ateş açmaları için General Bolesław Chocha komutasındaki düzenli ordu birliklerine emir vermekten sorumluydu.[2] Kliszko'nun tavsiyesi ve yönlendirmesi üzerine komünist parti, Varşova'daki Polonya Tiyatrosu'nda Mickiewicz tarafından yönetilen Dziady adlı oyunun yapımını durdurdu, bu da 1968 Polonya siyasi krizine, ORMO tarafından vahşice bastırılan ülke çapında öğrenci protestolarına ve Polonya'dan binlerce Yahudi kökenli bireyin sınır dışı edilmesine yol açtı. İşinden kovuldu ve Edward Gierek tarafından Parti'den uzaklaştırıldı.[2]

Kaynakça

  1. ^ "Towarzysz Zenon Kliszko". Polityka.pl. 28 Ağustos 1998. 19 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Haziran 2012. Text only version. 
  2. ^ a b "Towarzysz Zenon, prawa ręka towarzysza Wiesława" [Tovarishch Zenon, the right hand of comrade Wiesław]. Gazeta Wyborcza. 17 Ocak 2014. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2015. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Konstantin Rokossovski</span> Polonyalı kumandan ve siyasetçi (1896-1968)

Konstantin Rokossovski Sovyet askeri komutanı ve Polonya Halk Cumhuriyeti Savunma Bakanı. Jukov ve Vasilevski ile birlikte en çok öne çıkan Sovyet stratejistleri arasında sayılmaktadır.

Brejnev Doktrini, Soğuk Savaş dönemi sırasında Sovyetler Birliğinin dış politikasını belirleyen bir doktrindir.

<span class="mw-page-title-main">Polonya Halk Cumhuriyeti</span>

Polonya Halk Cumhuriyeti, Polonya'nın 1952-1989 yılları arasındaki resmî adı. II. Dünya Savaşı'nın sonunda, savaş öncesi Polonya topraklarının bir kısımına Sovyetlerin Almanlardan aldıkları toprakların da dahil edilmesiyle kuruldu. Polonya Halk Cumhuriyeti COMECON ve Varşova Paktına üyeydi.

<span class="mw-page-title-main">Wojciech Witold Jaruzelski</span> Lehistanın ilk cumhurbaşkanı

Wojciech Witold Jaruzelski, 1981-1989 arasında devlet başkanı, 1989-1990'da cumhurbaşkanı olan Polonyalı komünist asker, devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">Polonya Birleşik İşçi Partisi</span>

Polonya Birleşik İşçi Partisi 16-21 Aralık 1948 tarihleri arasında Polonya'da kurulan komünist partidir. Polonya Halk Cumhuriyeti'nde tek parti iktidarı olmuştur. Polonya Halk Cumhuriyeti dağılınca parti 1 yıl daha açık kalmıştır. 1990'dan sonra feshedilmiştir. 1989 Polonya genel seçimlerinde parti Solidarność muhalefet olarak adını çok duyursa bile %2 farkla seçimde PZPR 1. olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Poznań Ayaklanması</span> 28 Haziran 1956da Polonya Halk Cumhuriyetinin totaliter yönetimine karşı kitlesel eylem

Poznań Ayaklanması, 1956 Poznań ayaklanması yahut Poznań Haziranı, Polonya Halk Cumhuriyeti'nin totaliter yönetimine karşı vuku bulan ilk kitlesel protesto eylemi. Olaylar, Cegielski Fabrikaları işçilerinin 28 Haziran 1956 tarihinde, daha iyi çalışma ve yaşam koşulları talep etmek için düzenledikleri gösterilerle başladı ve çok kısa sürede sert ve kanlı bir biçimde bastırıldı.

<span class="mw-page-title-main">Leszek Miller</span> 10. Polonya başbakanı

Leszek Cezary Miller 2001-2004 yılları arasında Polonya Başbakanı olarak görev yapan Polonyalı bir solcu siyasetçi.

<span class="mw-page-title-main">Edward Osóbka-Morawski</span> Polonyalı siyasetçi (1909-1997)

Edward Bolesław Osóbka-Morawski, II. Dünya Savaşı'ndan önce Polonya Sosyalist Partisi (PPS) 'de Polonyalı bir aktivist ve politikacıydı. Polonya'yı Sovyetlerin devralmasının ardından Komünist egemen geçici hükûmet başkanı olan Polonya Ulusal Kurtuluş Komitesi Lublin'de Stalin'in onayı ile kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Mieczysław Rakowski</span> Polonya başbakanı (1926-2008; hd. 1988-1989)

Mieczysław Franciszek Rakowski 1988-1989 yılları arasında Polonya Başbakanı olan polonyalı bir komünist politikacı, tarihçi ve gazeteciydi. 1989-1990 yılları arasında Polonya Birleşmiş İşçi Partisi Merkez Komitesinin Birinci Sekreteri olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Polonya Komünist Partisi</span> Polonyada siyasi parti

Polonya Komünist Partisi, 1918 yılında Polonya Sosyalist Partisi - Sol ve Polonya Krallığı ve Litvanya Sosyal Demokrasisi'nin birleşmesiyle Polonya'da kurulan komünist parti. Troçkist görüşlere kayması sebebiyle Büyük Temizlik sonrası 16 Ağustos 1938 tarihinde kapatıldı.

<span class="mw-page-title-main">Bolesław Bierut</span> Polonyalı siyasetçi (1947-1956)

Bolesław Bierut Polonyalı bir politikacı, komünist aktivist ve 1947-1956 arasında Polonya'nın lideriydi. 1944-1947 arasında Devlet Ulusal Konseyi Başkanı, 1947-1952 arasında Polonya Başkanı, Polonya Birleşik İşçi Partisi Merkez Komitesi Genel Sekreteri idi. 1948'den 1956'ya ve 1952'den 1954'e kadar geçici olarak Polonya Başbakanıydı. Kendi kendini yetiştirmiş bir adam olan Bierut, tam bilgi ve sağlam kararlılığa sahip, Stalinist sistemi Polonya'da uygulamayı hedefledi. Ancak, ana rakibi Władysław Gomułka ile birlikte Bierut, Polonya'nın II. Dünya Savaşı sonrasında geçirdiği tarihi değişikliklerden başlıca sorumludur. Komünist haleflerinden hiçbirinin aksine, Bierut ölümüne kadar Polonya'yı yönetti.

<span class="mw-page-title-main">Władysław Gomułka</span> Polonyalı siyasetçi (1905-1982)

Władysław Gomułka, Polonyalı bir komünist politikacıdır. 1947'den 1948'e kadar savaş sonrası Polonya'nın fiili lideriydi. Polonya Ekimi'nin ardından 1956'dan 1970'e kadar yeniden lider oldu. Gomułka başlangıçta "Polonya usulü Sosyalizm" arayışı ve "Polonya çözülmesi" olarak bilinen dönemi doğuran reformlarıyla çok popülerdi. Ancak 1960'larda daha katı ve otoriter hale geldi - sistemi istikrarsızlaştırmaktan korktuğundan değişiklik yapmaya ya da değişiklik yapılmasına izin vermeye meyilli değildi. 1960'larda Katolik Kilisesi'ne, aydınlara ve anti-komünist muhalefete yönelik olarka gerçekleştirilen zulmü destekledi.

<span class="mw-page-title-main">Jakub Berman</span> Polonyalı siyasetçi (1901-1984)

Jakub Berman Polonyalı bir komünist politikacıydı. İkinci Polonya Cumhuriyeti döneminde bir aktivist, savaş sonrası komünist Polonya'da Polonya İşçi Partisi'nin (PPR) ve ardından Polonya Birleşik İşçi Partisi'nin (PZPR) Politbüro üyesiydi. Başkan Bolesław Bierut'un yanı sıra Berman, genellikle "UB" olarak bilinen Stalinist Kamu Güvenliği Bakanlığı'nın parti gözetiminden sorumluydu. Ayrıca Polonya'nın kültürel işlerini denetledi. 1948'den Bierut'un ölümünün ardından 1956'da iktidardan indirilene kadar Bierut'tan sonra Polonya'daki en güçlü ikinci politikacı olarak kabul edildi.

<span class="mw-page-title-main">Roman Zambrowski</span> Polonyalı siyasetçi (1909-1977)

Roman Zambrowski Polonyalı komünist bir politikacıydı.

<span class="mw-page-title-main">Józef Cyrankiewicz</span> Polonyalı siyasetçi (1911-1989)

Józef Adam Zygmunt Polonyalı bir sosyalist (PPS) ve 1948'den sonra Komünist politikacı. 1947-1952 yılları arasında Polonya Halk Cumhuriyeti'nin başbakanı ve 1954-1970 yılları arasında 16 yıl boyunca tekrar görev yaptı. Ayrıca 1970'ten 1972'ye kadar Polonya Devlet Konseyi Başkanı olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Marian Spychalski</span> Polonyalı mimar ve siyasetçi (1906-1980)

Marian " Marek " Spychalski savaş öncesi Polonya'da Polonyalı bir mimar ve daha sonra ordu komutanı ve komünist bir politikacıydı. Dünya Savaşı sırasında Polonya'da faaliyet gösteren Polonya yeraltı güçlerine katıldı ve Halk Muhafızları'nın, ardından Halk Ordusu'nun liderlerinden biriydi. PRL döneminde Devlet Konseyi Başkanlığı, Varşova belediye başkanlığı ve Savunma Bakanlığı gibi birkaç önemli siyasi görevde bulundu.

<span class="mw-page-title-main">Hilary Minc</span> Polonyalı siyasetçi (1905-1974)

Hilary Minc, Stalinist Polonya'da önde gelen bir Polonyalı ekonomist ve komünist politikacıydı.

Władysław Dworakowski, Polonyalı bir komünist politikacı ve devlet adamıydı.

<span class="mw-page-title-main">Polonya tarihi (1945–89)</span>

Polonya'nın 1945'ten 1989'a kadar olan tarihi, II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra Polonya'ya dayatılan komünist yönetim dönemini kapsar. Bu yıllar, genel sanayileşme, kentleşme ve yaşam standardında pek çok iyileştirmeyi barındırırken, erken dönem Stalinist baskılar, toplumsal huzursuzluk, siyasi çekişmeler ve şiddetli ekonomik zorluklarla gölgelendi.

Polonya'nın 1945'ten 1989'a kadar olan tarihi, II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra Polonya'daki komünist yönetim dönemini kapsar. Bu yıllar, genel sanayileşme, kentleşme ve yaşam standardında pek çok iyileştirmeyi barındırırken, erken dönem Stalinist baskılar, toplumsal huzursuzluk, siyasi çekişmeler ve şiddetli ekonomik zorluklarla gölgelendi. II. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru, ilerleyen Sovyet Kızıl Ordusu, Doğu'daki Polonya Silahlı Kuvvetleri ile birlikte, Nazi Alman kuvvetlerini işgal altındaki Polonya'dan püskürttü. Şubat 1945'te Yalta Konferansı, savaş sonrası seçimlere kadar bir uzlaşma koalisyonundan Polonya'da geçici bir hükûmet kurulmasını onayladı. Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin, bu kararın uygulanmasını manipüle etti. Varşova'da, 1940'tan beri Londra'da bulunan sürgündeki Polonya hükümeti görmezden gelinerek, fiili olarak komünistler tarafından kontrol edilen Ulusal Birlik Geçici Hükümeti kuruldu.