İçeriğe atla

Zafer Kızılkaya

Zafer Kızılkaya
Doğum1969
Ankara, Türkiye
MilliyetTürk
MeslekMühendis

Zafer Kızılkaya (d. 1969 Ankara, Türkiye), Türk mühendis ve çevre aktivisti. Türkiye'nin Akdeniz kıyısı boyunca deniz koruma alanlarını genişletme konusunda itibar sahibidir.[1]

Biyografi

Kızılkaya, 1969 yılında Ankara'da doğdu.[2] Büyürken Jacques-Yves Cousteau'nun deniz hayranlığına ilham veren belgesellerini izledi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nden inşaat mühendisliği alanında lisans derecesine sahiptir.[1] Kızılkaya, üniversiteden mezun olduktan sonra ticari derin deniz dalışı ve su altı fotoğrafçılığıyla ilgilenmeye başladı. İlgisini Pasifik Okyanusu'na yöneltti ve Endonezya'da deniz fotoğrafçısı ve araştırmacı olarak çalışırken uzun yıllarını bu okyanusun sularını keşfederek geçirdi.[1] Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nden Kıyı ve Liman mühendisliği alanında yüksek lisans derecesi aldı.[3]

Kızılkaya'nın Türkiye kıyılarını savunma ve koruma çabaları, iklim değişikliği, kaçak avcılık, aşırı avlanma ve turizmin artması gibi birçok farklı faktör nedeniyle Türkiye'nin deniz ekosisteminin ciddi bir tehdit altında olması ve büyük zararlara uğramasından kaynaklanıyor.[1] Akdeniz'in dünyada en çok avlanan deniz olduğu biliniyor. Kızılkaya, Türkiye'nin tahrip olmuş deniz bölgelerini daha etkin ve gelişen koruma alanlarına dönüştürmeyi umuyordu.[4]

Kızılkaya, her yıl farklı kıtalarda görev yapan altı çevreciye verilen Goldman Çevre Ödülü'ne 2023 yılında layık görüldü.[5] Kızılkaya, ödülü alan ilk Türk oldu.[6]

Halen Akdeniz Koruma Derneği adlı derneğin başkanı ve kurucu ortağıdır. Bu dernek, Türkiye'nin Akdeniz kıyısındaki deniz ekosistemlerinin korunmasına ve restorasyonuna odaklanmaktadır.[7]

Kaynakça

  1. ^ a b c d "Zafer Kizilkaya – Goldman Environmental Prize" (İngilizce). 3 Mart 2023. 5 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2024. 
  2. ^ "IWSA | Zafer Kızılkaya". Iwsa. Erişim tarihi: 6 Haziran 2024. []
  3. ^ "Zafer Kızılkaya kimdir?- GazeteİlkSayfa". Gazete İlk Sayfa. 25 Nisan 2023. 30 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2024. 
  4. ^ "The most over-fished sea in the world". impact.economist.com (İngilizce). 31 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2024. 
  5. ^ Lewis, Nell (24 Nisan 2023). "Environmental hero's mission to save the most over-fished sea in the world". CNN (İngilizce). 31 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2024. 
  6. ^ Weaver, Lex (24 Nisan 2023). "Environment". The World. 31 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2024. 
  7. ^ "Restoring marine ecosystems in south western Turkey: an interview with Zafer Kizilkaya – The Endangered Landscapes Programme". www.endangeredlandscapes.org. 25 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2024. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İstanbul Teknik Üniversitesi</span> İstanbulda kurulu devlet üniversitesi

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), kökleri 1773 yılına dayanan İstanbul'da yer alan bir devlet üniversitesi.

<span class="mw-page-title-main">Akdeniz</span> Avrupa, Asya ve Afrika arasında yer alan iç deniz

Akdeniz, Atlas Okyanusu'na bağlı, kuzeyinde Avrupa, güneyinde Afrika, doğusunda Asya kıtaları bulunan deniz. 2,5 milyon km² civarında alanı kaplayan deniz, Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu'ndan, Çanakkale Boğazı ile Marmara Denizi'nden ve Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz'den ayrılır. Akdeniz'in tuzluluk oranı ‰ 38 olup tuz oranı fazla olan denizler grubunda değerlendirilir.

<span class="mw-page-title-main">Ege Denizi</span> Akdenizin parçası olan deniz

Ege Denizi veya Türkçe diğer adı ile Adalar Denizi, Balkan ve Anadolu Yarımadaları arasında, Akdeniz'e bağlı bir denizdir. Marmara Denizi ve Karadeniz'den Çanakkale ve İstanbul Boğazları ile ayrılan bu denizin kuzey sınırları karalarla çizilmiş olmakla birlikte, güney sınırlarını Yunanistan'a bağlı adalar olan Rodos ve Girit çizer. Ege Denizi'nin tüm kıyıları Türkiye ve Yunanistan ile çevrilidir. Karadeniz üzerinden taşınan petrol ürünlerinin dünya pazarına ulaşmasında başlıca yoldur.

<span class="mw-page-title-main">Akdeniz iklimi</span> iklim çeşidi

Akdeniz iklimi, yaz sıcaklığı güneşışınlarının düşme açısına, kuraklık ise alçalıcı hava hareketlerine bağlıdır. En sıcak ay ortalaması 26-28 °C, en soğuk ay ortalaması 8-10 °C dir. Yıllık sıcaklık ortalaması 18 °C dir. Kar yağışı ve don olayı çok ender görülür. En fazla yağış kışın, en az yağış yazın düşer. Kışın görülen yağışlar cephesel kökenlidir. Cephesel yağışlar en fazla bu iklimde görülür.

<span class="mw-page-title-main">Adriyatik Denizi</span> deniz

Adriyatik Denizi, Akdeniz'in bir parçası olan ve İtalya Yarımadası ile Balkan Yarımadası arasında kalan uzun bir körfezdir. Adriyatik, Akdeniz'in en kuzeydeki koludur ve Otranto Boğazı'ndan kuzeybatıya ve Po Ovası'na kadar uzanır. İtalya, Arnavutluk, Hırvatistan, Bosna-Hersek, Slovenya ve Karadağ'ın denize kıyısı bulunmaktadır. Adriyatik, çoğu doğu kıyısının Hırvat kesiminde yer alan 1.300'den fazla adaya sahiptir. Kuzeyi en sığ, güneyi en derin olmak üzere üç havzaya ayrılmıştır ve maksimum 1.233 metre (4.045 ft) derinliğindedir. Bir su altı sırtı olan Otranto Sill, Adriyatik ve İyonya Denizleri arasındaki sınırda yer almaktadır. Hakim akıntılar Otranto Boğazı'ndan saat yönünün tersine doğu kıyısı boyunca ve batı kıyısı (İtalya) boyunca tekrar boğaza akar. Adriyatik'teki gelgit hareketleri azdır, ancak zaman zaman daha büyük genliklerin meydana geldiği bilinmektedir. Adriyatik'in tuzluluk oranı Akdeniz'dekinden daha düşüktür çünkü Adriyatik, Akdeniz'e akan tatlı suyun üçte birini bir seyreltme havzası görevi görerek toplar. Yüzey suyu sıcaklıkları genellikle yazın 30 °C (86 °F) ile kışın 12 °C (54 °F) arasında değişir ve Adriyatik Havzası'nın iklimini önemli ölçüde yumuşatır.

<i>Chelonia mydas</i>

Yeşil deniz kaplumbağası, Chelonia cinsi içindeki tek tür olan bir deniz kaplumbağasıdır. 200 kg ağırlığa, 1-1,5 metre uzunluğa erişebilir ve bu ölçülerle, sert kabuklu kaplumbağalar içinde en büyük olandır. Tropik, tropik altı ve bazı daha ılıman denizlerde dağılım gösteren tür, erişkin bireylerin yosunlardan zengin beslenmesine bağlı olarak bedenlerindeki yağ dokusu yeşil renk alır.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Denizi</span> Avrupada bir deniz

Kuzey Denizi, Büyük Britanya, Danimarka, Norveç, Almanya, Hollanda, Belçika ve Fransa arasında bulunan bir Atlas Okyanusu denizidir. Avrupa kıta sahanlığında bir epeirik denizi, güneyde İngiliz Kanalı ve kuzeyde Norveç Denizi yoluyla okyanusa bağlanır. 570.000 kilometrekarelik bir alana sahip 970 kilometreden (600 mi) uzun ve 580 kilometre (360 mi) genişliğindedir.

<span class="mw-page-title-main">Biyom</span> Bir çevre ile ilişkili organizmalar topluluğu

Biyom, bulundukları fiziksel çevreye ve ortak bir bölgesel iklime tepki olarak oluşmuş biyolojik bir topluluktan oluşan biyocoğrafik bir birimdir. Bir diğer tanıma göre, biyosferin aynı iklim koşullarında ve aynı bitki örtüsünün egemen olduğu çok geniş bölümlerini belirten çevrebilim terimidir. Yeryüzündeki birbirine bitişik, benzer yayılmış yaşam alanları olarak da tanımlanabilir. Biyomlar birden fazla kıtaya yayılabilir. Biyom, habitattan daha geniş bir terimdir ve çeşitli habitatları içerebilir.

<span class="mw-page-title-main">Bellingshausen Denizi</span>

Bellingshausen Denizi, Antarktika'da, Antarktika Yarımadası'nın batısında, Alexander Adası ile Thurston Adası arasında yer alan su kütlesidir. Deniz ismini 1821 yılında bölgeyi keşfeden Amiral Fabian Gottlieb von Bellingshausen'dan alır. Denizin yüzölçümü 487.000 km²'dir. En derin yerinin 4115 metre olduğu ölçülmüştür. Deniz 71°00′G - 85°00′B koordinatlarında yer alır. Güneyde, batıdan doğuya, Eights Sahili, Bryan Sahili ve Batı Antarktika'nın İngiliz Kıyısı vardır. Cape Flying Fish'in batısında Amundsen Denizi'ne katılır.

<span class="mw-page-title-main">Türk Deniz Araştırmaları Vakfı</span>

Türk Deniz Araştırmaları Vakfı, (TÜDAV) bir gurup bilim insanı, denizci ve doğasever tarafından Türk deniz ve iç sularıyla ilgili bilimsel araştırma, yayın, eğitim, koruma alanları ve bilgi bankası gibi konular hakkında çalışmak üzere 1997 yılında kurulmuş, ulusal ve uluslararası ölçekte faaliyet gösteren bir sivil toplum kuruluşudur.

<span class="mw-page-title-main">Doğal Hayatı Koruma Derneği</span>

Doğal Hayatı Koruma Derneği ya da kısa adıyla DHKD, 1975 yılında kurulan, merkezi İstanbul'da olan bir Sivil toplum kuruluşu'dur. 1986'da "Kelaynak'tan haberler" adlı bir bülten yayımlayan DHKD, adını duyurmaya yönelik ilk kampanyasını Turkish Times de gerçekleştirdi. Kuruluşundan on beş yıl sonra, Bakanlar Kurulu kararıyla "kamu yararına çalışan dernek" statüsü kazandı.

Göksu Deltası veya Silifke Ovası, Göksu Nehri'nin, Mersin ili, Silifke ilçe sınırlarında Akdeniz'e döküldüğü alanda oluşturduğu deltadır. Türkiye için, Çukurova'dan sonra Akdeniz kıyısındaki ikinci büyük deltadır. 1994'te Ramsar alanı ilan edildi.

<span class="mw-page-title-main">Wadden Denizi</span> deniz

Wadden Denizi, Kuzey Denizi'nin güneydoğusunda yer alan bir gelgit bölgesidir. Kıta Avrupası'nın kuzeybatısı ve Friz Adaları arasında bulunan bölge, çamurlu ve sulak alanlar oluşturmaktadır. Biyolojik çeşitlilik bakımından varsıl olan bölge 2009 yılında UNESCO Dünya Mirası listesine alınmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kızılkaya, Bucak</span>

Kızılkaya, Burdur ilinin Bucak ilçesine bağlı bir beldedir.

<span class="mw-page-title-main">İztuzu Plajı</span>

İztuzu Plajı, Türkiye'nin güneybatısında Muğla ilinin Ortaca ilçesine bağlı Dalyan yakınlarında bulunan 4,5 km uzunluğunda bir plajdır. Plaj, Dalyan nehrinin tatlı su deltası ile Akdeniz arasında doğal bir bariyer oluşturan dar bir kara parçasıdır. İztuzu Plajı, Akdeniz'deki deniz kaplumbağalarının başlıca üreme alanlarından biridir ve bu nedenle sık sık Kaplumbağa Plajı olarak anılır. Caretta caretta, IUCN Kırmızı Listesi'nde tehlike altındaki hayvanlar arasında yer almaktadır. Bu nedenle plaj 1988 yılından beri koruma statüsüne sahiptir ve Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi'nin bir parçasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Deniz kirliliği</span>

Deniz kirliliği, kimyasal, endüstiyel, tarımsal ve evsel atıkların denizlere dökülmesi veya karışması ile yeryüzündeki su birikintilerinde oluşan çevre kirliliği türüdür.

<span class="mw-page-title-main">İğneada Longoz Ormanları Millî Parkı</span> Milli Park

İğneada Longoz Ormanları Millî Parkı, Marmara bölgesi, Kırklareli ili, Demirköy ilçesinde, 3.155 ha alanda, 2007 yılında kurulan millî park.

<span class="mw-page-title-main">Barselona Sözleşmesi</span>

Kısaca Barselona Sözleşmesi olarak bilinen Akdeniz'in Kirliliğe Karşı Korunması Sözleşmesi, Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) 1974 yılında kurduğu “Bölgesel Denizler Programı” kapsamında Akdeniz'deki gemilerin, uçakların ve kara taşıtlarının yol açtığı kirlenmeyi önleyerek ve azaltarak Akdeniz'in korunması hedefini içeren sözleşmedir. Bölgesel Denizler Programı, Akdeniz’e kıyısı olan ülkeler ve Avrupa Birliği’nin katılımıyla, Akdeniz Eylem Planı’nın (MAP) 1975 yılında oluşturulmasıyla sonuçlanmıştır. MAP ise daha sonra “Akdeniz’in Kirliliğe Karşı Korunması Sözleşmesi” 1976 yılında Barselona'da kabul edilmesine zemin olmuş, 1978 yılında BS yürürlüğe girmiştir.

Akdeniz Koruma Derneği, Türkiye merkezli bir deniz koruma derneğidir. 2012 yılında kurulmuş olup Akdeniz ve çevresinde çevre koruma faaliyetleri yürütmektedir. Merkezi İzmir'de yer almaktadır.

Elif Kızılkaya, Türk körling oyuncusu. Atatürk Üniversitesi ve Türkiye millî takımında oynamaktadır.