İçeriğe atla

Yeni Hebridler

New Hebrides Condominium (İng.)
Condominium des Nouvelles-Hébrides(Fra.)
Yeni Hebridler Kondominyumu
1906-1980
bayrağı
Bayrak
{{{arma_açıklaması}}}
Arma
BaşkentPort Vila
Yaygın dil(ler)İngilizce, Bislama, Fransızca
Tarihçe 
• Kuruluşu
1906
• Kuruluş
1906
• Bağımsızlık
30 Temmuz 1980
• Dağılışı
1980
Para birimiYeni Hebridler Frangı
Öncüller
Ardıllar
Anglo-Fransız Ortak Deniz Komisyonu
Vanuatu

Yeni Hebridler veya resmî tam adıyla Yeni Hebridler Kondominyumu, Büyük Okyanus'ta Avustralya'nın kuzeydoğu açıklarında yer alan Yeni Hebridler, Banks Adaları ve Torres Adaları'nın 1906 ile 1980 yılları arasında Büyük Britanya ve Fransa tarafından ortaklaşa yönetildiği (kondominyum) bölgeye verilen isimdir. Söz konusu bölgeler 1980 yılında Vanuatu ismi ile bağımsızlığını elde etmiştir.

Tarihçe

Adalar, 19. yüzyılın ikinci yarısında Avrupalı güçlerin ilgil alanına girdi. Britanyalı ve Fransız yerleşimciler kopra üretmek için hindistancevizi palmiyesi tarlaları kurdular. Büyük plantasyon şirketleri, yerli nüfusu kontrol altına almak ve onları plantasyonlarda çalışmaya motive etmek için misyonerleri finanse etti. 1887'de Büyük Britanya ve Fransa, Avrupalı yetiştiricilerin ve misyonerlerin çıkarları doğrultusunda adalar üzerinde gevşek bir kontrol uygulama konusunda anlaştılar. Bu amaçla ortak bir deniz komisyonu kuruldu. Ancak 1906'da kondominyumun kurulmasıyla siyasi yönetim iki gücün eline geçti. Takip eden dönemde ithal edilen hastalıklar nedeniyle nüfus azaldı ve plantasyon sahipleri onların yerine Vietnam'dan işçi getirdi.

İkinci Dünya Savaşı sırasında Espiritu Santo ve Efate adasında büyük ABD askerî üsleri kuruldu. Afroamerikalı askerlerle olan temaslardan ilham alan sömürge karşıtı hareketler daha sonra ortaya çıktı.[1][2]

4 ve 5 Kasım 1974'te Büyük Britanya ve Fransa, bağımsızlığa hazırlanmak için seçilmiş bir meclis kurmaya karar verdi. Bu meclis ilk kez Nisan 1976'da toplandı. 30 Temmuz 1980'de kondominyum, Vanuatu ismiyle bağımsızlığını elde etti. Bu sürece gelmeden Mayıs-Ağustos 1980 arasında Avrupalı ve Creole yerleşimciler tarafından da desteklenen ve Espiritu Santo'nun bağımsızlığını amaçlayan bir ayrılma girişimi yaşandı. Fransa ve Büyük Britanya ise bu girişime fiilî olarak herhangi bir harekette bulunmadı.

Kaynakça

  1. ^ Enzyclopaedia Britannica online versiyonunda Vanuatu hakkında bilgiler 28 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (engl.)
  2. ^ Adaların tarihi hakkında bilgiler 23 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İng.), Erişim:25 Eylül 2012

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Avustralya</span> Güney Yarımkürede yer alan kıta ülkesi

Avustralya, resmî adıyla Avustralya Milletler Topluluğu, Güney Yarımkürede yer alan bir kıta ülkesidir. Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus arasında uzanır. Okyanusya kıtasında bulunur ve kıtanın çok büyük bir bölümünü kaplar. Komşuları Endonezya, Doğu Timor, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Vanuatu, Yeni Kaledonya ve Yeni Zelanda'dır. Başkenti Canberra, en büyük şehri ise Sidney'dir.

<span class="mw-page-title-main">Fiji</span> Okyanusyada bulunan bir ada devleti

Fiji ya da resmî adıyla Fiji Cumhuriyeti, Okyanusya'da bulunan bir ada ülkesidir. Pasifik okyanusunun güneyinde bulunan bir dizi adadan oluşan ülke, 215'i ıssız olmak üzere toplam 322 adadan ve 522 adacıktan oluşur. İki büyük ada, Viti Levu ve Vanua Levu, yerleşimin %87'sini oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Vanuatu</span> Güney Pasifik Okyanusunda yer alan ada devleti

Vanuatu ya da resmî adıyla Vanuatu Cumhuriyeti, Güney Büyük Okyanus'ta yer alan bir ada ülkesidir. Volkanik kökene sahip olan takımada, Avustralya'nın 1750 km doğusunda, Yeni Kaledonya'nın 500 km kuzeyinde, Fiji'nin batısında, Solomon Adaları'nın güneydoğusunda, Yeni Gine adası yakınlarında bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Okyanusya</span> coğrafi bölge

Okyanusya, Büyük Okyanus'a dağılmış adaları kapsayan ülkelerden ve Avustralya'dan oluşan coğrafi bölgedir. Asya'nın güney ve güneydoğusunda, Antarktika'nın kuzeyinde ve Büyük Okyanus ile Hint Okyanusu'nun arasında yer alır. Yüzölçümü 8.970.000 km², nüfusu 35.669.267'dir.

<span class="mw-page-title-main">Solomon Adaları</span> Büyük Okyanusta bir ada devleti

Solomon Adaları, Okyanusya'da 6 büyük ve 900'den fazla küçük adadan oluşan bir ülkedir. Papua Yeni Gine'nin doğusunda ve Vanuatu'nun kuzeybatısındadır. Yüzölçümü 28.400 km² ve nüfusu 650.000 civarındadır. Başkent Honiara, Guadalcanal adasındadır. Ülke ismini üzerinde bulunduğu Solomon Takımadaları'ndan alır, Melanezya'ya dâhil olan bu takımadalar Solomon Adaları ülkesinin yanı sıra Kuzey Solomon Adaları olarak adlandırılan Papua Yeni Gine'ye bağlı Bougainville'i de içerir. Ancak Solomon Adaları'na bağlı olan Santa Cruz Adaları ile Rennell ve Bellona bu takımadalara dâhil değildir.

<span class="mw-page-title-main">Yeni Kaledonya</span> Fransa Denizaşırı Bölgeler Topluluğu üyesi bölge

Yeni Kaledonya, Melanezya ada öbeği içerisinde, Büyük Okyanus'un güneybatısında yer alan, Fransa'ya bağlı bir bölge olarak özel bir statü ile kendine özgü bölge konumunda olan Fransa Denizaşırı Bölgeler Topluluğu üyesi bölge. Yeni Kaledonya'nın başkenti Nouméa'dır.

<span class="mw-page-title-main">Niue</span> Büyük Okyanusta, Yeni Zelanda ile ilişkili devlet statüsüne sahip ülke

Niue, Polinezya ada öbeği içerisinde, Büyük Okyanus'un güneyinde yer alan, kendi kendine yöneten, bağımsız bir ülke olan ancak Yeni Zelanda ile ilişkili devlet statüsünde olan Okyanusya ada ülkesi. Niue'nin başkenti Alofi'dir.

<span class="mw-page-title-main">Britanya İmparatorluğu</span> Birleşik Krallık tarafından yönetilmiş devletler ve dominyonlardan oluşan imparatorluk

Britanya İmparatorluğu, Birleşik Krallık veya öncül devletleri tarafından yönetilen dominyonlar, sömürgeler, himayeler ve mandalar ile diğer bağımlı bölgelerden oluşmuş olan imparatorluktur. 16. ve 17. yüzyıllarda İngiltere Krallığı tarafından kurulan denizaşırı sömürgeler ve ticaret karakolları olarak başlamıştı. En güçlü döneminde tarihteki en geniş topraklara sahip devlet olmasının yanı sıra bir yüzyıldan fazla bir süre boyunca dünyanın en önde gelen küresel gücüydü. 1922'de 458 milyon kişi, yani dünya nüfusunun neredeyse dörtte biri, Britanya İmparatorluğu'nun egemenliği altındaydı ve toprakları 33.000.000 km2'lik alanı kapsıyordu. Bu derece geniş bir coğrafyaya hükmettiği için siyasi, dilsel ve kültürel kalıtı hâlen yaygın olarak devam etmektedir. Gücünün doruklarındayken, dünya geneline yayılmış toprakları nedeniyle her zaman en az bir bölgesinde gün ışığı olmasından ötürü "üzerinde güneş batmayan imparatorluk" olarak da tanımlanmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Hebridler</span>

Hebridler İskoçya'nın batı kıyılarında, Britanya Adası'nın en eski kayalarının bulunduğu adalar topluluğudur.

Kondominyum bir uluslararası hukuk terimi olup iki veya daha çok sayıda egemen gücün bir politik bölgedeki egemenlik gücünün, bu bölgeyi ayrı milli bölgelere bölmeden, birlikte ortaklaşa yüklenildiği önerisi üzerinde resmen anlaşmaları ve bu ortak hakları birlikte ortakça yürütmeleridir. Latince köklü bir hukuk terimidir: com=birlikte + dominium=sahiplilik veya egemenlik hakkı parçalarından oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Pasifik Adaları</span> Pasifik Okyanusu adalarından oluşan coğrafi bölge

Pasifik Adaları, Pasifik Okyanusu'ndaki adalardır. Üç büyük adalar grubu Polinezya, Mikronezya ve Melanezya'dır.

Vatu ya da tam ismiyle Vanuatu vatusu, Vanuatu'da kullanılan resmî para birimidir. 1982'de Vanuatu'nun bağımsızlığından sonra eşit değerle Yeni Hebridler frangının yerini alarak dağıtıma girmiştir. Vatunun uygulanması da Avustralya dolarının resmî kullanımına son vermiştir.

<span class="mw-page-title-main">Nevis</span>

Nevis, Karayipler'deki Küçük Antiller'in kuzeyinde bulunan ada. Saint Kitts adasıyla birlikte Saint Kitts ve Nevis'i oluşturmaktadır. Adanın batı tarafında Karayip Denizi ve doğusu Atlas Okyanusu'na bakmaktadır. Adanın 350 km doğu-güneybatısında Puerto Rico adası ve 50 km batısında Antigua adası bulunur. Adanın alanı 93 km² olup nüfusu 2006 itibarıyla 12,106 kişidir. Adanın başkenti Charlestown kentidir.

<span class="mw-page-title-main">Vanuatu bayrağı</span> Ulusal bayrak

Vanuatu bayrağı günümüzde de kullanılan hâli ile 30 Temmuz 1980 tarihinde kabul edilerek göndere çekilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Okyanusya 20 Yaş Altı Futbol Şampiyonası</span>

Okyanusya 20 Yaş Altı Futbol Şampiyonası, OFC'nin kendine bağlı ulusal federasyonların 20 yaş altı millî futbol takımlarının katılımıyla her iki senede bir organize ettiği futbol turnuvası. Bu turnuvada şampiyon olan takım bir sonraki düzenlenecek olan 20 Yaş Altı Dünya Kupası'na katılma hakkı kazanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Britanya Guyanası</span> 1814-1966 arası Britanya hakimiyetindeki sömürge

Britanya Guyanası, Amerika kıtasının coğrafi açıdan Güney Amerika'ya dahil edilen bölümünde yer alan eski Büyük Britanya Kraliyet Kolonisi. Söz konusu koloni bölgesi 1966 yılında Guyana ismi ile bağımsızlığını kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Anglo-Fransız Ortak Deniz Komisyonu</span> Yeni Hebridlerin 1887-1906 yılları arasındaki yönetimi (günümüzde Vanuatu)

Anglo-Fransız Ortak Deniz Komisyonu, 1887-1889 yılları arasında, daha sonra 1890-1906 yılları arasında Vanuatu topraklarına sahip olan bir İngiliz-Fransız komisyonu idi. Franceville adlı bağımsız bir devletin anayasası tarafından kısa bir süreliğine askıya alındı.

<span class="mw-page-title-main">Franceville, Yeni Hebridler</span> Vanuatudaki Port Vila bölgesinin eski adı

Franceville, Efate veya diğer bir adı ile Sandwich Adası'nda bulunan bir belediye idi. 1889 yılında, Yeni Hebridler'in Anglo-Fransız Ortak Deniz Komisyonu'nun gevşek yargı yetkisi altında tarafsız bir bölge olduğu bir dönemde, temel yasal statü kazanmak amacıyla kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Vanuatu tarihi</span> Vanuatu`nun tarihi

Vanuatu'nun tarihi 3.200 yıl öncesine dayanır.

<span class="mw-page-title-main">Solomon Takımadaları</span>

Solomon Takımadaları, Avustralya'nın kuzeydoğusunda, güney Büyük Okyanus'un batısındaki bir adalar grubudur. Takımadalar, Okyanusya'nın Melanezya alt bölgesinde ve biyolojik bölgesinde yer alır ve Solomon Denizi'nin doğu sınırını oluşturur. Takımadaların birçok adası Papua Yeni Gine ve Solomon Adaları ülkeleri arasında dağılmıştır. Takımadalardaki en büyük ada, Bougainville Özerk Bölgesi'nin bir parçası olan Bougainville Adası, Buka Adası, Nukumanu Adaları ve yakınlardaki birkaç küçük adadır. Geri kalanının çoğu Solomon Adaları topraklarına giriyor ve Ontong Java, Sikaiana atollerini, Bellona ve Rennell'in yükseltilmiş mercan adalarını ve yüksek Choiseul, Guadalcanal, Makira, Malaita, New Georgia, Nggelas, Santa adalarını içeriyor. Isabel ve Shortlands, Santa Cruz Adaları, takımadaların bir parçası değildir.