İçeriğe atla

Yaz Gündönümü Ateş Festivalleri

Yaz Gündönümü Ateş Festivalleri üç sınır ülkesi olan İspanya, Fransa ve Andorra'nın Pirene Dağları'nın çeşitli köylerinde kutlanan bir etkinliktir. Çoğu köyde 23 Haziran arifesinde kutlanmasına karşın diğer köylerde yerel festivallerle denk gelecek şekilde haziran veya temmuzda kutlanmaktadır. İki köyde ise Kış Gündönümü'ne denk gelen 24 Aralık'ta kutlanmaktadır.[1]

Tarihçe

Yaz Gündönümü Ateş Festivalleri

Festivallerin tarihçesi topluluğun atalarına kadar uzanmaktadır ve doğurganlık, değişen doğa döngüleri ve tarlada çalışmayla bağdaşmaktadır. Yetişkinliğe atılan bir adım olarak da görülmekle birlikte, saflaşma ve koruma ritüeli olarak kutlanmaktadır. Günümüzde yerel halk tarafından her sene heyecanla beklenen bir festival olup sosyal bağları, kimliği ve topluluğa aidiyeti güçlendirmektedir. 20. Yüzyıl'da diktatör Franco'nun etkisiyle birlikte köylerde ve kasabalarda nüfus azalmış, gelenek yok olmaya başlamıştır. 80'lerde özellikle İspanya ve Andorra bölgesinde geleneğin varlığı tekrardan artmaya başladı.[1]  21. Yüzyıl ile birlikte iyileşme sürecine girilmiş, bu sırada festivali ayrı Bölgelerde kutlayan topluluklar arası temaslar yaşanmaya başlamıştır. Böylece Pirene Kimliği bölgenin ötesine geçerek UNESCO Temsilci Listesi'ne adaylığını koymuştur. Aralık 2015'te tanınma bir dosya ile tamamlandı. Bu dosya ile birlikte sınır ötesi bir destek sağlandı ve festivalin korunma adına bir bildiri imzalanmıştır. Böylece ritüelin ruhunu korunması, işbirliği ve katılımcılık taahüdünde bulunuldu.[1]

Ateşin ve Kütüğün Ritüellerdeki Önemi

Ateş, festivalde kilit öneme sahiptir, dolayısıyla güneş batana kadar festival başlamaz. İspanya'da, Aragon ve Katalonya bölgelerinde Faro adındaki yüksek tepeden başlayarak iplik şeklinde ve omuzlarında meşale olan yılan şeklindeki bir ipliği, farklı yaştan ve cinsiyetten insanlar dağın yamacından köye kadar indirir. Taşınan bu meşaleler yerel dilde "Falles" olarak adlandırılır ve taşındıktan sonra ortak olan bir bölgeye ya da yanan bir kütüğün yanına koyulur. Ardından gece boyunca etrafında dans edilir veya kutlamalar yapılır.[1]

Andorra'da ise farklı olarak meşaleler çevrilir, ateşle daireler çizilir ve sokaklar boyunca meşale gezdirilir.[1]

Fransa'daki kutlamalarda, Fransızca "Brandon", Oksitanca'da "har" olarak adlandırılan büyük bir kütüğün etrafında çocuklar tarafından meşaleler gezdirilir. Bölgede kolayca ayırt edilen 3 ana unsur bulunmaktadır: görünür bir ateş olan bölge, hafifçe süslenmiş bir kütük ve halhalar. Meşalelerin ve kütüğün yapımı nesiller boyunca aktarılan tekniklere dayalı gerçekleştirilir.[1]

Toplumsal Sonuçları

Geleneğin uluslararası ölçekte tanınmasıyla birlikte sosyal medyada ilgi arttı ve böylece turist sayısında artış sağlandı. Ayrıca önceden geleneği kutlayan köyler yeniden kutlamaya, diğer köyler ise ilk kez festivali gerçekleştirmeye başladı. Buna karşın Fransa'da gelenek yerel bir unsur olarak kalmaya devam etti ve sonuç olarak nüfusun azalmasıyla gelenek ortadan kayboldu.[1]

Kaynakça

  1. ^ a b c d e f g Ballesté, Marc; Solé-Llussà, Anna; Isus, Sofia; Fernández, Ares (Eylül 2022). "The Solstice Fire Festivals in the Pyrenees: Constructing a Didactic Programme for Formal Education along with the Educational and Bearer Communities". Heritage (İngilizce). 5 (3): 2519-2533. doi:10.3390/heritage5030131. ISSN 2571-9408. 20 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mayıs 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Katalonya</span> İspanyaya bağlı İber Yarımadası’nın kuzeydoğusunda yer alan özerk bölge

Katalonya, İspanya'ya bağlı İber Yarımadası'nın kuzeydoğusunda yer alan özerk bölge. Katalonya 4 ilden oluşmaktadır: Barselona, Girona, Lleida ve Tarragona. Barselona, en büyük şehir ve başkenttir; İspanya'nın 2. en nüfuslu belediyesi ve Avrupa Birliği içerisindeki en yoğun nüfuslu 17. kentsel alandır.

<span class="mw-page-title-main">Hıdırellez</span> Hızır ve İlyas peygamberlerin her yıl buluştuklarına inanılan 6 Mayıs günü

Hıdırellez ya da Hıdrellez, Orta Asya, Orta Doğu, Anadolu ve Balkanlar'da kutlanan mevsimlik bayramlardan biridir. Ruz-ı Hızır olarak adlandırılan Hıdırellez Günü, dünyada darda kalanların yardımcısı olduğu düşünülen Hızır ile denizlerin hâkimi olduğuna inanılan İlyas'ın yeryüzünde buluştukları gün olarak düşünülür ve kutlanır.

<span class="mw-page-title-main">Hayvan kurbanı</span>

Hayvan kurbanı, dini anlamda bir tanrıyı yatıştırmak veya iyiliğini sürdürmek için bir veya daha fazla hayvanın ritüel olarak öldürülmesi ve sunulmasıdır. Geç Antik Çağ'da Hristiyanlığın yayılmasına kadar Avrupa ve Eski Yakın Doğu'da hayvan kurban etme yaygındı ve bugün bazı kültürlerde veya dinlerde devam ediyor. Kurban ritüeli bazı kültürlerde insanların kurban edilmesini kapsıyordu ve muhtemelen tarih içerisinde hayvan kurbanı ile yer değiştirmişti.

<span class="mw-page-title-main">Paskalya</span> İsanın dirilişini anmak için Hristiyanlarca kutlanan bayram

Paskalya, Hristiyanlıktaki en eski ve en önemli yortu. İsa'nın çarmıha gerildikten sonra 3. günde dirilişi kutlanır. Doğu ve Batı kiliseleri arasında farklılıklar olmakla beraber, Paskalya dönemi yaklaşık olarak mart sonundan nisan sonuna kadar olan dönemdir. Her sene sabit bir tarihte gerçekleşmeyen ve dünya kiliselerinin çoğunda pazar günü kutlanan Paskalya Günü ise, Diriliş Bayramı, Diriliş Pazarı ya da Kıyam Yortusu olarak da adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Nevruz</span> Baharın ve yeni yılın gelişinin kutlandığı bir gelenek

Nevruz Bayramı ya da kısaca Nevruz dünya çapında çeşitli halklar tarafından kutlanan geleneksel yeni yıl ya da doğanın uyanışı ve bahar bayramı. Nevruz bayramına 4 hafta kala, her salı günleri özel günler olur ki, bunlara çarşamba denir.

<span class="mw-page-title-main">İlkbahar</span> Kış ve yaz arasında bir mevsim

İlkbahar, bahar veya ilkyaz, doğa döngüsünde kış ile yaz arasındaki mevsim. Kuzey yarım kürede 21 Mart ve 21 Haziran arasıdır. İlkyaz, kıştan sonra ve yazdan önceki dört ılıman mevsimden biridir. Baharın çeşitli teknik tanımları vardır ancak terimin yerel kullanımı yerel iklime, kültürlere ve geleneklere göre değişir. Kuzey Yarımküre'de bahar olduğunda, Güney Yarımküre'de güzdür veya tam tersidir. İlkbaharda, ekinoks, günler ve geceler yaklaşık on iki saat sürer, mevsim ilerledikçe gündüz uzunluğu artar ve gece uzunluğu azalır.

<span class="mw-page-title-main">Yılbaşı</span> yeni yılın ilk günü

Yılbaşı, Miladi takvim kullanan ülkelerde 31 Aralık'ı 1 Ocak'a bağlayan geceye denmektedir. Yılbaşı, Jülyen takvimine göre Hristiyanlık öncesi Roma'da, Ocak ayının da adının verildiği geçit ve başlangıç tanrısı Janus'a adanmıştı. Hristiyan aleminin Miladi takviminde bir tarih olarak, hâlen Anglikan ve Lutheran kiliselerinde İsa'nın Adlandırma ve Sünnet Bayramı olarak törenlerle kutlanır.

<span class="mw-page-title-main">Noel</span> çoğunlukla 25 Aralıkta İsanın doğumunun kutlandığı bayram

Noel, her yıl çoğunlukla 25 Aralık tarihinde İsa'nın doğumunun kutlandığı bir Hristiyan bayramıdır. Doğuş Bayramı, Kutsal Doğuş, Milat Yortusu olarak da bilinmektedir. 20. yüzyılın başlarından itibaren Noel; Hristiyan olmayanlar tarafından da kutlanan, dinî motiflerden arınmış, hediye alışverişi etrafında yoğunlaşan bir bayram olarak da kutlanmaya başlanmıştır. Bu seküler Noel versiyonunda mitolojik bir figür olan Noel Baba temel bir rol oynamaktadır.

Hitit mitolojisi, Mezopotamya kaynaklarından esinlenmiş olmakla beraber, Hatti ve Hurri etkisinde de kalmıştır. Hititler, ele geçirdikleri bölgelerde tapınılan tanrı ve tanrıçalara gösterdikleri saygıdan ve onları yerel ölçekte de olsa tanımalarından dolayı "Bin Tanrılı Halk" adını almıştır.

Slav mitolojisi, Slavların Hristiyanlığı kabul etmelerinden önce inandıkları çok tanrılı dinin mitolojisidir. Din, Ön Hint-Avrupa dinleriyle bağlantısı olan pek çok dinle ortak özelliklere sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Eskimo köy odası</span>

Eskimo köy odası, Kanada'da İnuitler, Alaska'da İnyupikler, Yupikler ile Nunivak Çupiklerinde, Sibirya'da ise yalnızca Naukan Yupiklerinde görülen geleneksel yapı ve yapılanmadır. Yalnızca erkeklerce kullanılan, genelde yarı yarıya toprağa gömülü tek odalı geniş ve büyük evdir. Eskimolara komşu olan ve onların kültüründen etkilenen Alaska Atabasklarından Değinaklar ile Holikaçuklarda da görülür

<span class="mw-page-title-main">Ay Festivali</span>

Ay Festivali veya Ay Keki Festivali, Çinliler ve Vietnamlılar tarafından ortaya çıkarılan popüler bir Ay takvimi hasat festivalidir. Bu festivalin ilk tanımlamaları bundan 3000 yıl önce, Rites of Zhou isimli Batı Zhou Hanedanlığının dinsel ritüellerinin yazılı olduğu bir koleksiyonda bulunmuştur. Bu kutlama Tang Hanedanlığı döneminde popüler hale gelmiştir. Festival, Çin takviminin sekizinci ayının 15. Günü yapılmaktadır. Miladi takvimde bu tarih her yıl değişmekle birlikte, Eylül ayı ve Ekim ayının başı arasında değişmektedir. Çin hükûmeti bu festivali 2006 yılında “değiştirilemez kültürel miras” olarak belirlemiş ve 2008 yılında ise ulusal tatil ilan edilmiştir. Ayrıca bu festival Tayvan’da da ulusal tatildir.

<span class="mw-page-title-main">Isıyah</span>

Isıyah, Saha Cumhuriyeti'nde zorlu bir kışın ardından doğanın yeniden doğuşunu, yaşamın zaferini, yeni yılın başlangıcının kutlandığı bir bayramdır. Yaz gündönümü olan 21 Haziran'da tarihi kutlama yapılır.

Somut olmayan kültürel miras veya yaşayan kültürel miras, bir topluluğun veya bireyin kendi kültürel mirasının bir parçası olarak gördüğü her türlü bilgi, beceri, uygulama, ifade ve bunlarla ilişkili araç, gereç ve mekanı ifade eder.

Azerbaycan'da din, Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasasına göre Azerbaycan laik devlettir. Azerbaycan Cumhuriyeti'nde din devletten ayrıdır.

<span class="mw-page-title-main">Japon Yeni Yılı</span>

Japon Yeni Yılı Japon geleneklerine göre düzenlenen yeni yıl festivalidir. Resmi Japon Yeni Yılı, 1873 yılından bu yana Gregoryen takvimi gereği her yıl 1 Ocak'ta Yeni Yıl Günü'nde kutlanmaktadır. Bununla birlikte, geleneksel Japon Yeni Yılı kutlamaları, çağdaş Çin, Kore ve Vietnam Yeni Yılı ile aynı gün hala işaretlenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Holi</span> Hindu bahar festivali

Holi, popüler bir antik Hindu bahar festivali. Festival, iyiliğin kötülüğe karşı zaferini, sevgiyi ve bağışlayıcılığı temsil eder. Hindistan'da ortaya çıkmış festival ağırlıklı olarak bu bölgede kutlanır ancak aynı zamanda Hint yarımadası diasporası aracılığıyla Asya'nın ve Batı dünyasının diğer bölgelerine de yayılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Anastenarya</span>

Anastenaria, Kuzey Yunanistan ve Güney Bulgaristan'da bulunan bazı köylerde gerçekleştirilen geleneksel bir çıplak ayakla ateşte yürüme ritüeli ve coşkulu danstır. Bu ritüeli kutlayan toplulukların soyları, 1911-12 Balkan Savaşları ve 1923'te Yunanistan ile Türkiye arasındaki Nüfus mübadelesinin ardından Doğu Trakya'dan Yunanistan'a giren mültecilere dayanmaktadır.

Navaratri baş tanrıça Adi Parashakti'nin bir parçası olan tanrıça Durga'nın onuruna her yıl kutlanan bir Hindu festivalidir. İlki Chaitra ayında ve bir de Ashvin ayında (Eylül-Ekim) on gün dokuz gece devam eder. Hint kültürel alanının çeşitli yerlerinde farklı şekillerde gözlemlenir ve farklı şekilde kutlanır. Teorik olarak dört mevsimin de Navaratrisi vardır. Ancak Navaratri pratikte Sharada Navaratri adı verilen muson sonrası sonbahar festivalidir. Ayrıca 2 Gupta Navaratri vardır; biri Magha Ayının Shukla Paksha Pratipada zamanında başlar ve diğeri Jyestha Ayının Shukla Paksha Pratipada döneminde başlar.

<span class="mw-page-title-main">Sade (festival)</span>

Sade, Ahameniş İmparatorluğu'na kadar uzanan İran festivalidir. Sade, Nevruz'dan 50 gün önce kutlanır. Farsça'da "Sade" kelimesi "yüz" anlamına gelir ve baharın başlamasına yüz gün kaldığını ifade eder. Sade, eski İran'da görkemli bir şekilde kutlanan bir kış ortası festivalidir. Aynı zamanda ateşin onurlandırıldığı ve karanlık, don ve soğuğun yenildiği bir şenlikti.