İçeriğe atla

Yani Vlastos

Yani Vlastos
Doğum1943
Çengelköy, İstanbul
Ölüm2017
MilliyetRum
MeslekYazar

Yani Vlastos (1943, Çengelköy, İstanbul - 2017) Rum yazar.

6-7 Eylül Olayları'ndan sonra İstanbul'dan ayrılan yazar Türkçe kaleme aldığı "'Baba Konuşabilir miyim?" adlı otobiyografik romanı ile tanınır.[1]

Yaşamı

1943 yılında İstanbul'un Çengelköy semtinde doğdu. Babası, Çengelköy’de ufak bir kırtasiye dükkânı işletmekteydi. 12 yaşında tanıklık ettiği 6-7 Eylül Olayları'ndan çok etkilendi. İlköğretimin Çengelköy ve Kuzguncuk Rum İlkokullarında tamamladıktan sonra Robert Kolej'de öğrenim gördü.[1] Okulu bitirdikten sonra ticaret ile uğraştı. 1979 senesinde Türkiye’de bir azınlık ailesi olarak yaşadıkları sıkıntılardan dolayı İstanbul'dan ayrılıp eşi ve kızı ile birlikte Atina'ya yerleşti.[2] Atina’ya yerleştikten sonra, İstanbul’da yaşadığı dönemdeki insanları, aileleri, 6-7 Eylül Olayları'nı ve kendi anılarını Türkiye'nin azınlık kesimde yer alan bir bireyin gözüyle anlattığı "'Baba Konuşabilir miyim?" (2013) adlı Türkçe anı-romanını yayımladı.

Kitap, ismini yazarın bir anısından almıştır; Vlastos ve ailesi 1979 senesinde İstanbul’dan Atina'ya vardıklarına kızı ona "Baba artık konuşabilir miyim?” diyerek Rumca konuşma izni istemiştir.[3][4] Bu anı aynı zamanda yazara göre İstanbul’da azınlık kesimde yaşayan her bir bireyin öz dilini kullanmasının yaratacağı tehlikenin ve doğuracağı sonuçların kötülük ve zorluğunun bilincinde olup, çocuğuna da bu durumu aşılamasını temsil eder. Kitapta ve diğer yazılarında kullandığı Türkçe, içinde bulunduğu azınlığın (İstanbullu Rumlar) diline sadıktır.

Atina'ya göç ettikten sonra ticaret hayatına devam etti ve bir kız çocuğu daha oldu.[5] Okul yıllarından sonra Türk edebiyatından uzak düşmüş olduğunu belirten Vlastos’un sevdiği, takip ettiği ve daha önceden okuduğu Türk yazar ve şairler arasında Orhan Pamuk, Cahit Sıtkı Tarancı, Kemalettin Kamu, Yahya Kemal ve Behçet Kemal Çağlar gibi isimler bulunur.[5]

Kaynakça

  1. ^ a b ""Baba Konuşabilir miyim?"". Acikradyo.com.tr, 17 Nisan 2013. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2021. 
  2. ^ Kar, Ayşe Tuğba. "6-7 Eylül Olayları Işığında Türk Basınında Yunan İmgesi" (PDF). İstanbul Üniversitesi yüksek lisans tezi, 2018. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2021. 
  3. ^ Yücel, Hakan; Yıldız, Süheyla. "Atina'da Rum Kalmak" (PDF). (20 Dolar 20 Kilo kitabından). 14 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2021. 
  4. ^ Karakaşlı, Karin. "Arkasından İstanbul Gelen Adam". Agos, 22 Şubat 2013. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2021. 
  5. ^ a b Hocaoğlu, Murat. "'İstanbul'da yaşayan her azınlık vatandaşı kendi dilinde konuşmanın tehlikesini bilir, çocuğuna da öğretirdi.'". Okuryazar.tv, 1 Mayıs 2013. 2 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Orhan Kemal</span> Türk romancı ve oyun yazarı

Mehmet Raşit Öğütçü, yazar olarak Orhan Kemal, aydınlık gerçekçi Türk roman ve oyun yazarıdır.

<span class="mw-page-title-main">6-7 Eylül Olayları</span> İstanbulda yaşayan Rum azınlığa karşı 6-7 Eylül 1955te gerçekleşen toplu saldırı

6-7 Eylül Olayları veya İstanbul Pogromu, İstanbul'da yaşayan Rum azınlığa karşı 6-7 Eylül 1955'te gerçekleşen organize toplu saldırı. Gladio'nun Türk kolu olan Seferberlik Tetkik Kurulunun yanı sıra Kontrgerilla ve günümüz Millî İstihbarat Teşkilatı'nın selefi olan Millî Emniyet Hizmeti tarafından planlanarak desteklendiği iddia edilmiştir. Olaylar, önceki gün Türk basınında çıkan ve Türkiye'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün Selanik, Yunanistan'daki doğduğu evin bombalandığını iddia eden yalan haberlerle tetiklendi. Sonradan yakalanan bir Türk konsolosluk yetkilisi, bombayı olayları kışkırtmak için kurguladıklarını itiraf etti ancak Türk basını bunu görmezden gelerek bombanın Yunanlar tarafından atıldığını iddia etti.

<span class="mw-page-title-main">Rum</span>

Rum, Doğu Roma İmparatorluğu sınırları içinde yaşamış ve Roma yurttaşı haklarına sahip olmuş halk veya kişidir. Bu kimselerin çeşitli etnisiteye sahip bireylerden oluşan bir topluluk olmalarına karşın ilerleyen zamanda bu kimselerin konuştukları Latinceyi bırakarak Yunancayı benimsemeleri ve çoğunluğun Müslümanlardan oluştuğu yerlerde yaşamaları nedeniyle daha sonradan bu kelime, Yunanistan dışında Müslüman ülkelerde oturan Yunan asıllı kimseleri ifade etmek için kullanılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Karamanlılar</span> Türk kökenli veya bir kısmı Rum kökenli olduğu düşünülen Türk-Rum mübadelesiyle Yunanistana giden Ortodoks halk

Karamanlılar, Türkiye'de yaşamış, günümüzde başta Yunanistan olmak üzere farklı ülkelere göç etmiş Ortodoks bir Türk veya Rum halkıdır. Karamanlılar, Kapadokya Rumları ile karıştırılmamalıdır.

<span class="mw-page-title-main">Ahmed Cevdet Paşa</span> Osmanlı devlet adamı

Ahmed Cevdet Paşa veya Lofçalı Ahmed Cevdet Paşa, Osmanlı Devleti'nde on dokuzuncu asırda yetişen Türk devlet ve ilim adamı, tarihçi, hukukçu, şair.

<span class="mw-page-title-main">Orhan Seyfi Orhon</span> Türk şair, gazeteci, yazar, yayımcı, siyaset adamı

Orhan Seyfettin Orhon, Türk şair, gazeteci, yazar, yayımcı, siyaset adamı.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi</span> Türkiye ile Yunanistan arasında din esasına dayanılarak gerçekleştirilmiş zorunlu göç

Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi, 1923 yılında Lozan Barış Antlaşması'na ek olarak yapılan sözleşme uyarınca Türkiye Cumhuriyeti ve Yunanistan Krallığı'nın kendi ülkelerinin yurttaşlarını din esası üzerine tehcir ve zorunlu göçe tabi tutmasına verilen addır. Göçe tabi tutulan kişilere ise mübadil denir.

Cahit Uçuk ya da asıl adıyla Cahide Üçok, Türk hikâye ve roman yazarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hikâye</span> gerçek ya da tasarlanmış olayları ilgiyi çekecek bir biçimde anlatan, genellikle beş on sayfadan oluşan düzyazı türü

Hikâye ya da öykü, gerçek ya da gerçeğe yakın bir olayı aktaran kısa, düzyazı şeklindeki anlatıdır. Kısa oluşu, yalın bir olay örgüsüne sahip olması, genellikle önemli bir olay ya da sahne aracılığıyla tek ve yoğun bir etki uyandırması ve az sayıda karaktere yer vermesiyle roman ve diğer anlatım türlerinden ayrılır.

<span class="mw-page-title-main">Huriye Öniz Baha</span> Türk politikacı

Huriye Baha Hafiz Öniz, Türk eğitimci, siyasetçi ve yazardır.

<span class="mw-page-title-main">Dido Sotiriyu</span>

Dido Sotiriyu,, Aydınlı Rum yazardır. Elli Pappa'nın kardeşidir. Çağdaş Yunan edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Sotiriyu, Türkçeye Benden Selam Söyle Anadolu’ya başlığıyla tercüme edilen Metomana Homata - başlıklı romanıyla dünya çapında üne kavuştu.

<span class="mw-page-title-main">Yakup Kadri Karaosmanoğlu</span> Türk yazar, diplomat

Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Türk yazar ve diplomattır. Türk Dil Kurumunun kurucularındandır.

Baba Evi, Muhteşem Film imzalı, 1997-2001 yılları arasında atv'de yayımlanmış olan dram türündeki Türk televizyon dizisidir. İstanbul Emirgan'da dizi aslen Orhan Kemal'in “Küçük Adamın Romanı” adını taşıyan üçlemesinin ilk kitabından uyarlanmış olup, seri “Avare Yıllar” ve “Cemile” ile devam eder. 4 sezondan oluşan dizi, 8 Haziran 2001 Cuma akşamı yayımlanan 148. bölümüyle ekranlara veda etmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Muzaffer İzgü</span>

Muzaffer İzgü, Türk yazar ve öğretmen.

<span class="mw-page-title-main">Çengelköy</span> Üsküdar, İstanbul, Türkiyede mahalle

Çengelköy, İstanbul ilinin Üsküdar ilçesi sınırları içinde Boğaziçi'nin Anadolu yakasında Vaniköy ile Beylerbeyi arasında bulunur ve eskiden yüksek gelirlilerin oturduğu en lüks ve pahalı semtlerinden biriydi. Osmanlı döneminde üst tabakanın akıl hastaları tedavi için bu semtte bulunan yalılara gönderilirdi. 1960'lara kadar çoğunlukla Rumların oturduğu bir Boğaziçi köyüydü. Bugün de geleneksel Boğaziçi yaşantısının izleri görülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Fener Rum Erkek Lisesi</span> Rum Ortodoks Okulu

Fener Rum Erkek Lisesi İstanbul, Fener’de yer almaktadır. Rumlar ve Yunanlar arasında Milletin Büyük Okulu olarak anılır. 1454 yılında kurulan lise, İstanbul'da faaliyet gösteren üç Rum eğitim kurumundan biridir. Faaliyet halindeki diğer liseler, Zapyon ve Zoğrafyon liseleridir.

Kıbrıs Türktür Derneği, Ağustos 1954 tarihinde kurulan ve 29 Ağustos 1955 tarihindeki Kıbrıs Sorunu ile ilgili ABD ile Birleşik Krallık tarafından Türkiye ve Yunanistan'ın Londra’da yapılacak konferansa davet edilmesi öncesinde Türkiye'de "Kıbrıs konusunda Türkiye'nin pozisyonunu desteklemek ve kamuoyu yaratmak" amacıyla kurulmuş ama 6-7 Eylül Olayları'ndan sorumlu tutulmasından dolayı 7 Eylül 1955 tarihinde kapatılan dernek.

<span class="mw-page-title-main">Selçuk Baran</span> Türk yazar

Selçuk Baran, Türk öykü ve roman yazarı.

Türkiye Rumları ya da Türkiye Yunanları, Türkiye sınırları içinde yaşayan ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan etnik azınlıktır. Çoğunlukla İstanbul'da ve Çanakkale Boğazı'nın batı girişindeki Bozcaada ve Gökçeada'da yaşayan, Rumca konuşan Doğu Ortodoks Hristiyanlardan oluşan küçük bir nüfusu kapsamaktadır. Rumlar; Yahudiler, Ermeniler ve Bulgarlarla birlikte 1923 Lozan Antlaşması ile Türkiye'de resmen tanınan dört etnik azınlıktan biridir.

Yirmi Kur'a Nafıa Askerleri ya da Yirmi Kur'a İhtiyatlar Olayı, 27 ile 40 yaş aralığındaki gayrimüslim erkeklerin, II. Dünya Savaşı nedeniyle Nisan 1941'de amele taburu olarak silah altına alınmasına rağmen silahlı eğitim yaptırılmak yerine yol, köprü, tünel inşaatlarında nafıa askerleri olarak Temmuz 1942'ye kadar çalıştırılmalarını konu alan ayrımcılık olayıdır. Askere alınan gayrimüslimlerde daha önce askerliğini yapıp yapmama, hastalık ve akıl sağlığı gibi kıstaslar uygulanmadı. Dil, din, ırk farkı gözetmeksizin vatandaşlarını eşit birer Türk yurttaşı olarak kabul eden 1924 Anayasası'na aykırı olarak askere alınan gayrimüslimlerin terhisinin yapıldığı 27 Temmuz 1942 tarihinden üç buçuk ay sonra ise Varlık Vergisi kanunu yürürlüğe girdi ve gayrimüslimlere art arda vurulan bu iki darbe ile birlikte ülke sermayesinin Türkleştirilmesi yolunda önemli bir aşama kaydedildi. Ülke sermayesinin Türkleştirilmesi yolunda azınlıklara vurulan son darbe ise 6-7 Eylül Olayları'yla İstanbul'daki hatrı sayılır derecede gayrimüslimin ülkeyi terk etmesine yol açan azınlıklara yönelik tahrip ve yağma hareketiydi.