İçeriğe atla

Yakıt boşaltımı

Bir Airbus A340-600 uçağının Atlantik Okyanusu üzerinde yakıt boşaltımı
Airbus A340-300 Yakıt boşaltma nozulu

Yakıt boşaltımı, (Genellikle havacılıkta kullanılan İngilizce tabirleri ile: Fuel dumping veya fuel jettison) uçakların genellikle kalkıştan kısa süre sonra acil iniş yapma durumunda kalması halinde uygulanan prosedürdür. Kalkışın ardından, varış noktasına ulaşmadan önce ve uçağın ağırlığı uçağın yapısal iniş ağırlığının altına inmediği durumlarda, uçakta "yakıt boşaltım sistemi" bulunması halinde yakıt boşaltımı yapılabilir. Bu sayede inişde yangın riski ve uçağın yapısal hasar görmesi önlenir.

Alternatifi

Yakıt boşaltımı olan uçaklarda, uçağın medikal bir acil durum veya yangın gibi bir sebepten dolayı hemen kalktığı veya rota üzerindeki alternatif bir meydana inmesi gerekirse, yakıt boşaltımının zaman alacağından, maksimum iniş ağırlığının (İng. Maximum landing weight) üzerinde iniş yapılabilir. (Overwieght landing) Hemen hemen tüm uçak tiplerinde, neredeyse kalkış ağırlığına yakın ağırlıkta inmesi sonucu uçakta yapısal bir hasar gelmesi mümkün olmasa da, bu iniş sonrası yapılması gereken teknik inceleme ve gerektiği durumda bakım masraflarından dolayı yakıt boşaltımı prosedürü uygulanır.[1] 2010 yılında Qantas havayollarına ait bir Airbus A380, Endonezya üzerindeyken, motordaki bir patlama sonucu ve sonrasında meydana gelen yakıt boşaltım sistemin arızası nedeniyle, maksimum iniş ağırlığının (386 ton) 50 ton fazlası ile indi.[2][3] Daha sonra uçak, 135 milyon $ harcanarak 18 ay sonrasında yeniden uçuşa başladı.[4]

Regülasyon

Yakıt boşaltımı prosedürüne başlamak için, öncelikle acil durum (Mayday) deklare etmek gerekmektedir. Hava trafik kontrolörü ile koordine ederek pilotlar ICAO veya FAA kurallarına uyacak şekilde seyrek nüfusun olduğu yerlere ve mümkünse deniz üzerinde yakıt boşaltımı yaparlar. İşlem sırasında yine ICAO ve ülke regülasyonları bağlı olarak minimum bir uçuş irtifasında uçulmalıdır.

Kaynakça

  1. ^ Boeing AERO-Magazin: Overweight Landings? Fuel Jettison? What to consider. 11 Mayıs 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.(İngilizce)
  2. ^ Spiegel.de: Qantas-A380-Zwischenfall "Am gefährlichsten war die Zeit nach der Landung" 31 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Almanca)
  3. ^ "http://www.airporthaber.com/a380-in-motoru-havada-patladi--28403h.html". 7 Kasım 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2012.  |başlık= dış bağlantı (yardım)
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 3 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2012. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Airbus A380</span> Dünyanın en büyük yolcu uçağı

Airbus A380, Airbus tarafından üretilen, dünyanın en büyük geniş gövdeli yolcu uçağıdır. Ağırlığı 560 ton'dur.

<span class="mw-page-title-main">Boeing 747</span> Boeing tarafından üretilen, orta-uzun menzilli, geniş gövdeli yolcu-kargo uçağı

Boeing 747, havayolu taşımacılığında kullanılan bir jet uçağıdır. İlk ticari uçuşunu 1970 yılında gerçekleştirmiştir. Büyüklük rekorunu Airbus A380'in hizmete girdiği 2006 yılına kadar elinde tutmuştur. 2006 yılı itibarıyla en uzun kanat genişliğine Hughes H-4 Hercules sahiptir ancak en büyük ticari uçak, Sovyet yapımı kargo uçağı Antonov An-225'tir.

<span class="mw-page-title-main">Concorde</span> Yolcu uçağı olarak tasarlanmış hava taşıtı

Concorde, süpersonik yolcu uçağı olarak hazırlanmış bir hava taşıtı. Air France ve British Airways tarafından kullanılmış olup, 26 adet üretilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Boeing 737</span> Yolcu Uçağı

Boeing 737 kısa ve orta mesafe menzilli, tek koridorlu, dar gövdeli ve düşük fiyatlı, jet motorlu havayolu uçağıdır. Boeing'in diğer modelleri 707 ve 727'den türetilerek tasarlanmış olan Boeing 737'nin toplam dokuz versiyonu üretilmiştir. Boeing 737 Max üretiminin başlamasından sonra Boeing 737NG olarak adlandırılan -600,700,800 ve 900 versiyonunun üretimi 18 Aralık 2019 tarihinde son 737NG'nin KLM Havayollarına teslim edilmesiyle sonlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Airbus A320 ailesi</span>

Airbus A320 ailesi Almanya, Fransa, İspanya, Birleşik Krallık ve Hollanda ortaklığından oluşan Airbus S.A.S. ailesinin kısa ve orta menzilli uçağıdır. Airbus A320 serisi A318, A319, A320, A321 ve ACJ özel jet versiyonlarından oluşur. İlk uçuşunu 1987 yılında gerçekleştiren A320 serisi fly by wire Flight control sistemini kullanan ilk yolcu uçaklarıdır. Yolcu uçakları arasında bu güne kadar 4658 adetten fazla üretilerek en büyük rakibi Boeing 737'in arkasından ikinci sıradadır. 1965 yılında üretime başlayan Boeing 737 şu ana kadar 8000'i geçmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Boeing 777</span> yolcu uçağı

Boeing 777 Uzun menzilli, geniş gövdeli, Çift koridorlu, çift motorlu yolcu uçağı. Boeing Ticari Uçaklar tarafından üretilmektedir. Dünyanın en büyük ve yaygın büyük çap turbofan motorlu, üç sınıfta 283 ve 368 arasında tek sınıf yapılandırmasında 550 yolcu taşıma olanağına sahip, 5235 ila 9380 deniz mili 'ye kadar menzili vardır. 777'ye dışarıdan bakıldığında diğer uçaklardan ayırt edici özellikleri, yuvarlak gövde kesiti, bıçak-kuyruk konisi, altı tekerlekli ana iniş takımı. Boeing 777'in ilk telesiyejli filosiyeline göre, bilgisayar aracılı kontrolleri var. Ayrıca, tamamen bilgisayar destekli tasarımla tasarlanan ilk ticari uçak.

<span class="mw-page-title-main">Messerschmitt Me 163</span>

Me 163 Komet, Alexander Lippisch tarafından tasarlanmış, tarihin tek roket itkili savaş uçağıdır. II. Dünya Savaşı sırasında Alman Hava Kuvvetleri tarafından kullanılmıştır. Devrimsel tasarımı ve rakipsiz performansına rağmen, kullanımının tehlikeli oluşu sebebiyle sadece birkaç Müttefik savaş uçağı düşürebilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Tupolev Tu-154</span> SSCB yapımı orta menzili üç motorlu yolcu uçağı

Tupolev Tu-154 Rus yapımı orta menzili üç motorlu yolcu uçağıdır. Boeing 727 benzer bir tasarıma sahiptir. Rusya, Doğu Avrupa, Küba, Çekoslovakya ve daha pek çok ülkede kullanılan Rusya'nın en çok üretilen jet yolcu uçağıdır. Üretilen yolcu uçaklarının çoğu Aeroflot'da hizmet verdi. Hâlen 17 değişik havayolu şirketinde yılda 138 milyon yolcuyu taşımaktadır. Tasarımı sayesinde toprak ve buzul pistlere inebilir. Kuzey kutbu gibi aşırı soğuk ortamlardan etkilenmeden kalkış için bekleyebilir. Tu 154, 1 mach sürate ulaşabilen en hızlı yolcu uçağıdır.

<span class="mw-page-title-main">Azami kalkış ağırlığı</span> bir aracın kalkışına izin verilen maksimum ağırlık

Azami kalkış ağırlığı (MTOW) veya azami brüt kalkış ağırlığı (MGTOW) veya azami kalkış kütlesi (MTOM), yapısal veya diğer sınırlamalar nedeniyle pilotun kalkış yapmasına izin verilen en yüksek ağırlıktır.

<span class="mw-page-title-main">Winglet</span>

Kıvrık kanat (winglet) genellikle sabit kanatlı uçaklarda uçağın verimliliğini artırmak için kullanılan bir kanat ucu tasarım modelidir.

<span class="mw-page-title-main">Kuyruk türbülansı</span>

Kuyruk türbülansı veya dümensuyu türbülansı, uçağın kanatlarının üstü ve altı arasındaki basınç farkı nedeniyle uçağın arkasında oluşan girdaptan kaynaklanan türbülans. İngilizce wake sözcüğü "bir hava veya deniz taşıtının geçtikten sonra havada veya suda bıraktığı iz" anlamına gelir. Bu nedenle kuyruk türbülansı bazen dümensuyu türbülansı olarak da adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Gulfstream G550 (C-37B)</span> Uçak

Gulfstream G500 ve G550 Gulfstream Aerospace şirketinin iş jeti ve VIP kullanımlar için tasarlanmıştır.Gulfstream G500-G550 Uçağı Gulfstream V uçağından geliştirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Tenerife faciası</span> 1977de yaşanan havacılık kazası

Tenerife faciası, 27 Mart 1977 tarihinde, İspanya'nın Tenerife Adasında bulunan Los Rodeos Havalimanı'nda iki Boeing 747 uçağının yerde çarpışmasıyla oluşmuş kazadır. Kaza, pek çok ihmalin ve "İsviçre Peynir Modeli"'ne göre pek çok peynir deliğinin bir araya gelmesi ile oluşmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Pist (havacılık)</span> hava araçların iniş ve kalkış yaptığı alan

Pist, hava araçlarının iniş ve kalkış yapması için kullanılan dikdörtgen şeklindeki alan. Türkçeye Fransızca piste sözcüğünden geçmiştir. Asfalt, toprak veya çim gibi farklı yüzeylere sahip olabilir. Piste geliş-gidişlerde ve meydanın diğer kısımlarında hava taşıtlarının kendi motor gücü ile yerdeki hareketlerine (rule) tahsis edilmiş yollara taksi veya rule yolları denir. Pistler ve rule yolları, bir meydandaki manevra sahasını oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Aloha Airlines'ın 243 sefer sayılı uçuşu</span>

Aloha Hava Yolları'nın 243 sefer sayılı uçuşu, Hawaii'de Hilo ve Honolulu arasında tarifeli bir Aloha Airlines uçuşuydu. 28 Nisan 1988'de, uçuşa hizmet veren bir Boeing 737-297, yetersiz bakım ve metal yorgunluğu nedeniyle uçuş sırasında gövdede yırtılma yaşadı ve bu da kontrolsüz dekompresyon sonucu büyük çaplı hasara sebep oldu. Uçak, mürettebat acil durum ilan ettikten sonra Maui'deki Kahului Havalimanı'na güvenli bir şekilde inmeyi başardı. Uçuştaki tek hayat kaybı, uçuş görevlisi Clarabelle "CB" Lansing'in, dekompresyondan anında uçaktan dışarı fırlamasıyla gerçekleşti. Yolcu ve mürettebattan toplamda 65 kişi yaralandı. Dekompresyonun verdiği önemli hasar, bir kabin ekibi üyesinin kaybı ve uçağın güvenli bir şekilde inmesi, olayı havacılık güvenliği politikaları ve prosedürleri üzerinde geniş kapsamlı etkileri olan havacılık tarihinde önemli bir olay olarak belirledi.

Yükleme ve düzenleme formu, havacılıkta kullanılan, hava araçlarının yükleme işlemlerinin ve denge ayarlarının gösterildiği kıymetli evraktır. Load and trim sheet, load ve trim olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Her havayolunun kendi L&T sheeti olabileceği gibi, hizmet alınan yer hizmetleri firmasının L&T sheetleri de kullanılabilir.

<span class="mw-page-title-main">Boeing 747-8</span> Hava aracı

Boeing 747-8, Boeing Commercial Airplanes tarafından geliştirilen 747'nin en yeni ve en büyük çeşidi olan geniş gövdeli bir uçaktır. 747-400'ü piyasaya sürdükten sonra Boeing, daha büyük 747 versiyonlarını Airbus A380'e alternatif olarak gördü. İlk 300 uçağın piyasaya tahmini sürümü için 14 Kasım 2005 olarak belirlendi. İlk 747-8F kargo uçağı ilk uçuşunu 8 Şubat 2010'da gerçekleştirdi ve yolcu versiyonu 747-8I Intercontinental 20 Mart 2011 tarihinde onu takip etti. Kargo versiyonu ilk olarak Ekim 2011'de servise girdi ve uçak Haziran 2012'de ticari hizmete başladı.

<span class="mw-page-title-main">Pratt & Whitney JT8D</span>

Pratt & Whitney JT8D, Pratt & Whitney tarafından Şubat 1963'te Boeing 727'nin ilk uçuşu ile tanıtılan düşük baypaslı bir turbofan motorudur. ABD Donanması A-6 Intruder saldırı uçağına güç veren Pratt & Whitney J52 turbojet motorunun bir modifikasyonuydu. Volvo RM8, Saab 37 Viggen avcı uçağı için İsveç'te lisanslı olarak üretilmiş bir son yakma sürümüdür. Pratt & Whitney ayrıca FT8 olarak elektrik santrali ve gemi tahrik sistemi için statik versiyonlar satıyor.

<span class="mw-page-title-main">DHL Aero Expreso'nun 7216 sefer sayılı uçuşu</span>

DHL Aero Expreso'nun 7216 sefer sayılı uçuşu (D07216/JOS7216), Kosta Rika'nın Juan Santamaría Uluslararası Havalimanı'ndan Guatemala'daki La Aurora Uluslararası Havalimanı'na gerçekleştirilen uluslararası bir kargo uçuşuydu. HP-2010DAE tescilli Boeing 757-27A uçağı 7 Nisan 2022'de bu uçuşu gerçekleştirirken hidroliğini kaybetti ve acil iniş sırasında Kosta Rika Havalimanı'na düştü. Pilotlardan hiçbiri yaralanmadı.

<span class="mw-page-title-main">LOT Polish Airlines'ın 16 sefer sayılı uçuşu</span>

LOT Polish Airlines'ın 16 sefer sayılı uçuşu, 1 Kasım 2011'de Newark'dan Varşova'ya yapılan tarifeli uçuş için havalanmış olan Boeing 767'in iniş takımları açılamayınca Varşova Chopin Havalimanı'na gövde üzerine acil iniş yapan tarifeli bir transatlantik uçuşudur. Uçaktaki 231 kişinin tamamı ciddi bir şekilde yaralanmadan kurtuldu. Kalkıştan kısa bir süre sonra, uçaktaki hidrolik sistemde oluşan bir sızıntı nedeniyle ana iniş takımının kontrolünü sağlayan bütün hidrolik sıvısı baybolmuştu.