İçeriğe atla

Yadallah Azziz et-Talhi

Yadallah Azziz et-Talhi
Libya Başbakanı
Görev süresi
3 Mart 1986 - 1 Mart 1987
Yerine geldiğiMuhammed ez-Zarug Receb
Yerine gelenUmar Mustafa el-Muntasir
Görev süresi
2 Mart 1979 - 16 Şubat 1984
Yerine geldiğiAbdül Ati el-Ubeydi
Yerine gelenMuhammed ez-Zaruq Receb
Dışişleri Bakanı
Görev süresi
1987-1990
Yerine geldiğiKemal Maghur
Yerine gelenİbrahim El Bişari
Madencilik ve Sanayi Bakanı
Görev
(Temmuz 1972-Mart 1977)
Kişisel bilgiler
Doğum 1939
Bingazi, Libya
Ölüm 15 Haziran 2024 (85 yaşında)
Bingazi, Libya
Ölüm nedeni Doğal nedenler
Bitirdiği okul Louvain Katolik Üniversitesi
Mesleği Diplomat ve siyasetçi

Yadallah Azziz et-Talhi (Arapça:جاد الله عزوز الطلحي; Arapça okunuşu:Jād Allāh ʿAzzūz al-Ṭalḥī; 1939 – 15 Haziran 2024), Libyalı diplomat ve siyasetçi.

Hayatı

Talhi, 1939'da Bingazi, Libya'da doğdu.[1] Louvain Katolik Üniversitesi'nde jeoeloji eğitimi aldı.[2]

Siyasete Temmuz 1972-Mart 1977 döneminde Madencilik ve Sanayi Bakanı olarak adım attı.[2]

Ardından 2 Mart 1979-16 Şubat 1984 ile 3 Mart 1986-1 Mart 1987 tarihleri arasında Libya Başbakanı olarak iki dönem görev aldı[3][4]

Son olarak 1987-1990 yılları arasında; Dışişleri Bakanlığı görevini üstlendi[5] Eylül 1987'de dış ilişkileri yeniden kurmak için Bağdat'ı ziyaret ederek Arap Mağrip Birliği'nin kurulmasına ön ayak oldu.[6]

Ocak 1989'da UNESCO'nun genel merkezinde düzenlenen Paris Konferansı'nda dönemin ABD Dışişleri Bakanı George P. Shultz ile görüştü.[7] ABD'nin Libya'nın Rabta'da kimyasal silah ürettiği yönündeki suçlamasını reddetti.[2] Buna yanıt olarak ABD'yi Ortadoğu'daki kimyasal silahların yerini bildiği iddiasıyla suçladı. Özellikle nükleer silahların geliştirilmesi konusunda İsrail ile ABD arasında uluslararası bir ilişki bulunduğunu vurguladı.[8] Aynı zamanda Ocak 1992'de Lockerbie Faciası'yla suçlanan Libyalıların teslim olmasını kınadı.[6]

Ölümü

Talhi, 15 Haziran 2024'te memleketi Bingazi'de doğal nedenlerden 85 yaşında vefat etti.[9]

Kaynakça

  1. ^ "اكتشف 10 معلومات عن جاد الله عزوز الطلحي". afrigatenews (Arapça). 28 Aralık 2018. 29 Aralık 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2024. 
  2. ^ a b c Bidwell, Robin (2010). Dictionary of Modern Arab History: An A to Z of over 2,000 entries from 1798 to the present day. s. 408. ISBN 978-0710305053. 17 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2016. 
  3. ^ "The World". LA Times. 3 Mart 1987. 17 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2009. 
  4. ^ "Libya". Mongobay. 25 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2013. 
  5. ^ Helen Chapin Metz, (Ed.) (30 Haziran 2004). Libya. Kessinger Publishing. s. 198. ISBN 978-1-4191-3012-0. Erişim tarihi: 2 Nisan 2013. 
  6. ^ a b Trevor Rowe (22 Ocak 1992). "U.N. Presses Libya on Bombing". The Washington Post. s. A01. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2013. 
  7. ^ "Shultz gets backing on poison gas issue". Daily Sitka Sentinel. 6 Ocak 1989. s. 10. 29 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ekim 2016. (abonelik gereklidir)
  8. ^ St John, Ronald Bruce (2002). Libya and the United States, Two Centuries of Strife. s. 159. ISBN 0812236726. 17 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ekim 2016. 
  9. ^ وفاة جادالله الطلحي أحد أبرز وزراء النظام السابق 17 Haziran 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Arapça)

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Libya</span> Akdeniz kıyısında yer alan bir Kuzey Afrika ülkesi

Libya (Arapça: ليبيا, romanize: Lībīyā adıyla Libya Devleti, Akdeniz kıyısında, doğuda Mısır, batıda Cezayir ve Tunus, güneyde Nijer ve Çad, güneydoğuda Sudan ile komşu olan bir Mağrip ve Kuzey Afrika ülkesidir. Ülke Trablusgarp Bölgesi, Fizan ve Sirenayka olmak üzere üç tarihî bölgeden oluşur. Yaklaşık 1,8 milyon kilometrekarelik yüz ölçümüyle Afrika'nın dördüncü, dünyanın 16. büyük ülkesidir. En fazla kanıtlanmış petrol rezervine sahip 10. ülkedir. Başkenti ve en büyük şehri Trablus ülkenin batısında yer alır ve yedi milyon Libyalının üç milyondan fazlası bu şehirde yaşar.

<span class="mw-page-title-main">Muammer Kaddafi</span> Libyalı asker, siyasetçi ve lider (1942–2011)

Muammer Muhammed Ebu Minyar el-Kaddafi, devrik Libya lideri. 1969 yılında yapmış olduğu darbe sonucu iktidara gelip, 1970'ten 1972'ye kadar Libya başbakanlığı, 1972'den 1979'a kadar ise Libya devlet başkanlığı görevini yürüttü. 1977-2011 yılları arasında "Libya Sosyalist Halk Cemahiriyesi'nin Kardeşçe Lideri ve Bir Eylül Büyük Devriminin Rehberi" unvanını kullanarak, resmî bir görevi olmadan toplam 42 yıl boyunca Libya'yı yönetti. Dünya kamuoyu tarafından bir diktatör veya otoriteryen olarak görülmüş olsa da Kaddafi bunu reddetmiş ve kendisinin Libya halkı için sadece bir rehber ve yol gösterici olduğunu söylemişti. Başlangıçta kendisini ideolojik olarak Arap milliyetçiliği ve Arap sosyalizminin bir karışımı olan Baasçılık'a adamıştı, ancak daha sonra kendisi tarafından önerilen bir hükûmet tarzı olan Üçüncü Uluslararası Teorisine göre hüküm sürdü.

<span class="mw-page-title-main">Bingazi</span> Libya şehri

Bingazi (Arapça:

<span class="mw-page-title-main">Birinci Libya İç Savaşı</span> Arap Baharı sonrası Libyada çıkan iç savaş

2011 Libya İç Savaşı, bir Kuzey Afrika ülkesi olan Libya'da hükûmet ve Muammer Kaddafi karşıtı gösterilerle başlamış ve daha sonrasında gerçek anlamıyla bir iç savaşa dönüşmüş ayaklanmalar bütünüdür. Protestolar 7 Şubat 2011 tarihinde başlamış, iç savaş Sirte'nin düşmesi ve Muammer Kaddafi'nin öldürülmesiyle 20 Ekim 2011 tarihinde sona ermiştir. Medyaya göre olaylar halkın 2010-2011 yılı boyunca Arap dünyasını saran protestoların bir ayağı olan 2011 Mısır Devrimi'nden esinlenmesi sonucu başlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">2011 Libya askerî müdahalesi</span>

2011 Libya bombardımanı, 19 Mart 2011'de UTC saati ile 16:45'te başlayan, Libya'daki karışıklığı düzeltme amaçlı operasyonudur.

Mohammad Nabbous, Libyalı gazeteci.

<span class="mw-page-title-main">Ali es-Sallabi</span>

Ali Muhammed el-Sallabi, Libyalı tarihçi, din adamı ve İslamcı görüşlü politikacı. Kasım 2011'de kurduğu Özgürlük, Adalet ve Kalkınma için Ulusal Buluşma Partisi'nin başkanlığına seçildi. Ali el Sallabi, "Türk tarzı demokrasiyi örnek alacağını" açıkladı. 2012 Libya Genel Ulusal Konferansı seçimleri'ne partisinden aday oldu.

<span class="mw-page-title-main">Christopher Stevens</span>

John Christopher "Chris" Stevens, Haziran 2012-Eylül 2012 tarihleri arasında Amerika Birleşik Devletleri'nin Libya Büyükelçisi olarak görev yapan Amerikalı diplomat ve avukat.

<span class="mw-page-title-main">Libya Sosyalist Halk Cemahiriyesi</span> Libya tarihi (1977-2011)

2 Mart 1977'de Genel Halk Kongresi (GHK), Kaddafi'nin emriyle "Halk Otoritesinin Kuruluş Bildirgesi"ni kabul etti ve Libya Arap Sosyalist Halk Cemahiriyesi ilan etti. Kaddafi devletinin resmi siyaset felsefesinde "cemahiriye" sistemi ülkeye özgüydü, ancak Kaddafi'nin tüm Üçüncü Dünya'ya uygulanması için önerdiği Üçüncü Uluslararası Teorinin gerçekleşmiş hali olarak sunuldu. GHK ayrıca feshedilmiş Devrimci Komuta Konseyinin geri kalan üyelerinden oluşan ve Kaddafi'nin genel sekreter olduğu GHK Genel Sekreterliğini oluşturdu ve Bakanlar Kurulunun yerini alan Genel Halk Komitesini atadı. Komite üyeleri artık bakan değil, sekreter olarak adlandırıldılar.

Cemal İbrahim Eştiyuvi el-Mısrati veya bilinen adıyla Atiye Abdurrahman, Libyalı üst düzey el-Kaide yöneticisi. Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı tarafından paylaşılan bilgilere göre Libya İslami Savaş Grubu'nun üst düzey yöneticilerinden ve Ensar el-Sünnet'in üyelerindendi.

<span class="mw-page-title-main">2012 Bingazi saldırısı</span>

2012 Bingazi saldırısı, 11 Eylül 2012 tarihinde Amerika Birleşik Devletleri'nin Libya'daki Bingazi Konsolosluğu'na İslamcı militanlar tarafından gerçekleştirilen saldırıdır. Saldırıda ABD'nin Libya büyükelçisi Christopher Stevens ve diğer üç Amerikalı yetkili öldürüldü. İlk başta İslam karşıtı Müslümanların Masumiyeti filmine tepki gösteren öfkeli bir kalabalık tarafından gerçekleştirildiği öne sürüldüyse de saldırı İslamcı militanlar tarafından planan bir terör saldırısı olduğu anlaşıldı.

<span class="mw-page-title-main">Toyota Savaşı</span> Libya-Çad savaşı

Toyota Savaşı, 1987 yılında Kuzey Çad'da ve Libya-Çad sınırında gerçekleşen Çad-Libya Savaşı'nın son aşaması olan savaştır. Adını Çad birliklerinin Libya güçlerine karşı savaşta hareket kabiliyetini sağlamak amacıyla öncelikli olarak kullanılan Hilux ve Land Cruiser olmak üzere Toyota marka kamyonetlerden almaktadır. Savaş, Libya için ağır bir yenilgi ile sonuçlandı, Amerikan kaynaklarına göre ordunun onda birini kaybetti, 7,500 asker öldü ve 1.5 milyar dolar değerinde askerî teçhizat imha edildi ya da ele geçirildi. Çad kayıpları ise yaklaşık 1.000'dir. Libyalı general Halife Hafter ise savaş sonunda Çad kuvvetlerine esir düştü.

<span class="mw-page-title-main">Libya soykırımı</span>

Libya Soykırımı yahut II. İtalyan-Senusi Savaşı; İtalya hakimiyetindeki Libya'da, İtalyan askerî birlikleriyle, yerli Senusi direnişçiler arasında, 1923-1932 yılları arasında devam eden, Libya halkının direniş lideri Ömer Muhtar'ın ele geçirilip öldürülmesine kadar devam eden uzun çatışmalı süreç.

<span class="mw-page-title-main">Halife Hafter</span> Libyalı asker ve siyasetçi

Halife Bilkasım Hafter, Libya Ulusal Ordusu'nun başkomutanı Libyalı asker. Mart 2015'ten beri Temsilciler Meclisi tarafından atandığı LUO'nun başkomutanlığını yapmaktadır. Kasım 2021'de Halife Hafter, Aralık 2021'deki cumhurbaşkanlığı seçimlerine adaylığını açıkladı.

Süleyman Mahmud el-Ubeydi, Libyalı rütbeli asker.

<span class="mw-page-title-main">İtalyan Sirenaykası</span> 1911den 1934e kadar var olmuş bir İtalyan kolonisi

İtalyan Sirenaykası, 1911'den 1934'e kadar var olmuş, günümüzün doğu Libya'sında bulunan bir İtalyan kolonisiydi. 1911 Trablusgarp Savaşı sırasında İtalya Krallığı tarafından Osmanlı İmparatorluğu'ndan İtalyan Trablusgarpı ile birlikte fethedilen bölgenin bir parçasıydı.

<span class="mw-page-title-main">Mustafa Ben Halim</span>

Mustafa Ahmed Ben Halim ; d. 29 Ocak 1921 – ö. 7 Aralık 2021), Libyalı siyasetçi.

Ömer el-Hassi Libyalı bir politikacı ve Bingazi Üniversitesinde siyaset bilimi profesörüdür. Trablus'taki Genel Ulusal Kongre liderliğindeki Ulusal Kurtuluş Hükümeti'nin başbakanıydı.

<span class="mw-page-title-main">Muammer Kaddafi yönetimindeki Libya tarihi</span> Libya tarihi (1969-2011)

Muammer Kaddafi, bir grup genç Libya Ordusu subayına kansız bir darbeyle Kral I. İdris'e karşı liderlik ettikten sonra 1 Eylül 1969'da Libya'nın fiili lideri oldu. Kralın ülkeden kaçmasının ardından Kaddafi başkanlığındaki Devrimci Komuta Konseyi (DKK), monarşiyi ve eski anayasayı kaldırarak "hürriyet, sosyalizm ve birlik" mottosuyla Libya Arap Cumhuriyeti'ni kurdu. İktidara geldikten sonra DKK hükûmeti; herkes için eğitim, sağlık ve barınma sağlama sürecini başlattı. Ülkede halk eğitimi her iki cinsiyet için de parasız ve ilköğretim zorunlu hale geldi. Tıbbi bakım, halka ücretsiz olarak sunuldu; ancak herkese barınma sağlamak, DKK hükûmetinin tamamlayamadığı bir görevdi. Kaddafi döneminde, ülkede kişi başına düşen gelir 11.000 ABD dolarını aşarak Afrika'daki en yüksek beşinci ülke oldu. Refah artışına tartışmalı bir dış politika eşlik etti ve iç siyasi baskı arttı.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed ez-Zanati</span> Libyalı siyasetçi

Muhammed ez-Zanati Genel Halk Kongresi Genel Sekreteri ve 18 Ocak 1992'den 3 Mart 2008'e kadar Libya devlet başkanı olan Libyalı bir politikacıdır. 1 Mart 2000'de göreve yeniden atandı. Zanati, Huara kabilesinin Kadhadfa kolundandır.