İçeriğe atla

Yaşlı tilki

Yaşlı tilki (Farsça:روباه پیر), İranlıların İngiltere'yi tanımlamak için kullandıkları terimdir.[1] Seyyid Ahmed Edib Pişaveri bu terimi ilk kez kullandı. Terim, İran toplumunda, medyasında ve gazetelerinde birkaç kez kullanılmaktadır.

Arka plan

Farsçada ve daha birçok dilde tilki, kurnaz ve kurnaz karakterin simgesi olup, birini zor duruma sokan kurnaz kişi anlamındadır. Bu terim ve İngiliz karşıtı kavramı ilk kez İranlı filozof ve şairi olan Seyyid Ahmed Edib Pişaveri (1844-1930) tarafından kullanılmıştır.[1] Ahmed gençken, babası ve akrabaları İngiliz Afgan Savaşında öldürüldü.[2] Ahmed İngiliz karşıtı duygulara sahipti ve bu duygularla birçok şiir yazdı. Pişaveri, şiirlerinde Birleşik Krallık'ı yaşlı tilki, uğursuz kuzgun ve zehirli engerek gibi hayvanlarla niteliyordu. Yaşlı tilki terimi o zamandan beri yaygın oldu.[1]

Adlandırma nedenleri

İngiltere'nin İran tarafından yaşlı tilki veya küçük Şeytan olarak adlandırılmasının birkaç tarihsel nedeni vardır.

İngiltere, İran tarihinin önemli olaylarında yıkıcı roller oynadı. İran Meşrutiyet Devrimi'nin sapmasında, 1921 ve 1953 İran darbesinde karışması, İran petrol endüstrisinin Millileştirilmesi sırasındaki yıkıcı hareketi, 1979 İran Devrimi'nden sonra devrimcileri ortadan kaldırması ve 2009 cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra sokak isyanlarında rol oynaması bu yıkıcı rollerdendir.[3]

Son yıllarda

2011'de İran'ın dini lideri Ali Hamenei, Londra tarafından İran'a karşı nükleer bağlantılı yaptırımlar başlattıktan sonra, İngiliz büyükelçiliğini "şeytani bir büyükelçilik" olarak nitelendirdi. İngiltere büyükelçiliği 2015'te yeniden açıldığında, İran medyası ve gazeteleri "Tilkinin Dönüşü"nü ilan etti ve bildirdi. Hemayat gazetesi birinci sayfasında "Yaşlı tilki ışıkları sönük geldi", Resalat gazetesi "Yaşlı tilkinin dönüşüne kimse sevinmiyor", Keyhan gazetesi ise "İngiltere, İran'ın nazarında hâlâ Yaşlı tilki'dir" diye yazdı.[4]

Kaynakça

  1. ^ a b c Pourparsa, Parham (25 Ağustos 2015). "Why is Britain an 'old fox' in Iranian media rhetoric?". BBC News. 1 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2015. 
  2. ^ Rahman, Munibur. "ADĪB PĪŠĀVARĪ (poetic name of SAYYED AḤMAD B. ŠEHĀB-AL-DĪN RAŻAWĪ (1844-1930).)". Iranica. 16 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2015. 
  3. ^ "Why Britain called 'Volpone, or the Fox?'". 27 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2022. 
  4. ^ "As ties warm, will Iranians forget distrust of Britain - 'the Old Fox'". jpost. 23 Ağustos 2015. 24 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2015. 

İlgili Araştırma Makaleleri

30 Temmuz, Miladi takvime göre yılın 211. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 154 gün vardır.

1979 (MCMLXXIX) bir yıldır.

10 Mart, Miladi takvime göre yılın 69. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 296 gün vardır.

26 Mayıs, Miladi takvime göre yılın 146. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 219 gün vardır.

<span class="mw-page-title-main">Ruhullah Humeyni</span> İran İslam Cumhuriyetinin ilk dinî lideri

Ruhullah Humeyni, İranlı siyasetçi ve Şii din adamı. Ayetullah Humeyni olarak da anılır. İran İslam Devrimi'nin siyasi ve ruhani lideriydi. Muhammed Rıza Pehlevi rejimine son verip İslam Cumhuriyeti'ni kurdu ve devrimden sonraki tüm dinî ve siyasi yetkileri elinde tuttu.

<span class="mw-page-title-main">Mustafa Reşid Paşa</span> 180. Osmanlı sadrazamı

Koca Mustafa Reşid Paşa, Osmanlı sadrazamı, devlet adamı ve diplomat.

<span class="mw-page-title-main">Doris Lessing</span> Yazar

Doris Lessing, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Britanyalı yazardır.

<span class="mw-page-title-main">Rıza Pehlevi</span> Pehlevi Hanedanından İran şahı

Rıza Şah Pehlevi, 1925-1941 arasında İran'ın şahı. Büyük Rıza Şah adıyla da tanınır. Kaçar Hanedanı'nın son şahı olan Ahmed Kaçar'ı devirerek Pehlevi Hanedanı'nı kurdu. Kurduğu Pehlevi rejimi laik, milliyetçi, militarist ve anti-komünist bir rejimdi.

<span class="mw-page-title-main">İran Cephesi</span>

İran Cephesi veya İran'ın İşgali ya da Osmanlı'nın İran ile yaptığı son savaş olan 1914-18 Osmanlı-İran Savaşı, Osmanlı, Britanya ve Rusya ve Kaçar Devleti'nin arasında Kuzey Azerbaycan'da yaşanan bir dizi askeri çatışmadır. Cephenin, İran için yıkıcı olduğu aşikârdı. Çatışmalarda, İngiliz ve Rus faaliyetlerinin etkisiyle 1917-1919 yılları arasında yaşanan İran kıtlığı nedeniyle 2 milyondan fazla İranlı sivil öldü. Kaçar hükûmetinin I. Dünya Savaşı ve sonrasında ülkenin egemenliğini koruyamaması, 1921'de bir darbeyle Rıza Şah Pehlevi'nin ülkenin başına geçmesine ön ayak oldu.

<span class="mw-page-title-main">İran-Türkiye ilişkileri</span> ikili ilişkiler

Türkiye-İran ilişkileri Türkiye Cumhuriyeti'nin İran ile süregelen uluslararası politikaları içerir.

<span class="mw-page-title-main">İran Yahudileri</span>

İran Yahudileri, eskiden Pers İmparatorluğu ya da İran'da yaşamış veya hâlen İran'da yaşamakta olan Yahudiler'e denir.

<span class="mw-page-title-main">Rex Harrison</span>

Rex Harrison, Oscar ödüllü İngiliz tiyatro ve sinema oyuncusu.

<span class="mw-page-title-main">Cheshire</span>

Cheshire Törensel Kontluğu, Birleşik Krallık'a bağlı İngiltere ülkesinin Kuzey-Batı bölgesinde 1974'ten 2009'a kadar birinci seviyede yerel idare metropoliten kontluğu olmuş; 2009'da hukuken lağvedilmemekle tüm görev ve yetkileri yeni kurulan tek seviyeli yerel idareler verilmiştir. Fakat Cheshire yine de kraliyet seremonileri için törensel kontluk olarak kalmıştır. Cheshire Kontluğu merkezi Chester'deydi ama kontluk sınırları içinde en büyük nüfuslu yerleşke Warrington idi.

<span class="mw-page-title-main">Amerikan karşıtlığı</span> ABDden hoşlanmama

Anti-Amerikanizm, Amerikan karşıtı duygular, politikalar, kültür, toplum, ekonomi ya da Amerika Birleşik Devletleri'nin uluslararası politikasına, Amerika'nın Orta Doğu'da ve yeryüzündeki Amerikan çıkarlarına, İsrail ve Rusya ayrıca demokrasi, adalet tavrına karşıt olarak muhalefet, yazılı veya görsel tartışılabilir düşmanlık, kin anlamına gelebilir. Amerikalı bireyleri de kibirli, cahil, emperyalist, boşboğaz, militarist olarak algılama anlamını taşıyabilir.

<span class="mw-page-title-main">Musa es-Sadr</span>

Musa es-Sadr din adamı ve siyasetçidir. İran'ın Kum şehrinde Lübnanlı Şii El-Sadr ailesinin bir ferdi olarak dünyaya geldi. Babası Sadruddin Sadr ona Musa ismini verdi. Musa Sadr çocukluk ve gençlik yıllarını bu mahallede geçirdi. Dini eğitim ve akademik eğitimini tamamladıktan sonra siyasi hareketlerin içinde ve başında yer aldı. Lübnan İç Savaşında Emel ordusunun komutanlarındandı. Hayatta olup olmadığı bilinmemektedir.

<span class="mw-page-title-main">Tahran Konferansı</span>

Tahran Konferansı, 28 Kasım - 1 Aralık 1943 tarihleri arasında, Müttefik liderler, Joseph Stalin, Franklin D. Roosevelt ve Winston Churchill katılımıyla, SSCB'nin Tahran Büyükelçiliği'nde gerçekleşen ve o ana dek ilk kez tüm Müttefik liderlerin katıldığı bir strateji toplantısı idi. 22-26 Kasım 1943 tarihlerinde yapılan Kahire Konferansı'ndan hemen sonra yapılan bu liderler zirvesini, 1945 yılında yapılan Yalta Konferansı ve Potsdam Konferansları takip etti. Üç lider, toplantıya ajandalarındaki farklı gündemlerle başlamış olmakla birlikte, Nazi Almanyası'na karşı yeni bir cephe açılması konusunda oy birliği ile aldıkları bir kararla toplantıyı sonlandırdılar. Müttefiklerin Türkiye ve İran'la olan ilişkileri, Yugoslavya'daki operasyon, Japonya'nın durumu ve savaştan sonra yapılacaklar, Konferans'ta ele alınan diğer konulardı. İran'ın bağımsızlığının, müttefiklerin üç büyük üyesince tanındığına dair ayrı bir protokol de imza altına alındı.

Cihatçı John ya da gerçek adıyla Muhammed Emwazi, IŞİD'li cellat. Babası bir minibüs şoförü olan Muhammed Emwazi, ailesiyle beraber 1993 yılında henüz 6 yaşındayken Londra'ya taşındı. Suriye'de IŞİD'in en çok tanınan militanıydı.

<span class="mw-page-title-main">Erbain yürüyüşü</span> Şii Müslümanları için en önemli kutsal törenlerden biri

Erbain Yürüyüşü çoğunluğu Şii mezhebine bağlı olan Müslümanların en önemli kutsal törenlerinden biri. Her yıl değişik ülkelerden milyonlarca insan İmam Hüseyin'in mezarını ziyaret etmek için Irak'ta bulunan Kerbela şehrine giderler. Bu milyonlarca insanı içeren tören Dünya'nın en büyük kutsal törenlerindendir.

<span class="mw-page-title-main">Cemaleddin Efganî</span> Siyasi aktivist ve İslam düşünürü

Cemaleddin Efganî, 19. yüzyıl fikir ve siyaset insanlarından biri olan Müslüman aktivist ve düşünür. İslami modernizmin kurucularından ve ümmet birliğinin savunucularındandır.

Usame bin Ladin 1990'ların sonlarında iki fetva yazdı. İlki Ağustos 1996'da, ikincisi Şubat 1998'de yayınlandı. O zamanlar bin Ladin, memleketi Suudi Arabistan dışında hiçbir ülkede aranan bir adam değildi ve henüz uluslararası terör örgütü El-Kaide'nin lideri olarak bilinmiyordu. Bu nedenle, bu fetva, bin Ladin'in suçlandığı Ağustos 1998 ABD büyükelçiliği bombalamalarından sonrasına kadar nispeten az ilgi gördü. İddianamede ilk fetvadan bahsediliyor ve bin Ladin'in Londra'daki Tavsiye ve Reform Heyeti'nden Halid el-Favvaz'ın basına yapılan iletişime katıldığı iddia ediliyor.