İçeriğe atla

William Shakespear (kaşif)

William Shakespear

HİN
DoğumWilliam Henry Irvine Shakespear
29 Ekim 1878

Bombay, Britanya Hindistanı
Ölüm24 Ocak 1915
Jarrab Gölü, El-Mecma, Osmanlı Arabistanı
MeslekDevlet Memuru
Tanınma nedeniKuzey Arabistan'ın keşfedilmemiş bölgelerinin haritasını çıkaran kaşif

Yüzbaşı William Henry Irvine Shakespear, HİN (29 Ekim 1878 - 24 Ocak 1915), Kuzey Arabistan'ın keşfedilmemiş bölgelerinin haritasını çıkaran ve Suudi Arabistan'ın gelecekteki kralı İbn Suud ile ilk resmi İngiliz temasını kuran bir İngiliz devlet memuru ve kaşifti. İbn Şraim tarafından Cerrab Savaşı'nda vurularak öldürüldüğü 1910'dan 1915'e kadar İbn Suud'un askeri danışmanlığını yapmıştır. Kuveyt'te defnedilmiştir.

Arap seferleri

Kuveyt'teyken Shakespear, Arabistan'ın içlerine doğru yedi ayrı keşif gezisi yaptı ve bu sırada o zamanlar Nejd Emiri olan İbn Suud'un yakın arkadaşı oldu. İbn Sa'ud'un ilk kez fotoğrafının çekilmesini sağlayan Shakespear'di. İbn Sa'ud daha önce hiç fotoğraf makinesi görmemişti. Mart 1914'te Shakespear Kuveyt'ten Riyad'a, oradan da Nefud Çölü üzerinden Akabe'ye uzanan 2.900 kilometrelik (1.800 mil) bir yolculuğa çıktı ve bunu yapan ilk Avrupalı olarak çölün haritasını çıkarıp ayrıntılı bir şekilde inceledi. Kasım 1914'te Hindistan'daki İngiliz hükûmeti, Shakespear'den Basra'yı henüz ele geçirmiş olan İngiliz-Hint Mezopotamya Seferi Kuvveti için İbn-i Suud'un desteğini sağlamasını istedi.

Ölümü ve sonrası

Başta Aziz John Philby olmak üzere bazı otoriteler, Shakespear hayatta kalsaydı Osmanlı İmparatorluğu'na karşı Arap İsyanı'nın çok farklı bir şekilde yönlendirilebileceğini, İngilizlerin Şerif Hüseyin yerine İbn Suud'u destekleyip silahlandıracağını öne sürmüşlerdir.

"Ölümü... ülkesi için büyük bir kayıptı ama Arap davası için bir felaketti. Bu olay kesinlikle tarihin akışını değiştiren bireysel olayların küçük bir kategorisinde değerlendirilmelidir. Son derece uygun olduğu bir işe devam etmek için hayatta kalmış olsaydı, Lawrence'ın sonraki seferlerinin batıda gerçekleşip gerçekleşmeyeceği son derece şüphelidir..." Arabia, H. St. John Philby, London (1930), pp. 233–234.

Kaynaklar

  • Douglas Carruthers, Captain Shakespear's Last Journey (Royal Geographical Society, 1922)
  • Alan Dillon, Captain Shakespear: Desert Exploration, Arabian Intrigue and the Rise of Ibn Sa'ud (Medina, 2019) 978-191148733-3
  • H. V. F. Winstone, Captain Shakespear: A Portrait (Jonathan Cape, 1976) 978-022401194-5

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Suudi Arabistan</span> Orta Doğuda yer alan bir ülke

Suudi Arabistan veya Suudistan ya da resmî adıyla Suudi Arabistan Krallığı, Arap Yarımadası'nda bulunan en büyük ülkedir. Kuzeybatı'da Ürdün, kuzey ve kuzeydoğu'da Irak, doğuda Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri, güneydoğuda Umman, güneyde Yemen, kuzeydoğusunda Basra Körfezi ve batısında Kızıldeniz ile çevrilidir. Buraya iki kutsal caminin arazisi de denir; çünkü İslam'a göre iki kutsal şehir olan Mekke ve Medine bu ülkededir. Suudi Arabistan, Orta Doğu'daki bütün körfez ülkelerinde olduğu gibi hızla gelişmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Fehd bin Abdülaziz Âl-i Suud</span> 5. Suudi Arabistan kralı

Fehd bin Abdülaziz Âl-i Suud, 13 Haziran 1982'den 2005'teki ölümüne kadar Suudi Arabistan kralı ve başbakanıydı. Bu görevlerinden önce 1975–1982 yılları arasında Suudi Arabistan veliaht prensi olarak görev yaptı. Modern Suudi Arabistan'ın kurucusu Abdülaziz el-Suud'un sekizinci oğluydu.

<span class="mw-page-title-main">Faysal bin Abdülaziz Âl-i Suud</span> 3. Suudi Arabistan kralı

Faysal bin Abdülaziz Âl-i Suud, Suudi Arabistanlı devlet adamı ve diplomat olup 2 Kasım 1964'ten 1975'teki suikastına kadar Suudi Arabistan kralı olarak görev yapmıştır. Tahta çıkmadan önce 9 Kasım 1953'ten 2 Kasım 1964'e kadar Suudi Arabistan veliaht prensi olarak görev yapmış ve 1964'te kısa bir süre üvey kardeşi Kral Suud'un naipliğini üstlenmiştir. Faysal, modern Suudi Arabistan'ın kurucusu olan Kral Abdülaziz'in üçüncü oğluydu.

<span class="mw-page-title-main">Suud bin Abdülaziz Âl-i Suud</span> 2. Suudi Arabistan kralı

Suud bin Abdülaziz Âl-i Suud, Suudi Arabistan kralı, 9 Kasım 1953'ten 2 Kasım 1964'e kadar tahtta kalmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Suud Hanedanı</span> Suudi Arabistanı yöneten aile

Suud Ailesi, Suudiler veya Suud Hanedanı, Suudi Arabistan'ın kraliyet ailesi. Hanedan ilk Suudi Devleti olarak bilinen Diriye Emirliği'nin (1744-1818) kurucusu Muhammed bin Suud'un torunları ve kardeşlerinden oluşur, ancak ailenin egemen grubunu öncelikle Suudi Arabistan'ın modern kurucusu İbn Suud'un torunları oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Necid Emirliği</span>

Necid Emirliği veya İkinci Suudi Devleti 19. yüzyılın başları ile sonlarında, 1818 ve 1891 yılları arasında var olan ikinci Suudi devletidir.

<span class="mw-page-title-main">İbn Suud</span> Suudi Arabistanın kurucusu ve ilk kralı

Abdülaziz bin Abdurrahman bin Faysal Âl-i Suud veya bilinen adıyla İbn Suud, Suudi Arabistan'nın kurucusu ve ilk kralı. Abdurrahman bin Faysal ile Sare bint Ahmed es-Sudeyri'nin oğlu olarak Riyad'ın yüksek taraflarındaki Necid bölgesinde doğan Abdülaziz 1953'te Taif kentinde öldü.

<span class="mw-page-title-main">Osmanlı Arabistanı</span>

Osmanlı Arabistanı, Arap Yarımadası'nın 1517-1918 yılları arasında Osmanlılar tarafından yönetildiği dönemdir. Osmanlı'nın bu bölgedeki kontrol gücü, 4 asır boyunca devlet otoritesinin gücüyle orantılı olarak değişmiştir.

Suudi Arabistan'ın birleşmesi 1902 ve 1932 yılları arasında İbni Suud'un liderliğinde günümüzdeki Suudi Arabistan Krallığının Arap Yarımadasında bulunan çeşitli kabile, emirlik ve krallıklarla birlikte Arap Yarımadasının büyük bir kısmını ele geçirdiği askeri ve politik süreç.

<span class="mw-page-title-main">Cebel-i Şemmer Emirliği</span> 1836-1921 Kuzey Arabistan devleti

Cebel-i Şemmer Emirliği, diğer adlarıyla Ha'il Emirliği yahut Âl-i Reşid Emirliği, Arabistan yarımadasının Necid bölgesinde kurulmuş ve 19. yüzyılın ortalarından 1921'e kadar yaşamış devlettir. Cebel-i Şemmer Türkçeye "Şemmer Dağı" olarak çevrilir. Şemmer'in başkenti Ha'il'dir. Reşidi ailesi ülkeyi monarşi ile yönetmiştir. Günümüzde toprakları Suudi Arabistan, Irak ve Ürdün'ün içindedir.

<span class="mw-page-title-main">Hicaz Krallığı</span> Orta Doğuda Hicaz bölgesinde hüküm sürmüş bir devlet

Hicaz Haşimi Krallığı, Orta Doğu'da Hicaz bölgesinde Haşimi Hanedanlığı tarafından yönetilmiş bir devletti. Arap İsyanı esnasında Mekke Şerifi Hüseyin'in Osmanlı ordusunu Arabistan Yarımadası'ndan sürmek için Britanya İmparatorluğu güçleri ile ittifak içinde mücadele etmesi sonrasında Osmanlı İmparatorluğu I. Dünya Savaşı'nda Britanya İmparatorluğu'na yenilerek, bölgeyi tamamen kaybetmiş ve Hicaz millî bağımsızlığını kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">John Philby</span> John Bridger Philby

Harry St. John Bridger Philby, bilinen diğer adlarıyla Jack Philby, Şeyh Abdullah veya Abdullah Philby, İngiliz seyyah, yazar, istihbarat memuru, doğubilimci, kâşif ve siyaset adamı.

Halidoğulları veya Benî Halid bir Arap kabile konfederasyonudur. Kabile, Irak'ın güney bölgesini ve Doğu Arabistan'ı ve el-Kasım'ı 15.yüzyıldan 18.yüzyıla kadar ve yine 19. yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğu'nun himayesinde yönetti. Büyük ölçüde, kabilenin etki alanı kuzeyde Irak'tan güneyde Umman sınırlarına kadar uzanıyordu ve Orta Arabistan'da Necid bölgesini yöneterek siyasi nüfuz sahibi oldu. Kabilenin üyelerinin çoğu şu anda doğu ve orta Arabistan'da ikamet ederken diğerleri Kuveyt, Katar, Bahreyn, Filistin, Suriye ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde yaşamaktadır. Benî Halid, hem Şii hem de Sünnidir. Kabilenin kökeni, Halid bin Velid'in mensup olduğu Beni Mahzum kabilesine dayanır.

1931 Suudi-Yemen sınır çatışması, 1931 yılının başlarında, Hicaz ve Necid Krallığı'nın Yemen Mütevekkil Krallığı'na karşı belgelenemeyen bir sınır çatışmasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Dilam Muharebesi</span>

"Dilam Muharebesi" Reşidi ile Suudi isyancılar arasında Birleşme Savaşı sırasında yaşanan önemli bir muharebedir. Günümüz Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'ın güneyindeki Dilam kasabasında 27 Ocak 1903 tarihinde meydana gelmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Riyad Muharebesi</span>

Riyad Muharebesi Reşidi ile Suudi güçleri arasında Birleşme Savaşı sırasında yaşanan küçük çaplı ama önemli bir muharebedir. Bu muharebe 13 Ocak 1902'de bugünkü Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'daki Masmak Kalesi'nde meydana geldi.

<span class="mw-page-title-main">Mulayda Muharebesi</span>

Mulayda Muharebesi İkinci Suudi Devleti dönemindeki son büyük savaş olup 21 Ocak 1891 tarihinde meydana gelmiştir. Zekât konusundaki sorunların ve Reşidi lideri İbn Sabhan'ın tutuklanmasının ardından Osmanlı İmparatorluğu'nun da desteklediği onların vasalı olan Reşidiler Suudi Devletine son vermeyi ve hem El-Kasım Bölgesi hem de Riyad'ı fethetmeyi planladı. Reşidiler ve Arap aşiretlerinden oluşan müttefikleri İkinci Suudi Devleti'ni başarıyla sona erdirdi ve Abdurrahman bin Faysal liderliğindeki Suud Hanedanı ile müttefiklerini kaçmaya zorladı.

Kuveyt-Reşidi savaşı Kuveyt Şeyhliği ile Cebel Şammar Emirliği arasında 1900'den 1901'e kadar süren bir çatışmaydı. Aralık 1900'ün ortalarında başladı, Muharebeler önce sınır çatışmaları ve Cebel Şammar Emirliği'nin Kuveyt'e girmeye çalışması ile başladı, ancak bu saldırılar püskürtüldü, ardından Kuveyt Emiri Mübarek es-Sabah çeşitli İbn Reşid'e düşman aşiret ve emirleri biraraya getirerek Orta Arabistan'a büyük bir ordu ile harekât başlattı. Kuveytlilerin Şubat 1901'in sonlarına doğru Necid'e girmesi, ve 11 Mart'a kadar Uneyze, Bureyde ve El Zülfi'yi ele geçirmesiyle başlangıçta ılımlı bir başarı elde etti. Riyad'ın büyük bir kısmı da ele geçirildi ve buradan Kuveytliler Hail üzerine yürümeye çalıştı, ve 11 Mart'ta Kuveytliler Hail civarında olduğu düşünülen Cebel Şammar emirini takibe başladı. Ancak Kuveyt'in başarısı 17 Mart 1901'de tersine döndü ve sayıca fazla olmasına karşın Kuveyt ordusu Sarif Muharebesi'nde ağır bir yenilgiye uğradı. Bu yenilgiyi duyan İbn Suud, Riyad'daki Masmak Kalesindeki kuşatmayı kaldırıp hızla Kuveyt'e çekildi, ve Kuveyt emiri de aynı yolu izleyerek 31 Mart'ta Kuveyt'e vardı. Cebel Şammar emiri Abdülaziz bin Mitab el-Reşid, El Cehre'yi kuşatarak bu zaferi takip etmeye çalıştı, ancak 2-3 hafta boyunca El Cehre'yi ele geçiremedikten sonra Kuveyt'in dışına çekildi.

<span class="mw-page-title-main">Abdülaziz bin Mitab el-Reşid</span>

Abdülaziz bin Mitab el-Reşid, bilinen adıyla İbn Reşid, 1897'den 1906'ya kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun Arabistan'daki vasalı konumundaki Cebel Şammar Emiri.

Cerrab Savaşı, 24 Ocak 1915'te İngiliz destekli Suud Hanedanı ile Osmanlı destekli Reşidîler arasında gerçekleşen bir vekalet savaşıydı.