İçeriğe atla

William Churchill

William Churchill, İngiliz diplomat ve gazeteci.[1]

8 Mayıs 1836 tarihinde Kadıköy'de Moda Çayırı'nda avlanırken daha biçilmemiş otlar arasında kuzusunu otlatan bir Türk çocuğunu yanlışlıkla vurmuş ve gözaltına alınmıştır.[1] Osmanlı devleti ile İngiltere arasında yaşanan diplomatik krizin ardından İngiliz Büyükelçisi'nin araya girmesiyle Churchill'i serbest bırakan Osmanlı, bir de tazminat ödemek zorunda kalır. İngilizler Churchill'in İstanbul'da Türkçe bir gazete çıkarmasına izin verilmesini ve bunun için de para yardımı yapılmasını isterler. 1831 yılından beri İstanbul'da tek Türkçe gazete olarak devletin resmi yayın organı Takvim-î Vakayı çıkarılıyordu. William Churchill'e Ceride-î Havadis adını alacak olan ikinci Türkçe gazetenin imtiyazı verilerek gereken yardım yapılır ve ayrıca yüksek bir maaş bağlanır.[2][3] Churchill bu şekilde 31 Temmuz 1840 tarihinde Osmanlı'nın ilk yarı resmi gazetesi olan Ceride-i Havadis'i kurmuştur.[4]

Kaynakça

  1. ^ a b Murat Bardakçı (20 Nisan 2014). "Kadıköy'de çocuk vuran serhoş İngiliz'i gazete çıkartma izni ile ödüllendirmiştik". Haberturk. 26 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2016. 
  2. ^ Giz, Adnan (1990). Bir Zamanlar Kadıköy (2 bas.). İstanbul: İletişim Yayınları. 
  3. ^ Benek, M. Kazım (2016). "Osmanlı'da Basının Doğuşu ve II. Meşrutiyete Kadarki Gelişimi" (6-7). Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi: 27-39. ISSN 2147-8406. 11 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mart 2024. 
  4. ^ İsmail Çal (30 Kasım 2011). "İlk Türkçe özel gazete neden bir İngiliz tarafından çıkarıldı?". Dünya Bülteni. 31 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2016. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İbrahim Şinâsî</span> Türk gazeteci, yazar ve şair

İbrahim Şinasi Efendi, Türk gazeteci, yayımcı, şair ve oyun yazarı.

<i>Tercümân-ı Ahvâl</i> İstanbulda 1860-1866 arasında yayımlanan ilk özel gazete

Tercüman-ı Ahvâl, İstanbul'da 1860-1866 arasında yayımlanan ilk özel gazetedir.

<span class="mw-page-title-main">Gazete</span> haber, bilgi, bulmaca ve reklam içeren, genellikle düşük maliyetli kâğıt kullanılarak basılan ve dağıtımı yapılan bir yayın

Gazete, haber, bilgi, bulmaca ve reklam içeren, genellikle düşük maliyetli kâğıt kullanılarak basılan ve dağıtımı yapılan bir yayım olup, halka güncel olaylara ilişkin bilgi verme amacı gütmektedir. Genel olarak yayınlandığı gibi, özel bir konu üzerine de yayınlanabilir ve genellikle günlük ya da haftalık olarak yayınlanır. Gazete anlamında Osmanlı döneminde Arapça kökenli ceride sözcüğünün yanında günlük gazete anlamında Farsça rûznâme sözcüğünün de kullanıldığı ve geçmişte günlük olayları kaydetmek üzere günnâme, aylık olayları kaydetmek üzere aynâme yazıldığı da belirtilir. Gazete sözcüğünün Türkçe eş anlamlısı ise yenün sözcüğüdür.

<span class="mw-page-title-main">Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü</span> Devlet destekli Türk tiyatro topluluğu

Devlet Tiyatrosu, Devlet Konservatuvarı Tatbikat Sahnesi’nin bir aşaması olarak, 16 Haziran 1949 tarihinde, "Devlet Tiyatro ve Operası" adıyla kurulmuştur. Konservatuvar’ın kurulduğu 1936 yılından 1947 yılına kadar, Tiyatro Bölümü’nü Alman tiyatro sanatçı ve yöneticisi Carl Ebert yönetmiştir. 1940 yılında, "Tiyatro ve Opera Tatbikat Sahnesi" kuruldu.

Tanzimat edebiyatı, Tanzimat döneminin kültürel ve siyasi hareketlerinin sonucu olarak ortaya çıkmış edebiyat akımı. 3 Kasım 1839'da Mustafa Reşid Paşa tarafından ilan edilen Gülhane Hattı Hümayunu da denilen yenileşme beratının yürürlüğe konmuş olmasından doğmuştur. Bu olay daha sonraları Tanzimat Fermanı olarak adlandırılacak, gerek siyasi alanda gerek edebî ve gerekse toplumsal hayatta batıya yönelmenin resmi bir belgesi sayılacaktır. Şinasi ile Agah Efendi'nin birlikte çıkarmış olduğu Tercüman-ı Ahval bu edebiyatın başlangıcı olarak kabul edilir.

<i>Cerîde-i Havâdis</i> Gazete

Cerîde-i Havâdis, Türk basın tarihinin yarı resmî olan ilk Türkçe gazetesi.

Cerîde-i Askeriyye, Osmanlı Devleti tarafından 17 Ocak 1864'te yayını başlayan İstanbul'da çıkan ilk resmi ordu gazetesi

Havadis şu anlamlara gelebilir;

<span class="mw-page-title-main">Hasan Fehmi Paşa</span>

Hasan Fehmi Paşa Osmanlı Devleti'nde valilik, çeşitli nazırlıklar ve adalet kurumlarında görev yapmış bir Osmanlı devlet adamı ve avukat.

<span class="mw-page-title-main">Haydarpaşa</span> İstanbul, Kadıköydeki Haydarpaşa Garı ve çevresine verilen isim

Haydarpaşa, İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde Haydarpaşa Garı ve çevresindeki alana verilen ad.

Ruzname-i Ceride-i Havadis,, Osmanlı döneminde günlük olarak yayınlanmaya başlayan ilk Türkçe gazetedir. İngiliz asıllı William Churchill tarafından kurulan haftalık Ceride-i Havadis gazetesinin günlük sürümü niteliğindedir. 1846 yılında ölen william Churchill'in oğlu Alfred Black Churcill babasının işlerini devraldığında başka Türkçe gazeteler de yayına başlamıştı. Rekabet ortamı oluştuğu için Churchill, 1860 yılının Ekim ayında haftalık Ceride-i Havadis'in yanında Ruzname adıyla bir ek vermeye başladı. Ancak bu ek, daha sonra başlı başına bir gazeteye dönüştü. 25 Eylül 1865'te adı Ruzname-i Ceride-i Havadis olarak değişti.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye başbakanı</span> Türkiyenin hükûmet başkanı (1920–2018)

Türkiye Cumhuriyeti başbakanı, Türkiye'de 1920-2018 yılları arasında hükûmetin başı ve Bakanlar Kurulunun başkanı olarak görev yapan makamdı. Başbakan, cumhurbaşkanınca Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından seçilir ve görev süresi boyunca Çankaya Köşkü'nde ikâmet ederdi. Başbakanlık, 2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumunun ardından yapılan 2018 Türkiye genel seçimleri ile birlikte kaldırıldı.

<span class="mw-page-title-main">İstanbul Medeniyet Üniversitesi</span> İstanbulda kurulu devlet üniversitesi

İstanbul Medeniyet Üniversitesi (İMÜ), 2010 yılında kurulan ve İstanbul'un Anadolu Yakası'nda konuşlanan bir devlet üniversitesidir.

Aziyade, Fransız yazar Pierre Loti'nin 1879 yılında yayımlanan yarı-otobiyografik romanı.

Akif Paşa, devlet adamı, divan şairi ve yazarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Osmanlı İmparatorluğu'nda sosyalizm</span>

Osmanlı İmparatorluğu'nda sosyalizm hareketi II. Meşrutiyet sonrasındaki siyasi atmosferde cereyan etmeye başladı. İmparatorluk zayıflayıp çöküş sürecine girdiğinde tıpkı Osmanlı liberalleri ve diğer düşünce akımlarına haiz olanlar gibi sosyalistler de "bu ülke nasıl kurtulur" sorusuna kendi içlerinde cevap aradılar. Çeşitli fikir cereyanlarında sosyalistler en zayıf görünümde olanlardı. İlk sosyalist parti olan Osmanlı Sosyalist Fırkası 1910 yılında kurulmuştu. İştirak dergisi sosyalistlerin fikirlerini beyan ettikleri bir dergiydi. Aynı zamanda sosyalizm eğiliminde kısa ömürlü birçok yayın organları da bulunmaktaydı. Dr. Refik Nevzat da Beşeriyet'i çıkardı.

Le Moniteur Ottoman, Osmanlı Padişahı II. Mahmud'un isteğiyle İstanbul'da yayımlanan yarı resmî haftalık Fransızca gazete.

Osmanlı İmparatorluğu'nda yayınlanan çok sayıda dergi ve gazete bulunuyordu. Bu gazete ve dergi yayınları Osmanlı İmparatorluğu'nda basın kültürünün yaygınlaşmasına sebep oldu.

Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmanî adlı eseriyle tanınan bir biyograf ve vakavünis.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de basın</span> Türk basınına genel bakış

Türkçe olarak ilk gazete II. Mahmut'un emriyle 1 Kasım 1831'de kurulan Takvîm-i Vekâyi'dir ve bu adım, Osmanlı'de baskı makinesinin kurulmasından uzun bir süre sonraya denk gelmektedir. Takvîm-i Vekâyi, yayın hayatı boyunca birkaç kez kapatılmış ve 1922 itibarıyla meclis tarafından Resmî Ceride ve daha sonra Resmî Gazete adıyla yayımlanmıştır. İngiliz diplomat ve gazeteci William Churchill tarafından 1840 yılında yayın hayatına başlayan ve 1866'da kapanan Cerîde-i Havâdis, ikinci Türkçe gazetedir. 1860 yılında Osmanlı devlet adamı ve gazeteci Agâh Efendi tarafından hazırlanan Tercümân-ı Ahvâl, basılan ilk özel gazetedir. Yazarları arasında İbrahim Şinâsî ve Ahmed Vefik Paşa da yer almıştır. Sonraki yıllarda ise kurucusu Şinasî olan Tasvîr-i Efkâr yayımlanmış fakat 1866'da kapanmıştır.