İçeriğe atla

Wandel Denizi

Koordinatlar: 82°15′K 17°00′B / 82.250°K 17.000°B / 82.250; -17.000
Wandel Denizi haritası

Wandel Denizi veya Vandel Denizi, Grönland'ın kuzeydoğusunda yer alan Arktik Okyanusu'na bağlı bir denizdir. Denizin sınırları Grönland'ın kuzeydoğusundan körfez olarak başlayarak İsviçre'ye ait bir ada olan Svalbard adasına kadar uzanmaktadır. Wandel Denizi, Grönland Denizi'ne Fram Boğazı'nda birleşir.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Grönland</span> Danimarka Krallığına bağlı federe özerk bölge

Grönland, Atlas Okyanusu'nun kuzeyinde, 2.166.086 km² ile kuzey kutbundaki en büyük buz örtüsüyle kaplı, Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bir bölgedir. Kanada Arktik Adaları'nın doğusunda, Arktik ve Atlantik okyanusları arasında yer alan dünyanın en büyük adasıdır. Grönland, jeopolitik olarak Avrupa'nın bir parçasıdır. Ülkenin başkenti ve en büyük şehri Nuuk'tur. Fizyografik olarak Kuzey Amerika kıtasının bir parçası olmasına rağmen Grönland, 986'dan başlayarak bin yıldan fazla bir süredir siyâsî ve kültürel olarak Avrupa ile ilişkilendirilmiştir. Sakinlerinin çoğunun ataları Alaska'dan Kuzey Kanada'ya göç eden ve 13. yüzyılda yavaş yavaş adaya yerleşmeye başlayan İnuitlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Nuuk</span> Grönlandın başkenti

Nuuk, Danimarka'ya bağlı özerk bir bölge olan Grönland'ın başkentidir.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Buz Denizi</span> Kuzey Kutbu bölgesinde bir okyanus

Kuzey Buz Denizi ya da Arktik Okyanusu, Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika'nın kuzeylerinde yer alan, Kuzey Kutbu'nu kapsayan, buzlarla kaplı bir okyanustur. Uluslararası Hidrografi Örgütü (IHO) tarafından okyanus olarak kabul edilmektedir (Arctic Ocean). Yüzölçümü 14.090.000 km² olan devasa bir alandır. Diğer okyanuslara göre sığ olup, en derin noktası 5.449 m, ortalama derinlik 1.038 m'dir. Rusya, ABD, Kanada, Danimarka (Grönland), Norveç ile kıyıları vardır. Bunlara ek olarak soğuk ve elverişsiz iklimine rağmen çok önemli hayvan çeşitliliğine sahip olan Arktik Okyanus'ta birçok balık ve kuş türü yanında kompleks habitatlar oluşturan memeliler de yer alır. Özellikle kutup bölgesinin ikon hayvanları kutup ayıları, foklar, morslar, belugalar ve narvaller bu iklim ve çevre koşullarına milyonlarca yıllık bir evrimle adapte olmuşlardır.

<span class="mw-page-title-main">Deniz</span> büyük ve genellikle tuzlu su

Deniz, bir okyanus ile bağı olan ve büyük bir alanı kaplayan ve genellikle tuzlu olan su kütlesi. Terim genellikle okyanus terimi yerine de kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">İnuit halkları</span> “İNUİT" bir halk topluluğunun ismi

İnuit halkları, Arktik bölgede, Alaska, Kanada ve Grönland'da yaşayan Eskimoların ayrıldığı iki ana koldan biri. Diğer kol Yupik halklarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Baffin Körfezi</span> deniz

Baffin Körfezi, doğuda Grönland, batıda Kanada Arktik Adaları arasında deniz kolu.

<span class="mw-page-title-main">Hudson Körfezi</span>

Hudson Körfezi, 1.230.000 km²'lik alanı ile Kuzey Amerika'da bulunan en büyük ikinci körfez unvanını alır. Ontario, Québec, Manitoba ve Nunavut eyaletlerin kıyısında bulunduğu körfez, Atlas Okyanusu'nun bir uzantısıdır. Körfezin ismi, 1610 yılında bir gemi seyahati sırasında onu bulan Henry Hudson'ın adından gelmektedir. Körfezin güneye doğru uzanan koluna James Körfezi denir. Körfez Hudson Boğazı ile atlas okyanusuna bağlanır. Körfeze kıyısı bulunan Churchill, Manitoba şehri körfezdeki en büyük limana ev sahipliği yapar ve bu liman aynı zamanda sezonluk Arktik köprüsü hattının başlangıç noktasıdır. Bu az bilinen uluslararası gemi hattı Churchill'i Grönland'ın güney ve doğu tarafından Arktik Okyanusu'nun buzsuz veya az buzlu kesimleri üzerinden Murmansk'a bağlar. Bu gemi hattı 2. Dünya Savaşı sırasında Avrupa'ya ve Sovyetler Birliği'ne sevkiyat yapan müttefik gemileri tarafından U-bot'lardan korunmak için sıkça kullanılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Grönland Denizi</span> deniz

Grönland Denizi, Grönland'ın doğu sahili, İzlanda'nın kuzey kıyısı, Jan Mayen ve Svalbard arasında uzanan, 1.000.000 kilometrekareden daha fazla alana sahip bir deniz. Arktik Okyanusu'nun bir yan denizidir. Ancak kısmen Kuzey Atlas Okyanusu'na dâhil edilir. Grönland Denizi'nin ortalama derinliği 1.526 metredir. En derin yeri Norveç'in Spitsbergen Adası'nın 140 km batısında bulunan 5.608 m derinliğindeki Malloy Çukuru'dur.

<span class="mw-page-title-main">Fiyort</span>

Fiyort, denizin buzul vadilerini basması sonucunda oluşan ve çoğunlukla iç kesimlere kadar sokulan; ince, uzun, genellikle çok derin ve kenarları çok dik körfez. Fiyortlar; genellikle Norveç, Grönland, Alaska gibi kuzey ülkelerinde görülen ilginç bir kıyı tipidir. Norveç'teki Sognefjord' un derinliği 1.234m, Şili'deki Messier kanalının derinliği ise 1.270m'dir. Bu fiyortlardan özellikle Norveç'tekiler dünyanın en güzel görünümlerini oluştururlar. Suya gömülü bu vadiler bu kadar derin olması, buzul kökenli olmalarıyla açıklanır. Bu vadilerde oluşan çok iri, kalın ve ağır buzulların, okyanus sularına karışmadan önce vadi tabanını deniz düzeyinin altına inecek kadar aşındırdığı sanılmaktadır. Buzullar eridikten sonra bu vadileri deniz suyu kaplamıştır. Fiyortların orta ve üst kesimleri denize açılan kesimlerinden genellikle daha sarptır. Bu durum, buzulların kaynaklarına yakın bölgelerde daha hızlı hareket etmesinden ve bu nedenle aşındırma etkisinin daha fazla olmasından ileri gelir. Fiyortları eşik bölgeleri sığdır bu nedenle de çoğunun dibinde, durgun su ve hidrojen sülfür içeren siyah çamur bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Labrador Denizi</span> deniz

Labrador denizi Atlas Okyanusu'nun kuzeyinde bir deniz. Kanada'nın Newfoundland ve Labrador eyaleti ve Grönland arasındadır.

<span class="mw-page-title-main">Norveç Denizi</span> deniz

Norveç Denizi; Kuzey Atlas Okyanusu, Grönland Denizi ve Norveç arasında kalan deniz. Deniz tıpkı Kuzey Atlas Okyanusu gibi soğuk ve oksijence zengindir. Batısında İzlanda, güneyinde Faroe Adaları ve Shetland Adaları; doğusunda Norveç ve kuzeyinde Norveçe bağlı Jan Mayen'in arasındadır.

<span class="mw-page-title-main">Robert Edwin Peary</span> Amerikalı kâşif

Robert Edwin Peary, Kuzey Kutbu'na ilk kez ayak basan olarak kabul edilen Amerikalı kâşif.

Gunnbjorn Ulfsson(Gunnbjörn Ulf-Krakuson), 10. yüzyılda yaşamış Norveçli denizcidir. Kuzey Amerika'ya bir geçiş noktası olan Grönland'ı keşfetmiştir. Kuzey Amerika'yı gören ilk Avrupalıdır. Bunda Grönland'ın fiziksel ve kültürel olarak Kuzey Amerika'nın bir parçası oluşu etkilidir.

<span class="mw-page-title-main">Avrupa Birliği coğrafyası</span>

Avrupa Birliği coğrafyası, genel olarak birliğe üye yirmi yedi ülke ve onların gerek Avrupa'daki, gerekse Avrupa kıtası dışındaki topraklarının coğrafi özelliklerinden oluşmaktadır. Avrupa Birliği toprakları Batı ve Orta Avrupa'nın büyük bölümünü ve Doğu Avrupa'nın bir kısmını ve bazı üye ülkelerin denizaşırı aidiyetlerini kaplar. Bu hâlde Avrupa Birliği'nin toplam yüzölçümü 4.233.262 kilometrekaredir. Birlik toprakları, kıta Avrupasında kuzeydoğuda Finlandiya'dan kuzeybatıda İrlanda'ya, güneydoğuda Kıbrıs Cumhuriyeti'nden kuzeydoğuda İber Yarımadası'na uzanır. Avrupa Birliği tek bir ülke olarak sayıldığında dünyanın en büyük yedinci toprak parçasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Danimarka Boğazı</span> kuzeybatısında Grönland ve güneydoğusunda İzlanda bulunan bir boğaz

Danimarka Boğazı, kuzeybatısında Grönland ve güneydoğusunda İzlanda'nın bulunduğu bir boğazdır. Boğazın kuzeydoğusunda Norveç'e ait olan Jan Mayen adası bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Piauí</span> Brezilyanın kuzeydoğusunda eyalet

Piauí, Brezilya'nın kuzeydoğusunda bulunan bir eyalettir. Doğusundan Ceará ve Pernambuco, güneydoğusu ve güneyinden Bahia ve batısından Tocantins ve Maranhão tarafından çevrelenir. Kuzeyinde 66 km uzunlukta Atlas Okyanusu kıyısı vardır. Başkenti Teresina, kuzeydoğudaki eyalet başkentlerin arasında deniz kıyısında bulunmayıp denizden uzak olan tek başkenttir. Bunun sebebi, bölgenin diğer kısımların aksine Piauí, ilk denizden uzak olarak sömürgeleştirilmeye başlamasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Lincolnshire</span>

Lincolnshire, İngiltere'nin Doğu Midlands bölgesinde bir "shire" tipi kontluktur. Yönetim merkezi Lincoln'dadır.

<span class="mw-page-title-main">UTC-03.00</span>

UTC−03:00, UTC'den 3 saat geri zaman dilimi.

<span class="mw-page-title-main">Kuzeydoğu Grönland Ulusal Parkı</span>

Kuzeydoğu Grönland Ulusal Parkı dünyanın en büyük ve en kuzeyde yer alan ulusal parkıdır. 1974'te açılmış ve şimdiki alanına 1988'de erişmiştir. 972001 km² alan koruma altındadır. Grönland'ın kuzeydoğusunu kaplayan park, dünya ülkelerinin otuz tanesi hariç diğerlerinden büyüktür. Danimarka Krallığı tarafından kurulan ulusal park Grönland'ın tek ulusal parkıdır.

<span class="mw-page-title-main">30. batı meridyeni</span>

30. batı meridyeni, Başlangıç meridyeni Greenwich'ten 30 açısal derece batıda yer alan, kuzey kutbundan güney kutbuna uzanan hayali çizgi. 30°B meridyeni, Kuzey kutbu, Kuzey Buz Denizi, Grönland, Atlas Okyanusu, Güney Okyanusu, Antarktika üzerinden Güney kutbuna uzanır.