İçeriğe atla

Walter Raleigh

Sir Walter Raleigh
Doğumc. 1552
İngiltere
Ölüm29 Ekim 1618
Londra
MeslekAsker, kaşif, yazar ve şair
İmza

Sir Walter Raleigh (d. c.1552 - ö. 29 Ekim 1618); İngiliz aristokrat, asker, denizci, kâşif, yazar ve şair. I. Elizabeth dönemindeki başarıları ile Sir unvanını almıştır.

Hayatı

Raleigh'in küçüklüğü hakkında yeterli ve kesin bilgi bulunmamaktadır. Bazı tarihçiler 1552'de doğduğunu söylerken, bazıları ise 1554 yılında doğduğunu söylemektedir. İngiltere'ye çok uzak olmayan bir kasabada, çiftçi çocuğu olarak doğmuştur. Ailesinde tam 5 çocuk vardı. Hepsinin de yaşları neredeyse aynıydı, çünkü bu çocuklar art arda gelen iki evlilikten doğmuşlardı. Üvey kardeşlerinin isimleri: John Gilbert, Humphrey Gilbert ve Adrian Gilbert idi. Öz kardeşinin ismi ise Carew Raleigh idi. Raleigh, I. Elizabeth ve I. James döneminde yaşamıştır. Henüz genç yaşlardayken becerileri dolayısıyla sevildi. Yeni Dünya dedikleri Kuzey Amerika'ya başarılı seferler yaptı. İngiltere'ye ilk domates, patates ve tütün ürünlerini ulaştırdı. Kızılderililer ile çatıştığı zamanlar oldu. İngiltere'ye dönerken bazı İspanyol ticaret gemilerini yağmaladı. Bu da onu İspanyol düşmanı haline getirdi.

İrlanda'da

Raleigh, bu başarılı seferleri ile I. Elizabeth tarafından Sir unvanını aldı. İrlanda'da 1579 ile 1583 yılları arasında patlak veren bir isyanı bastırmakla görevlendirildi. Bu görevini başarıyla yerine getirdi ve kendisine bazı bölgeler verildi. Bu bölgelerde patates tarlaları açtı. Bu sayede İrlanda'da, dolayısıyla İngiltere'de ilk patates üretimi başladı. Bu süreç içerisinde şiir yazmaya başlamıştı. I. Elizabeth'e de bir şiir yazmıştı ve bu da bazı dedikodulara neden olmuştur. Religh'in resmî ikametgâhı sürekli İrlanda'da idi. Orada kendisi için bir kule de kurdurmuştu. I. James döneminde idam edilince ailesi zor durumda kalmıştır.

Yeni Dünya ve İspanyol Armada

Walter Raleigh'in idamı

Raleigh'in en büyük hayali de kendisine ait geniş bir koloni kurmaktı. Virginia eyaletini kurdu. Virjinya (İngilizce:Virginia, Anlamı:Bakire), I. Elizabeth'e itafen verilmiş bir isimdi. Günümüzde kurduğu koloninin bir kısmı da Kuzey Karolina eyaletindedir. Raleigh bu koloniyi kurmak için İngiliz hükûmetinden finansal yardım istedi. Arkadaşlarının da desteği ile koloniyi kurmayı başardı. Ancak sonra art arda gelen olaylar, Kızılderililerle gerçekleşen çatışmalar, İspanyol - İngiliz savaşları sebebiyle bu kolonizasyon çalışmaları başarısız oldu. Virjinya eyaleti uzun zaman ilgisiz kaldı. Ancak İngiltere'nin ekonomik alanda gelişmesi ile Virjinya'ya tekrar ilgi başladı ve çevresinde yeni koloniler kurulmaya başladı. Bu sayede Virjinya, diğer sömürgeler için bir umut olmuştu.

Raleigh yeni bir kolonizasyon için sefere başlamıştı ama büyük bir problem ortaya çıktı. Katolik - Protestan çekişmesi, Mary Stuart'ın idam edilmesi ve İspanyolların İngiltere'yi safdışı bırakmak istemesi nedeniyle İspanyol Armada oluşturulmuştu. Bu büyük armada, o dönemde çok güçlü olmayan İngiltere için büyük bir tehlikeydi. Bu sebeple I. Elizabeth, sadece askerleri ve devlet adamlarını değil, güvenilir denizcileri ve halkı da savaşa çağırmıştı. Bu nedenle Raleigh, İngiltere'ye geri döndü. Raleigh'in de kendince İspanyollara karşı sorunları vardı. Yeni Dünyadaki İspanyol kolonilerini ele geçirmek, İspanyol deniz seferlerini safdışı bırakmak istiyordu. Raleigh, İspanyol Armadanın düzeni bozulması halinde savaşın kazanılacağını düşünüyordu. I. Elizabeth ona oldukça güveniyordu. Diğer komutanların da görüş birliği ile İngilizler kendi gemilerini yaktı ve İspanyol Armada üzerine gittiler. Böylece İspanyol Armada ateş içinde kaldı, düzeni bozuldu. Düzensiz İspanyol gemileri, İngilizler tarafından birer birer imhâ edildi ve savaş İngiliz zaferiyle sonuçlandı. Bu zafer nedeniyle Raleigh, oldukça güvenilir bir devlet adamı hâli aldı. Yeni Dünya'ya yaptığı seferlerde çok daha başarılı oldu, İspanyollarla çatışmak zorunda kalmıyordu.

I. James dönemi ve idamı

Kraliçe I. Elizabeth, 1603 yılında ölünce Raleigh'in saraydaki durumu sarsıldı. Çünkü yerine başka hanedanlıktan gelen I. James, Raleigh'i çok sevmiyordu. I. James, İspanyollarla iyi ilişkiler kurmak istiyordu ve bu nedenle Raleigh'i yönetimden düşürdü. Daha sonra ise Raleigh, ailesiyle beraber Londra Kulesine hapsedildi. Bu süreç içinde birçok hikâye, şiir ve deneme yazdı. Günümüzde bu yazılardan, şiirlerden çok azı kalmıştır. 1616 yılında Raleigh, Yeni Dünya'da altın aramak üzere sefere çıkmak için I. James'i ikna etti. 2 yıl sonra fazla miktarda altın ile dönerken İspanyol ticaret gemileri ile karşılaştı. Aralarında çatışma oldu ve çatışmayı Raleigh kazandı. Ancak yurda döndüğünde umduğunu bulamadı. Çatışma sebebiyle İspanyollar, İngiltere'ye ültimatom vermişti ve I. James, Raleigh'e kızgındı. İspanyolların isteği üzerine I. James, Raleigh'in idam edilmesini emretti. Raleigh,1618 yılında halka açık bir yerde infaz edildi.

Galeri

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Britanya İmparatorluğu</span> Birleşik Krallık tarafından yönetilmiş devletler ve dominyonlardan oluşan imparatorluk

Britanya İmparatorluğu, Birleşik Krallık veya öncül devletleri tarafından yönetilen dominyonlar, sömürgeler, himayeler ve mandalar ile diğer bağımlı bölgelerden oluşmuş olan imparatorluktur. 16. ve 17. yüzyıllarda İngiltere Krallığı tarafından kurulan denizaşırı sömürgeler ve ticaret karakolları olarak başlamıştı. En güçlü döneminde tarihteki en geniş topraklara sahip devlet olmasının yanı sıra bir yüzyıldan fazla bir süre boyunca dünyanın en önde gelen küresel gücüydü. 1922'de 458 milyon kişi, yani dünya nüfusunun neredeyse dörtte biri, Britanya İmparatorluğu'nun egemenliği altındaydı ve toprakları 33.000.000 km2'lik alanı kapsıyordu. Bu derece geniş bir coğrafyaya hükmettiği için siyasi, dilsel ve kültürel kalıtı hâlen yaygın olarak devam etmektedir. Gücünün doruklarındayken, dünya geneline yayılmış toprakları nedeniyle her zaman en az bir bölgesinde gün ışığı olmasından ötürü "üzerinde güneş batmayan imparatorluk" olarak da tanımlanmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">I. Elizabeth</span> İngiltere ve İrlanda Kraliçesi (1558–1603)

I. Elizabeth, 17 Kasım 1558'den 1603'teki ölümüne kadar İngiltere ve İrlanda kraliçesi idi. Bakire Kraliçe olarak da bilinen Elizabeth, Tudor Hanedanı'nın beş hükümdarının sonuncusudur.

<span class="mw-page-title-main">İspanyol Armadası</span> ingiltere seferi için hazırlanmış ispanyol donanması

İspanyol Armadası, 1588 yılında İspanya’nın emrinde, Kuzey Denizi’ni geçerek İngiltere’ye çıkarma yapmayı amaçlayan orduya eşlik eden filo. Katolik İspanya kralı II. Felipe (1527-1598) tarafından I. Elizabeth’i tahtından düşürmek için gönderilen Dük Medina Sidonia komutasındaki filo, ilan edilmemiş İngiltere-İspanya Savaşı’nın (1585-1604) en büyük seferini yürüttü.

<span class="mw-page-title-main">Tudor Hanedanı</span>

Tudor Hanedanı ya da Tudor Dönemi,, 1485 ile 1603 yılları arasındaki dönemde İngiltere Krallığı'nı idare eden, Galler kökenli hanedan ve hanedanın iktidarda olduğu döneme verilen isim. Söz konusu dönem, İngiliz tarihinin en parlak dönemlerinden biri olarak gösterilir. VII. Henry güçlü bir merkezi otorite kurdu ve VIII. Henry zengin bir devletin ve güçlü bir monarşinin temellerini attı. İngiltere'deki ailesi, İngiltere ve İrlanda'yı 1485'ten 1603'e kadar, 118 yıl boyunca yöneten, Galler kökenli kraliyet ailesidir. Kurucusu Henry Tudor'dur. Aralarından üçü İngiltere'yi Orta Çağ'dan çıkarıp gelecek yüzyıllarda dünyanın büyük bir kısmına egemen olan güçlü bir Rönesans devletine dönüşmesine önemli katkı sağlamışlardır.

<span class="mw-page-title-main">Edward Coke</span>

Sir Edward Coke,, İngiliz hukukçu ve siyaset adamı. Stuartların kraliyet ayrıcalıklarına karşı gelip, hukukunun üstünlüğünü ileri düzeyde savunarak İngiliz hukuku ve İngiliz Anayasasının gelişimine büyük katkıda bulunmuştur. Norwich'te ve Cambridge Üniversitesi'ne bağlı Trinity College'da öğrenim gördükten sonra Inner Temple'a geldi ve burada hukuk okudu. Baroya kabul edilip, kısa sürede büyük ün kazandı. Norfolk papazı Edwani Dennv'nin Lord Cromvveli'yle yönettiği davada avukatlık yaptı. I. Elizabeth'in bakanı Lord Burghleymn yardımıyla hizmetine girdi ve hızla yükseldi. 1589'da Parlamento'ya seçildi. 1592'de Londra başsavcı yardımcısı ve yargı kayıtları sorumlusu oldu. 1593'te Avam Kamarası başkanlığına getirildi. Kraliçe Elizabeth'in politikası doğrultusunda Avam Kamarası üyelerinin kiliseyle ilgili konuları tartışma çabasını ustalıkla önledi. 1593'te başsavcılık makamının boşalmasından sonra Essex kontunun desteğiyle bu göreve gelmek isteyen Francis Bacon ile tartışmaya başladı. 1594'te bu göreve atanınca, bazı kaynaklara göre Bacon'ın başsavcı yardımcısı olmasına engel oldu. İlk karısı Bridget Paston'ın ölümünden (1598) dört ay sonra Bacon'ın da âşık olduğu Lady Elizabeth Hatton ile evlendi.

<span class="mw-page-title-main">Edmund Spenser</span>

Edmund Spenser Kraliçe I. Elizabeth döneminin düşünce yapısını yansıtan şiirleriyle İngilizce şiir dilini önemli ölçüde zenginleştiren bir İngiliz şairdir.

<span class="mw-page-title-main">VIII. Henry</span> 1509dan 1547ye kadar İngiltere Kralı

VIII. Henry, 22 Nisan 1509'dan 1547'deki ölümüne kadar İngiltere kralıydı. Henry, yaptığı ilk evlilik olan Aragonlu Catherine ile yaptığı evliliği iptal ettirme çabalarıyla tanınır. Papa VII. Clemens ile böyle bir fesih konusunda yaşadığı anlaşmazlık, Henry'nin İngiliz Reformasyonu'nu başlatmasına ve İngiltere Kilisesi'ni papalık otoritesinden ayırmasına yol açtı. Kendisini İngiltere Kilisesi'nin Yüce Başkanı olarak atadı ve papa tarafından aforoz edildiği manastırları feshetti.

<span class="mw-page-title-main">I. James (İngiltere kralı)</span> İskoçya, İngiltere ve İrlanda kralı

I. James, İskoçya, İngiltere ve İrlanda kralı.

<span class="mw-page-title-main">1707 Birlik Yasaları</span> Büyük Britanya Krallığını kuran Parlamento yasaları

1707 Birlik Yasaları, İngiltere Parlamentosu'nda kabul edilen 1706 İskoçya ile Birlik Yasası ile İskoçya Parlamentosu'nda kabul edilen 1707 İngiltere ile Birlik Yasası olmak üzere iki farklı yasadır. Aynı hükümdara bağlı olmalarına karşın farklı devletler olan ve farklı yasama organlarına sahip İngiltere Krallığı ile İskoçya Krallığı'nın birleşmesi amacıyla 22 Temmuz 1706'da imzalanan Birlik Antlaşması, bu yasalarla yürürlüğe girmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Elizabeth Dönemi</span> Elizabeth devri veya çağı

Elizabeth devri veya Elizabeth çağı, I. Elizabeth'in 1558'te tahta çıkmasıyla başlayan ve 1603'te ölümüyle sona eren dönemi belirtir ve çoğunlukla İngiltere tarihinin altın çağı olarak adlandırılır. Dönem, İngiliz Rönesans'ının zirveye ulaştığı ve İngiliz şiirinin, müziğinin ve edebiyatının geliştiği bir dönemdi. Bu dönemde Elizabeth çağı tiyatrosu ve William Shakespeare başta olmak üzere birçok oyun yazarının, tiyatroyu eski İngiliz tarzının zincirlerinden kurtarmasıyla beraber çiçek açtı. Coğrafi Keşifler'in çağıydı, pusulanın Avrupa'ya gelişiyle Dünya'nın daha önce bilinmeyen yerlerine yolculuk yapılıyordu. İngiltere'de de Reform'un, özellikle İspanyol Armada'nın uğradığı yenilgiden sonra, halk tarafından kabul edilmeye başlandığı bir dönemdi. Elizabeth çağı, aynı zamanda İngiltere'nin İskoçya'yla birleşmeden önce ayrı bir krallık olduğu dönemin de sonudur.

"West Country men", I. Elizabeth dönemi İngilteresinde İrlanda'ya İngiliz yerleşimini, İspanyol İmparatorluğu'na karşı düzenlenen saldırıları ve denizaşırı koloniler kurulmasını destekleyen bir grup zengine verilen addır. Grubun parçası olanlar arasında Humphrey Gilbert, Walter Raleigh, Francis Drake, John Hawkins, Richard Grenville ve Ralph Lane mevcuttu.

<span class="mw-page-title-main">John Hawkins</span>

Amiral Sir John Hawkins, bir İngiliz gemi yapımcısı, deniz amiri, gezgin, kumandan, seyir subayı ve köle tüccarıdır. Kraliyet Donanması'da haznedar (1577) ve denetleyici(1589) görevlerindeyken donanmadaki eski gemileri onarmış ve İspanyol Armada'nda ki kadar hızlı gidebilecek gemilerin tasarlanmasına büyük yardımları olmuştur. Daha sonraları İspanyol hazine gemilerinin yollarını keserek, onları deniz ablukasına almayı keşfetmiştir. 16. yüzyıl İngiltere'sin deki en önemli deniz adamlarından birisidir. Ayrıca Elizabeth donanmasının baş mimarı olarak görülür.

<span class="mw-page-title-main">Roanoke Kolonisi</span>

Roanoke Kolonisi, Roanoke Adası'nda(en:Roanoke Island) kurulan İngiliz kolonisi. Kraliçe I. Elizabeth döneminde Sir Walter Raleigh'in parasıyla İngilizlerin Kuzey Amerika'daki ilk daimi yerleşim yeri olmak üzere kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Virginia Kolonisi</span> 1607den Amerikan Devrimine kadar bütün bir 17. yüzyıl boyunca İngilterenin Kuzey Amerikadaki kolonilerinden biridir

Virjinya kolonisi 1607'den Amerikan Devrimine kadar bütün bir 17. yüzyıl boyunca İngiltere'nin Kuzey Amerika'daki kolonilerinden biridir. Virjinya adı (İngilizce:Virginia) 1584 yılında Sir Walter Raleigh tarafından, hiç evlenmemiş olan Kraliçe I. Elizabeth'e ithafen verilmiştir. 17. yüzyılın ortalarındaki İngiliz İç Savaşı'ndan sonra II. Charles, koloninin kraliyete ne kadar sadık olduğunu vurgulamak için başına Eski Dominyon eki koymuştur.

Restorasyon İngiltere'de iç savaş döneminde kral I. Charles'ın 30 Ocak 1649 tarihinde idam edilmesiyle başlayan ve Fetret Devriyle devam eden süreçte İngiltere monarşisinin II. Charles'ın 29 Mayıs 1660 tarihinde Londra'ya girmesiyle başlayan dönemi anlatır. II. Charles İngiltere, İskoçya ve İrlanda monarşilerini birleştirmiştir. Süreç II. Charles'ın tüm saltanata dönemini (1660-1685) ve kardeşi II. James'in hüküm sürdüğü bir dönemi (1685-1688) de kapsar. Bazen süreç Muhteşem Devrimle iktidara gelmiş olan Orange-Nassau Hanedanına kadar götürülür.

Üç Krallık Savaşları 1639 - 1651 yılları arasında İngiltere, İrlanda ve İskoçya'yı da içine alacak şekilde gerçekleşen çok sayıda olayı kapsar. Bu olaylardan en önemlisi İngiliz İç Savaşıdır ve savaşın sonunda 1649 yılında Parlamento tarafından alınan kararla kral I. Charles idam edilmiştir. Üç Krallık Savaşları dönemi 1660 yılında II. Charles'ın tahta çıkmasıyla başlayan Restorasyon dönemine kadar uzatılır. Savaşlar toplumsal hayatta dini ve sosyal meselelere dair biriken sorunların patlaması olarak da değerlendirilebilir. Din alanında halk, monarşisinin müdahalesi olmaksızın özgürce ibadet etme arzusunu dile getirmiştir. Sosyal alanda da monarşinin yetkilerinin parlamento tarafından düzenlenmesi arzusu bulunuyordu. İngiltere, İrlanda ve İskoçya topraklarında yaşanan bu toplumsal olayların bir de ulusal boyutu olmuştur. İrlanda ve İskoçya birleşik krallık altında İngiliz hakimiyetine de başkaldırmıştır. Oliver Cromwell komutasındaki Parlamento yanlılarının monarşi, İrlanda ve İskoçya'ya galip gelmesi günümüzdeki meşruti monarşiyle yönetilen Londra merkezli Büyük Britanya'nın da temellerini atmıştır. Aynı dönemde meydana gelen ve İspanyol İmparatorluğuna karşı yaşanan Portekiz ve Hollanda bağımsızlık savaşları da bu dönemde yaşanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Avalon Yarımadası</span> Newfoundland adasında bir yarımada

Avalon Yarımadası Newfoundland adasının güneydoğu bölümünü oluşturan büyük bir yarımadadır. 9,220 kilometrekare (3,560 sq mi) boyutundadır.

Essex-Raleigh Seferi olarak da bilinen Adalar Seferi, İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth tarafından başlatılan ve İngiliz-İspanyol Savaşı (1585-1604) ve Seksen Yıl Savaşı sırasında İspanyol İmparatorluğu'na karşı Birleşik Hollanda Cumhuriyeti tarafından desteklenen, başarıyla sonuçlanmayan bir deniz seferiydi.

<span class="mw-page-title-main">Philip Amadas</span>

Philip Amadas (1550–1618) Elizabeth İngiltere'sinde bir deniz komutanı ve kaşifti. Erken yaşamından çok az şey biliniyor, ancak güneybatı İngiltere'de zengin bir tüccar ailede büyüdü. Amadas, Kuzey Amerika'nın İngiliz kolonizasyonunun ilk yıllarında etkili oldu. 1584'te Kuzey Karolina Outer Banks'e olan keşif gezisinde Arthur Barlowe ile birlikte görev yaptı. 27 Nisan 1584'te ayrılarak, yolculukta ustası ve pilotu Simon Fernandes ile Bark Ralegh'in kaptanlığını yaptı. Fernandes en çok, 1587'de Roanoke Adası'ndaki kötü şöhretli "Kayıp Koloni"nin kolonistlerini ıssız adada bırakmaya yönelik tartışmalı kararıyla tanınır. 1584 yolculuğu, Sir Walter Raleigh liderliğinde gelecekteki kolonilerin yeri olarak Roanoke Adası'nı belirledi. 1584 ve 1585 Roanoke seferlerindeki rolü için Amadas, 1585'te Raleigh tarafından Virginia Amirali olarak atandı Bulgularını bildirmek için İngiltere'ye döndüğünde, Kraliçe ülkeye kendisinin, Virginia, adını verdi.