İçeriğe atla

Vittorio Emanuele Orlando

Vittorio Emanuele Orlando
İtalya Başbakanı olduğu dönemdeki resmî portresi
İtalya Başbakanı
Görev süresi
23 Ekim 1917 - 23 Haziran 1919
Hükümdar III. Vittorio Emanuele
Yerine geldiğiPaolo Boselli
Yerine gelenFrancesco Saverio Nitti
İtalya İçişleri Bakanı
Görev süresi
18 Haziran 1916 - 23 Haziran 1919
Başbakan Paolo Boselli
Yerine geldiğiAntonio Salandra
Yerine gelenFrancesco Saverio Nitti
Temsilciler Meclisi üyesi
Görev süresi
5 Nisan 1897 - 21 Ocak 1929
Temsilciler Meclisi Başkanı
Görev süresi
5 Temmuz 1944 - 21 Haziran 1946
Hükümdar III. Vittorio Emanuele
Yerine geldiğiDino Grandi
Yerine gelenGiuseppe Saragat
Görev süresi
1 Aralık 1919 - 25 Haziran 1920
Yerine geldiğiGiuseppe Marcora
Yerine gelenEnrico De Nicola
Kişisel bilgiler
Doğum Vittorio Emanuele Orlando
19 Mayıs 1860(1860-05-19)
Palermo, Sicilya, Sicilyateyn Kraliyeti
Ölüm 1 Aralık 1952 (92 yaşında)
Roma, Lazio, İtalya
Partisi Tarihsel Sol (1897–1913)

Liberal Birlik (1913–1919)
Demokratik Liberal Parti (1919–1926)
İtalyan Liberal Parti (1926–1952)

Bitirdiği okul Palermo Üniversitesi
Mesleği Siyasetçi, hukukçu, akademisyen, diplomat
Dini Hristiyan
İmzası

Vittorio Emanuele Orlando (19 Mayıs 1860 Palermo – 1 Aralık 1952 Roma) İtalyan hukukçu, akademisyen, diplomat, devlet adamı ve 23 Ekim 1917 - 23 Haziran 1919 tarihleri arasında İtalya başbakanı. I. Dünya Savaşı'nın sonunda Versay Barış Antlaşması'nın toplantılarına katıldı. Sıklıkla "Zaferin Başbakanı" lakabıyla anılır.

Hayatı

Dörtlü Konsey (soldan sağa): İngiltere Başbakanı David Lloyd George, Vittorio Emanuele Orlando, Fransa Başbakanı Georges Clemenceau ve ABD Başkanı Woodrow Wilson Versay Sarayı'nda. (1919)
Fransız Mareşal Ferdinand Foch, Fransa Başbakanı Georges Clemenceau, İngiltere Başbakanı David Lloyd George, Vittorio Emanuele Orlando ve Baron Sidney Sonnino. (1919, Versay Sarayı)
Vittorio Emanuele Orlando, ileri yaşlarında.

Vittorio Emanuele Orlando, Sicilya'nın Palermo bölgesinde doğdu. Babası, toprak sahibi bir soyluydu, oğlunun doğumunu kayda geçirtme işini geciktirmişti çünkü Giuseppe Garibaldi'nin 1,000 vatansever taraftarı bir İtalyan devleti kurmak için çıktıkları yolun ilk adımında Sicilya'ya hücum etmişlerdi.[1]

Mezun olduğu Palermo Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde akademisyenlik yapmıştır.[2]

1897'de Partinico ilçesinden İtalyan Vekiller Meclisine (İtalyancaCamera dei Deputati) seçildi ve 1925'e kadar aynı ilçeden sürekli olarak yeniden seçildi. 1892 ve 1921 yılları arasında beş kez İtalya Başbakanlığı yapmış olan Giovanni Giolitti'yi destekledi.[3]

İtalya başbakanı olarak 1919'da Paris Barış Konferansı'na katıldı. İtalya'nın I. Dünya Savaşı'na katılmasının karşılığında Dalmaçya'nın tazminat olarak İtalya'ya bırakılacağı sözünün verildiği 1915 Londra Gizli Antlaşmasının yerine getirilmesini talep etti.[4] Fakat Woodrow Wilson, Orlando'nun taleplerine kuvvetle karşı koydu. Bu nedenle Orlando antlaşmanın yerine getirilmesi konusunda Fransız ve Britanyalı desteği almada başarısız oldu. Bu onun Barış Konferansını terk etmesine neden oldu.[5] Ancak, bir ay sonra geri döndü. Orlando, konferansta Japonya tarafından tanıtılan Irk Eşitliği Teklifi'ni destekledi.[6]

Toplantılarda İtalya için tatmin edici bir çözüme ulaşılamayınca Orlando istifa etti ve yerine Radikal Parti'den Francesco Saverio Nitti geldi. Bu olaylar sonucunda İtalya'nın savaş sonundaki zaferi İtalyanlar tarafından "Sakat Zafer" olarak adlandırıldı ve bu Benito Mussolini'nin güç kazanmasının nedenlerinden biri oldu.

Orlando, 1 Aralık 1919 ile 25 Haziran 1920 arasında Temsilciler Meclisi Başkanı görevini üstlendi.

Faşizm dönemi

Benito Mussolini 1922 yılında güçlendiğinde Orlando taktiksel olarak onu destekledi. Fakat 1924 yılında gerçekleşen Giacomo Matteotti cinayetinden sonra araları açıldı. 1925'te faşizme muhalefet ederken, Orlando Temsilciler Meclisi koltuğunu bıraktı, kendisini yazarlığa ve öğretmenliğe adadı.[4]

Siyaset sahnesinde tekrar ortaya çıkması, Mussolini'nin 1935 yılında Etiyopya'yı işgale girişmesinin hemen ardından onu destekleyici bir mektup yazmasıyla oldu.[1]

Faşizm sonrası

5 Temmuz 1944 tarihinde ikinci kez Temsilciler Meclisi Başkanı oldu ve bu görevini 21 Haziran 1946 tarihine kadar sürdürdü.

8 Mayıs 1948 tarihinde Yaşam Boyu Senatörlük verilerek onurlandırıldı. Parlamento tarafından seçilen ilk İtalyan Cumhurbaşkanlığı seçimleri olan Mayıs 1948'deki seçimlerde İtalya'nın 2. cumhurbaşkanı olmak için yarıştı ve 88 yaşında olmasına rağmen parlamentodaki oyların %35,6'sını alarak ikinci sırada kaldı.

Önde gelen politik kişiliklerden biri olması dışında hukuk profesörü olan Orlando, ayrıca hukuki ve adli konularla ilgili yüzü aşkın eseriyle bilinir.

Kurucu meclis üyelerinden biri ve meclis sözcüsü olarak İtalya'da Cumhuriyetçi Anayasanın kurucu babalarından biri sayılır.

1 Aralık 1952 tarihinde 93 yaşını sürerken yaşamını yitirdi.

Kaynakça

  1. ^ a b "Last of the Big Four". Time (İngilizce). 8 Aralık 1952. 10 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2018. 
  2. ^ Tucker. "Vittorio Emanuele Orlando". Encyclopedia Of World War I (İngilizce). ss. 865-866. 
  3. ^ Servadio, Gaia (1976). Mafioso. A history of the Mafia from its origins to the present day (İngilizce). Londra: Secker & Warburg. s. 71. ISBN 0-440-55104-8. 
  4. ^ a b "Vittorio Emanuele Orlando". Columbia Electronic Encyclopedia (İngilizce) (6. bas.). 2011. 
  5. ^ "Signor Orlando Returns to Rome". The Financial Times (İngilizce) (9525). Londra, İngiltere. 25 Nisan 1919. s. 3. 
  6. ^ Lauren, Paul G. (1988). Power And Prejudice: The Politics And Diplomacy Of Racial Discrimination (İngilizce). Boulder (CO): Westview Press. s. 92. ISBN 0-8133-0678-7. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Benito Mussolini</span> İtalya diktatörü (1922–1945)

Benito Amilcare Andrea Mussolini, Ulusal Faşist Parti'nin lideri olan İtalyan politikacı ve gazeteci. Kendini faşist olarak tanımlayan Mussolini, iktidara geldikten sonra Duce (Lider) olarak tanındı. Mussolini, faşizm ideolojisinin ilk örneği olan İtalyan faşizminin kurucusudur, bu sebepten dolayı faşizmin kurucusu olarak da kabul edilmektedir. 31 Ekim 1922 ve 25 Temmuz 1943 tarihleri arasında İtalya Krallığı'nın başbakanı, 23 Eylül 1943 ve 25 Nisan 1945 tarihleri arasında ise İtalyan Sosyal Cumhuriyeti'nin Ducesi olarak görev yaptı. II. Dünya Savaşı öncesinde ve savaş sırasında İtalyan siyasetinde önemli bir rol oynadı. Nisan 1945'te, Luftwaffe miğferi takıp bir Nazi konvoyu ile İsviçre'ye kaçmaya çalışırken, komünist İtalyan partizanlar tarafından fark edildi ve sevgilisi ile beraber kurşuna dizilerek infaz edildi. Ayrıca; Adolf Hitler, Francisco Franco ve António de Oliveira Salazar gibi aşırı sağ totaliter yöneticilere de ilham vermiştir.

<span class="mw-page-title-main">Münih Antlaşması (1938)</span> Almanca konuşulan Çekoslovakya topraklarının 1938de Almanyaya bırakılması

Münih Antlaşması, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya ve Almanya arasında yapılan ve Çekoslovakya'nın Südet bölgesinin Almanya'ya verilmesini öngören 29 Eylül 1938 tarihli antlaşmadır.

<span class="mw-page-title-main">Paris Barış Konferansı</span> I. Dünya savaşı sonrasında İtilaf Devletlerinin yaptığı toplantı

Paris Barış Konferansı, I. Dünya Savaşı'nı sona erdiren antlaşmaların hazırlandığı uluslararası bir konferanstır.

<span class="mw-page-title-main">Ulusal Faşist Parti</span> İtalyan politik partisi

Ulusal Faşist Parti, Benito Mussolini'nin faşizmin politik ifadesi olarak 9 Kasım 1921 tarihinde Roma'da kurduğu siyâsî parti. Faşizmi bu zamandan önce Faşist Mücadele Birliklerinin İttifakı isimli teşkilata bağlı Fasci olarak bilinen gruplar temsil ediyordu. Partinin temel politikaları, milliyetçilik, vatanseverlik, cumhuriyetçilik, korporatizm ve popülizm üzerine kuruluydu. Cumhuriyetçi Faşist Parti ile birlikte şu anda İtalya'da anayasa tarafından yeniden kurulması yasaklanan iki partiden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Savoie Hanedanı</span> Savoia ve İtalyada kraliyet ailesi

Savoy Hanedanı, tarihsel Savoy bölgesinde 11. yüzyıl başlarında ortaya çıkan bir soylu hanedandır. Bu bölgede önce küçük bir kontluk yöneten bu hanedan zamanla hükümdarlık yetkilerini geliştirerek sonunda 1861 ile II. Dünya Savaşı sonunda Savoy-Carignano hanedan dalı tarafından İtalya Krallığı hükümdarı olmayı başarmıştır. Savoy Hanedanı genişleyip birleşen İtalya'ya üzerinde 85 yıl krallık yapmıştır. Savoy Hanedanı'nın İtalya Kralı olan üyeleri II. Vittorio Emanuele, I. Umberto, III. Vittorio Emanuele ve II. Umberto olmuşlardır. Son İtalya kralı olan II. Umberto ancak birkaç hafta hüküm sürmüş ve bir Anayasal Referandum ile tahttan indirilmiş ve İtalya'da yeni bir cumhuriyet ilan edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">III. Vittorio Emanuele</span> 1900-1946 yılları arasında İtalyanın kralı

III. Vittorio Emanuele, 1900-1946 arasında İtalya kralı.

<span class="mw-page-title-main">II. İtalya-Habeşistan Savaşı</span> 1935 - 1936 yılları arasında İtalya Krallığı ile Etiyopya İmparatorluğu arasında meydana gelen ve Etiyopyanın İtalyan yönetimi altına girmesiyle sonuçlanan savaş

II. İtalya-Habeşistan Savaşı veya II. İtalya-Etiyopya Savaşı, 1935 - 1936 yılları arasında İtalya Krallığı ile Etiyopya İmparatorluğu arasında meydana gelen ve Etiyopya'nın İtalyan yönetimi altına girmesiyle sonuçlanan savaş. I. İtalya-Habeşistan Savaşı'nda yenilgiye uğrayan İtalya Krallığı'nın Etiyopya'yı sömürgeleştirmek için ikinci girişimi olmuştur. Genellikle II. Dünya Savaşı'nı hazırlayan olaylardan biri olarak değerlendirilen bu savaş, Milletler Cemiyeti'nin, büyük güçler tarafından desteklenmedikçe kararlarını uygulatma gücüne sahip olmadığını göstermiştir.

<span class="mw-page-title-main">İtalyan Sosyal Cumhuriyeti</span> Kuzey İtalyadaki eski Nazi kukla devleti

İtalyan Sosyal Cumhuriyeti, II. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'nın desteği ile kurulmuş, İtalya'nın kuzeyindeki eski kukla devlettir. 1943-1945 yılları arasında varlığını sürdürmüştür. Kurucusu ve yöneticisi Benito Mussolini'dir.

<span class="mw-page-title-main">Enrico De Nicola</span> İtalyanın ilk cumhurbaşkanı

Enrico Roberto De Nicola İtalya Cumhuriyeti'nin 1. cumhurbaşkanı. Aynı zamanda hakim, gazeteci ve siyasetçidir.

<span class="mw-page-title-main">Antonio Salandra</span>

Antonio Salandra, İtalyan devlet adamı. I. Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında (1914-16) başbakanlık yapmıştır.

İtalyan faşizmi, Ulusal Faşist Parti'nin 1922 ile 1943 yıllarında içerisinde yönettiği İtalya Krallığı'nda, 1943 ile 1945 yılları arasında ise İtalya'nın kuzeyinde kurulan İtalyan Sosyal Cumhuriyeti'nin resmî ideolojisi olarak uygulanmış yönetim sistemidir. "İtalyan faşizmi" kavramı, Benito Mussolini'nin kurucusu olduğu faşizmin İtalya'da uygulandığı dönemi tanımlayıp nazizm, falanjizm ve daha pek çok faşist hareketten ayırmak için kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Dörtlü (I. Dünya Savaşı)</span> 1. Dünya savaşında müttefik güçlerin 4 büyük devletinin liderleri

Büyük Dörtlü ya da Dört Büyükler, ismi en güçlü dört Müttefik devlete ve Ocak 1919'da Paris Barış Konferansı'nda buluşan liderlerine atıfta bulunur. Büyük Dörtlü ayrıca Dörtlü Konsey olarak da bilinir. Dörtlü Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Woodrow Wilson, Britanya Başbakanı David Lloyd George, İtalya Başbakanı Vittorio Emanuele Orlando ve Fransa Başbakanı Georges Clemenceau'dan oluşuyordu.

<span class="mw-page-title-main">İtalya'nın Arnavutluk'u işgali</span> 7-12 Nisan 1939da İtalyanın Arnavutluka karşı gerçekleştirdiği askeri harekât

İtalya'nın Arnavutluk'u işgali, 7-12 Nisan 1939 tarihleri arasında Arnavutluk'a karşı İtalya tarafından gerçekleştirilen bir askerî harekâttır. Çatışmalar İtalya Başbakanı Benito Mussolini'nin yayılmacı politikaları ve Nazi Almanyası'nın gölgesinde kalmama isteği sonucu çıkmıştır. İtalyan güçleri 8 Nisan'da başkent Tiran'ı ele geçirdi ve Arnavutluk Kralı Zog ülkeden kaçmak zorunda kaldı. İtalya ülkede kukla bir hükûmet kurdu ve İtalya kralı III. Vittorio Emanuele Arnavutluk kralı ilan edildi.

<span class="mw-page-title-main">Roma'ya Yürüyüş</span> İtalya tarihinde bir olay

Roma'ya Yürüyüş, Ekim 1922 tarihinde İtalya'da Benito Mussolini önderliğinde Kara Gömleklilerin Napoli'den başkent Roma'ya düzenlediği yürüyüşten oluşan bir gösteridir. Yürüyüş sonunda Ulusal Faşist Parti, İtalya'da iktidarı ele geçirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Luigi Facta</span>

Luigi Facta İtalyan siyasetçi ve gazeteci. Roma'ya Yürüyüş ve Benito Mussolini diktatörlüğünden önceki son İtalya Başbakanıydı.

İtalya'da faşizmin sona ermesi veya 25 Temmuz Olayı 1943 yılının bahar aylarında başlayarak birbirinden bağımsız iki ayrı koldan Kont Dino Grandi ve Kral III. Vittorio Emanuele tarafından yürütülen, sonuçta da 24-25 Temmuz 1943 tarihli Büyük Faşizm Konseyi toplantısında Başbakan Benito Mussolini'nin güvensizlik oyu alarak görevden alınmasıdır. Kararın ardından Mussolini hapse atılmış, yeni bir hükûmet kurulmuş ve İtalya Krallığı'nda 21 yıl süren İtalyan faşizmi sona ermiştir.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Faşizm Konseyi</span>

Büyük Faşizm Konseyi, Benito Mussolini liderliğindeki Faşist İtalya'da iktidarı elinde tutan en yüksek organdı. Ulusal Faşist Parti bünyesinde bir organ olarak 1923 yılında kurulmuş, sonrasında 9 Aralık 1928 itibarıyla devlet kurumu haline gelmişti. Konsey, İtalyan hükûmetlerinin toplandığı Roma'daki Palazzo Venezia'da toplanırdı. II. Dünya Savaşı sürmekteyken 25 Temmuz 1943 günü gerçekleşen Konsey toplantısında Mussolini iktidarının aldığı güvensizlik oyu sonucu İtalya'da faşizmin sona ermesi üzerine konseyin varlığı sona ermiştir.

<span class="mw-page-title-main">Faşist İtalya (1922-1943)</span> İtalya Krallığının faşist yönetim altında olduğu dönem

Faşist İtalya (1922-1943) Benito Mussolini'nin İtalya Krallığı Başbakanı olduğu 1922-1943 yılları arasında Ulusal Faşist Parti iktidarı altındaki dönemi anlatır. Totaliter bir rejim kuran İtalyan faşizmi ekonomik kalkınma modeli benimsemişse de siyasal muhalefeti ortadan tamamen kaldıracak hamlelerde bulunmuş, geleneksel muhafazakâr değer yargılarını savunmuş Katolik Kilisesi'yle yakın işbirliği yapmıştır. Çeşitli farklı dönemlerden geçen rejim özellikle gerçekleştirdiği emperyalist hamlelerle II. İtalya-Habeşistan Savaşını çıkarmış, Milletler Cemiyeti'nden atılmıştır. Ayrıca Sovyetler Birliği'nde karşı Çelik Pakt'a katılmış, II. Dünya Savaşı'na gidişi hızlandıran hamlelerde bulunmuştur. Dahil olduğu Mihver Devletlerinin II. Dünya Savaşı'nda mağlup olması sürecinde alaşağı olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Carlo Sforza</span> İtalyan siyasetçi (1872-1952)

Kont Carlo Sforza, İtalyan diplomat ve faşizm karşıtı bir politikacı.

<span class="mw-page-title-main">Tommaso Tittoni</span> İtalya başbakanı (1855-1931)

Tommaso Tittoni İtalyan diplomat, politikacı ve Annunziata Şövalyesi. 1903'ten 1909'a kadar beş aylık bir dönem dışında İtalya'nın dışişleri bakanıydı. Ayrıca Mart 1905'te yaklaşık iki hafta geçici başbakanlık yaptı.