İçeriğe atla

Vedi Haddad

Vedî' Haddâd (وديع حداد) (d. 1927 – ö. 28 Mart 1978), lakabı Ebu Hani, 1960’lı ve 1970’li yıllarda etkin olmuş Filistinli militan.

Gençliği ve politikaya girişi

Haddad, günümüzde İsrail'de bulunan Safed'li bir Rum Ortodoks'tur. 1948 Arap-İsrail savaşı sırasında, ailesi Lübnan’a göç etmek zorunda kalmıştır. Beyrut Amerikan Üniversitesinde tıp eğitimi almıştır. Burada, George Habaş ve Suriyeli Konstantin Züreyk ile tanışmıştır. Birlikte Filistin’in özgürlüğü ve Arap Birliği için ulusalcı, sosyalist politik hareket olan Arap Ulusal Hareketi’ni kurmuşlardır.

Eğitimini bitirdikten sonra George Habaş ile birlikte Amman’da bir klinik kurarlar. 1956 yılında, Birleşmiş Milletler doktorlarıyla birlikte çalışmıştır. Fakat 1957 yılında politik etkinliğinden dolayı Ürdün polisi tarafından tutuklanır.

1961 yılında hapisten kaçmayı başarır ve Suriye’ye iltica eder. 1963’te Arap ve İsrail güçlerinin askeri olarak karşı karşıya gelmesini savunur ve buna paralel AUH’ni silahlı bir güce dönüştürür.

Radikal Halk Cephesi

1967 yılındaki altı gün savaşı sonrası, AUH’nin Filistinli kanadı radikal Marksist bir hareket olarak Filistin Halk Kurtuluş Cephesi’ne dönüşür. Habaş bu örgütün lideri olurken, Haddad ise İsrail hedeflerine yönelik birçok saldırının örgütlenmesini üstlenir. İçlerinde Leyla Halid’in de bulunduğu FHKC militanlarının, İsrail’in El-Al havayolu uçağını kaçırmasını destekler. Filistin Kurtuluş Örgütü içerisinde, FHKC’nin uçak kaçırma eylemleri sebebiyle eleştirilmesine rağmen, bu stratejiyi savunmaya devam eder.

FHKC, Dış Operasyon

1970 yılında, içlerinde Leyla Halid’in de bulunduğu FHKC militanları, bir uçağı kaçırarak Ürdün’e indirirler. Uçaktan yolcuları boşalttıktan sonra, uçağı havaya uçururlar. Ürdün topraklarındaki bu havaya uçurma olayı ve FHKC’nin Haşimi Monarşi’sine sürekli saldırması Kara Eylül olayına neden olur. FKÖ, Ürdün topraklarından sürülür ve Haddad, FHKC üyeleri ve idarecileri tarafından eleştirilir. Haddad’dan İsrail toprakları dışında operasyon organize etmemesini isterler fakat Haddad, bu isteğe Filistin Halk Kurtuluş Cephesi-Dış Operasyon’u kurarak cevap verir.

Haddad aynı zamanda askerî operasyonlar için Çakal Carlos’un yardımından da faydalanır. Carlos, 1975 yılında FHKC’den ayrılmak zorunda kalır. Haddad, Carlos’u 22 Aralık 1975 tarihindeki Viyana’daki OPEC rehine olayı sırasında, fidye almadığı ve iki rehine’yi öldürmediği için suçlar. Haziran 1976 yılında, 139 uçuş no.’lu Tel Aviv-Paris uçağını Atina’daki mola sonrasında, Alman Devrimci Hücreler üyesi Wilfried Boese’nin yardımıyla kaçırılması olayını organize eder. Entebbe’de bulunan uçağa İsrail komandoları tarafından operasyon düzenlenir ve uçak kaçırma eylemi başarısızlıkla sonuçlanır. Haddad 22 Mart 1978 yılında Doğu Almanyande ölür. Resmi açıklamaya göre lösemi’den öldüğü söylense de kimi kaynaklar Mossad tarafından zehirlendiğini söylemektedirler.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Lübnan İç Savaşı</span> 1975 yılında Lübnanda meydana gelen iç savaş

Lübnan İç Savaşı, 1975'ten 1990 yılına kadar Lübnan'da yaklaşık olarak 150.000 - 230.000 insanın ölümüne neden olmuştur. Yaklaşık 350.000 kişi yaralanmış bir milyondan fazla insan da ülkesini terk etmiştir. Soğuk Savaş dönemi Lübnan'ı ciddi şekilde etkiledi ve 1958'deki siyasi kriz ancak ABD'nin Beyrut'a çıkarma yapmasıyla sona ermişti. İsrail'in kurulması ve yüzbinlerce Filistinli mültecinin Lübnan'a yerleşmesi dini çatışmaları arttırdı. Silahlı FKÖ gerillalarının ülkeye girişi ciddi siyasi sorunlara sebep oldu. FKÖ'nün gelişi, Filistinli mültecilerin silahlanması farklı gruplar arasındaki sürtüşmeyi hızlandırdı. 1976'da çoğunluğu Müslüman Lübnan Cephesi ve Ulusal Komite arasında çatışmalar başladıktan kısa süre sonra Arap Ligi ve Suriye arabuluculuğa girişti, Filistinli-Lübnanlı çatışması daha çok Güney Lübnan'da yoğunlaştı. FKÖ burayı 1969 yılından beri kontrol ediyordu. Kahire Antlaşması imzalanarak bu bölgeden çekildi. İsrail, Güney Lübnan'ı işgal etti ve Suriye önce Hristiyanlar lehine iç savaşa dahil oldu ve sorun uluslararası bir boyut kazandı. Suriye ve İsrail anlaşmazlığı Lübnan üzerinden devam etti. 1980'lerde taraflar harabeye dönen Beyrut'un onarılması için çaba gösterdi.

<span class="mw-page-title-main">Yaser Arafat</span> Filistinin ilk devlet başkanı (1989–2004)

Yaser Arafat, tam adıyla Muhammed Abdurrahman Abdurrauf Arafat el-Kudva el-Hüseyni, kod adı Ebu Ammar olan Filistinli lider. Filistin Kurtuluş Örgütünün (FKÖ) lideri ve Filistin Ulusal Yönetimi'nin ilk başkanı olan Arafat, Filistin'in özerkliği için İsrail'e karşı mücadele etmiştir. Hayatının çoğunu 1958 ile 1960 yılları arasında kurduğu siyasi el-Fetih örgütünün liderliğini yaparak geçirdi. Önceleri İsrail'in varlığına karşı olmasına rağmen sonradan 1988 yılında, BM Güvenlik Konseyi'nin 242 sayılı kararını kabul ederek bu görüşünü değiştirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Filistin Kurtuluş Örgütü</span> Filistinde milliyetçi paramiliter örgüt

Filistin Kurtuluş Örgütü, kısaca FKÖ veya uluslararası İngilizce kısaltmasıyla PLO olarak bilinen, bağımsız ve özgür bir Filistin kurmayı amaçlayan bir örgüttür. Temelleri 13-16 Ocak 1964'te Kahire'de toplanan Arap Birliği zirvesinde atılan örgüt, 29 Mayıs 1964 tarihinde Filistin Ulusal Konseyinin toplanmasının ardından 2 Haziran 1964 tarihinde kuruldu. Örgüt Arap devletleri arasındaki liderlik savaşı yüzünden Filistinliler tarafından değil, Arap devletleri tarafında özellikle de Mısır Devlet Başkanı Cemal Abdünnasır'ın yoğun desteği ile kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">İsrail-Filistin çatışması</span> Levantta devam eden askerî çatışma

İsrail-Filistin çatışması, Filistin ile İsrail Silahlı Kuvvetleri arasında Filistin topraklarında devam eden silahlı çatışmadır. Başta 1897 Birinci Siyonist Kongresi ve 1917 Balfour Deklarasyonu olmak üzere, Filistin'deki bir Yahudi vatanına ilişkin iddiaların kamuoyuna duyurulması, bölgede erken gerilim yarattı. O zamanlar, Yahudi göçü önemli ölçüde artmasına rağmen, bölgedeki Yahudi nüfusu çok azdı. İngiliz hükûmetine "Filistin'de Yahudi halkı için ulusal bir yuva kurulması" için bağlayıcı bir yükümlülük içeren Filistin Mandası'nın kurulması ardından gerilim, Yahudiler ve Araplar arasında çatışmaya dönüştü. Erken çatışmayı çözme girişimleri, 1947 Birleşmiş Milletler Filistin Bölme Planı ve daha geniş Arap-İsrail çatışmasının başlangıcı olan 1947-1949 Filistin savaşıyla sonuçlandı. İsrail-Filistin süregelen durumu, 1967 Altı Gün Savaşı'nda İsrail'in Filistin topraklarını işgal etmesiyle başladı.

<span class="mw-page-title-main">Karameh Muharebesi</span>

Karameh çarpışması, 21 Mart 1968 tarihinde İsrail birliklerinin Karameh Kampı'na yaptıkları saldırılarla El Fetih örgütünün gösterdiği direnişe verilen isim.

Kara Eylül, 1971'de Ürdün'ün Filistin Kurtuluş Örgütünü Ürdün'den çıkarmasından sonra El Fetih'in içinde kurulan silahlı grubun adı.

<span class="mw-page-title-main">Filistin</span> Vikimedya anlam ayrımı sayfası

Filistin, sıklıkla şu tanımları ifade eder:

<span class="mw-page-title-main">Leyla Halid</span>

Leyla Halid Filistin Halk Kurtuluş Örgütü'nün bir üyesi. Şu anda Filistin Ulusal Yönetimi'nin bir üyesidir. 1982 yılında evlendiği ikinci kocası doktor Fayez Raşid Hilal ve Bader ve Başar adındaki iki oğluyla birlikte Ürdün'ün başkenti Amman'da ikamet etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Filistin Halk Kurtuluş Cephesi</span> Filistinde faaliyet gösteren Marksist-Leninist silahlı sol parti

Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC), 11 Aralık 1967 tarihinde kurulan Marksist-Leninist, Filistin siyasi ve askeri partisi.

<span class="mw-page-title-main">Entebbe Operasyonu</span>

Entebbe Operasyonu, 3 ve 4 Temmuz 1976 günü, Filistin Kurtuluş Örgütü'ne bağlı militanların, Tel Aviv-Paris seferini yapmakta olan "Air France Flight 139" sefer sayılı Air France uçağını, Uganda'nın Entebbe Uluslararası Havalimanı'na indirmeleri ve İsrail'in beklenmedik bir operasyonla 1 saat içinde tüm militanları ölü olarak ele geçirmesi ile sonuçlanan askerî operasyondur. Operasyon sonucu üç rehine öldü, beş İsrail askeri ise yaralandı. Dördüncü bir rehine ise Uganda Ordusu'na ait askerler tarafından yakınlardaki bir hastanede öldürüldü. Operasyonda ölen tek İsrail askeri, operasyonun yöneten komutan, sonradan İsrail başbakanı olan Benjamin Netanyahu'nun ağabeyi Yonatan Netanyahu'dur.

<span class="mw-page-title-main">George Habaş</span>

George Habaş, lakabı El-Hekim الحكيم, (Ağustos 1925, Lidda, Filistinli siyasetçi, Filistin Halk Kurtuluş Cephesi'nin kurucusu ve eski genel sekreteri.

<span class="mw-page-title-main">Gassan Kenefânî</span> Filistinli gazeteci ve yazar

Gassan Fayiz Kenefânî Filistinli gazeteci, yazar, aktivist. Beyrut'ta aracına konulan bomba sonucu ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Ahmed Cibril</span> Filistinli siyasetçi (1937-2021)

Ahmed Cibril, radikal solcu Filistin Halk Kurtuluş Cephesi-Genel Komutanlık (FHKC-GK) örgütünün kurucusu ve lideri.

<span class="mw-page-title-main">Nayif Havatme</span>

Naif Havatme, Filistinli politikacıdır.

Ebu Nidal, asıl adı Sabri Halil el-Banna, Filistinli siyasi lider, paralı asker, Ebu Nidal Örgütü (ENÖ) olarak da bilinen El-Fetih–Devrimci Konsey örgütünün kurucusu. Ebu Nidal'in kelime anlamı mücadelenin babasıdır. 1970-80'li yıllarda gücünün zirvesinde olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Halid Meşal</span> Filistinli siyasetçi

Halid Meşal, 2004'ten beri İslami Direniş Hareketi'nin (Hamas) siyasi lideri olan Filistinli siyasetçi.

<span class="mw-page-title-main">Es-Saike</span> Filistinde bir siyasi parti

Es-Saike - resmi olarak Halk Kurtuluş Savaşı için Öncü - Yıldırım Kuvvetleri olarak bilinir - Suriye tarafından oluşturulan ve kontrol edilen Filistinli Baasçı siyasi ve askeri bir gruptur. Suriye liderliğindeki Baas Partisi'nin Filistin şubesiyle bağlantılıdır ve artık örgütte aktif olmasa da Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) bir üyesidir. Genel Sekreteri Dr. Muhammed Keys'dir.

Arap Milliyetçi Hareketi - Arap Milliyetçileri Hareketi ve Harakiyyin olarak da bilinir - Arap dünyasının çoğunda, özellikle Filistin hareketi içinde etkili olan pan-Arap milliyetçi bir örgüttü. 1952 yılında Corc Habaş tarafından kurulmuştur.