İçeriğe atla

Unua Libro

Unua Libro (İlk Kitap) uluslararası dil Esperanto'yu tarif eden ilk yayındır (o tarihlerde Lingvo Internacia, "Uluslararası Dil" şeklinde isimlendiriliyordu). Esperanto'nun yaratıcısı Dr. L.L. Zamenhof tarafından hazırlanıp Temmuz 26, 1887 tarihinde Varşova 'da ilk kez olarak Rusça dilinde yayımlanmıştır. Sonraki beş yıl içinde Rusça, İbranice, Lehçe, Fransızca, Almanca ve İngilizce dillerinde kopyaları yayımlanmıştır. Bu kitapçık içinde Lord's Prayer duası, bazı İncil sureleri, bir mektup, şiir, dilin gramerinin temel 16 kuralı ve 900 kelimeden meydana gelen temel vokabüleri içermekteydi. Zamenhof kitabında, "uluslararası bir dil, ulusal dil gibi, ortak bir değerdir" ilanında bulunarak dili kamuya mal etmiştir. Zamenhof eserini "Doktoro Esperanto" (Umut eden Doktor) takma adı ile imzalamıştır. Bu yeni dili öğrenmeye başlayanlar dile doktorun bu takma adından "Esperanto" demeye başlayınca kısa zamanda bu isim dilin resmi adı haline gelmiştir.

"Dr Esperanto's International Tongue" adı ile yayımlanan ilk İngilizce sürüm Julian Steinhaus tarafından tercüme edilmiştir. Richard H. Geoghegan bu tercümenin çok kötü olduğunu belirttiğinde Zamenhof tüm kopyaları yok ederek Geoghegan'dan yeni ve taze bir tercüme yapmasını istemiştir.

Unua Libro Rusça konuşanlar için (birinci basım, 1887, Rusça)

Zamenhof 1905 yılında dilin 16 kuralın yeni baştan yayımlamış, beraberinde "uluslararası bir sözlük" ve bir dil alıştırmalar koleksiyonu katarak eserine Fundamento de Esperanto ("Esperanto Temeli") adını vermiştir.

Unua Libro İngilizce konuşanmlar için (binci basım İngilizce, 1888, Steinhaus tercümesi).

Ayrıca

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

Esperanto (

<span class="mw-page-title-main">Tatarca</span> Tatarlar tarafından konuşulan Türk dili

Tatarca veya İdil Tatarcası, Türk dillerinin Kıpçak grubuna bağlı bir dildir. Aynı aileden bir lehçe olan Kırım Tatarcasından ayırmak için “Kazan Tatarcası” olarak da adlandırılır. Çoğunluğu, Rusya Federasyonu içindeki Tataristan'da yaşayan Tatarlar tarafından konuşulur. Tataristan Cumhuriyeti'nin Rusça ile birlikte iki resmî dilinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Farsça</span> Bir batı İran dili

Farsça ya da Persçe, Hint-Avrupa dillerinin İran dilleri koluna ait bir batı İran dilidir. Başta İran olmak üzere, kuzeyde Rusya ve Azerbaycan, doğuda Afganistan ve Tacikistan, Orta Asya'da Özbekistan ve Basra Körfezi üzerinde Kuveyt ve Irak gibi ülkelerde 100 milyonun üzerinde kişi tarafından konuşulmaktadır. Antik Pers halkının konuştuğu dilden türemiştir.

Volapük, 1879 yılında Alman din adamı Johann Martin Schleyer tarafından oluşturulmuş bir yapay dildir. Datuval olarak da bilinen Schleyer, Volapük hareketinde uzun yıllar Cifal (Lider) olarak görev almıştır. Volapük, dil bilgisi kurallarının oldukça karmaşık olmasına rağmen yüz binlerce kişi tarafından öğrenilmiş, bu dilde kurultaylar toplanmış, dil bilgisi kitapları ve dergiler yayımlanmıştır. Volapük yerini zamanla önce Idiom Neutral, sonra İnterlingua ve Esperanto gibi yapay dillere bırakmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kürt dilleri</span> Hint-İran dillerinin Kuzeybatı İran koluna giren dil

Kürt dilleri veya Kürtçe, Hint-Avrupa dil ailesine bağlı Hint-İran dillerinin Kuzeybatı İran koluna giren ve Türkiye'nin doğu ve güneydoğusu, Suriye'nin kuzeyi, Irak'ın kuzeyi ve kuzeydoğusu ile İran'ın batısında yaşayan Kürtler tarafından konuşulan bir dil koludur. Kürtçe Irak'ta, Irak'a bağlı Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde ve de facto özerk olan Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nde resmî dil statüsüne sahiptir. Kürt dillerinin yukarıda belirtilenler haricinde Ermenistan, Gürcistan, Türkmenistan, Lübnan, Afganistan, Rusya gibi ülkelerde az sayıda konuşanı bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Ludwik Lejzer Zamenhof</span>

Ludwik Lejzer Zamenhof ; 15 Aralık [E.U. 3 Aralık] 1859 – 14 Nisan [E.U. 1 Nisan] 1917), Polonya doğumlu Aşkenazi Yahudisi göz doktoru ve dilbilimciydi. Dünyada en yaygın kullanılan ve yapılandırılmış uluslararası yardımcı dil olan Esperanto'nun yaratıcısıdır.

<span class="mw-page-title-main">Enternasyonal</span> anarşist, komünist, sosyalist, demokratik sosyalist ve sosyal demokrat hareketlerin marşı olarak benimsenmiş uluslararası bir marş

Enternasyonal çeşitli anarşist, komünist, sosyalist, demokratik sosyalist ve sosyal demokrat hareketlerin marşı olarak benimsenmiş uluslararası bir marştır. İkinci Enternasyonal'in onu resmi marşı olarak kabul ettiği on dokuzuncu yüzyılın sonlarından bu yana sosyalist hareketin bir standardı olmuştur. Ünvanı, 1864'te bir kongre düzenleyen işçi ittifakı olan Birinci Enternasyonal'den geliyor. Bu kongreye katılıp marşın sözlerinin yazan anarşist Eugène Pottier metni daha sonra Marksist Pierre De Geyter tarafından bestelenen orijinal bir melodiye göre düzenlendi. Marş tarihte en çok tercüme edilen marşlardan biridir.

<span class="mw-page-title-main">Peştuca</span> dil

Peştuca ya da Afganca, Afganistan’da ve Pakistan’ın batı kesiminde yaşayan Peştunların konuştuğu dil. Hint-Avrupa dillerinin Hint-İran dilleri öbeğine bağlıdır. Kırk beş harfli bir alfabesi vardır. Bazı sesler Sanskritçede de bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Belarusça</span> Belarusun resmî dili olan doğu Slav dili

Belarusça veya Beyaz Rusça, Rusça ile beraber Belarus'un resmî dili. Hint-Avrupa dil ailesinin Slav dilleri grubunun Doğu Slav dilleri alt grubuna dahil olup toplam konuşan sayısı yaklaşık 7 milyondur. Mevcut Anayasa uyarınca Belarus Cumhuriyeti'nde Rusça ile birlikte iki resmî dilden biridir. Ek olarak, Rusya, Litvanya, Letonya, Polonya ve Ukrayna'nın bazı bölgelerinde bu ülkelerdeki Belaruslu azınlıklar tarafından konuşulmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Latin harfli alfabeler listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Latin harfli alfabeler, dünya üzerinde birçok dilin yazı sisteminde kullanılmaktadır. Aşağıdaki tablolarda bazı alfabeler özetlenmiş ve karşılaştırılmıştır. Yalnızca alfabeleri oluşturan harfler değil aynı zamanda farklı tonları belirtmek için kullanılan tonlama imleri ile diğer sesçil imler de bu tablolarda gösterilmeye çalışılmıştır. Dipnotlarda alfabelerin kendilerine özgü özellikleri belirtilmeye çalışılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Google Çeviri</span> Çeviri aracı

Google Çeviri, İnternet sayfalarını, metinleri veya yüklemiş olduğunuz belgeleri ücretsiz çeviren bir araçtır. Google tarafından sağlanır. İlk olarak 28 Nisan 2006 tarihinde, Arapça ile İngilizce arası çeviri yaparak hizmete girmiştir. Bir web arayüzü, Android ve iOS için mobil uygulamalar, geliştiricilere tarayıcı eklentisi ve yazılım uygulamaları oluşturmada yardımcı olan bir API sunar. Google Translate, çeşitli seviyelerde 100'den fazla dili destekliyor ve Mayıs 2013 itibarıyla günlük 200 milyondan fazla kişiye hizmet veriyor.

<span class="mw-page-title-main">Esperanto Dünya Derneği</span>

Dünya Esperanto Derneği ya da Dünya Esperanto Birliği, Esperanto konuşanların 121 ülkeden üyeleri ile ve Birleşmiş Milletler ve UNESCO ile resmi ilişkileri olan en büyük uluslararası organizasyonudur. Bireysel Üyelerin yanı sıra, 17 adet ulusal Esperanto organizasyonu da UEA ile bağlantılıdır. Şimdiki başkanı Hint dil bilimci Probal Dasgupta'dır.

Abdülkadir Udeh Mısırlı hukukçu, Müslüman Kardeşler teşkilâtının önde gelen liderlerinden.

LL Zamenhof 1870'lerde ve 80'lerde Esperanto'yu geliştirdi ve 1887'de bu dil hakkındaki ilk yayını Unua Libro'da yayınladı. Esperanto konuşmacılarının sayısı o zamandan beri kademeli olarak arttı, ancak hükûmetlerden ve uluslararası kuruluşlardan çok fazla destek görmedi ve bazen yasa dışı ilan edildi veya bastırıldı.

Esperanto dilbilgisi, kuralları aşırı şekilde düzenli olması için tasarlanmıştır. Eklemeli bir dil olan Esperanto'nun kelime dağarcığı Hint-Avrupa dil ailesi, özellikle de Latin, Slav ve Germen dilleri esas alınarak hazırlanmıştır. Esperanto serbest cümle dizimine sahiptir, cümledeki ögelerin yerleri değiştirildiğinde cümlenin anlamı değişmez.

<span class="mw-page-title-main">Esperantujo</span> Esperanto dilinin konuşulduğu tüm yerler

Esperantujo ya da Esperantio Esperanto telaffuz: [esperanˈtio] Esperanto topluluğu, Esperanto dilini konuşanlar ve kültürünü yaşatanlar topluluğunun yanı sıra dilin kullanıldığı yerler ve kurumlardır. Terim "bir ülkeyi niteleme" amacıyla da kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Klara Zamenhof</span>

Klara Zamenhof Polonyalı bir Esperantisttir. Esperanto dilinin mucidi L. L. Zamenhof'un eşidir.

<span class="mw-page-title-main">Sofia Zamenhof</span>

Sofia Zamenhof Polonyalı çocuk doktoru. Klara (Silbernik) ile Esperanto'nun mucidi LL Zamenhof'un kızıdır.

Esperanto'nun kelime bilgisi ilk olarak 1887'de LL Zamenhof tarafından yayınlanan Unua Libro'da tanımlanmıştır. Yaklaşık 900 kök kelime içeriyordu. Dilbilgisi kuralları, konuşmacıların gerektiğinde sözcükleri ödünç almalarına izin vererek, yalnızca uluslararası sözcükleri aramalarını ve ilgili anlamlara sahip birçok sözcük ödünç almak yerine bir temel sözcük alıp ondan başka sözcükler türetmelerini önerir. 1894'te Zamenhof, beş dilde yazılmış ve daha büyük bir kök sözcük seti sağlayan ilk Esperanto sözlüğü Universala vortaro'yu yayınladı.

<span class="mw-page-title-main">Hector Hodler</span>

Hector Hodler, Esperanto hareketi üzerinde etkili olmuş İsviçreli Esperantist.