İçeriğe atla

Uluslararası Virüs Taksonomisi Komitesi

Uluslararası Virüs Sınıflandırma Komitesi (International Committee on Taxonomy of Viruses), virüslerin isimlendirilmesi ve sınıflandırmasında yetkili bir komitedir.[1][2] Virüsleri isimlendiren ve canlı organizmalardaki etkilerine göre sınıflandıran bir sistem geliştirmişlerdir. Üyeleri kabul görmüş uzman vilologlardır.[3] Uluslararası Mikrobiyoloji Birliği'nin Viroloji Bölümü tarafından yönetilir.[1][4]

Görevleri

  1. Virüsler için uluslararası kabul görmüş taksonomi geliştirmek.
  2. Uluslararası kabul görmüş virüs isimleri belirlemek.
  3. Virologların virüs sınıflandırmalarına ilişkin varılan kararları ve yapılan toplantıları raporlayarak yayınlamak.
  4. Virüs sınıflandırmaları ve isimlendirmelerini korumak.
  5. Modern toplumda virüs etkilerini ve davranışlarını incelemek.

İsimlendirme ilkeleri

Komitenin virüs isimlendirmesindeki temel ilkeleri.

  • İstikrar
  • Hata ve karışıklıklara neden olabilecek isimlerin kullanımını önlemek veya engellemek.
  • Gereksiz isim oluşturulmasını önlemek.

Sınıflandırmada biyolojik sınıflandırma sisteminin biraz değiştirilmiş halini kullanırlar. Sadece takson düzeni tanırlar, aile, altaile, cins ve tür.[1]

Komite 1962 yılında kurulmasından bu yana istikrarın sağlanmasında çok başarılı olmuştur.1980'lerde tanımlanan her cins ve aile 2005 yılında da kullanılmaya devam etmiştir.[1]

Adlandırma ve takson değiştirme.

Yeni isimler, isim değişiklikleri ve taksonların yerleştirilmesi yönetim kurulunda öneriler biçiminde ele alınır. Tüm kararlar önce alt komiteler ve çalışma gruplarına danışılır.

Komite tarafından onaylanmayan bir takson adı yok statüsündedir ve kabul edilmiş hiyerarsik taksona bağlı ise onaylanır. Önerilen takson ismi kabul edilebilir değilse, komite kabul edilebilir uluslararası bir isim bulana kadar kararsız kalır ya da o isim kabul görür

Takson kuralları

Tür isminde gereğinden fazla kelime olmamalıdır. Virüs ismine -virus son eki getirilerek oluşturulur. Tür ismi uygun olmalı ve tür için kesin bir kimlik sağlamalıdır. Numaralar ve harfler ve bunların kombinasyonları yaygın olarak kullanılmıştır ancak yeni isimlendirmelerde artık tek başlarına kullanılamamaktadırlar.

Cinsler

Cinsler bazı önemli özellikleri benzeşen ve sadece konak ve virülensleri farklı virüslerden oluşur. Cins ismi son eki -virus olan tek bir kelimden oluşur.

Altaileler

Ortak özellikler paylaşan cinslerin bir grubudur. Karmaşık bir hiyerarşik durumu çözmek için gerektiğinde kullanılan bir taksondur. Son eki -virinae olan tek bir kelimedir.

Aileler

Aile cinslerin bir grubudur, ortak özellikler paylaşan altaileler şeklinde düzenlenmişlerdir. Son eki -viridae ile biten tek bir kelimeden oluşur

Takımlar

Takım bazı ortak karakterler taşıyan ailelerin oluşturduğu bir gruptur, son eki -virales ile biten tek bir kelimedir.

Sub-viral ajanlar için kurallar

Virüslerin sınıflandırması için geçerli olan kuralar viroidler için de geçerlidir. Viroidelerin de son ekleri vardır. Türler için viroid, cinsler için -viroid, altaileler için -viroinae ve aileler için -viroidae Retrotransposonlar da sınıflandırma ve teriminolojide virus olarak geçmektediler. Satallitler (uydular) ve prionlar virüs olarak sınıflandırılmazlar.

İmla kuralları

  1. Virüs, takım, aile, altaile ve cins isimleri italik ve baş harfleri büyük yazılır.
  2. Cins isimleri italik ve ilk harfi büyük yazılır.
  3. resmi kullanımlarda takson adı taksonomik birimin önünde gelir.

Dış bağlantılar

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ a b c d Fauquet CM, Fargette D (2005). "International Committee on Taxonomy of Viruses and the 3,142 unassigned species". Virol. J. Cilt 2. s. 64. doi:10.1186/1743-422X-2-64. PMC 1208960 $2. PMID 16105179. 28 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2015. 
  2. ^ Gibbs AJ (2013). "Viral taxonomy needs a spring clean; its exploration era is over". Virol. J. Cilt 10. s. 254. doi:10.1186/1743-422X-10-254. PMC 3751428 $2. PMID 23938184. 
  3. ^ "The Origin of ICTVdB, webpage, retrieved 22nd June 2006". 7 Eylül 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2015. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 30 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2015. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Familya, Linnaean taksonomisindeki dokuz büyük hiyerarşik taksonomik seviyeden biridir. Takım ve cins arasında sınıflandırılır.

Biyolojide taksonomi , ortak özelliklere dayalı olarak biyolojik organizma gruplarını adlandırma, tanımlama (sınırlandırma) ve sınıflandırma bilimsel çalışmasıdır. Organizmalar taksonlar halinde gruplandırılır ve bu gruplara taksonomik bir seviye verilir; belirli bir seviyedeki gruplar daha yüksek rütbeli daha kapsayıcı bir grup oluşturmak için toplanabilir, böylece taksonomik bir hiyerarşi oluşturulur. Modern kullanımdaki başlıca sıralamalar üst âlem, âlem, şube, sınıf, takım, familya, cins ve türdür. İsveçli botanikçi Carl Linnaeus, organizmaları kategorize etmek için Linnaean taksonomisi olarak bilinen sıralı bir sistem ve organizmaları adlandırmak için ikili adlandırma geliştirdiği için mevcut taksonomi sisteminin kurucusu olarak kabul edilir.

Virüs sınıflandırması, virüslerin taksonomik bir sistem içinde adlandırılma ve gruplandırılmalarını içerir. Hücresel canlıların görece oturmuş sınıflandırma sistemlerinde olduğu gibi, virüs sınıflandırması da süregiden tartışma ve önerilerin konusudur. Bu, büyük ölçüde, virüslerin henüz kesin bir şekilde "canlı" ya da "canlı olmayan" varlıklar olarak tanımlanamamış olmasından kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla da virüsler, bitkiler ve hayvanlar gibi hücresel canlıları konu edinen biyolojik sınıflandırma sistemleri içine çeşitli nedenlerle sorunsuz bir şekilde yerleştirilememektedir.

İkili adlandırma ya da binomial nomenklatür, tür adlarının iki kelimeden oluşacak biçimde gösterilmesi sistemidir. Carl Linnaeus (1707-1778) bitki ve hayvanların isimlendirilmesi için ikili adlandırma yani, 2 sözcükten oluşan bir sistem geliştirmiştir. Bu sistem bugün bazı değişikliklere uğramış ise de, prensipler hâlâ binomial nomenklatür kuralları çerçevesinde hâlen geçerliliğini korumaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Virüs</span> canlı ve ya cansız arası mikroskobik enfeksiyon etkeni

Virüs, sadece canlı hücreleri enfekte edebilen ve böylece replike olabilen mikroskobik enfeksiyon etkenleri. Virüsler; hayvanlardan ve bitkilerden, bakterilerin ve arkelerin de içinde bulunduğu mikroorganizmalara kadar her türlü canlı şekillerine bulaşabilirler.

<span class="mw-page-title-main">Viral hastalık</span>

Viral hastalık, bir organizmanın vücudu patojenik virüsler tarafından istila edildiğinde ve enfeksiyöz virüs partikülleri (virionlar) duyarlı hücrelere bağlanıp girdiğinde ortaya çıkar.

<span class="mw-page-title-main">Hantavirüs</span>

Hantavirüs, Bunyavirales takımının Hantaviridae ailesinden negatif anlamlı tek iplikçikli bir RNA virüsü cinsidir. Genellikle kemirgenleri etkileyen virüsler, bu canlılarda hastalığa neden olmamaktadır. Hantavirüslerin insanları enfekte etmesinden neredeyse tamamen kemirgen dışkısı sorumlu olup, insandan insana bulaşma Güney Amerika'da 2005 ve 2019 yıllarında Andes orthohantavirus adlı türde iki kez rapor edilmiştir.

Genetik madde olarak DNA bulunduran ve replikasyon için DNA'ya bağımlı DNA polimeraz enzimine gereksinim duyan virüslerdir. Nükleik asitleri genellikle çift iplikçikli DNA yapısındadır (çiDNA) ancak tek iplikçikli DNA yapısında olanlar da mevcuttur (tiDNA). DNA virüsleri Baltimor sınıflandırma sisteminde I. Grup ya da II. Grup üyeleridir. Tek iplikçikli DNA'lar genellikle enfekte hücrede çift iplikçikli yapıya dönüştürülür. Hepatit B virüsünü de içeren VII. Grup virüsleri DNA genomuna sahip olmalarına rağmen Baltimor sınıflandırmasında DNA virüslerinden ayrı bir sınıfta yer almışlardır, bunun nedeni bu virüslerin ters transkripsiyon yapan virüs olması ve RNA aracılı replikasyon yapmasıdır. DNA virüsleri çiçek hastalığı, herpesvirüs hastalıkları ve su çiçeği gibi önemli hastalıklara neden olabilmektedirler.

Genetik materyali RNA olan virüslere RNA virüsü denir. Nükleik asitleri genellikle tek iplikçikli RNA (tiRNA) yapısındadır ancak çift iplikçikli olanlar da mevcuttur (çiRNA). Önemli insan hastalıklarına neden olan RNA virüslerine örnekler: ebola virüsü, SARS, nezle, grip, hepatit C, batı nil virüsü, çocuk felci ve kızamık.

<span class="mw-page-title-main">Koronavirüs</span> Coronaviridae familyasının alt familyasını oluşturan bir virüs tipi

Koronavirüs ya da korona virüsü, kuşlarda ve memelilerde hastalıklara sebep olan ve Coronaviridae familyasının iki alt familyasından birini oluşturan virüslerdir. İnsanlarda genellikle ciddi olmayan virüs, nezle vakalarının önemli bir bölümüne yol açmasıyla birlikte, aralarında MERS-CoV, SARS-CoV ve COVID-19 (2019-nCoV)'un bulunduğu bazı nadir koronavirüs çeşitleri ölüm riski bulunduran solunum yolu enfeksiyonlarına neden olabilir. Koronavirüsler ineklerde ve domuzlarda ishal, tavuklarda ise üst solunum yolu hastalıklarına sebep olur.

<span class="mw-page-title-main">Coronaviridae</span> Tek sarmallı RNA virüsleri ailesi

Coronaviridae, viral zarfa sahip, pozitif anlamda, tek sarmallı RNA virüsleri ailesidir. Viral genom 26-32 kilobaz uzunluğundadır. Virüs parçacıkları yüzeylerinde elektron mikrograflarında güneş koronasını anımsatan bir görüntü oluşturan, tipik olarak büyük çıkıntılara sahiptir. COVID-19 pandemisinden sorumlu olan SARS-CoV-2, Coronaviridae ailesinin bir üyesidir.

Botanik isimlendirmesinde yazar alıntısı, geçerli bir botanik adı yayınlayan, yani adı alg, mantar ve bitkiler için Uluslararası İsimlendirme Kanunu'nda (ICN) belirtilen resmi gereklilikleri yerine getirirken ilk kez yayınlayan kişi veya gruba atıfta bulunmak anlamına gelir. Bir türün artık orijinal jenerik yerleşiminde olmadığı durumlarda, hem orijinal cins yerleşiminin yazarları hem de yeni kombinasyonun yazarları verilir.

<span class="mw-page-title-main">Hepatit D</span>

Hepatit D, hem viroid hem de virüsoid ile benzerlikler paylaşan küçük, küresel zarflı bir partikül olan hepatit delta virüsünün (HDV) neden olduğu bir viral hepatittir HDV, bilinen beş hepatit virüsünden biridir: A, B, C, D ve E. HDV, yalnızca hepatit B virüsü (HBV) varlığında yayılabildiği için bir uydu virüs olarak kabul edilir. HDV bulaşı eş zamanlı olarak HBV enfeksiyonu yoluyla gerçekleşebilir (birlikte-enfeksiyon) ya da kronik hepatit B veya hepatit B taşıyıcılığında sonradan gelişebilir.

<span class="mw-page-title-main">Algler, mantarlar ve bitkiler için Uluslararası İsimlendirme Kodu</span>

"Geleneksel olarak yosun, mantar veya bitki olarak muamele edilen" tüm Algler, mantarlar ve bitkiler için Uluslararası İsimlendirme Kodu (ICN) bitkilere, mantarlara ve diğer birkaç organizma grubuna verilen resmi botanik isimlerle ilgili kurallar ve tavsiyeler bütünüdür. Daha önce Uluslararası Botanik Adlandırma Kodu (ICBN) olarak adlandırılıyordu; Adı, 2005 Viyana Yasası'nın yerini alan Melbourne Yasası'nın parçası olarak Temmuz 2011'de Melbourne'deki Uluslararası Botanik Kongresi'nde değiştirildi.

Hepadnaviridae; bir virüs ailesidir. İnsanlar, maymunlar ve kuşlar doğal konakçı olarak bilinir. Şu anda bu ailede 5 cins arasında bölünmüş 18 tür vardır. En bilinen üyesi hepatit B virüsüdür. Bu aile ile ilişkili hastalıklar arasında şunlar vardır: hepatit, hepatoselüler karsinomlar ve siroz gibi karaciğer enfeksiyonları. Blubervirales takımındaki tek ailedir.

Herpesviridae, insanlar da dahil olmak üzere hayvanlarda enfeksiyonlara ve belirli hastalıklara neden olan geniş bir DNA virüsü familyasıdır. Bu ailenin üyeleri aynı zamanda herpes virüsleri olarak da bilinirler. Aile adı; herpes simplex 1, herpes simplex 2 ve herpes zoster (zona) alevlenmelerinde görülen, genellikle kabarcıkları içeren yayılan kutanöz lezyonlara atıfta bulunan Yunanca ἕρπειν kelimesinden türetilmiştir. 1971 yılında, Uluslararası Virüs Taksonomisi Komitesi (ICTV), Herpesvirüsü dört grup arasında 23 virüs içeren bir cins olarak tanımlamıştır. 2020 yılı itibarıyla, biri hariç tümü üç alt aileden birine dahil olan 115 türü mevcuttur. Herpes virüsleri hem gizli hem de litik enfeksiyonlara neden olabilir.

Bunyavirales, esas olarak üçlü genomlara sahip, segmentli negatif sarmallı RNA virüslerinin bir takımıdır. Bu takımdaki virüsler, eklembacaklıları, bitkileri, protozoaları ve omurgalıları enfekte ederler. Ellioviricetes sınıfındaki tek takımdır. Bunyavirales adı, Bunyamwera ortobunyavirüs orijinal tipinin ilk keşfedildiği yer olan Bunyamwera'dan türemiştir. Ellioviricetes, bunyavirüsler üzerindeki ilk çalışmalarından dolayı merhum virolog Richard M. Elliott'un onuruna isim olarak seçilmiştir.

Hepatit C virüsü (HCV), Flaviviridae ailesinden küçük, zarflı, pozitif anlamlı, tek sarmallı bir RNA virüsüdür. Hepatit C virüsü, hepatit C'nin ve insanlarda karaciğer kanseri ve lenfomalar gibi bazı kanserlerin nedenidir.

<span class="mw-page-title-main">Papillomaviridae</span>

Papillomaviridae; üyeleri papillomavirüsler olarak bilinen, zarfsız DNA virüslerinin bir ailesidir. Geleneksel olarak "tipler" olarak adlandırılan birkaç yüz papillomavirüs türünün tüm memelileri ve ayrıca kuşlar, yılanlar, kaplumbağalar ve balıklar gibi diğer omurgalıları enfekte ettiği tespit edilmiştir. Tipe bağlı olarak çoğu papillomavirüs türü tarafından oluşturulan enfeksiyon ya asemptomatiktir veya papillomlar veya siğiller olarak bilinen küçük iyi huylu tümörlere neden olur. Bununla birlikte insan papilloma virüsleri tip 16 ve 18 gibi bazı türlerin neden olduğu papillomlar kansere dönüşme riski taşırlar.

Orthopoxvirus, Poxviridae familyasında ve Chordopoxvirinae alt familyasında yer alan bir virüs cinsidir. Memeliler ve insanlar dahil olmak üzere omurgalılar ve eklem bacaklılar doğal konak olarak hizmet eder. Bu cinste 12 tür bulunmaktadır. Bu cinsle ilişkili hastalıklar arasında çiçek hastalığı, inek çiçeği, at çiçeği, deve çiçeği ve maymun çiçeği bulunur. Cinsin en yaygın bilinen üyesi çiçek hastalığına neden olan Variola virüsüdür. Vaccinia virüsünün aşı olarak kullanılmasıyla 1977 yılına kadar küresel olarak ortadan kaldırılmıştır. En son tanımlanan tür, ilk kez 2015 yılında izole edilen Alaskapox virüsüdür.