İçeriğe atla

Uluslararası Astronomi Birliği

Uluslararası Astronomi Birliği
KısaltmaIAU
Kuruluş28 Temmuz 1919 (105 yıl önce) (1919-07-28)
MerkezParis, Fransa
BaşkanEwine van Dishoeck
Genel SekreterTeresa Lago
Üyelik82 ulusal üye
13.701 bireysel üye
Resmî siteiau.org

Uluslararası Astronomi Birliği, dünyanın pek çok yerindeki ulusal astronomi topluluklarını birleştirir. Uluslararası anlamda astronomlar tarafından, yıldızların, gezegenlerin ve diğer gök bilimsel cisim ve olguların isimlendirilmesi konusunda sorumlu resmî makam ve astronominin resmî kurulu olarak kabul görmektedir. Uluslararası Bilim Konseyi'nin (International Council for Science - ICSU) üyesidir.

Genel meclisler

II. Dünya Savaşı nedeniyle 1938-1948 yılları hariç, IAU (Uluslararası Astronomi Birliği) Genel Meclisi her üç yılda bir toplanır.

1967 yılında bir Polonyalı'nın isteği sonrası, tartışmalı bir kararla IAU'nun çağdaş başkanını tarafından bir Olağanüstü IAU Genel Meclisi 1973 yılı Şubat ayında Polonya'nın Varşova kentinde Nikolas Kopernikus'un 500 ncü anma anısıyla toplandı. Kısa bir süre sonra da düzenli GA toplantısı Avustralya'da yer aldı.

Planlanmış toplantı Yıl Toplantı yeri
XXVII. IAU Genel Kurul2009Rio de Janeiro, Brezilya
XXVIII. IAU Genel Kurul2012Pekin, Çin
Toplantı Yıl Toplantı yeri
XXVI. IAU Genel Kurul2006 Prag, Çekya
XXV. IAU Genel Kurul2003 Sidney, Avustralya
XXIV. IAU Genel Kurul2000 Manchester, Birleşik Krallık
XXIII. IAU Genel Kurul1997 Kyoto, Japonya
XXII. IAU Genel Kurul1994 Lahey, Hollanda
XXI. IAU Genel Kurul1991 Buenos Aires, Arjantin
XX. IAU Genel Kurul1988 Baltimore, Maryland, Amerika Birleşik Devletleri
XIX. IAU Genel Kurul1985 Yeni Delhi, Hindistan
XVIII. IAU Genel Kurul1982 Patras, Yunanistan
XVII. IAU Genel Kurul1979 Montreal, Kebek, Kanada
XVI. IAU Genel Kurul1976 Grenoble, Fransa
XV. IAU Genel Kurul1973 Sidney, Avustralya
XIV. IAU Genel Kurul1970 Brighton, Birleşik Krallık
XIII. IAU Genel Kurul1967 Prag, Çekoslovakya
XII. IAU Genel Kurul1964 Hamburg, Batı Almanya
XI. IAU Genel Kurul1961 Berkeley, Kaliforniya, Amerika Birleşik Devletleri
X. IAU Genel Kurul1958 Moskova, Sovyetler Birliği
IX. IAU Genel Kurul1955 Dublin, İrlanda
VIII. IAU Genel Kurul1952 Roma, İtalya
VII. IAU Genel Kurul1948 Zürih, İsviçre
VI. IAU Genel Kurul1938 Stockholm, İsveç
V. IAU Genel Kurul1935 Paris, Fransa
IV. IAU Genel Kurul1932 Cambridge, Massachusetts, Amerika Birleşik Devletleri
III. IAU Genel Kurul1928 Leiden, Hollanda
II. IAU Genel Kurul1925 Cambridge, Birleşik Krallık
I. IAU Genel Kurul1922 Roma, İtalya

Ayrıca bakınız

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Işık yılı</span> uzunluk birimi

Işık yılı, astronomide uzaklıkları ifade etmek için kullanılan ve yaklaşık 9,46 trilyon kilometreye (9,46×1012 km) karşılık gelen uzunluk birimi. Uluslararası Astronomi Birliğinin (IAU) tanımına göre bir ışık yılı, ışığın bir Jülyen yılında (365,25 gün) boşlukta kat ettiği mesafedir. İçinde "yıl" sözcüğü geçtiği için bazen hatalı olarak zaman birimi gibi algınsa da zaman birimi değildir.

<span class="mw-page-title-main">Dış gezegen</span>

Dış gezegen, Güneş Sistemi'nin en dıştaki yörüngelerde bulunan gezegenlere verilen isimdir. Dev gezegenler veya Jovian gezegenleri olarak da adlandırılan bu dört dış gezegen: Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'dür. Toplu olarak Güneş'in yörüngesinde olduğu bilinen kütlenin %99'unu oluştururlar. Bu gezegenler, Güneş'e en yakın ilk 4 gezegenden farklı olarak gaz yapıdadırlar. Jüpiter ve Satürn gaz devi, Uranüs ve Neptün ise buz devi olarak sınıflandırılır. Dört dev gezegen de halkalara sahiptir, fakat yalnızca Satürn'ün halka sistemi Dünya'dan kolayca gözlemlenebilir. Jüpiter, Satürn ve Uranüs'ün halka-uydu sistemleri Güneş Sistemi'nin adeta minyatür versiyonları gibidir. Neptün'ün halka sistemi, en büyük uydusu Triton'un yakalanmasıyla dağıldığı için önemli ölçüde farklıdır.

<span class="mw-page-title-main">Astronom</span> gök cisimlerini inceleyen bilim insanı

Astronom, astrofizikçi ya da gök bilimci, Dünya'nın kapsamı dışındaki belirli bir soru veya alan üzerine çalışan astronomi alanında uzmanlaşmış bir bilim insanıdır. Gözlemsel veya teorik astronomide yıldızlar, gezegenler, uydular, kuyruklu yıldızlar ve gökadalar gibi astronomik nesneleri gözlemlerler. Astronomların çalıştığı konular veya alanlar arasında gezegen bilimi, güneş astronomisi, yıldızların kökeni veya evrimi ile gökadaların oluşumu gibi konular yer alır. İlgili ancak farklı bir konu olan fiziksel kozmoloji ise Evren'i bir bütün olarak inceler.

<span class="mw-page-title-main">Canes Venatici (takımyıldız)</span>

Av Köpekleri takımyıldızı, Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) tarafından belirlenen 88 takımyıldızdan biridir. 17. yüzyılda Johannes Hevelius tarafından oluşturulmuş küçük bir kuzey takımyıldızıdır. Adı Latince "av köpekleri" anlamına gelir ve çizimlerde genellikle komşu takımyıldız olan Çoban Boötes'in köpeklerini temsil eder şekilde tasvir edilir.

<span class="mw-page-title-main">Chamaeleon (takımyıldız)</span> Güney yarımkürede bulunan takımyıldızı

Chamaeleon ya da Bukalemun takımyıldızı, Güney yarımkürenin (SQ2) ikinci çeyreğinde yer alan ve 0° ile -90° arasındaki enlemlerde görülebilen Bukalemun takımyıldızı, gökyüzündeki en büyük 79. takımyıldızdır ve yalnızca 132 derece karelik bir alanı kaplar. Takımyıldızı, Hollandalı astronom Petrus Plancius tarafından 16. yüzyılda Hollandalı denizciler Pieter Dirkszoon Keyser ve Frederick de Houtman'ın gözlemleriyle haritalanmıştır. Bukalemun ilk olarak 1603'te Johann Bayer'in yıldız atlası Uranometria'da tasvir edilmiştir. Takımyıldıza bazen Avustralya'da "The Frying Pan " denir.

<span class="mw-page-title-main">Cüce gezegen</span> Güneşin veya başka bir yıldızın etrafında hareket eden, gezegen olarak kabul edilebilecek kadar büyük olmayan yuvarlak bir metal ve kaya veya gaz kütlesi

Cüce gezegen, doğrudan Güneş etrafında hareket ettiği bir yörüngede bulunan, bu nedenle başka bir cismin doğal uydusu olmayan, kütleçekimsel olarak yuvarlak olacak kadar büyük, ancak Güneş Sistemi'nin sekiz klasik gezegeni gibi yörünge baskınlığı elde etmek için yetersiz olan küçük gezegen kütleli bir cisimdir. En tipik cüce gezegen örneği, 2006 yılında "cüce" kavramı benimsenmeden önce onlarca yıl boyunca bir gezegen olarak kabul edilen Plüton'dur.

<span class="mw-page-title-main">2006 yeni gezegen tanımı</span>

Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) Ağustos 2006'da Güneş Sistemi'ndeki bir gezegenin aşağıdaki özelliklere sahip bir gök cismi olduğunu tanımlamıştır:

  1. Güneş etrafında yörüngede olması,
  2. Hidrostatik dengeye sahip olacak kadar kütleye sahip olması ve
  3. Yörüngesi etrafındaki "bölgeyi temizlemiş" olması.
<span class="mw-page-title-main">Charon (uydu)</span> Küçük gezegen Plütonun en büyük doğal uydusu

Charon, cüce gezegen Plüton'un bilinen beş doğal uydusunun en büyüğüdür. Ortalama yarıçapı 606 km (377 mi) olan Charon, Plüton, Eris, Haumea, Makemake ve Gonggong'dan sonra bilinen altıncı büyük Neptün ötesi cisimdir. 1978 yılında James Christy tarafından Washington, DC'deki Amerika Birleşik Devletleri Deniz Gözlemevi'nin Flagstaff İstasyonu'nda (NOFS) çekilen fotoğraf plakaları kullanılarak keşfedildi. Plüton'un diğer uyduları Nix ve Hydra'nın 2005 yılında, Kerberos'un 2011 yılında ve Styx'in ise 2012 yılında keşfinden sonra (134340) Pluto I olarak da tanımlanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Küçük Güneş Sistemi cismi</span>

Küçük Güneş Sistemi Cismi, 2006 yılındaki kararla Uluslararası Astronomi Birliği'nce (UAB) tanımlanan güneş sisteminde bulunup ne gezegen, ne de cüce gezegen olan bir cisimdir:

Güneş'in etrafından dönen diğer cisimlere topluca "Küçük Güneş Sistemi Cismi" olarak telmih edilecek... Bunlar, şu anda Güneş Sistemi'nin çoğu asteroitlerini, çoğu Neptün-ötesi cisimleri (NÖC), kuyruklu yıldızlar ve diğer küçük cisimleri içerir.

<span class="mw-page-title-main">Michael E. Brown</span> Amerikalı gökbilimci

Michael E. Brown Amerikalı bir astronomdur.

Resmi olarak küçük gezegen adlandırması, bir küçük gezegene nihai biçiminde verilen bir sayı-isim kombinasyonudur. Bu tür bir adlandırma, her zaman yeterince güvenilir bir yörünge belirlendikten sonra bir cisme atanan öncü numarayı içerir. Resmi adlandırma, ilk gözlemlendiğinde otomatik olarak atanan geçici adlandırmaya dayanır. Daha sonra, resmi adlandırmanın geçici kısmı bir isim ile değiştirilebilir. Hem resmi hem de geçici adlandırmalar, Uluslararası Astronomi Birliği'nin (IAU) bir şubesi olan Küçük Gezegen Merkezi (MPC) tarafından denetlenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Skathi (uydu)</span> Satürnün bir uydusu (Saturn XXVII)

Skathi, Satürn'ün İskandinav uyduları grubundaki düzensiz uydularından biridir. 23 Eylül 2000'de Brett Gladman liderliğindeki bir grup gökbilimci ekip tarafından keşfedildi. Ekip, 7 Aralık 2000'de Satürn'ün diğer yedi uydusu olan Tarvos, Ijiraq, Thrymr, Siarnaq, Mundilfari, Erriapus ve Suttungr ile birlikte keşiflerini duyurdu. Uydu, astronomik cisimlerin büyük ölçüde Yunan ve Roma isimleri ile adlandırılma çabasının bir parçası olarak, İskandinav mitolojisindeki bir figür olan Skaði'nin adını aldı.

<span class="mw-page-title-main">Küçük gezegen</span>

Uluslararası Astronomi Birliği'ne (IAU) göre küçük gezegen, Güneş'in etrafında doğrudan yörüngede dönen ve ne gezegen ne de kuyruklu yıldız olarak sınıflandırılmayan bir gök cismidir. IAU, 2006 yılından önce resmen küçük gezegen terimini kullanmaktaydı, fakat o yıl yapılan toplantıda küçük gezegenler ve kuyruklu yıldızlar; cüce gezegenler ve Küçük Güneş Sistemi Cisimleri (SSSB) olarak yeniden sınıflandırıldı.

<span class="mw-page-title-main">Huggins (Mars krateri)</span>

Huggins, Mars'ın Eridania dörtgeninde 49.0 ° G enlem ve 155.8 ° D boylamında bulunan bir çarpma krateridir. 83 km çapındadır. İsmini İngiliz gök bilimci William Huggins'den almıştır ve bu isim 1973'te Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) Gezegen Sistemi İsimlendirme Çalışma Grubu (WGPSN) tarafından onaylanmıştır.

Uluslararası Astronomi Yılı (IYA2009), Galileo Galilei tarafından teleskopla kaydedilen ilk astronomik gözlemlerin ve Johannes Kepler'in Astronomia Nova adlı kitabının 13 Ocak 1609'da yayınlanmasının 400. yıldönümüne denk gelen 2009 yılında gerçekleşen ve bir yıl süren astronomi kutlaması yılıdır. 17. yüzyıl. Yıl, Birleşmiş Milletler 62. Genel Kurulu tarafından ilan edilmiştir. Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) tarafından ortaya konan küresel bir plan, aynı zamanda eğitim, bilim ve kültür konularından sorumlu BM organı olan UNESCO tarafından da onaylandı.

<span class="mw-page-title-main">Alan Hale (astronom)</span> Amerikalı gökbilimci

Alan Hale Hale-Bopp kuyruklu yıldızı'nı amatör astronom Thomas Bopp ile birlikte keşfeden Amerikalı bir profesyonel astronomdur.

Küçük Gezegen Merkezi (MPC), Uluslararası Astronomi Birliği'nin (IAU) himayesinde küçük gezegenleri gözlemlemek ve raporlamak için oluşturulmuş resmi bir organdır. 1947 yılında kurulan merkez, Smithsonian Astrofizik Gözlemevi bünyesinde faaliyet göstermektedir.

Uluslararası Jeoloji Bilimleri Birliği (IUGS), yerbilimleri disiplinleri arasında isimlendirme ve sınıflandırma konusunda uzlaşmayı teşvik etmekle görevli uluslararası kabul görmüş bir kurumdur. Buna karşın henüz resmi bir “gezegen” terimi tanımı oluşturmamıştır. Sonuç olarak, profesyonel jeofizikçiler, gezegen bilimciler ve yerbilimlerindeki diğer profesyoneller arasında kullanılan çeşitli jeofiziksel gezegen tanımları vardır. Birçok profesyonel, gezegen adlandırmasını belirleyen ana kuruluş olan Uluslararası Astronomi Birliği tarafından oylamayla belirlenmiş tanım yerine bu jeofizik tanımlardan birini kullanmayı tercih etmektedir.

Gezegen teriminin tanımı, kelimenin Antik Yunanlar tarafından ortaya atılmasından bu yana birkaç kez değişmiştir. Yunan astronomlar gökyüzünde hareket eden yıldız benzeri cisimler için ἀστέρες πλανῆται, "gezgin yıldızlar" terimini kullanmışlardır. Binlerce yıl boyunca bu terim Güneş, Ay, uydular ve asteroitlere kadar birçok farklı gök cismini kapsar hâle gelmiştir.

Bir gezegen sembolü veya gezegensel sembol, astroloji ve astronomide klasik bir gezegeni veya modern gezegenlerden birini temsil etmek için kullanılan grafiksel bir semboldür. Bu semboller ayrıca simya alanında gezegenlerle ilişkilendirilen metallerin temsilinde ve takvimlerde bu gezegenlerle ilişkilendirilen günlerde kullanılmıştır. Çoğu sembolün kökeni, Greko-Romen astronomiye dayanır ve modern biçimleri 16. yüzyılda gelişmiştir.