İçeriğe atla

Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı

Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı
Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı bayrağı
Bayrak
Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı
Arma
*   Üye ülkeler *   Gözlemci ülkeler
  •   Üye ülkeler
  •   Gözlemci ülkeler
Yönetim merkeziAnkara, Türkiye
Resmî dil(ler)
TürUluslararası kuruluş
ÜyelerÜyeler (6)

Gözlemciler (8)

Liderler
• Genel Sekreter
Kırgızistan Sultan Raev
Kuruluşu12 Temmuz 1993
Resmî site
turksoy.org

Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY), Türk dil ailesine ait dilleri konuşan Türk nüfusuna sahip ülkeler ve topluluklar arası uluslararası kültür örgütüdür. Eski adı "Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi"'dir.

TÜRKSOY'un mevcut genel sekreteri, Türk Devletleri Teşkilatı Eski Genel Sekreter Yardımcısı Sultan Raev'dir.[1][2] TÜRKSOY'un genel merkezi Ankara, Türkiye'de bulunur.

Tarihçe

Üye Gözlemci ve Ayrılan ülkeler Mavi: Üye ülkeler Yeşil: Gözlemci ülkeler
Kırmızı: Ayrılan ülkeler
Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı'nın hizmet binası.

Örgüt, kökenini Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan kültür bakanlarının ortak bir kültür çerçevesinde iş birliği bağlılıklarını ilan ettikleri Bakü ve İstanbul'da 1992 yılı boyunca gerçekleşen toplantılardan almaktadır. Daha sonra 12 Temmuz 1993 tarihinde Almatı'da imzalanan anlaşma ile TÜRKSOY kurulmuştur.

1996'da, TÜRKSOY ile UNESCO arasında karşılıklı istişareler ve karşılıklı temsil içeren resmî iş birliği kuruldu.[3]

TÜRKSOY'un, 3 Ekim 2009 tarihinde kurulan Türk Cumhuriyetler arasında jeopolitik bir örgüt olan Türk Keneşi'ne entegre edileceği açıklandı.

Üye ve gözlemci ülkeler

2022 yılı itibarıyla Türksoy'un altı kurucu ve 8 gözlemci üyesi bulunmaktadır.[4]

Üyeler

Üye ülke Resmi dil(ler) Katılma tarihi Alan (km²) Demografi
 Azerbaycan[5]Azerbaycan dili[5]1993[5]86,600[5]%91 Azerbaycanlılar, %3 Lezgiler, %2 Ruslar, %1,5 Ermeniler ve diğerleri[5]
 Kazakistan[6]Kazakça, Rusça[6]1993[6]2,724,900[6]%64 Kazaklar, %24 Ruslar ve diğerleri[6]
 Kırgızistan[7]Kırgızca, Rusça[7]1993[7]199,951[7]%73 Kırgızlar, %15 Özbekler, %6 Ruslar ve diğerleri[7]
 Türkiye[8]Türkçe[8]1993[8]783,562[8]
 Türkmenistan[9]Türkmence[9]1993[9]488,100[9]%85 Türkmenler, %5 Özbekler, %4 Ruslar ve diğerleri[9]
 Özbekistan[10]Özbekçe[10]1993[10]448,924[10]%80 Özbekler, %5 Ruslar, %5 Tacikler ve diğerleri[10]

Gözlemciler

Üye ülke Resmi dil(ler) Katılma tarihi Alan (km²) Demografi
 Başkurdistan (Rusya Federasyonu)[11]Başkurtça, Rusça[11]1993[11]143,600[11]%29 Başkurtça, %36 Ruslar, %24 Tatarlar ve diğerleri[11]
 Kuzey Kıbrıs (De facto)[12]Türkçe[12]1993[12]3,335[12]%98 Türkler, %0,5 Yunanlar ve diğerleri[12]
 Tataristan (Rusya Federasyonu)[13]Tatarca, Rusça[13]1993[13]67,836[13]%52 Tatarlar, %39 Ruslar ve diğerleri[13]
 Hakasya (Rusya Federasyonu)[14]Hakasça, Rusça[14]1996[14]143,600[14]%13 Hakaslar, %79 Ruslar ve diğerleri[14]
 Tuva Cumhuriyeti (Rusya Federasyonu)[15]Tuvaca, Rusça[15]1996[15]170,500[15]%64 Tuvalar, %32 Ruslar ve diğerleri[15]
 Gagavuzya (Moldova)[16]Gagavuzca, Rumence, Rusça[16]1999[16]1,832[16]%82 Gagavuzlar, %7,8 Moldovalılar, %4,9 Bulgarlar ve diğerleri[16]
 Altay Cumhuriyeti (Rusya Federasyonu)[17]Altayca, Rusça[17]2003[17]206,168[17]%31 Altaylılar, %61,4 Ruslar, Kazaklas ve diğerleri[17]
 Yakutistan (Rusya Federasyonu)[18]Yakutça, Rusça[18]2003[18]3,062,100[18]%40 Yakutlar, %40 Ruslar, Tatarlar ve diğerleri[18]

Kaynakça

  1. ^ "Kırgızistan hükümeti TÜRKSOY Genel Sekreterliğine seçilen Rayev'in biyografisini paylaştı". Haberler. 31 Mart 2022. 31 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2022. 
  2. ^ "Kültür ve Turizm Bakanı Ersoy: TÜRKSOY Türk dünyasının ortak aklı ve sözcüsü konumuna geldi". www.aa.com.tr. 31 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2022. 
  3. ^ UNESCO Web Site (1996). "Relations with the Joint Administration of the Turkic Culture and Arts (TÜRKSOY), and Draft Agreement between that Organization and UNESCO" (PDF). 3 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Eylül 2013. 
  4. ^ "Members". Turksoy.org. 1 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  5. ^ a b c d e "Republic of Azerbaijan". Turksoy.org. 4 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ a b c d e "Republic of Kazakhstan". Turksoy.org. 4 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  7. ^ a b c d e "Kyrgyz Republic". Turksoy.org. 4 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  8. ^ a b c d "Republic of Turkiye". Turksoy.org. 4 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  9. ^ a b c d e "Turkmenistan". Turksoy.org. 4 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  10. ^ a b c d e "Republic of Uzbekistan". Turksoy.org. 4 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ a b c d e "Republic of Bashkortostan (RF)". Turksoy.org. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  12. ^ a b c d e "Turkish Republic of Northern Cyprus". Turksoy.org. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  13. ^ a b c d e "Republic of Tatarstan (RF)". Turksoy.org. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  14. ^ a b c d e "Republic of Khakassia (RF)". Turksoy.org. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  15. ^ a b c d e "Tuva Republic (RF)". Turksoy.org. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  16. ^ a b c d e "Gagauzia (Moldova)". Turksoy.org. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  17. ^ a b c d e "Republic of Altai (RF)". Turksoy.org. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  18. ^ a b c d e "Republic of Sakha (Yakutia, RF)". Turksoy.org. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kırgızistan</span> Orta Asyada yer alan bir ülke

Kırgızistan, resmî adıyla Kırgız Cumhuriyeti, Orta Asya'daki bir ülkedir. Kırgızistan, günümüzdeki yedi bağımsız Türk devletlerinden biri olup Türk Devletleri Teşkilatı ve TÜRKSOY'un üyesidir. Denize kıyısı olmayan ülkenin komşuları kuzeyde Kazakistan; batıda Özbekistan, güneybatıda Tacikistan ve güneydoğuda Çin'dir.

<span class="mw-page-title-main">Yakutistan</span> Rusyada özerk bir Türk cumhuriyeti

Yakutistan ya da Saha Cumhuriyeti, Rusya'yı oluşturan federe cumhuriyetlerden biri ve yüz ölçümü açısından en büyüğüdür. Nüfusun çoğunluğunu oluşturan Yakutlar bir Türk halkıdır.

<span class="mw-page-title-main">Altay Cumhuriyeti</span> Rusyanın en güneyinde yer alan, federasyona bağlı bir özerk cumhuriyet

Altay Cumhuriyeti, Rusya'nın en güneyinde yer alan, federasyona bağlı bir özerk cumhuriyet.

<span class="mw-page-title-main">Ülkü Ocakları</span> aşırı sağcı paramiliter örgüt

Ülkü Ocakları Eğitim ve Kültür Vakfı veya kısa adıyla Ülkü Ocakları, Milliyetçi Hareket Partisi ile ilişkili Türk aşırı sağcı paramiliter örgüt. Bazen Bozkurtlar olarak da bahsedilen kuruluş genellikle aşırı milliyetçi ve/veya neofaşist olarak tanımlanır. Milliyetçi Hareket Partisine (MHP) yakın bağlantıları olan gençlik örgütü, 12 Eylül Darbesi öncesi dönemde MHP'nin paramiliter veya militan kanadı olarak tanımlansa da günümüzde eğitim ve kültür vakfı olarak faaliyet göstermektedir.

<span class="mw-page-title-main">Bulunduğu ülkelere göre Dünya Mirasları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

2024 yılı sonu itibarıyla, 195 "Taraf Devlet"te 1.223 Dünya Mirası Alanı bulunmaktadır. 1,223 Dünya Mirası Alanının 952'si kültürel, 231'i doğal, 40'ı karma özelliktedir. Bu Dünya Mirası Alanlarının 49'u sınıraşırı alan olup, birden fazla ülke tarafından paylaşılmaktadır. Sınıraşırı alanları paylaşan toplam 72 ülke bulunmaktadır. Ülkeler Dünya Miras Komitesi tarafından Afrika, Arap Devletleri, Asya ve Pasifik, Avrupa ve Kuzey Amerika ve Latin Amerika ve Karayipler olmak üzere beş coğrafi bölgeye ayrılmıştır.

2020 (MMXX) Çarşamba günü başlayan yıl.

Bir dizi ulusal hükûmet ve iki uluslararası kuruluş, terörist olarak tanımladıkları örgütlerin listelerini oluşturmuştur. Aşağıdaki tanımlanmış terörist örgütleri listesi, mevcut ve eski ulusal hükûmetler ve hükûmetler arası kuruluşlar tarafından terörist olarak tanımlanan örgütleri listeler. Bu tür tanımlamaların genellikle örgütlerin faaliyetleri üzerinde önemli bir etkisi olmuştur. Terörist olarak tanımlanan birçok örgüt, terörizmi amaçlarına ulaşmak için askeri bir taktik olarak kullanmayı reddetmiştir ve terörizmin yasal tanımı konusunda uluslararası bir fikir birliği yoktur. Bazı örgütlerin birden fazla kanadı veya bileşeni vardır ve bunlardan biri veya birkaçı terörist olarak tanımlanırken diğerleri değildir.

<span class="mw-page-title-main">Türk Devletleri Teşkilatı</span> uluslararası Türk birliği

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) veya eski adıyla Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye'nin üye; Macaristan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Türkmenistan'ın gözlemci statüsünde yer aldığı Türk devletlerinden oluşan bir uluslararası kuruluştur. Genel amacı, Türk dilleri konuşan devletler arasında kapsamlı iş birliğini teşvik etmek olan bir hükûmetlerarası kuruluştur.

Uluslararası İstanbul Bale Yarışması, İstanbul'da 2008 yılından itibaren Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü tarafından iki yılda bir organize edilmiş uluslararası bir dans yarışmasıdır.

<i>Türkvizyon Şarkı Yarışması</i>

Türkvizyon Şarkı Yarışması, TMB TV, TÜRKSOY ve o yılın Türk Dünyası Kültür Başkenti'nin işbirliğiyle her yıl Türk dünyası ülkeleri arasında düzenlenen ilk ve tek şarkı yarışması. 2013 yılında ilk kez Eskişehir kentindeki Anadolu Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi Spor Salonu'nda düzenlenmeye başlayan yarışmaya yirmi dört ülke katılmıştır. Gecenin birincisi Ferid Hasanov'un söylediği Yaşa şarkısı ile Azerbaycan olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Türkvizyon Şarkı Yarışması'nda Kırgızistan</span>

Kırgızistan, 19 ve 21 Aralık 2013 tarihleri arasında o yılın Türk Dünyası Kültür Başkenti olan Eskişehir'de gerçekleşen ilk Türkvizyon Şarkı Yarışması'nda yarışan yirmi dört katılımcı ülkeden biri.

Türk Dünyası Kültür Başkenti, her yıl TÜRKSOY tarafından belirlenen Türk dünyasından bir şehrin ev sahipliğinde gerçekleşen organizasyondur.

<span class="mw-page-title-main">Düsen Kaseinov</span>

Düsen Kaseinov, Kazak devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">Kırgızistan-Türkiye ilişkileri</span>

Kırgızistan-Türkiye ilişkileri, Kırgızistan'ın, SSCB'den ayrılıp bağımsızlığını ilan etmesi ve Türkiye'nin, Kırgızistan'ı tanıyan ilk devlet olması ile 16 Aralık 1991'de başlamıştır. İki ülke arasında 29 Ocak 1992'de diplomatik ilişkiler gelişmeye başlamıştır. 1992 yılı içerisinde iki ülke de başkentlerinde Büyükelçilik açmıştır. Türkiye Büyükelçiliği, Bişkek'te, Kırgızistan Büyükelçiliği ise Ankara'da açılmıştır. Kırgızistan 7 bağımsız Türk devletinden biridir.

Birleşmiş Milletler (BM), II. Dünya Savaşı'ndan sonra Türkiye dahil olmak üzere 51 ülke ile birlikte kurulmuştur. Türkiye örgütün kurucu üyesi olmasının yanı sıra örgütteki en aktif üyelerden birisidir.

<span class="mw-page-title-main">Türk Devletleri Teşkilatı-Türkiye ilişkileri</span>

Türkiye, Türk Devletleri Teşkilatı'nın 4 kurucu üyesinden birisidir. Teşkilatın genel sekreterliği İstanbul'da yer almaktadır. Bu zamana kadar 8 zirve ve 1 toplantı Türkiye'de yapılmıştır. Türk Devletleri Teşkilatı bayrağı'nın üstünde yer alan beyaz hilâl, Türkiye'nin bayrağında yer alan hilâldir.

<span class="mw-page-title-main">Sultan Raev</span> Kırgız devlet görevlisi, edebiyatçı ve yazar

Sultan Raev ;, Kırgız devlet görevlisi, edebiyatçı ve yazar. 31 Mart 2022 tarihinden beri Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) Genel Sekreteri olarak görevine devam etmektedir.

Aşağıda 1992 ve 2010 yılları arasında düzenlenen Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları Zirveleri listelenmiştir. Bu zirveleri 2011-2021 yılları arasında Türk Keneşi zirveleri ve 2022 yılından itibaren Türk Devletleri Teşkilatı zirveleri takip etmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kırgızistan'ın dış ilişkileri</span>

Kırgızistan, Sovyetler Birliği'nin tarihi mirası göz önüne alındığında, başta Kazakistan ve Rusya olmak üzere Bağımsız Devletler Topluluğu'nun diğer üyeleriyle yakın ilişkilere sahiptir. Türk dilleri gibi ortak mirasları göz önüne alındığında, Türkiye ile de yakın ilişkileri bulunmaktadır.

Türk Dünyası Korkut Ata Film Festivali, 2021 yılından bu yana TÜRKSOY'un ev sahipliğinde her yıl düzenlenen bir film festivalidir. Adını Dede Korkut Kitabı'ndaki Türk anlatıcısı Korkut Ata'dan almaktadır.