İçeriğe atla

Tursunoy Saidazimova

Tursunoy Saidazimova
Doğumy. 1911
Taşkent, Rus Türkistanı, Rus İmparatorluğu
Ölüm10 Mayıs 1928 (17 yaşında)
Buhara, Özbek SSC, Sovyetler Birliği
Ölüm sebebiNamus cinayeti
MeslekOyuncu, şarkıcı
Tanınma nedeniPeçesiz şarkı söylemek

Tursunoy Saidazimova (Tursunoi Saidazimova olarak da yazılmaktadır) (Rusça: Турсуной Саидазимова; y. 1911 - 10 Mayıs 1928), Özbek SSC'deki ilk Özbek aktrislerden biriydi ve sahnede peçe olmadan şarkı söyleyen ilk kişilerden biriydi. Kariyerinde yükselişe geçtikten kısa bir süre sonra kocası tarafından işlenen bir namus cinayeti sonucunda öldürüldü.[1]

Müzik kariyeri

1926'da Taşkent'te Hamza Niyazi ile tanıştı ve onunla arkadaş oldu ve onu bir operaya katılmaya ikna etti.[2] 1925'ten 1927'ye kadar Moskova'daki Özbek Drama Stüdyosu'nda tiyatro okudu ve Niyazi'nin öğrencisiydi.[2] 1927'den ölümüne kadar Özbek Devlet Tiyatro Birliği'nde oyunculuk yaptı ve burada birçok gösteriye şarkı bölümleri kattı.[3] Oyuncu arkadaşları, güzel sesi ve şarkı söyleme yeteneği nedeniyle ona "Özbek Bülbülü" adını taktı.[4]

Cinayet ve şehitlik

1928'de, henüz gençken, ailesinin peçesiz gösteri yaparak "onurlarını lekelediği" için yaptığı baskılar üzerine kocası tarafından öldürüldü.[4] Ölümü üzerine, Özbek tiyatro topluluğu tarafından geniş çapta yas tutuldu; Niyazi, cenazesinde yazdığı methiyeyi okudu ve birçok kişinin yasta ağlamasına neden oldu. Niyazi'nin ölümünü anmak için yazdığı bir şiir, onu sanat şehidi olarak adlandırdı; cinayeti neredeyse bir asır sonra bile hatırlandı ve hatırasını korumak için hala çaba sarf edilmektedir. Meslektaşı Nurkhon Yuldashkhojayeva'nın benzer koşullar altında bir cinayete maruz kalmasına ve kötü hatırası ile karşı karşıya kalınmasına rağmen, Saidazimova, kısmen Niyazi'nin hayat hikâyesini anlatan şiiri "Tursunoi Marsiyasi"nin popülaritesi nedeniyle, Özbek tiyatrosu medyasında hatırlanmaya devam etti ve adı Özbek tiyatrosunda şehit olarak anılmaya devam ediyor.[2][5][6]

Kaynakça

  1. ^ "Theater Pride | Botschaft der Republik Usbekistan". www.uzbekistan.de. 7 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2017. 
  2. ^ a b c "ТУРСУНОЙ САИДАЗИМОВА". ЎЗБЕК МИЛЛИЙ АКАДЕМИК ДРАМА ТЕАТРИ. 21 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Kasım 2017. 
  3. ^ "Турсуной Саидазимова" (PDF). ЎзМЕ. 2000. s. 32. 12 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 29 Mart 2022 – Ziyouz vasıtasıyla. 
  4. ^ a b Mukhtarov, Ildar. "An Introduction to Theater Today in Central Asia and Afghanistan" (PDF). International Network for Contemporary Performing Arts. s. 74. 7 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Temmuz 2021. 
  5. ^ Khalid, Adeeb (20 Kasım 2015). Making Uzbekistan: Nation, Empire, and Revolution in the Early USSR (İngilizce). Cornell University Press. ISBN 9781501701344. 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2021. 
  6. ^ Kultura.uz. "Театр и жизнь Зайнаб Садриевой – к 100-летию великой актрисы - Kultura.uz". kultura.uz. 18 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2018. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Sabahattin Ali</span> Türk yazar, şair, gazeteci ve öğretmen (1907–1948)

Sabahattin Ali, Türk yazar ve şair. Edebî kişiliğini toplumcu gerçekçi bir düzleme oturtarak yaşamındaki deneyimlerini okuyucusuna yansıttı ve kendisinden sonraki Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatını etkileyen bir figür hâline geldi. Daha çok öykü türünde eserler verse de romanlarıyla ön plana çıktı; romanlarında uzun tasvirlerle ele aldığı sevgi ve aşk temasını, zaman zaman siyasi tartışmalarına gönderme yapan anlatılarla zaman zaman da toplumsal aksaklıklara yönelttiği eleştirilerle destekledi. Kuyucaklı Yusuf (1937), İçimizdeki Şeytan (1940) ve Kürk Mantolu Madonna (1943) romanları Türkiye'deki edebiyat çevrelerinin takdirini toplayarak hem 20. yüzyılda hem 21. yüzyılda etkisini sürdürdü.

<span class="mw-page-title-main">Bertolt Brecht</span> Alman şair, tiyatro yazarı ve yönetmeni (1898-1956)

Eugen Berthold Friedrich Brecht, kısaca Berthold ya da Bert Brecht,, Alman şair, tiyatro yazarı ve yönetmenidir.

<span class="mw-page-title-main">Özbekistan</span> Orta Asyada bir ülke

Özbekistan, resmî adıyla Özbekistan Cumhuriyeti, Orta Asya'da bir ülkedir. Yedi bağımsız Türk devletinden biridir. Kuzeyde Kazakistan, kuzeydoğuda Kırgızistan, güneydoğuda Tacikistan, güneyde Afganistan ve güneybatıda Türkmenistan ile komşudur. Lihtenştayn ile birlikte sadece denize kıyısı olmayan ülkelere sınırı bulunan iki ülkeden biridir. Seküler ve üniter bir cumhuriyet olan Özbekistan 12 il ve bir özerk cumhuriyete (Karakalpakistan) ayrılmıştır. Başkenti Taşkent'tir. Ülke tarihî önemi ve stratejik konumu nedeniyle zengin bir kültürel mirasa sahiptir. Halkın %85'i Özbekçe konuşur. Rusça, yönetimde ve ülkenin farklı etnik grupları arasında ortak dil olarak kullanılmaktadır. Ayrıca Tacik ve Kazak azınlıklar bulunur. Ülkede İslam en yaygın dindir, bunu %5 ile Rus Ortodoksluğu takip eder. Müslümanların çoğu Hanefilik mezhebindendir.

<span class="mw-page-title-main">Kımız</span> fermante içecek

Kımız, kısrak sütünün fermente edilmesiyle elde edilen geleneksel içecek. Orta Asya bozkırlarında yaşayan Kırgız, Başkurt, Kazak, Yakut, Uygur ve Özbek gibi Türk halkları ve Moğollar arasında bugün de önemli bir içecektir. Süt şekerince zengin olan kısrak sütünden îmâl edilen kımız, beyazımsı bir sıvıdır. Çok eski bir tarihi vardır. İlk olarak Orta Asya’da Türkistan ve Moğolistan taraflarında yaşayan kavimlerce içilmiştir.

Yaşar Nabi Nayır, Türk şair, yazar ve yayıncıydı.

Cevat Çapan, Türk akademisyen, şair, yazar ve çevirmen.

<span class="mw-page-title-main">Özbekistan bayrağı</span> Ulusal bayrak

Özbekistan bayrağı, Özbekistan'ın resmî devlet bayrağıdır.

<span class="mw-page-title-main">Yusuf Ziya Ortaç</span> Türk yazar

Yusuf Ziyaettin Ortaç, Türk şair, yazar, edebiyat öğretmeni, yayımcı ve siyasetçidir.

<span class="mw-page-title-main">Faruk Nafiz Çamlıbel</span> Türk şair, siyasetçi, öğretmen (1898 - 1973)

Ahmet Faruk Çamlıbel, Türk şair, siyasetçi, öğretmendir.

<span class="mw-page-title-main">Yılmaz Gruda</span> Türk oyuncu ve şair (1930—2023)

Ahmet Yılmaz Gruda, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, şair, oyun yazarı, tiyatro yönetmeni, çevirmen ve reklamcı.

<span class="mw-page-title-main">Aysel Gürel</span> Türk söz yazarı ve oyuncu

Gönül Aysel Gürel, Türk söz yazarı, şair, oyuncu ve edebiyat öğretmenidir. Sinema oyuncusu Müjde Ar ile sinema ve tiyatro oyuncusu Mehtap Ar'ın annesidir. Yakın çevresinde "Deli Aysel" olarak bilinirdi.

<span class="mw-page-title-main">Karakalpaklar</span>

Karakalpaklar , Özbekistan'ın kuzeybatısındaki Karakalpakistan'a özgü bir Türk etnik grubudur. 18. yüzyılda, Ceyhun Nehrinin alt kısımlarına ve Aral Denizi'nin Güney kıyısındaki Ceyhun'un (eski) deltasına yerleştiler. "Karakalpak" adı iki kelimeden gelir: siyah anlamına gelen "kara" ve şapka anlamına gelen "kalpak". Karakalpaklar dünya çapında yaklaşık 620.000 kişidir ve bunların yaklaşık 500.000'i Özbek Karakalpakistan Cumhuriyeti'nde yaşamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Mirza Fetali Ahundov</span> Azerbaycanlı yazar ve filozof

Mirza Fetali Ahundov, modern Azerbaycan edebiyatının kurucusu ve Azerbaycan'ın ilk ateist aydını olan yazar ve filozof.

<span class="mw-page-title-main">Süleyman Rüstem</span>

Süleyman Rüstem, Azeri Sovyet şair ve tiyatro yazarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Yaşar Nezihe</span> şair

Yaşar Nezihe Bükülmez, Osmanlı Türkü şair.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de kadın cinayeti</span> Türkiyede kadınların toplumsal rollerine bağlı nedenlerle öldürüldükleri cinayet vakaları

Türkiye'de kadın cinayeti, Türkiye'de kadınların "namus temizleme" gerekçesiyle öldürülmek gibi, toplumsal rollerine bağlı nedenlerle öldürüldükleri cinayet vakalarını ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Nadire</span>

Mahlarayim, daha çok Nadire mahlasıyla bilinen bir Özbek şair ve devlet kadını. 1822'den itibaren oğlunun yaşça küçük olduğu dönemde Kokand Hanlığı naibi olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Artur Adson</span>

Artur Adson Estonyalı şair, yazar ve tiyatro eleştirmeniydi.

<span class="mw-page-title-main">Şerali Cörayev</span>

Şerali Cörayev, ünlü Özbek şarkıcısı, bestecisi, şair ve oyuncusudur. 1987'de Özbekistan Halk Sanatçısı, 2018'de Tacikistan Halk Sanatçısı unvanını almıştır. 1991 yılında Ali Şîr Nevaî'nin adını taşıyan Özbekistan Cumhuriyeti Devlet Ödülü'ne layık görülmüştür. 12 Nisan 2022'de cumhurbaşkanlığı kararnamesine göre 75. yıldönümünde Cörayev'e "El-yurt hurmati" ödülü de verilmiştir. Cörayev'in şarkıları Özbekler arasında çok popülerdir.

<span class="mw-page-title-main">Hosiyat Rustam</span>

Hosiyat Rustam, şair, çevirmen, birçok senaryonun yazarı. "Şöhret" madalyası ve "Altın Kalem" ulusal ödülünün yanı sıra Rusya Yazarlar Birliği'nin prestijli "Altın Şövalye" gibi ödüller sahibi. Hosiyat Rustam "Kitab dünyası" gazetesinin genel yayın yönetmenliğini yapmaktadır. 2022 yılından itibaren Özbekistan'da Kolombiya Dünya Şairleri Hareketi'nin koordinatörlüğünü yürütmektedir. 18 Kasım 2015'te Londra'da düzenlenen Hertfordshire Press Awards edebiyat ödül töreninde Hosiyat Rustamova'nın "Renkli Gözyaşları" adlı şiiri "TCritics' Choice Ödülü"nün sahibi oldu. Hosiyat Rustamova aynı zamanda Özbekistan ve Azerbaycan Yazarlar Birliği'nin de üyesidir.