İçeriğe atla

Turna (türkü)

Harici video
ΤΟΥΡΚΟΠΟΥΛΑ, 1934, ΡΟΖΑ ΕΣΚΕΝΑΖΥ
Zülfü Livaneli - Turna
Neşe Demir - Minarenin Alemi (Turnam)
Açan Doktor Değildin Niçin Açtın Yaremi, Turnem?
Oğlan Boynuma Dolan
Tourna/Turna Greek Turkish shared musics songs
Yaşar Bey - Turna Turna - 1923
Marika Papagika - Turna
Hacibaba Huseynov-Durna (Qarpiz Kesdim Yeyen Yox)
Amelia Baka - Turnam Nerden Geliyor

Turna (Türkçe: Turna; Yunanca:Τούρνα) veya Τουρκοπουλα, aynı zamanda Hey ağalar böyle mi olur, Astropalia Kalesi[1] ve "Ilie mou, inda sou kama" ("Ne Yaptım?" Sen, Güneşim"),[2] anonim bir Türk ve Yunan halk türküsüdür. Şarkının Türkçe sözleri 17. yüzyıl Osmanlı Türkü âşık Karacaoğlan tarafından yazılmıştır.[3][4]İstanbul Üniversitesi Osmanlı Dönemi Müziği Uygulama ve Araştırma Merkezinde kayıtlı bir çeşitlemesi bulunmaktadır.[5]

Çeşitlemeleri

Anadolu'da

Minarenin Alemi (Turna), Açan Doktor Değildin Niçin Açtın Yaremi (Turna), Oğlan Boynuma Dolan çeşitlemeleri vardır. Yaşar Bey 1923 yılında Turna Turna olarak söylemiştir. Kanuni Garbis'in Güzel Turna olarak söylediği çeşitlemesi vardır.[6]

Anadolu dışındaki

Τουρκοπουλα olarak 1934 yılında (YunancaΡόζα Εσκενάζυ, romanizeRoza Eskenazi) tarafından söylenmiştir. Hacıbaba Huseynov Durna (Qarpiz Kesdim Yeyen Yox) adıyla Azerbaycan'da söylemiştir.

Kaynakça

  1. ^ "stixoi.info: Τούρνα". 8 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2017. 
  2. ^ "Domnasamiou:Ήλιε μου, ίντα σου 'καμα". 22 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2017. 
  3. ^ "1001kitap". 25 Kasım 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2017. 
  4. ^ "edebiyatvesanatakademisi:Yardan Ayrılan (Hey Ağalar)". 8 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2017. 
  5. ^ "Turnam Mustafa Bey (Kanuni)". Omarşiv. 28 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2024. 
  6. ^ "Kanuni Garbis - Güzel Turna". Taş Plak - Nostalji - Bülent Cingöz. 31 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Necâtî Bey divan edebiyatı şairi.

Gevherî, 17. yüzyılda yaşamış olduğu tahmin edilen bir Türk halk ozanıdır. 1998 yılında Prof. Dr. Şükrü Elçin tarafından yayımlanan Gevherî Divanı adlı eserde, ozanın cönklerde ve yazmalarda yer alan 945 şiiri bir araya getirilmiştir.

Gesi Bağları, Kayseri'nin Gesi beldesi kökenli olduğu düşünülen türkü. Garbis Bakırcıyan, Udi Bogos, Refik Başaran, Nezahat Bayram, Nida Tüfekçi, Yıldız Ayhan, Müzeyyen Senar, Hacer Buluş, Nebahat Yıldız gibi sanatçılar tarafından seslendirildi. Barış Manço ve Selda Bağcan bu türküyü yorumlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Drama Köprüsü (türkü)</span>

Drama Köprüsü günümüzde Yunanistan'ın Doğu Makedonya ve Trakya bölgesinde bulunan, Osmanlı İmparatorluğu dönemi köprüsünün geçtiği bir Türk halk şarkısı/türküsüdür. 5-8 lik ve 6-8 lık versiyonları vardır.

Hey Onbeşli, Anadolu'da yaygın olarak söylenen, Anadolu dışında da çeşitlemeleri bulunan bir türküdür.

Gel Ayşem Gel Gezelim(Coşkun Zeybek) İzmir'e ait türküdür.Mahmure Handan Hanım tarafından söylenmiştir.Urla da Haydindi Urlalı Urlalı olarak varyantı vardır.Nilüfer Ne Olacak Şimdi olarak söylemiştir. Yunanistan'da Μανταλιώ και Μανταλένα ve Μυστήριο ζεϊμπέκικο olarak bilinir.Ali Fuat Aydın Rast Zeybek olarak ayrıca albümüne koymuştur. Tanburi Cemil Bey Zeybek Havası(Rast Zeybek) çeşitlemesi vardır.

Evlerinin Önü Yonca Kerkük'den derlenmiş türküdür. Kaynak kişisi Abdülvahit Küzecioğlu derleyen ve notaya alan Emin Aldemirdir. TRT Türk Halk Müziği arşivine 2287 repertuar numarası ile kayıtlıdır. Hüseyni makamında ve 4/4 lük ritme sahiptir. Bu türkü birçok dilde söylenmiştir. Nermine Memmedova Evlerinin Önü Yonca olarak söylemiştir. Giota Lydia Yunanca olarak Γύρνα πάλι γύρνα söylemiştir. Jan Karat Jirane Hala Hala olarak Arapça söylenmiştir. Sargon Gabriel Asmar olarak Süryanice söylemiştir. Kemani Minas Efendi Evlerinin Önü Asma olarak söylemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Bir Dalda İki Kiraz</span>

Bir Dalda İki Kiraz, saba makamında Nim Sofyan ritme sahip türküdür. Anadolu'da yaygın olarak söylenen, Anadolu dışında da çeşitlemeleri bulunan bir türküdür.İstanbul Üniversitesi Osmanlı Dönemi Müziği Uygulama ve Araştırma Merkezinde kayıtlı Mendil Kantosu olarak bir çeşitlemesi bulunmaktadır.

Ayağında Kundura Hüseyni makamında,4/4 lük ritime sahip türküdür.

<span class="mw-page-title-main">Mendilimin Yeşili</span>

Mendilimin Yeşili Nuri Halil Poyraz'dan derlenen Sabâ makamındaki türküdür. Yöresi İstanbul'dur. Bu türkü TRT kayıtlarına göre 02.11.1949 tarihinde Muzaffer Sarısözen tarafından derlenmiştir. Türkçe olarak, 1953 yılında New Yorklu Ermeni şarkıcı Bogos Kirecciyan tarafından Mendilim Yeşili adlı kaydıyla geniş kitlelere yayılmış ve popüler hale getirilmiştir. İstanbul Üniversitesi Osmanlı Dönemi Müziği Uygulama ve Araştırma Merkezinde kayıtlı Aman Doktor Kantosu olarak iki çeşitlemesi bulunmaktadır. Yayın tarihi olarak 1928 öncesi yazmaktadır. Gıda-yı Ruh ve Müntehabat adlı yayında yayınlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">İzmir’in Kavakları</span>

İzmir’in Kavakları(Ödemiş'in Kavakları) veya Segah makamında,9/8 lik ritime sahip zeybektir.Muzaffer Sarısözen tarafından kaynak kişi Ekrem Güyer'den derlenip notaya alınan türkü, 337 repertuvar numarasıyla TRT arşivine kaydedilmiştir.Haim Effendi 1908 yılında seslendirdi.Αχιλλέας Πούλος 1926 yılında Türkçe seslendirmiştir.1913'te derlenip 1915'te Berlin'de bastırılan, Ord. Prof. Enno Littmann'ın "Tschakydschy - Çakıcı" kitabında, Bozdağlı İbrahim Çavuş'tan dinlediği, "Birgi'nin Kavakları" türküsünden söz edilir. Bu bilgi, Behiç Galip Yavuz'un, 2014'te 2. baskısı yapılan "Çakıcı" kitabında da yinelenir.

Asmalı Mencere Saba ve Uşşak makamında,9/8 lik ritime sahip zeybektir.Muzaffer Sarısözen tarafından kaynak kişi Müjgan Aüaoğlu'dan derlenip notaya alınan türkü, 490 repertuvar numarasıyla TRT arşivine kaydedilmiştir.Yemen'de çatışmada ölen Osmanlı askerleri için yakılmış bir ağıttır ve bu türde ağıtlara örnek teşkil eder.

<span class="mw-page-title-main">İndim Havuz Başına</span>

İndim Havuz Başına Hüzzam makamında,4/4 lik ritime sahip türküdür .Ahmet Yamacı tarafından derlenip notaya alınan türkü,2845 repertuvar numarasıyla TRT arşivine kaydedilmiştir.

Ayva Çiçek Açmış, Muhayyerkürdi makamında, 2/4'lik ritime sahip türküdür. Muzaffer Sarısözen tarafından derlenip notaya alınan türkü, 509 numarasıyla TRT arşivine kaydedilmiştir. Ayva Çiçek Açmış olarak Kaptanzâde Ali Rıza Bey bestesi vardır. Müzik farklıdır.

Gemilerde Tâlim Var hicaz makamında,9/8 lik ritime sahip abdal zeybeğidir. Muzaffer Sarısözen tarafından kaynak kişi Sarı Recep'den derlenip notaya alınan türkü, 252 repertuvar numarasıyla TRT arşivine kaydedilmiştir. İstanbul Üniversitesi Osmanlı Dönemi Müziği Uygulama ve Araştırma Merkezinde kayıtlı Recebim (Deniz Üstünde Balık), Deniz Üstünde Balık Okkalıktır Okkalık ve Recebim (Gemilerde Talim Var) olarak çeşitlemeleri bulunmaktadır.

Ağlama Yar Ağlama; uşşak makamında, 4/4 lük ritime sahip türküdür. Celal Güzelses tarafından derlenip Mehmet Özbek notaya alınan türkü, 2171 repertuvar numarasıyla TRT arşivine kaydedilmiştir.

Entarisi Ala Benziyor hüseyni makamında, 9/8 lik ritime sahip karşılamadır. Muzaffer Sarısözen tarafından derlenip notaya alınan türkü, 621 repertuvar numarasıyla TRT arşivine kaydedilmiştir.

Katina'nın elinde makina dikemez, 9/8'lik ritime sahip türküdür. Karşılama veya zeybek olarak geçmektedir.Kanto bir şarkıdır. Seyfi Dursunoğlu ile hatırlanan bir türküdür.

On İkidir Aydın'ın Dermeni Ovannes Efendi 1909 yılında Aydın Efeler olarak söylemiştir.

Sarı Zeybek, bir Türk halk müziği şarkısıdır. Yaşar Bey, Deniz Kızı Eftalya, Hâfız Ahmet Bey, Nuri Cemil Bey, İbrahim Efendi tarafından söylenmiştir. Selim Sırrı Tarcan 1916 yılında çok beğendiği bu türküden esinlenerek yeni bir oyun meydana getirmiştir. Adını da Tarcan Zeybeği koymuştur. Tarcan Zeybeğinin sözleri aynı olsa da müziği farklıdır. Yaşar Bey'in plak kaydında yöre olarak İzmir görülmektedir.