Gey, eşcinsel anlamında bir sıfat, terim ve isim. Genellikle eşcinsel erkekleri belirtmek üzere kullanılan terim, aynı zamanda eşcinsel kadınları tanımlamak için de kullanılmaktadır. Türkçeye İngilizcedeki "gay" kelimesinden; İngilizceye ise Eski Fransızcadaki "gai" kökeninden geçmiştir. Aslen "neşeli, umursamaz" ve "canlı renkli, gösterişli" anlamlarına gelen gey terimi ilk olarak 1960'lı yıllardan itibaren erkek eşcinseller tarafından kendilerini tanımlamak amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. İngilizcedeki "gay" kelimesinin diğer anlamlarında kullanımı da zamanla yok olmaya yüz tutmuştur. Kadın eşcinsel anlamına gelen lezbiyen kelimesi ise 1800'lü yıllardan beri kullanılmaktadır.
Eşcinsel evlilik, hemcins evliliği veya evlilik eşitliği, aynı cinsiyetten bireylerin evlenmesi ve karşı cinsiyetten bireylerin evliliği ile eşit haklara ve statüye sahip olması durumu.

Sali Ram Berisha veya Berişa Arnavut politikacı ve eski başbakan.
İspanya'da eşcinsel evlilik, 2004'te İspanya'nın yeni seçilen sosyalist hükûmetinin başbakanı José Luis Rodríguez Zapatero önderliğinde, eşcinsel evliliğin ve eşcinsel çiftlerin evlat edinebilmesinin yasallaştırılması için kampanya başlatması sonucunda 2005 yılında yasallaştı. Birçok tartışmadan sonra, 30 Haziran 2005'te İspanya Parlamentosu'nda eşcinsel evliliğine izin veren bir yasa hazırlandı ve 2 Temmuz 2005'te yayımlandı. 3 Temmuz 2005'te eşcinsel evlilik İspanya'da resmîleşti.
Medeni birliktelik ya da sivil birliktelik, evliliğe benzeyen ve bazı ülkelerde resmî olarak tanınan bir birliktelik türü. Medeni birliktelikler, eşcinsel çiftlere evliliğe benzeyen haklar ve mesuliyetler vermektedir. 1989 yılında Danimarka, medeni birliktelikleri yasallaştıran dünyanın ilk ülkesi oldu ve o tarihten bu yana birkaç ülke daha bu birliktelikleri yasallaştırdı. Québec, Yeni Zelanda ve Uruguay gibi bazı bölgeler veya ülkelerde ise medeni birliktelikler heteroseksüel çiftler için de mümkündür.
İsrail'de yapılan evlilikler, çiftin ibadet ettiği dinin hükmünün kehameti ile yapılması nedeniyle İsrail'de eşcinsel evliliğin olasılığı henüz çok düşüktür. Musevi evliliklerin dinî hükmü İsrail Haham Başılık Makamı; Hıristiyanlar, Müslümanlar ve Dürziler için benzer hükümler mevcut ve toplam 15 tane dinî hüküm bulunmaktadır. Bunlar kendi toplumlarındaki evlilikleri ve boşanmaları düzenlemektedir. Henüz bütün hükümler eşcinsel evliliğe karşıdır. Mamâfih, gelecekte bu hükümlerin görüşlerinin bir tanesi muhtemelen değişmesi makuldur; bu nedenle İsrail'de eşcinsel evlilik hakkında bir çekişmenin başlamasının imkânı oluşabilir.
Belçika'da eşcinsel evlilik, 30 Ocak 2003'te Belçika, eşcinsel evliliği yasallaştıran dünyanın ikinci ülkesi oldu. Hollanda'da olduğu gibi, Hristiyan Demokratlar iktidarda olmadıkları zaman yasallaştırıldı. Özgün olarak Belçika yurt dışında yapılan yasal eşcinsel evliliklere izin verdi. Fakat Ekim 2004'te uygulanan kanunlar, çiftin bir kişisi Belçika'da en az üç ay boyunca yaşaması şartı ile artık herhangi bir eşcinsel çifte evlenme izni vermektedir.

Hollanda'da eşcinsel evlilik, 1 Nisan 2001'de yasallaştırıldı ve böylece eşcinsel evliliği yasallaştıran dünyanın ilk ülkesi oldu.

30 Kasım 2006'da, Güney Afrika Parlamentosu'nun aynı ayda kabul ettiği "Sivil Birliktelikler Yasası" 'nın uygulanması ile eşcinsel evlilik, Güney Afrika'da yasal oldu. 1 Aralık 2005'te, Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan bir mahkeme kararına göre, 1 Aralık 2006 tarihini, eşcinsel evliliğin yasallaştırılması için son teslim tarihini olarak düzenledi. Güney Afrika, eşcinsel evliliği yasallaştıran dünyanın beşinci ülkesi ve Afrika'nın ilk ve şu anda tek ülkesi oldu.
İsveç'te eşcinsel evlilik, evliliğe ilişkin cinsiyet ayrımı yapmayan yeni yasanın 1 Mayıs 2009'da İsveç parlamentosunda kabulüyle resmen tanındı. Böylece İsveç, ülke genelinde eşcinsel çiftlere evlenme hakkı tanıyan yedinci ülke oldu. Yasanın kabulüyle medeni birlikteliklerin geçerliği ortadan kaldırılmadı. Bunların tarafların isteği üzerine, yazılı bir başvuruyla ya da resmî bir törenle evliliğe çevrilmesi mümkündür.
Portekiz'de eşcinsel evliliği yasal kılan ve Başbakan José Sócrates'in Sosyalist Partisi tarafından sponsor edilen bir yasa, 8 Şubat 2010'da Portekiz Cumhuriyet Meclisi tarafından onaylandı ve 17 Mayıs 2010'da Cumhurbaşkanı Aníbal Cavaco Silva tarafından tasdik edildi. Nisan 2010'da Portekiz Anayasa Mahkemesi yasanın yasal olarak geçerli olduğunu beyan etti. Portekiz, bütün ülke çapında eşcinsel evliliği yasallaştıran altıncı Avrupa ülkesi ve tüm dünyanın sekizinci ülkesidir.
Temmuz 2010'da Arjantin'de eşcinsel evliliği yasallaştıran bir yasa tasarısı Arjantin Ulusal Kongresi tarafından onaylandı. Yasa, resmî bültende yayımlandığı andan itibaren eşcinsel evlilik geçerli olacaktır. 5 Mayıs 2010'da Temsilciler Meclisi, eşcinsel çiftlere evlenme iznini veren bir yasa tasarısını onayladı. 15 Temmuz 2010'da Arjantin Senatosu yasa tasarısını onayladı; yasayı veto etmeyeceğini belirten Başbakan Cristina Fernandez bunu imzaladıktan sonra yürürlüğe girdi.
Amerika Birleşik Devletleri federal hükûmetinin tanıdığı çeşitli Kızılderili kabilelerine özgü yasalar, Amerika Birleşik Devletleri kabile yetki alanlarında eşcinsel evliliğin sınırlarını tanımlar. Amerikan yerlilerine ait yetki alanlarının çoğunda hemcins çiftler arası evlilik ile ilgili herhangi belirli bir tüzük yoktur. Defense of Marriage Act'ten dolayı federal hükûmetin eşcinsel evlilikleri tanıması yasak; ABD'deki çeşitli eyaletlerin ve federal hükûmetçe tanınan diğer yetki alanların bu tür evlilikleri tanımamaya izni vardır.
Amerika Birleşik Devletleri'nde eşcinsel evlilik, 26 Haziran 2015'te Yüce Mahkeme tarafından çıkarılan Obergefell v. Hodges emsal kararıyla birlikte tüm eyaletlerde yasal hak olarak tanındı.
Gey dostu; LGBT kültürü içerisinde eşcinseller arasındaki bireysel ilişkileri ifade eden eşcinsel ilişki ve eşcinsel seksi destekleyen, tüm yönelimlere saygılı olan, eşit davranan ve onları yargılamayan bir çevre yaratmak amacıyla eşcinsellere ve LGBT topluluğunun her üyesi dahil olmak üzere; açık ve onları hoş karşılayan, diğer mekanlardaki olabilecek homofobik tavırlara ve yasaklara karşı gey mekanları, politikaları, insanları veya kurumları ifade eder. Gelişmiş batı ülkelerinde ve yine birçok medeni ülkede eşcinsellerin kendilerini rahat hissettikleri, onlara özel; saunalar, sinemalar ve gey dostu konaklama ile diğer LGBT mekanları bulunmaktadır.

Avrupa'nın birçok yerinde eşcinsel evlilik ve medeni birliktelikleri yasalaştırmak için tasarılar gündemleşmiştir.

Yahudilikte eşcinsel evlilik ve eşcinsellik, modern Yahudi mezhepleri içinde tartışma konusu ve bölünmelere sebep olmuştur. Yahudilerin yaygın görüşüne göre eşcinsel ilişki günahtır ve Tevrat'ta kesin olarak yasaklanmıştır. Bu görüş Ortodoks Yahudilik tarafından hâlen benimsenmiş olmasına rağmen aynı durum Yeniden yapılanmacı ve Reformist Yahudilik için geçerli değildir. Muhafazakâr Yahudilik, Aralık 2006'ya kadar Ortodokslar ile yanı görüşü benimsemesine rağmen bu zamandan sonra Yahudi Kanunları ve Standartları Komitesi çoğulculuk felsefesi altında çeşitli fikirler sunmuştur. Örneğin bir görüş Ortodoksların duruşunu benimserken bir başka görüş, bazı cinsel eylemlerde bulunulmadığı sürece daha liberaldir.
Danimarka'da eşcinsel evlilik 15 Haziran 2012 tarihinde yasal oldu. Eşcinsel evliliğin yasallaştırılması için Thorning-Schmidt hükûmetinin öne sürdüğü yasa tasarısı 7 Haziran 2012'de Folketing tarafından onaylandı, 12 Haziran'da da kraliyet onayını aldı. Eşcinsel evliliğe ilişkin yasalar sadece metropol Danimarka'yı ve ne Grönland ne de Faroe Adaları'nı etkiler. Eşcinsel evliliğin yasallaştırılmasından önce Danimarka'da 1989'dan beri hemcins çiftlerine kayıtlı birliktelikler mevcuttu. 15 Haziran'da kayıtlı birliktelikleri tanıyan yasa, cinsiyet ayrımı gözetmeyen yeni evlilik yasasının yürürlüğe girmesi ile birlikte feshedildi. Kayıtlı birlikteliğe zaten girmiş olan çiftlerin statüsü ise "evli"ye değiştirilmiştir.

Cinsel rüşt yaşı, bir kişinin yasal olarak cinsel eylemlerinin bilincinde sayıldığı ve bu eylemlere rıza gösterebildiğinin yasal olarak kabul edildiği en küçük yaştır. Rüşt yaşı, cezai ehliyet yaşı, evlenme yaşı ve seçme yaşı gibi diğer yaş sınırlarından farklı olabilir. Cinsel rüşt yaşı için ülkelere göre yasalar farklılık gösterir: genellikle 15 ile 18 arasında olacak şekilde belirlenmesine karşın, 13'e kadar düşebildiği ve 20'ye kadar çıkabildiği ülkeler bulunmaktadır.
Eşcinsel evlilik ya da Aynı cinsten iki ayrı kişinin evliliği 17 Mayıs 2013'te Fransa Anayasa Konseyi'nin de onayıyla aynı gün yürürlüğe girmiştir.