İçeriğe atla

Tsebelda Kalesi

Tsebelda Kalesi Gürcistan'ın Abhazya bölgesindeki Tsebelda köyünde yer alan bir Geç Antik Çağ/Erken Orta Çağ tahkimatı ve kalesidir.

Tarihi

Tsebelda Kalesi, harap olmuş kuleler, Hristiyan şapelleri, saray, nekropol ve diğer birçok yapıdan oluşan bir mimari komplekstir. Kodori Vadisi'nin 400 metre yukarısındaki iki kayalık üzerine kurulmuştur. Tsebelda'daki mevcut yapılar, Prokopius gibi klasik yazarlarca Tsibilium veya Tzibile şeklinde tanımlanmıştır. 6. yüzyılda Lazika Krallığı'nın vasal prensliği olan Apsilia'da bir ana kale olduğu anlaşılmaktadır.[1][2] Kale, Avrasya stepleri'nden Karadeniz'e uzanan üç ana yolun birleştiği yere hakim bir noktadaydı. 550'li civarındaki Lazika Savaşı sırasında, tanınmış bir Laz olan Terdet, kralı II. Gubaz'a ihanet etti ve Tzibile Kalesi'ni Farslılara verdi.[3] Apsililer kaleyi yeniden ele geçirdi, ancak Bizans generali John Guzes tarafından ikna edilinceye kadar Lazika egemenliğinde olmayı reddettiler.[4][5]

Günümüzdeki durumu

Gürcistan yasaları, anıtı, işgal altındaki topraklardaki kültürel mirasın bir parçası olarak değerlendiriyor.[6] Ocak 2017'de Gürcistan, Amerika Birleşik Devletleri’nin AGİT operasyonundan sonra, Rus ordusunun bir poligon inşa etmek amacıyla yakınlarda bulunan 19. yüzyıldan kalma bir Polonya mezarlığını ve bir kiliseyi yıkmasından dolayı, Rus ordusunu tarihi Tsebelda bölgesini yıkım riski altına sokmakla suçladı.[7][8] Ayrılıkçı Abhazya'nın yetkilileri, poligon inşaatı sırasında oluşan hasarı teyit ettiler, ancak olayı detaylandırmadılar.[8] Rus savunma bakanlığı her türlü suçlamayı reddetti.[8][9]

Kaynakça

  1. ^ Gelenava, Irakli, (Ed.) (2015). Cultural Heritage in Abkhazia (PDF). Tiflis: Meridiani. s. 64. 14 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 28 Ekim 2018. 
  2. ^ Khruskhova, L.G. (31 Aralık 2007). "The Spread of Christianity in the Eastern Black Sea Littoral (Written and Archaeological Sources)". Ancient West & East. Cilt 6. ss. 205-208. doi:10.2143/AWE.6.0.2022799. 
  3. ^ Braund, David (1994). Georgia in Antiquity: A History of Colchis and Transcaucasian Iberia, 550 BC–AD 562. Oxford: Oxford University Press. ss. 47, 301. ISBN 0-19-814473-3. 
  4. ^ Martindale, John Robert; Jones, Arnold Hugh Martin; Morris, J., (Ed.) (1992). The Prosopography of the Later Roman Empire, Volume III: A.D. 527–641. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ss. 560, 1221. ISBN 978-0-521-20160-5. 9 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ekim 2018. 
  5. ^ Greatrex, Geoffrey; Lieu, Samuel N. C. (2002). The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars (Part II, 363–630 AD). Londra, United Kingdom: Routledge. s. 118. ISBN 0-415-14687-9. 
  6. ^ "Law of Georgia on Occupied Territories". matsne.gov.ge. 23 Ekim 2008. 3 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2017. 
  7. ^ "Tbilisi Condemns Demolition of Historical Monuments in Abkhazia by Russian Troops". Civil Georgia. 10 Ocak 2017. 14 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2017. 
  8. ^ a b c "United States Condemns Russia's Destruction of Cultural Heritage in Abkhazia". Civil Georgia. 21 Ocak 2017. 14 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2017. 
  9. ^ "The Russian Defense Ministry denied Georgia's claims about alleged construction of a Russian firing range in Abkhazia". Sputnik News. 10 Ocak 2017. 14 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2017. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan</span> Kafkasyada bir ülke

Gürcistan, Karadeniz'in doğu kıyısında, Güney Kafkasya'da yer alan ülkedir. Eski Sovyet cumhuriyetlerinden biri olan Gürcistan'ın kuzeyinde Rusya, doğusunda Azerbaycan, güneyinde Ermenistan ve güneybatısında Türkiye yer alır. Ülkenin batı sınırını Karadeniz belirler.

<span class="mw-page-title-main">Abhazya</span> Güney Kafkasyada kısmen tanınan devlet

Abhazya, Gürcistan'ın kuzeybatısında, Karadeniz'in doğusunda yer alan tarihsel bölgedir. Abhazya adı, tarihsel bölge dışında, de facto Abhazya Cumhuriyeti ile Gürcistan'a bağlı Abhazya Özerk Cumhuriyeti'ni de ifade etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Lazika</span>

Lazika ya da Egrisi, ayrıca Laz İmparatorluğu olarak da bilinir, Karadeniz'in güneydoğu kıyısında tarihsel bölge. Latince'de 'Lazika'; "Lazların ülkesi" anlamına gelmektedir. Aynı dönem devleti Perslerin resmi literatüründe ise "Lazistan" olarak yer almıştır. Bugün Türkiye, Rusya ve Gürcistan sınırları içinde yer alır. Bu bölgeden “Lazika” adıyla ilk kez 7. yüzyılda yazarı bilinmeyen, Ermenice "Coğrafya” adlı kitapta bahsedilmiştir. Lazika Krallığı'nın sınırları 4. yüzyılın ikinci yarısında batıda Trabzon kuzeyde Kafkas Sıradağları ve doğuda Lihi Dağları'na kadar uzanıyordu.

<span class="mw-page-title-main">Soçi</span>

Soçi, Rusya'da, Krasnodar Kray'da kent. Kafkasya'ın batı kesiminin eteklerinde, Karadeniz kıyısında bulunur. Nüfus: 389,900 (2015). Nüfus 2002 sayımına göre artış göstermektedir. Bu nüfusu onu Rusya'nın en büyük tatil şehri yapar. Büyük Soçi bölgesi Kafkas Dağları ile Karadeniz arasındaki 145 km uzunluğundaki bir hattan oluşur. Kafkas Rivierası'nda yer alan Soçi, Rusya'da subtropikal iklimin nadir görüldüğü yerlerdendir. Yazları ılık ve yağışlı iken; kışlar serin ve yumuşak geçer. Karadeniz'in diğer bölgeleri gibi yıl boyu yağış eksik olmaz.

<span class="mw-page-title-main">Abhazya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti</span>

Abhazya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti veya kısaca Abhazya ÖSSC, Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı 1931'den 1996'ya kadar varlığını sürdürmüş özerk Sovyet sosyalist cumhuriyettir.

<span class="mw-page-title-main">Kodor Vadisi</span>

Kodor Vadisi, Tek yanlı olarak bağımsızlığını ilan eden Abhazya sınırları içinde bulunan fakat hukuken Gürcistan sınırları içerisinde bulunan bölge. Vadinin ana yerli halkı çoğunluğu oluşturan Svanlar olup Gürcistan devleti tarafından "Gürcü" adıyla anılırlar.

Gürcistan-Abhazya ihtilafı, eskiden özerk cumhuriyet, bugün kısmen tanınmış olan de facto Abhazya'da Gürcistan ile Abhazya ayrılıkçıları arasındaki anlaşmazlığı ifade eder. Daha geniş anlamda Gürcistan-Abhazya ihtilafı, Kafkasya bölgesindeki jeopolitik ihtilafların bir parçası olarak görülebilir. Gürcistan-Abhazya ihtilafı 20. yüzyılın sonunda, 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla silahlı çatışmaya dönüştü ve 1992-1993 Abhazya Savaşı'yla sonuçlandı. Bu savaşın sonunda Abhazya fiilen Gürcistan'dan koptu ve Gürcüler etnik temizliğe maruz kaldı.

<span class="mw-page-title-main">Abhazya'nın vize politikası</span>

Vizeden muaf ülkelerden birinden gelinmedi sürece Abhazya ziyaretçileri vize almak zorundadır.

<span class="mw-page-title-main">Abhazya Krallığı</span> 780lerden 1088e feodal bir devlet

Abhazya Krallığı, ayrıca Abasgia ya da Egrisi-Abhazya olarak da bilinir, 780 yılından 1008 yılında birleşmiş Gürcistan Krallığı çatısı altında hanedan verasetiyle Tao-Klarceti Krallığı ile birleşmesine kadar Kafkasya'da hüküm sürmüş Orta Çağ feodal devletiydi. Bizans kaynaklarına göre Abhazya Krallığı 10. yüzyılın başlarında, Haldia Thema'sı sınırlarından Nikopsis Irmağı ağzına kadar Karadeniz kıyısında üç bin Antik Yunan mili boyunca uzanan ve arkadan Kafkas Dağları ile çevrili bölgeye hakimdi.

<span class="mw-page-title-main">Abhazya Prensliği</span>

Abhazya Prensliği, Gürcistan Krallığı içerisinde devam eden iç karışıklıklar içerisinde ortaya çıkmış feodal karakterli eski bir devlettir. Bağımsızlığını kaybetmesinden sonra önce Osmanlı İmparatorluğu tarafından sonra da Çarlık Rusyası tarafından belli ölçüde otonomi elde edip varlığını sürdürse de, 1864 yılında Rusya tarafından tamamen ele geçirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Abhazya Savaşı (1992-1993)</span>

1992-1993 Abhazya Savaşı, 1992-1993 yılları arasında Abhazya'da Gürcistan güçleri ile Abhaz güçleri arasında meydana gelen bir savaştır. Savaş sırasında etnik Gürcüler Gürcistan safında yer alırken, etnik Ruslar ve Ermeniler ile Kazak ve Kuzey Kafkasyalı gönüllüler ise Abhaz tarafını desteklemiştir.

<span class="mw-page-title-main">I. Tsate</span>

I. Tsate, Tzathius veya Tzathios Bizans kaynaklarına göre, 521/522 yılından bilinmeyen bir tarihe kadar Lazika'ya hükmeden kraldır. Sasani İmparatorluğu'nun derebeyliği olmayı reddetmiştir ve yardım almak için Bizans İmparatoru I. Justinus'a bağlanmıştır.

II. Gubaz, yaklaşık 541 yılından suikasta uğradığı 555 yılına kadar Lazika'ya hükmeden kraldır. İlk başta Bizans İmparatorluğu'nun vasalı olarak tahta çıktı ancak Bizans makamlarının ağır uygulamaları sonucunda Bizans'ın başlıca rakibi Sasani İmparatorluğu'ndan yardım almaya çalıştı. Lazika Savaşı'nın liderlerinden biriydi. 541'de Sasani ordusunun yardımı ile Bizanslılar, Lazika'dan gönderildi; ancak Sasaniler ülkeyi işgal etti. Bunun üzerine 548'de Bizans'tan yardım isteyen Gubaz, sonraki birkaç yıl boyunca Bizans'ın müttefiki olarak kaldı. İki imparatorluk Lazika'nın kontrolü için savaşırken, Petra Kalesi mücadelenin odak noktası olmuştu. Sonunda Gubaz, savaştan bir sonuç alınamaması üzerine Bizans generalleriyle kavga etti ve sonrasında generaller tarafından öldürüldü.

<span class="mw-page-title-main">Sohum steli</span>

Sohum steli, mermerden yapılmış bir mezar taşıdır (stel). 1953 yılında Gürcistan'ın Abhazya bölgesindeki Sohum şehrinin yakınlarında Karadeniz'de bulunan ve Antik Yunan sanatının bir parçası olan bu eser, bir kadın ve iki çocuğunu betimler. Günümüzde Sohum Devlet Müzesi'nde sergileniyor. 157 cm uzunluğunda, 92 cm genişliğinde ve 11–12 cm kalınlığındadır. MÖ 430–420 yılları arasında yapılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Skande</span>

Skande veya bazen kullanılan şekliyle Skanda (სკანდა), Gürcistan'ın İmereti bölgesinin Terjola belediyesinde yer alan bir köydür. Skande, ülkenin batı kesiminde, Kvirila Nehir sisteminin bir parçası olan Chkhari küçük nehir vadisi üzerinde, Terjola kasabasının yaklaşık 15 km kuzeybatısındaki bir bölgede yer almaktadır. Nüfusu 2014 sayımlarına göre 434 kişidir.

<span class="mw-page-title-main">Gagra Kilisesi</span>

Gagra Kilisesi veya bilinen adıyla Abaata, Erken Orta Çağ döneminde yapılmış, Gürcistan'a bağlı özerk Abhazya'nın Gagra şehrinde bulunan bir Hristiyan kilisesidir. Abhazya'daki en eski kiliselerden biri olan Gagra, 6. yüzyılda inşa edilmiş ve 1902 yılında yeniden inşa edilen basit bir üç nefli bazilikadır.

<span class="mw-page-title-main">Lihni Kilisesi</span>

Lihni Meryem'in Ölümü Kilisesi, Abhazya/Gürcistan'ın Lihni köyünde bulunan bir Orta Çağ Gürcü Ortodoks Kilisesidir. 10. yüzyılda inşa edilmiştir. Kilisedeki 14. yüzyıl freskleri, çağdaş Bizans sanatıdan etkilenmiştir. Ayrıca bir düzineden fazla Gürcüce ve Yunanca yazıtla süslenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Abuli Kalesi</span>

Abuli Kalesi Güney Gürcistan'ın Samtshe-Cavaheti bölgesindeki Ahalkalaki Belediyesinde yer alan bir Tunç Çağı megalit yapıdır. Kale, taş yapı tekniği kullanılarak inşa edilen bir kiklop duvar örgüsüdür. Patara Abuli dağının güney yamaçlarında konumlanan kalenin deniz seviyesinden yüksekliği 2670 metredir. Küçük Kafkasya dağlarında yer alan kale, Paravani Gölünün güneydoğusundadır. Kale, Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Abhazya-Türkiye ilişkileri</span>

Abhazya-Türkiye ilişkileri, Abhazya ile Türkiye arasında sürdürülen uluslararası politikaları içerir. Türkiye'nin Abhazya'yı bir devlet olarak tanımamasına ve hukuken Gürcistan'ın bir parçası olarak kabul etmesine karşın iki ülke arasında gayriresmî ilişkiler bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan'ın işgal altındaki toprakları</span>

Gürcistan'ın işgal altındaki bölgeleri, Rus-Gürcü Savaşı'ndan sonra Rusya'nın işgal ettiği topraklardır. Bunlar, statüsü uluslararası bir ihtilaf konusu olan Sovyet Gürcistanı'nın eski Abhazya bölgesi ve Güney Osetya Özerk Oblastı'ndan oluşmaktadır.