İçeriğe atla

Trần hanedanı

Trần hanedanı, [a] (Vietnamca : Nhà Trần, chữ Nôm : 茹陳 )1225'ten 1400'e kadar Đại Việt'ta hüküm süren bir Vietnam hanedanıydı. Hanedan, amcası Trần Thủ Độ'nin Lý hanedanının devrilmesini sağlamasından sonra imparator Trần Thái Tông tahta çıktığında kuruldu. Trần hanedanı, özellikle 1288'de belirleyici olan Bạch Đằng Nehri Savaşı sırasında iki Moğol istilasını savuşturdu.[3] Hanedanlığın son imparatoru, 1400 yılında beş yaşındayken anne tarafından dedesi Hồ Quý Ly lehine tahttan çekilmek zorunda kalan Thiếu Đế idi.

Tranlar Çin barutunu geliştirdi, [4] Champa'yı yenmek ve onlara boyun eğdirmek için güneye doğru genişleme sağladılar. [4] Ayrıca kağıt parayı ilk kez Vietnam'da kullanmaya başladılar. [5] Dönem, Vietnam dili, sanatı ve kültüründe altın çağ olarak kabul edilir. [6] Chữ Nôm edebiyatının ilk parçaları bu dönemde yazıldı.[7] Çince'nin yanı sıra yerel Vietnamcanın devlette kullanımı sağlandı.[8] Bu, Vietnam dilinin ve kimliğinin daha da geliştirilmesi ve sağlamlaştırılması için temel oluşturdu.

Notlar

  1. ^ Vietnamese: VietnamcaNhà Trần; Chữ Nôm: 家陳; Chữ Hán: , Trần triều[1][2]

Kaynakça

  1. ^ Hall 2008, s. 159.
  2. ^ Dutton, Werner & Whitmore 2012, s. 29–.
  3. ^ "Tran Dynasty". Britannica.com. 19 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ a b Tuyet Nhung Tran & Reid 2006.
  5. ^ Chapuis 1995.
  6. ^ Miller & Williams 2008.
  7. ^ Kevin Bowen; Ba Chung Nguyen; Bruce Weigl (1998). Mountain river: Vietnamese poetry from the wars, 1948–1993 : a bilingual collection. Univ of Massachusetts Press. ss. xxiv. ISBN 1-55849-141-4.  Yazar eksik |soyadı1= (yardım)
  8. ^ Lê Mạnh Thát. "A Complete Collection of Trần Nhân Tông's Works". Thuvienhoasen.org. 2 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2009. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Vietnam Savaşı</span> 1955-1975 yılları arasında yapılan ve Kuzey Vietnam zaferi ile sonuçlanan savaş

Vietnam Savaşı veya İkinci Çinhindi Savaşı, Doğu Bloku ülkeleri olan Kuzey Vietnam, Çin ve Sovyetler Birliği ile ABD ve ABD destekçisi anti-komünist Güney Vietnam arasında yaşanan savaştır. Kore Savaşı'ndan sonra Soğuk Savaş'ın ikinci sıcak çatışması olmuştur. ABD, 1963-1973 yılları arasında savaşa dâhil olmuş ve 60.000 kadar asker kaybetmiştir. ABD kamuoyu, savaşa girilmesini sorgulamış ve savaştan sonra Anti-Amerikancılık yükselmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Çince</span> Çin ve çevresinde konuşulan bir dil

Çince, Çin anakarası ve çevresinde yaşayan bir milyardan fazla kişi tarafından konuşulan Eski Çinceden türemiş dillerin oluşturduğu diller grubudur. Dünyadaki her beş kişiden birinin anadili olarak konuştuğu Çince, lehçeleriyle birlikte dünyada en çok konuşulan dildir. Çince ve lehçeleri Büyük Çin olarak adlandırılan Çin anakarası, Hong Kong, Makao, Tayvan ve Malezya, Endonezya, Tayland, Singapur, Myanmar, Vietnam, Güney Kore gibi Doğu ve Güneydoğu Asya ülkelerinde konuşulmaktadır. Çince, dünyanın en çok konuşulan dil olmasına bağlı olarak Birleşmiş Milletler'in altı resmî dilinden biridir. Aynı zamanda Çin, Tayvan, Singapur, Hong Kong ve Makao'nun resmî dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Vietnamca</span> Dil

Vietnamca, Vietnam Cumhuriyeti'nin ulusal ve resmî dilidir. Vietnam'da yaşayan insanların % 86'sının ve denizaşırı ülkelerde yaşayan azınlık durumunda yaklaşık 3.000.000 kişinin anadilidir. Yakın tarihe kadar Çin yazı sistemini kullanmakta olan Vietnamcanın sözcük dağarcığı büyük ölçüde Çinceden etkilenmiştir. Vietnamcanın bugünkü yazı sistemi Latin abecesinin uyarlanmış biçimine dayanır. Sözcüklerde anlam ayrılığı ton ile yapıldığından bu tonları gösteren 5 farklı ayırıcı im bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Huế</span> Vietnamın eski başkenti

Hué, Vietnam'ın Thừa Thiên Huế ilinin merkezi olan şehirdir. Şehir, ülkenin orta kesiminde Kuzey Merkez Sahili'nde Parfüm Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 72 km² olan şehrin nüfusu 2018 yılı itibarı ile 455.230'dur.

Moğolların Vietnam seferleri, Yuan Hanedanı'nın imparatoru Kubilay Han tarafından günümüzdeki Vietnam topraklarındaki Dai Viet'de hüküm süren Trần Hanedanına ve günümüzdeki Kamboçya topraklarındaki Champa Krallığına karşı düzenlenmiş olan askeri seferleri anlatır. 1257-1258, 1284-1285 ve 1287-1288 yıllarındaki askeri seferlerde Moğollar yenilmiş ve bölgeden atılmıştır. Ancak askeri işgal altında olmamalarına rağmen Dai Viet ve Champa, Yuan Hanedanına bağlılıklarını bildirmişlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Askerî İstihbarat Genel Müdürlüğü (Vietnam)</span>

Tổng cục Tình báo veya Tổng cục 2 ya da TC2 Vietnam'ın bir istihbarat kuruluşudur.

<span class="mw-page-title-main">Thăng Long İmparatorluk Kalesi</span>

Thăng Long İmparatorluk Kalesi, ilk kez Lý Hanedanlığı döneminde inşa edilen ve daha sonra Trần, Lê ve sonunda Nguyễn Hanedanlıkları tarafından genişletilen kraliyet muhafazasını barındıran kültür kompleksidir. Kalıntılar bugün kabaca Hanoi Kalesi ile örtüşmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Ho Hanedanı'nın Kalesi</span>

Hồ Hanedanı'nın Kalesi, Vietnam'da, Hồ Hanedanlığı (1400-1407) tarafından inşa edilen bir kaledir.

<span class="mw-page-title-main">Đỗ Mười</span>

Đỗ Mười, Vietnamlı komünist siyasetçidir. 27 Haziran 1991-29 Aralık 1997 tarihleri arasında Vietnam Komünist Partisi Merkez Komitesi Genel Sekreteri olarak görev yaptı.

Vietnam alfabesi Vietnamca dilinin yazılmasında kullanılan modern yazı sistemidir. Latin dillerinin alfabeleri, özellikle Portekiz alfabesinden alınmış bazı digraflar ve dokuz aksan işareti veya aksan kullanır. Bu diyakritik işaretler aynı sesli harfte iki tane görülebildiği için yazılı Vietnamcayı Latin alfabelerinin yerelleştirilmiş varyantları arasında kolayca tanınabilir kılar.

<span class="mw-page-title-main">Trần Ngọc Châu</span>

Tran Ngoc Chu, Vietnamlı asker (yarbay), sivil yönetici, siyasetçi ve daha sonra siyasi mahkûm.

<span class="mw-page-title-main">Vị Thanh</span>

Vị Thanh, Vietnam'ın Hậu Giang ilinin merkezi olan şehirdir. Şehir, ülkenin güneyinde Mekong Deltası'nda Kênh Kanalı'nın kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 118.67 km² olan şehrin nüfusu 2019 yılı itibarı ile 73.322'dir.

Evlilik ittifakı olarak da bilinen heqin, Çin imparatorlarının, genellikle yönetici ailenin küçük dallarının üyeleri olan prensesleri komşu devletlerin yöneticileriyle evlendirmesinin tarihsel uygulamasına atıfta bulunur. Savaş alanında yenilgiye uğratılamayacak kadar güçlü bir düşman devlete karşı genellikle bir yatıştırma stratejisi olarak benimsendi. Politika her zaman etkili değildi. İmparator ve diğer devletin hükümdarı arasında eşit bir diplomatik statü anlamına geliyordu. Sonuç olarak, tartışmalıydı ve birçok eleştiriye maruz kalıyordu.

<span class="mw-page-title-main">Yeniden Birleşme Günü</span> Vietnamda resmi tatil

Yeniden Birleşme Günü, Zafer Günü, Kurtuluş Günü ya da resmi adıyla Ulusal Yeniden Birleşme İçin Güneyin Kurtuluşu Günü 30 Nisan 1975'te Viet Cong ve Kuzey Vietnam güçlerinin Saigon'u ele geçirmesini işaret eden resmi tatil günüdür. Bu olay Vietnamca: Kháng chiến chống Mỹ cứu nước ya da Vietnamca: Chiến tranh Việt Nam olarak tanımlanan Vietnam Savaşı'nın sonunun geldiğini belirtir. Bu dönem Güney Vietnam ve Kuzey Vietnam devletlerinin birleşmesiyle sonuçlanan, 2 Temmuz 1976'da yeniden birleşme için yapılan ulusal seçime götüren geçiş döneminin başlangıcıdır.

Han Fei, aynı zamanda Han Fei Zi olarak da bilinir. Savaşan Devletler döneminde yaşamış Çinli bir filozof veya devlet adamı ve Han eyaletinin bir prensiydi.

İmparator Lý Anh Tông 1138 yılından 1175 yılında ölene kadar Lý Hanedanı'dan Đại Việt'in altıncı hükümdarıydı.

<span class="mw-page-title-main">Trưng kız kardeşler</span>

Trưng kız kardeşler olarak bilinen Trưng Trắc ve Trưng Nhị, MS 40'ta Vietnam'ın ilk Çin egemenliğine karşı isyan ettikten sonra üç yıl boyunca hüküm süren Vietnam askeri liderleriydi. Vietnam'ın ulusal kahramanları olarak kabul edilirler. Trưng Trắc, Vietnam tarihinde hüküm süren tek kraliçe olmasının yanı sıra, Vietnam hükümdarı olan ilk kadındı ve kendisine Kraliçe Trưng in Đại Việt sử ký toàn thư unvanı verildi.

<span class="mw-page-title-main">Trần Hưng Đạo</span>

Trần Hưng Đạo, gerçek adı Trần Quốc Tuấn (陳國峻), aynı zamanda Büyük Prens Hưng Đạo olarak da bilinen Vietnamlı bir kraliyet prensi, devlet adamı ve Trần hanedanı sırasında Đại Việt askeri kuvvetlerinin askeri komutanıydı. Ölümünden sonra halk tarafından bir tanrı olarak kabul edildi ve Đức Thánh Trần (德聖陳) veya Cửu Thiên Vũ Đế (九天武帝) olarak adlandırıldı. Hưng Đạo, 13. yüzyılın sonlarında üç büyük Moğol istilasından ikisini püskürten Vietnam ordularını komuta etti. Kubilay Han yönetimindeki Yuan hanedanına karşı kazandığı çok sayıda zafer Vietnam tarihinin en büyük askeri başarıları arasında kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Trần Thánh Tông</span>

Trần Thánh Tông, kişisel adı Trần Hoảng ), 1258'den 1278'e kadar Đại Việt'ta hüküm süren Trần hanedanının ikinci imparatorudur. Tahtı oğlu Trần Nhân Tông'a devrettikten sonra 1279'dan 1290'daki ölümüne kadar emekli imparator unvanını aldı. Đại Việt'in ikinci ve üçüncü Moğol istilaları esnasında Emekli İmparator Thánh Tông ve İmparator Nhân Tông, ulusu zaferlere taşıyan ve sonuç olarak uzun bir barış ve refah dönemi kuran baş komutanlar olarak kabul edildiler. Hem askeri hem de sivil konulardaki başarılı kararlarıyla Trần Thánh Tông, Vietnam tarihinde sadece Trần hanedanının değil tüm hanedan dönemlerinin en büyük imparatorlarından biri olarak kabul edildi.

Lê hanedanı, 1428'den 1789'a kadar Đại Việt'ı yöneten ve en uzun süre hüküm süren Vietnam hanedanıydı. Lê hanedanı iki tarihsel döneme ayrılır - Erken dönem Le hanedanı ( Mạc hanedanlığı tarafından gasp edilmeden önce imparatorların kendi başlarına hüküm sürdüğü ve restore edilmiş dönem veya güçlü Trịnh ailesinin himayesinde fahri imparatorların hüküm sürdüğü Restore Lê hanedanı. Restore Lê dönemi, iki uzun iç savaşla ön plana çıkar: iki hanedanın kuzey Vietnam'da meşruiyet için savaştığı Lê–Mạc Savaşı ve Kuzeydeki Trinh lordları ve Güneydeki Nguyenễn lordları arasındaki Trịnh–Nguyenễn Savaşı.