İçeriğe atla

Trialeti Muharebesi

Trialeti Muharebesi
Tarih1110
Bölge
Trialeti, Gürcistan
Sonuç Gürcü zaferi
Taraflar
Büyük Selçuklu İmparatorluğuGürcistan Krallığı
Komutanlar ve liderler
Muhammed Tapar IV. Davit
Güçler
100.000 1.500

Trialeti Muharebesi, 1110 yılında Gürcistan Krallığı ile Selçuklu İmparatorluğu orduları arasında gerçekleşen muharebedir. Gürcüler 1110 yılında Samşvilde ve Dzerna'yı Selçuklulardan ele geçirdi. Bunun üzerine Selçuklu Sultanı Gürcistan'a 100.000 kişilik ordu gönderdi. 100.000 kişilik Selçuklu ordusu, Trialeti'de IV. Davit komutasındaki 1.500 Gürcü asker tarafından yenilgiye uğratıldı.

Arka planı

1110 yılında Chkondidili Giorgi ve yeğenleri Theodore, Abuleti ve Ivane Orbelian önderliğindeki Gürcüler, Selçuklu yerleşimine misillemede bulunarak büyük bir savaş olmadan Selçuklu topraklarına eklenen Samşvilde kasabasını geri aldılar.[1] Bu ele geçirmenin ardından Selçuklular ele geçirdikleri toprakların büyük bir bölümünü terk ederek Gürcü birliklerinin Dzerna [ka]'yı ele geçirmesine olanak sağladılar.[2]

Muharebe

Samşvilde ve Dzerna'nın Gürcülere kaybedilmesinden sonra, 1110 yılında Sultan I. Muhammed Tapar, Gürcistan'a 100.000 kişilik bir ordu gönderdi. O sırada Gürcü Kralı Davit Nacharmagevi'deydi.[2] Davit'in önünde iki seçenek vardı: Düşmandan kaçıp bir ordu toplamak ya da onları durdurmaya çalışmak. Birinci seçenek ülkenin mahvolmasıyla sonuçlanabilirdi. Üstelik Türkler geri çekilmeden önce kralın bir ordu kurması muhtemelen mümkün olmayacaktı. Bu yüzden Davit daha agresif olan yolu seçti. Selçuklu ordusuyla ilgili bilgileri alır almaz, ne yapacağına karar verdi. Davit'in komutasındaki 1.500 asker, gece vakti yaptıkları bozgunla Türkleri Kartli ovasına girmesinden önce Trialeti dağlarında durdurmayı başardı. Gürcüler bu şekilde moral üstünlüğünü ele aldılar, uzun yürüyüşten bitkin düşen Selçuklular ise elverişsiz bir durumda savaşmak zorunda kaldı. Türkler sayısal üstünlüklerine rağmen, Davit'in daha iyi konumlanmış müfrezesini yenemediler ve savaş alanını umutsuzluk içinde terk ettiler. Gürcüler daha sonra düşmanın bir daha gelmeye cesaret edemeyeceğinden emin olana kadar Selçukluları uzun süre kovaladı.[2]

Sonrası

Trialeti Muharebesi'nden sonraki 11 sene boyunca, Selçuklu İmparatorluğu, Gürcistan'a karşı büyük bir askeri sefer düzenlemedi. 1110-1114 yılları arasında IV. Davit de Selçuklulara karşı bir askeri bir sefere çıkmadı. 1115 yılında Roger de Salerno, Sarmin Muharebesi'nde Musul Atabeg'ini yendi. Bunu fırsat bilen Davit, 1115-1118 yılları arasında Selçuklulardan Rustavi,[2] Lori,[2] ve Agarani'yi [3] ele geçirdi. Ayrıca Rahsi Muharebesi'nde Selçukluları yendi.[3]

Kaynakça

Kaynaklar

İlgili Araştırma Makaleleri

Pasinler Muharebesi, Tuğrul Bey'in üvey kardeşi İbrahim Yınal Bey'in yaptığı Anadolu seferi sonunda Bizans İmparatorluğu ile müttefiki Gürcü Krallığı ve diğer müttefik ordulara karşı Bizanslıların "Kapteron" veya "Kapterou" adını verdikleri bir mevkide Bizanslılar ile Selçuklu orduları arasında yapılan bir meydan muharebesidir.

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan Krallığı</span> Orta Çağda kurulmuş Gürcü krallığı

Gürcistan Krallığı ya da Gürcü İmparatorluğu, Orta Çağ'da kurulmuş olan Gürcü devleti. Gürcistan pek çok alanda, Altın Çağ olarak adlandırılan dönemi bu krallık zamanında yaşamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan'ın Moğollar tarafından istilası</span>

Gürcistan ve Kafkasların Moğollar tarafından istilası, Orta Çağ'da Gürcistan Krallığı ve Kafkaslardaki ona bağlı vasal devletlerin 13. yüzyılda Moğol İmparatorluğu orduları tarafından istila edilmesidir. İlk muharebeler 1220 yılında Moğol öncü birlikleriyle yaşanır. 1236 yılında ise Moğol Ordusu bütün kuvvetiyle bölgeyi istila eder ve 1243 yılında Gürcistan Moğol egemenliğine boyun eğer. Devlet her yıl çok ağır bir vergi vermek zorunda kalacak ve bitip tükenmeyen Moğol seferleri için asker sağlamak durumunda kalacaktır. İlk dönemlerde güçsüz olan Gürcü direnişi gelişerek açık isyanlara dönüşecektir. Gürcistan devletinde Moğol yanlısı ve Moğol karşıtı grupların çekişmeleri ülkeyi bölecektir. 1320'li yıllarda tahta çıkan kral V. Giorgi diplomatik ve askeri alandaki başarılarıyla krallık topraklarında yeniden Moğolları yenerek egemen olacak ve devleti eski gücüne çıkaracaktır.

IV. Liparit, bazen III. Liparit olarak bilinir, 11. yüzyıl Gürcü general ve politik figürü. Gürcü Kralı IV. Bagrat'ın başlangıçta en değerli destekçisi sonra en tehlikeli düşmanı olmuştur. Liparit hanedanına mensuptu. Bu nedenle kalıtımsal olarak Kldekari ve Trialeti dükü oldu. Kral IV. Bagrat'ın küçüklüğünde Kartli eristavisi İvane Abazasdze ile birlikte Gürcistan'ın gerçek yöneticisiydi.

<span class="mw-page-title-main">IV. Davit</span>

IV. Davit, Kurucu Davit olarak da bilinir, Bagrationi hanedanından Gürcü kralı. 1089 yılından öldüğü 1125 yılına kadar hüküm sürmüştür. "Ağmaşenebeli" lakabı kurucu, imar eden anlamlarına gelir.

Aspindza Muharebesi, Gürcistan'da daha önceden Kartli ve Kaheti adlı iki krallığı birleştirip tek devlet hâline getiren Kral II. Erekle'nin Aspindza'da Osmanlı İmparatorluğu'na karşı, 20 Nisan 1770'te kesin zafer kazandığı muharebedir.

<span class="mw-page-title-main">Didgori Muharebesi</span> Gürcistan Krallığı ile Büyük Selçuklu Devleti arasında gerçekleşen muharebe.

Didgori Muharebesi Gürcistan Krallığı ile Büyük Selçuklu Devleti arasında Tiflis'in 40 km batısındaki Didgori'de 12 Ağustos 1121 tarihinde gerçekleşen muharebedir. Gürcü tarihinde Didi Turkoba olarak bilinen Selçuklu akınları bu muharebe son bulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Samtshe Atabeyliği</span>

Samtshe Atabeyliği ya da Samtshe-Saatabago, Samtshe Prensliği olarak da bilinir, Gürcistan'ın Zemo Kartli bölgesinde hüküm sürmüş Orta Çağ Gürcü prensliğidir. 1268'de kurulan prenslik 1334 yılından itibaren "atabagi" unvanı taşıyan Gürcü hükümdarlar tarafından yönetilmiştir. En geniş sınırlara sahip olduğu dönemde sınırları Taşiskari’den Erzurum’a kadar uzanan Samtshe-Saatabago, Cavaheti’nin bir kısmı ile Eruşeti, Kola, Artaani, Acara, Tao, Klarceti ve Şavşeti bölgelerinden oluşuyordu. Osmanlıların eline geçtikten sonra Çıldır Eyaleti’ne dönüştürülen bölge, 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı kayıtlarında Gürcistan Vilayeti olarak adlandırılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Samşvilde</span> Gürcistanda müstahkem şehir, arkeolojik sit

Samşvilde, Güney Gürcistan'ın Kvemo Kartli bölgesine bağlı Tetritskaro ilçesinde Samşvilde köyünde yer alan yıkık müstahkem şehir ve arkeolojik sittir. Kentteki kalıntılar çoğunlukla Orta Çağ yapılarından kalmadır. Hrami nehri vadisinin yanında konumlanan sit, 2.5 km uzunluğunda ve 400 m genişliğindedir. En tanınmış yapılardan bazıları, Samşvilde Sioni Kilisesi ve kayalık bir nehrin burnuna dikilmiş olan kaledir.

<span class="mw-page-title-main">Samşvilde Sioni Kilisesi</span>

Samşvilde Sioni Kilisesi,, Gürcistan'ın güneyinde Kvemo Kartli bölgesindeki Samşvilde tarihî koruma alanında bulunan bir harabe, Orta Çağ Ortodoks katedrali kalıntılarıdır. Apsisli sığınağı ve pastoforiumlu merkezi kubbesi olan kilise, 759 ve 777 yılları arasında inşa edilmiştir. Günümüzde harabe durumunda olan kiliseden geriye sadece doğu duvarının parçaları kalmıştır. Kilise, Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Tsotne Dadiani</span>

Tsotne Dadiani, Dadiani hanedanından asilzade ve Gürcistan'daki Moğol yükselişi döneminde öne çıkan siyasi figürlerden biridir. 1246 yılında Moğol hegemonyasını devirmeyi amaçlayan başarısız bir komplonun parçası olmuştur. Komplo planlarının Moğollara götürülmesiyle tutuklanan Tsotne, gördüğü işkencelerden sağ kurtulmuştur. Orta Çağ Gürcü yıllıklarında, Tsotne'nin suç ortaklarıyla aynı kaderi paylaşma konusundaki ısrarın Moğolları merhametli davranmaya ittiği yazmaktadır. Bu olayla popüler bir tarihi şahsiyete dönüşen Tsotne, Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin azizlerinden biri olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Garni Muharebesi</span>

Garni Muharebesi, 1225 yılında Garni yakınlarında yapılan bir savaş. Daha sonra Gürcistan Krallığı'nın parçası olarak yapıldı. Muharebe; Khwarazmid İmparatorluğu, Moğol İmparatorluğu tarafından krallığından sürülen ve kaybedilen toprakları yeniden ele geçirmeye çalışan son Sultanı Celal ad-Din Mingburnu tarafından yönetiliyordu. Savaş, Harezmid zaferi ile sona erdi ve ihanet nedeniyle Gürcü tarihinde yıkıcı bir olay olarak işaretlendi. Sonuç olarak, Gürcü Kraliçesi Rusudan'ın (1223–1245) kraliyet mahkemesi Kutaisi'ye taşındı ve ülke, Moğol istilası sırasında yağmalanmaya maruz kaldı.

Basiani Muharebesi, 13. yüzyılda Gürcistan Krallığı orduları ile Anadolu Selçuklu Devleti arasında, Erzurum şehrinin 60 km kuzeydoğusundaki Basiani Vadisi'nde gerçekleşen savaş. Savaş, 1202 ve 1205 arasında çeşitli tarihlere dayanmaktadır, ancak son zamanlarda 1203 ve 1204 olarak geçmektedir. Müslüman tarihçi İbn Bîbî, savaşın hicri 598'de olduğunu iddia etti. Türk tarihçileri, Micingerd (Malazgirt) Kalesi'ni savaşın yeri olarak tanımlamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Didgori Dağı</span> Gürcistandaki dağ

Didgori Dağı, Küçük Kafkasya'daki Trialeti Sıradağları'nın doğu kesiminde yer alan 1647 metre yüksekliğindeki dağdır. Gürcistan'ın başkenti Tiflis'in 40 kilometre batısında konumlanmıştır. Gürcü Kral IV. Davit'in 12 Ağustos 1121'de Selçuklu ordularını mağlup ettiği Didgori Muharebesi burada gerçekleşmiştir. Birkaç kilometre uzunluğundaki savaş alanı subalipin çayırlarıyla kaplıdır. 1990'lı yıllarda, savaş alanına devasa bir anıt dikilmiştir. Anıt haç gibi görünen düzinelerce kılıçtan oluşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Partshisi Muharebesi</span>

Partshisi Muharebesi, Gürcistan Krallığı ve Büyük Selçuklu İmparatorluğu orduları arasında yapılan muharebedir. Saatler süren yoğun muharebenin ardından Gürcüler, Türklere karşı kesin bir zafer kazandı.

I. Sargis Cakeli Gürcü Cakeli Hanedanı'na mensup 1268'de Samtshe'nin ilk egemen prensi (mtavari) idi.

Botora Muharebesi veya Botori Muharebesi 14 Şubat 1120 tarihinde Gürcistan Krallığı ile Selçuklu İmparatorluğu orduları arasında gerçekleşen, Gürcü zaferi ile sonuçlanan muharebedir.

<span class="mw-page-title-main">Gürcü-Selçuklu savaşları</span> Gürcistan Krallığı ile Selçuklu İmparatorluğu arasındaki çatışmalar

Gürcü-Selçuklu savaşları, aynı zamanda Gürcü Haçlı Seferi olarak da bilinir, y. 1048'den 1213'e kadar, Gürcistan Krallığı ile Güney Kafkasya'nın çoğunu işgal eden farklı Selçuklu devletleri arasında gerçekleşmiştir. Çatışmanın öncesinde, Gürcü tarihyazımında Büyük Türk İstilası olarak bilinen, 11. yüzyılda Türklerin Kafkasya'ya yaptığı baskınlar yaşanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ani Kuşatması (1161)</span> 1161 kuşatması

Ani Kuşatması, Ani şehrinin 1161 yılında Ahlatşahlar Beyliği hükümdarı tarafından düzenlenen Selçuklu koalisyonu tarafından kuşatılmasıdır. Büyük Müslüman ordusu, Ani kapılarında Gürcü Kralı III. Giorgi tarafından yenilgiye uğratılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Tuğrul Şah</span> II. Kılıç Arslanın oğlu ve Erzurum, Elbistan meliki

Tuğrul Şah, tam adıyla Abdül Haric Muhammed Muğhiseddin Tuğrul Şah bin Kılıç Arslan, 1186 yılında Anadolu'daki sultanlığını çok sayıda oğlu arasında paylaştıran II. Kılıç Arslan'ın bir oğluydu. Yerine oğlu Rükneddin Cihanşah geçti.