İçeriğe atla

Trümmerfrau

Trümmerfrauen (Moloz kadınları) Berlin'de çalışıyor, 1947 dolayları

Trümmerfrau (Türkçe: Moloz Kadın), İkinci Dünya Savaşı sonrasında bombalanan Almanya ve Avusturya şehirlerinin temizlenmesine ve yeniden inşasına yardım eden kadınların Almanca dilindeki adıdır. Yüzlerce şehir, hava saldırıları ve kara savaşları nedeniyle önemli bombalama ve ateş fırtınası hasarına uğradı, bu nedenle birçok erkek öldü veya savaş esiri olunca, bu görev büyük ölçüde kadınlara düştü.[1] 1945 nüfus istatistiklerine göre, Almanya'da erkeklerden yaklaşık 7 milyon daha fazla kadın vardı. Trümmerfrau terimi 1940'ların sonundan beri kullanılmaktadır.

Savaş sırasında, Almanya'da yaklaşık dört milyon ev Müttefik hava saldırıları tarafından yıkıldı ve çok sayıda fabrika harabeye döndü. Savaşın bitiminden sonra Almanya'da 400 milyon metreküpten fazla moloz olduğu tahmin ediliyor.

1946'da Berlin'deki molozların kaldırılmasının altı ila sekiz yıl alacağı tahmin ediliyordu. 1947'de "[en modern mekanize proseslerin devreye girmesiyle bile" 20-25 yıllık bir tahmin bile vardı. 1947'nin sonunda, savaşın sonunda Kuzey Ren-Vestfalya'da kalan 90 milyon m³ molozun sadece %10'u kaldırılmıştı. Buna karşılık, Münih'te % 43'ü zaten temizlenmişti.

Hasar derecesi

Almanya'daki 62 şehirdeki[2] on altı milyon evden 3,6 milyonu İkinci Dünya Savaşı'ndaki Müttefik bombalamaları sırasında yıkıldı ve dört milyonu da hasar gördü. Tüm okul binalarının yarısı, altyapının yüzde kırkı ve birçok fabrika ya hasar gördü ya da yıkıldı. Tahminlere göre, yaklaşık 500 milyon metreküp moloz[3] vardı ve 7,5 milyon insan evsiz kaldı.

Kalıntıların kaldırılması

1940'taki ilk Müttefik bombalama baskınlarından bu yana, Almanlar ortaya çıkan yıkımı temizlemeye alışmıştı, ancak bu temizleme çalışmalarının çoğu zorunlu işçiler ve savaş esirleri tarafından üstlenilmişti. Ancak savaşın bitiminden sonra artık işçi ve savaş esiri olmadığı için Almanlar bu işi kendileri yapmak zorunda kaldılar.

İşgalin ilk günlerinde iş, her günün sonunda çorba teklifleri karşılığında gönüllüler tarafından yapıldı, ancak haftalar içinde Nazi Partisi'nin eski üyeleri ve ortakları Müttefikler tarafından bu işi yapmak üzere işe alındı. 1945 ve 1946 arasında, Müttefik güçler, işgal altındaki Almanya'da, 15 ila 50 yaş arasındaki tüm kadınların savaş sonrası temizliğe katılmalarını emretti. Bu amaçla, Temmuz 1946'da kadınları işgücünden muaf tutan eski kısıtlayıcı önlemler kaldırıldı. Kadınların işe alınması özellikle yararlıydı, çünkü o zamanlar savaşta erkeklerin kaybı nedeniyle Almanya'da erkeklerden yedi milyon daha fazla kadın vardı.

Başlangıçta iş koordineli değildi ve çok etkili bir şekilde yapılamadı, molozların en yakın yeraltı tren havalandırma bacasına atıldığı ve daha sonra çıkarılması gerektiği biliniyordu.

Genellikle, özel şirketlere, kadınları bu amaçla çalıştırma izniyle birlikte, harabeleri kaldırmak için görevler verildi. Ana iş, binaların bombalamalardan kurtulan, ancak güvensiz ve yeniden inşa için uygun olmayan kısımlarını yıkmaktı. Genellikle hiçbir ağır makine kullanılmadı. Ana araçlar balyoz, kazma, kova ve el vinçleriydi. Kalıntıları yıktıktan sonra, kalıntıların daha sonra yeniden inşasında kullanılabilecek tek tuğlalara kadar yıkılması gerekiyordu. Bir kadın zinciri, tuğlaları temizlenip yığılacağı sokağa taşırdı. Ahşap ve çelik kirişler, şömineler, lavabolar, tuvaletler, borular ve diğer ev eşyaları yeniden kullanılmak üzere toplandı. Kalan enkaz daha sonra el arabaları, vagonlar ve kamyonlarla kaldırıldı. Bazıları daha sonra bomba kraterlerini ve sokaklarda kalan siperleri doldurmak veya yeni tuğlalar yapmak için yeniden kullanıldı. Hafif demiryolları genellikle molozları çöp yığınlarına taşımak için inşa edildi.

Hem gönüllü hem de düzenli işçi olan Trümmerfrauen, her türlü hava koşulunda çalıştı. Kolonnen'de (sütunlar) on ila yirmi kişilik örgütlendiler.

Ödeme

Bir Trümmerfrau'nun ortalama iş günü, 20-30 dakikalık bir öğle yemeği molası ile dokuz saatti. Kadınlara, bir yemek karnesi ile birlikte saatte 72 Reichspfennige (Pfennig) oranında ödeme yapıldı. Bu kart günde sadece bir kişiyi besleyebilirdi. Mesele, yemek yedikten sonra ne yapabileceğinde değil, karnenin çok az yemek vermesiyle ilgiliydi.[4]

Bir Trümmerfrau gününü kabaca 9 yiyecek karnesi ve 6 Reichsmark (Marks) ve 48 Pfennige ile bitirdi.

Karşılaştırma için (1945):

Bir somun ekmek = 80 Mark

Bir pound tereyağı = 600 Mark

Bir sigara = 10 Mark

Daha sonra ki eserleri ve tanınması

Sovyet İşgal Bölgesi'nde, Trümmerfrauen'in çabalarını koordine etmek için Nationales Aufbauwerk (Ulusal Yeniden Yapılanma İşleri) kuruldu.

Batı Müttefik İşgal Bölgelerinde, şehirler temizlenene ve yeniden yapılanma başlayana kadar kaldırma çalışmaları Notstandsarbeiten (Acil Durum Çalışmaları) olarak devam etti.

Almanya'nın her iki bölgesinde ve Avusturya'da Trümmerfrauen'in çabaları çok sayıda tören, anma, ödül ve düzenlenen sergiyle takdir edildi.

Kaynakça

  1. ^ "German History in Documents and Images". Occupation and the Emergence of Two States (1945-1961) - 3. Reconstituting German Society. German Historical Institute. 3 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2010. 
  2. ^ "Bombing and World War Two". 26 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ Jähner, Harald (2019). Aftermath: Life in the Fallout of the Third Reich 1945-1955 (Paperback) (İngilizce). Londra: W H Allen. ss. 13, 15, 18, 23. ISBN 9780753557877. 
  4. ^ Sark, Katrina (2008). Berlin's Culturescape in the 20th Century - Fashion Among Ruins: From Trümmerfrau to Modefrau--Fashion in Berlin 1945-46. Regina: Canadian Plains Research Center. ss. 113-128. ISBN 978-0889772243. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Dresden Bombardımanı</span>

Dresden Bombardımanı, Almanya'nın Dresden şehrinin 13 Şubat ile 15 Şubat 1945 arasında ABD Ordusu Hava Kuvvetleri (USAAF) ve Britanya Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) tarafından bombalanması II. Dünya Savaşı'nın tartışmalı olaylardan biridir.

<span class="mw-page-title-main">Müttefik Devletler</span> II. Dünya Savaşı sırasında Birleşik Krallık, Fransa, Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ittifak

Müttefik Devletler, II. Dünya Savaşı sırasında Birleşik Krallık, Fransa, Sovyetler Birliği, ABD ve Çin Cumhuriyeti başta olmak üzere Mihver Devletler'e karşı oluşturulan blok. Günümüzde ise ABD ve ona destek verip müttefiki olan ülkelere verilen ad.

<span class="mw-page-title-main">Sachsenhausen toplama kampı</span> Berline yaklaşık 35 km mesafede 1936-1945 arasında kullanılmış Nazi toplama kampı

Sachsenhausen, Almanya'nın başkenti Berlin'e yaklaşık 35 km uzaklıktaki Oranienburg bölgesinde 1936-1945 yılları arasında faaliyet göstermiş bir Nazi toplama kampıdır.

<i>Wehrmacht</i> Nazi Almanyasının Silahlı Kuvvetleri

Wehrmacht, 1935 ile 1945 yılları arasında Nazi Almanyası'nın silahlı kuvvetleridir. "Waffenträger der Nation" olan Heer, Kriegsmarine ve Luftwaffe'den oluşmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Würzburg</span> Bavyerada bağımsız şehir (Almanya)

Würzburg, Almanya'da Bavyera eyaletinin kuzeyinde yer alan şehir. Bu eyalete bağlı Unterfranken ilinin başkentidir. Würzburg şehri kanunen Würzburg İlçesi (Landkreis)'ne bağlı olmamakla beraber bu ilce arazileri ile çepeçevre çevrilmiştir. Würzburg şehri 124.698 kişi nüfusu ile Bavyera eyaletinin beşinci büyük şehridir.

<span class="mw-page-title-main">Batılı Müttefiklerin Almanya'yı işgali</span> 2nci dünya savaşında Almanyanın işgali

Batılı Müttefiklerin Almanya'yı işgali, II. Dünya Savaşı'nda Müttefikler'in Almanya'yı işgali ile başladı. Müttefikler Ren Nehri'ni geçip Almanya'nın içlerine doğru ilerlemekteydi.

<span class="mw-page-title-main">Batı Cephesi (II. Dünya Savaşı)</span>

Batı Cephesi, Almanya'nın işgal ettiği Belçika, Hollanda ve Fransa'da Müttefikler ile geçen savaşlar dizisine verilen addır. Cephe iki evreden oluşur. Birinci evre 1940'ta Fransa Seferi ile Fransa'nın Almanlar tarafından işgal edilişi, ikinci evre ise 1944'te Normandiya Çıkarması ile daha çok ABD, Birleşik Krallık ve Kanada'dan oluşan Müttefik Birleşik Ordusu'nun Fransa'yı Almanlardan geri alması ve Almanya'yı işgal etmesidir.

<span class="mw-page-title-main">Reichskanzlei</span>

Reichskanzlei, 1871'den 1945'e kadar Alman Reich'ı döneminde Almanya Şansölyeliğinin geleneksel adıydı. 1875'teki Şansölyelik yeri, Berlin'deki Wilhelmstraße'de bulunan Prens Antoni Radziwiłł'nin (1775-1833) eski şehir sarayıydı. Hem saray hem de yeni bir Reich Şansölyesi binası II. Dünya Savaşı sırasında ciddi şekilde hasar gördü ve sonra yıkıldı. Günümüzde Almanya Şansölyelik ofisine genellikle Kanzleramt ya da daha resmi olarak Bundeskanzleramt adı verilir. İkincisi, 2001 yılında tamamlanan Şansölye Ofisinin yeni yer adıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hohenzollern Köprüsü</span>

Hohenzollern Köprüsü, Almanya'nın Köln şehrinde Ren Nehri'nin üzerinden geçen köprü.

<span class="mw-page-title-main">İşgal Almanyası'nda gıda</span>

İşgal Almanyasında gıda, II. Dünya Savaşının sona ermesinin ardından 2 yıl boyunca ABD hükûmeti ve belli oranda Müttefik Devletler tarafından İşgal Almanyasının batı kısmında uygulanan gıda politikasıdır.

<span class="mw-page-title-main">OST-Arbeiter</span>

OST - Arbeiter, II. Dünya Savaşının Doğu Cephesindeki topraklarda yaşayan ve bu toprakların Nazi Almanyası işgaline uğramasıyla beraber esir işçi olarak çalışmaya zorlananlara Naziler tarafından verilen isim. OST-Arbeiter çoğunlukla Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti bölgesinden sağlanmaktaydı. Beyaz Ruslar, Ruslar, Tatarlar da bulunuyordu. Savaş döneminde OST-Arbeiter sayısının 3.5 ila 5 milyon dolayında olduğu öne sürülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Ravensbrück toplama kampı</span> nazi almanyasında masum sivillerin ve esirlerin sistematik olarak yok edilmesi için kurulan yerleşke

Ravensbrück toplama kampı, 1939'dan 1945'e kadar Kuzey Almanya'da, Berlin'in kuzeyine 90 km uzaklukta Ravensbrück köyünün yakınındaki bir bölgede yalnızca kadınlara yönelik bir Nazi toplama kampıydı. Kamp anıtının, savaş sırasında kampta bulunan 132.000 kadına ilişkin tahmini rakamı arasında, yaklaşık 48.500'ü Polonya'dan, 28.000'i Sovyetler Birliği'nden, neredeyse 24.000'i Almanya ve Avusturya'dan, yaklaşık 8.000'i Fransa'dan ve binlercesi diğer ülkelerden yer aldı. Toplamda 20.000'den fazla mahkûm Yahudiydi. Yüzde seksen beşi diğer ırklardan ve kültürlerdendi. Yüzde 80'den fazlası siyasi mahkûmlardı. Pek çok mahkûm Siemens & Halske tarafından köle işçi olarak çalıştırıldı. 1942'den 1945'e kadar Naziler, sülfonamidlerin etkinliğini test etmek için Ravensbrück mahkûmları üzerinde tıbbi deneyler yaptı. 1941 baharında SS, 1944'te kampın gaz odalarını inşa eden ve yöneten erkek mahkûmlar için bitişikte küçük bir kamp kurdu. Ravensbrück kampından geçen kadın mahkûmlardan yaklaşık 50.000'i öldü, gaz odalarında yaklaşık 2.200 kişi öldürüldü.

<span class="mw-page-title-main">İşgal Almanyası</span> Almanyaʼnın II. Dünya Savaşı sonrası askeri işgali

İşgal Almanyası, Almanya'nın II. Dünya Savaşı sonrasında Müttefik Devletlerce kontrol edildiği döneme denir. Amerikan, İngiliz, Sovyet ve Fransız güçlerinden müteşekkil Müttefik Tetkik Yönetimi, 1945'ten 1949'a değin ülkeyi idare etti.

<span class="mw-page-title-main">Nazilerden arındırma</span> nazilerden arınma hareketi

Nazilerden arındırma veya denazifikasyon, II. Dünya Savaşı'nın ardından Müttefik Devletler tarafından Alman ve Avusturya toplumlarında uygulanan ve nasyonal sosyalizmin etkisini kültür, toplum, ekonomi, basın, hukuk ve siyaset alanlarından silmek için uygulanan politikaları anlatır. Politika kapsamında sorumlu örgüt liderleri görevden alınmış, ilgili kurumlar kapatılmıştır. Politika, savaşın hemen ardından toplanan Potsdam Konferansı'nda kararlaştırılmıştır. Politika kapsamındaki uygulamalar Soğuk Savaş'ın başlamasıyla beraber fiilen sona erdirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Flossenbürg toplama kampı</span>

Flossenbürg Toplama Kampı, Çekoslovakya sınırına yakın olan Almanya, Bavyera'da Oberpfalz bölgesinde, Flossenbürg'de, Schutzstaffel (SS) İktisadi-İdari Merkez Ofisi tarafından Mayıs 1938 yılında inşa edilmiş bir Nazi toplama kampıydı. Nisan 1945'te müttefikler tarafından kurtarılışına kadar 96.000 tutuklu kampa getirildi ve o zamana 30.000 insan öldürülmüştür. Nazilerin Sovyet savaş esirlerine karşı işledikleri suçlar kapsamında 1941 sonuna kadar binden fazla Sovyet savaş esiri burada idam edildi.

<span class="mw-page-title-main">Rothenburg ob der Tauber</span>

Rothenburg ob der Tauber Ansbach (Franconia) ilçesinde bir şehirdir. Almanya'nın Bavyera eyaletinde, Franconia bölgesinde, iyi korunmuş Orta Çağ eski şehri olmakla birlikte, dünyanın her yerinden gelen turistler için bilinen bir yerdir.

<span class="mw-page-title-main">Stalag V-A</span>

Stalag V-A, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'nın Ludwigsburg kentinde inşa ettiği savaş esiri kampı.

<span class="mw-page-title-main">Neuengamme toplama kampı</span>

Neuengamme toplama kampı, Almanya'nın kuzeyinde yer alan Neuengamme ve 85'in üzerinde uydu kampından oluşan Nazi toplama kampı ağı. 1938'de Hamburg'un Bergedorf bölgesindeki Neuengamme köyü yakınlarında kurulan kamp, Kuzeybatı Almanya'daki en büyük toplama kampı oldu. 100.000'den fazla mahkûm Neuengamme'deydi. Alt kamplardan 24'ü kadınlar için kurulan esir kampıydı. Doğrulanan ölüm sayısı alt kamplarda 14.000, ana kampta 12.800, II. Dünya Savaşı'nın son haftalarındaki ölüm yürüyüşlerinde ve bombalamalarda 16.100 olmak üzere toplam 42.900'dür. Nazi Almanyası'nın 1945'teki yenilgisini takiben, İngiliz Ordusu alanı SS ve diğer Nazi yetkililerinin esir tutulduğu bir kamp olarak kullandı. 1948'de İngilizler, kamp yerine bir hapishane hücresi bloğu inşa etti.

<span class="mw-page-title-main">Almanya'nın işgali sırasında tecavüz</span>

II. Dünya Savaşı'nın son kısımları sırasında Müttefik askerleri Alman topraklarına girdikçe ve bu toprakları işgal altında bulundurdukça, kadınların toplu tecavüzleri hem askerî harekâtlar ile bağlantılı olarak hem de daha sonraki Almanya işgali sırasında gerçekleşti. Akademisyenlerin ortak görüşü, tecavüzlerin çoğunun Sovyet işgal birlikleri tarafından işlendiğidir. Savaş zamanı tecavüzleri, savaştan sonra onlarca yıl boyunca sessizlikle çevriliydi. 2015'te kitapları bazı Rus okullarında yasaklanan tarihçi Antony Beevor'a göre, NKVD dosyaları Sovyet liderliğinin neler olduğunu bildiğini ancak bunları durdurmak için çok az şey yaptığını ortaya çıkardı. Tecavüzleri işleyenler çoğunlukla cephe gerisi karargâh birlikleriydi. Profesör Oleg Rzheshevsky'nin verdiği istatistiklere göre ise, 4.148 Kızıl Ordu subayı ve diğer birçok er, Alman sivillere karşı işledikleri suçlar nedeniyle cezalandırıldı. Kızıl Ordu askerlerinin tecavüz gibi savaş suçlarını işlemelerinde Sovyet vatandaşlarını Almanlardan intikam almaya teşvik eden Yahudi kökenli İlya Ehrenburg'un çağırısının da etkisi vardı. Savaş ve sonrasındaki işgal sırasında Sovyet birlikleri tarafından tecavüze uğrayan Alman kadın ve kızlarının kesin sayısı belirsizdir, ancak tarihçiler sayılarının yüz binlerce ve muhtemelen iki milyon kadar fazla olduğunu tahmin etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Schuttberg (Yıkıntı tepesi)</span>

Schuttberg molozdan veya çöp yığınından yapılmış bir höyük için Almanca bir terimdir.