İçeriğe atla

Tofa eli

Tofa yurt

Tofa eli (Rusça: Тофала́рия / Tofalariya) — Doğu Sayanların ortalarında İrkutsk Oblastı'nın batı kesiminde tarihi-kültürel bölge. Günümüzdeki yeri İrkutsk Oblastı'nın Nijnеudinsk rаyоnu ve diğer çevredeki ilçe yapılarının içinde yer alır. Etnik yapı olarak — Tofa Türkleri (Toflar) sayıları çok azalmış olarak halen varlıklarını sürdürmektedirler.

Yüzölçümü — 21,400 km².

2002 nüfus sayımındaki istatistiklere göre 1020 kişi bulunmaktadır.

Daha önceleri İrkutsk Oblastı'nın Tofalar'ın Ulusal Bölgesi olarak geçmekteydi. Fakat bu bölgesel yapı 1950 yılında dağıtılıp yerine İrkutsk Oblastı'nın başka bölgelerine paylaştırıldı. 1965 yılından günümüze kadar ise Nijneudinsk rayonunun bir parçasıdır.

Akarsular: Birusa, Uda, Kazır, İya, Agul, Gutara.

Yerleşim yerleri: Alıgyer (Алыгджер / Alıg jer), Yukarı Gutara ue Nerha.

Ayrıca bakınız

İlgili edebiyat

  • Dоrmidоntоv R. Strаnа Tоfаlаriya // Yunıy nаturаlist. — 1984. — №11. — S. 30—31.

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Sibirya</span> Rusyanın, Ural Dağlarından Büyük Okyanusa kadar uzanan toprakları

Sibirya, Rusya'nın, Ural Dağları'ndan Büyük Okyanus'a kadar uzanan topraklarına verilen ad. Sibirya, Kazakistan ve Orta Asya'yı meydana getiren diğer cumhuriyetleri de ihtiva eder. Yaklaşık olarak 13 milyon km²'lik bir yüzölçümüne sahiptir. Sibirya bölgesinde 30 milyon civarında insan yaşar. Kuzeyinde Arktik Okyanusu, doğusunda Pasifik Okyanusu, güneyinde Kazakistan, Moğolistan ve Mançurya ülkeleri bulunur. Batısında ise Ural Dağları bulunur.

Rusya'nın federal bölümleri, Rusya Anayasası'na göre Rusya'nın en üst düzey idari bölümleri olan kurucu varlıklardır. Rusya, 85 adet federal bölüme ayrılmakta olup bu bölümler cumhuriyetler, kraylar, oblastlar, federal şehirler, özerk oblastlar ve özerk okruglar olmak üzere altı düzeyde toplanmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Tofalar</span> Sibiryanın İrkutsk Oblastında yaşayan Türk halkı

Tofalar veya eski literatürde bilinen isimleri ile Karagaslar, Sibirya'nın İrkutsk Oblastı'nda yaşayan Türk halkı. Halk, kökensel, dilsel ve kültürel açıdan Tuva'nın doğusu ile benzemektedir. Çok eskiden Tuva'dan ayrılmış Tuba Türkleri sanılmaktadır. Türk dillerinde f harfi kullanılmamaktadır, bu yüzden bu ad yabancı olanlar tarafından söylenmiş ve Toba kelimesinden bozmadır.

<span class="mw-page-title-main">Kızıl (şehir)</span>

Kızıl. Rusya’da, Tuva Cumhuriyeti'nin başkenti. Kızıl, pek çok Türki dilde ve Ana-Türki dilinde olduğu gibi Tuvaca'da da “kırmızı” anlamına gelir. Kentin nüfusu: 104.105 (2002) iken 110.000 (2010) olmuştur.

Tofaca veya Tofa Türkçesi, Rusya'da yaşayan Tofalar tarafından konuşulan Sayan dilleri grubundan bir Türk dilidir. 2010 yılında yalnızca 93 kişi tarafından konuşulan dil Tofa dili Tuvacaya yakın olup Soyot Tuka Türkçesi gibi tükenme tehlikesiyle karşı karşıyadır.

<span class="mw-page-title-main">Tomsk Oblastı</span>

Tomsk Oblastı, Rusya'nın Sibirya Federal Bölgesi'nin güneybatısında yer alan oblast.

Tubalar, Rusya'da Altay Cumhuriyetinde Altay Türkleri arasında bir Türk boyudur. Rusya'da 2002 yılında yapılan nüfus sayımına göre sayıları 2000'e yakın Tuba Türkleri yaşarlar. Tubaların en fazla yoğun nüfusu Artıbash, Iogach, Novotroitsk, Tuloi, Tondoshka, Kebezen, Ust-Pyzha, Biyka, Yailu, Chuyka, Torochak, Paspaul, Salganda, Karakoksha, Tunzha, Krasnoselskoye, Uskuch, Uimen ve Karasuk gibi kasaba ve köylerdir.

<span class="mw-page-title-main">İrkutsk Oblastı</span> Rusyanın idarî birimi

İrkutsk Oblastı, Rusya'nın Sibirya Federal Bölgesi'nde bulunan oblast.

<span class="mw-page-title-main">Kemerovo Oblastı</span>

Kemerovo Oblastı, Rusya'nın Sibirya Federal Bölgesi'nde bulunan oblast. Oblastın idarî merkezi Kemerovo şehridir. Oblastın en büyük şehri ise Novokuznetsk'tir.

<span class="mw-page-title-main">Orenburg Oblastı</span> Rusyanın idarî bir birimi

Orenburg Oblastı, Rusya'nın Volga Federal Bölgesi'nde bulunan oblast. Oblastın idarî merkezi Orenburg şehridir. 1938 - 1957 yılları arasında Sovyet pilotu Valeri Çkalov 'un onuruna Çkalov Oblastı adı kullanıldı. Oblastta Türk nüfusu önemli bir yere sahiptir. Bağımsız bir Türk ülkesi olan Kazakistan ile özerk Türk cumhuriyetleri Tataristan, Başkurdistan arasında köprü olması yönünden stratejik bir öneme sahiptir.

Şorya, Şor Türklerinin geçmişte ülkesi olup günümüzde adı değiştirilerek Kemerovo Oblastı olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Toju Tuvaları</span>

Toju Tuvaları, Rusya'da Tuva Cumhuriyetinin kuzeydoğu bölgesindeki Toju kojuununda yaşayan Türk halklarından Tuvaların bir boyu.

<span class="mw-page-title-main">Kızıl havalimanı</span>

Kızıl Havalimanı Rusya'nın Kızıl kentindedir. İlk havayolu uçuşları 1946 yılında gerçekleşti. 2012 yılında havaalanı toplam yolcusu 13.200 kişidir.

Alıgyer veya Alıgjer — Rusya Erkut Bölgesinde Nijenudinsk rayonunda bir köy yerleşimi. Tofalar Beldesinin yönetim merkezidir.

<span class="mw-page-title-main">Nijneudinsk rayonu</span>

Nijneudinsk rayonu veya Aşağı Uda ilçesi — Rusya İrkutsk Oblastında belediyeye sahip olan bir rayon.

<span class="mw-page-title-main">Alzamay</span> Rusyada şehir

Alzamay, Rusya'nın İrkutsk Oblastı'na bağlı Nijneudinsk rayonunda bulunan bir şehirdir. Şehir Toporok Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 6.730'dur.

<span class="mw-page-title-main">Nijneudinsk</span>

Nijneudinsk, Rusya'nın İrkutsk Oblastı'na bağlı Nijneudinsk rayonunun merkezi olan şehirdir. Uda Nehri'nin kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 75 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarıyla 36.999'dur.

<span class="mw-page-title-main">Kazak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti</span>

Kazak Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1925'ten 1936'ya kadar var olan Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti (RSFSC) içindeki Sovyetler Birliği'nin özerk bir Cumhuriyeti idi.

<span class="mw-page-title-main">İrkutsk Guberniyası</span>

İrkutsk Guberniyası, Rus İmparatorluğu'nun guberniyalarından biriydi. Guberniya, günümüz İrkutsk Oblastı'nı kapsamaktaydı. Guberniyanın merkezi İrkutsk idi.

Arjaana Sürün, Tıva dilbilimci, Tıva Türkçesi ve Tofa dili uzmanı.