İçeriğe atla

Tiflis Kutsal Teslis Katedrali

Koordinatlar: 41°41′51″K 44°49′00″D / 41.69750°K 44.81667°D / 41.69750; 44.81667
Tsminda Sameba
ya da Tiflis Kutsal Teslis Katedrali
თბილისის წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი
Harita
Temel bilgiler
KonumTiflis
Koordinatlar41°41′51″K 44°49′00″D / 41.69750°K 44.81667°D / 41.69750; 44.81667
İnançGürcü Ortodoks Kilisesi
Mimari
Mimar(lar)Arçil Mindiaşvili
Mimari biçimGürcü çapraz kubbesi
Tamamlanma2004
Özellikler
Kapasite10,000[]
3,000 m² (iç alan)
3,200 m² (dış alan-merdivenler)[]
Uzunluk87.1 m[]
Genişlik64.7 m[1]

Tiflis Kutsal Teslis Katedrali (Gürcüceთბილისის წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი, yaygın olarak Sameba (Gürcüceსამების ლავრა, Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te bulunan Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin ana katedralidir. 1995 ve 2004 yılları arasında inşa edilen, dünyanın üçüncü en yüksek Doğu Ortodoks katedrali ve toplam alana göre dünyanın en büyük dini yapılarından biridir. Sameba, tarihin çeşitli aşamalarında Gürcü kilise mimarisine hâkim olan ve bazı Bizans tonlarına sahip geleneksel tarzların bir sentezidir.

Tarihi ve inşası

Yeni Başkanlık Binası ile birlikte Sameba Elia Mahallesi'nde görülüyor.

Gürcü Ortodoks Kilisesi'nin 1.500 yıllık otosefal ve doğumundan 2.000 yıl sonra İsa'nın anılması için yeni bir katedral inşa etme fikri, o zamanki Sovyet Gürcistan Cumhuriyeti'nin ulusal uyanışı için çok önemli bir yıl olan 1989 yılında ortaya çıktı. Mayıs 1989'da Gürcü Ortodoks Patrikhanesi ve Tiflis yetkilileri "Kutsal Teslis Katedrali" projesi için uluslararası bir yarışma duyurdu. Yüzden fazla proje sunulduğunda dolayı yarışmanın ilk turunda kazanan seçilemedi. Sonunda mimar Arçil Mindiaşvili'nin tasarımı yarışmayı kazandı. Gürcistan'ın takip eden çalkantılı iç karışıklık yılları, bu görkemli planı altı yıl erteledi ve yeni katedralin temeli 23 Kasım 1995'e kadar atılamadı.[]

Kilisenin inşası "Gürcü milli ve manevi canlanmasının sembolü" olarak ilan edildi ve çoğunlukla çeşitli iş insanları ve vatandaşlardan gelen isimsiz bağışlarla desteklendi. 23 Kasım 2004'te, Aziz George Günü'nde katedral, Gürcistan Katolikos Patriği II. İlia ve dünyadaki diğer Ortodoks Kiliselerinin üst düzey temsilcileri tarafından kutsandı. Törene, Gürcistan'daki diğer dini liderlerin ve günah çıkarma topluluklarının liderlerinin yanı sıra siyasi liderler de katıldı.[]

Yeni katedral kompleksi için seçilen alanın en azından bir kısmı,[2][3] bir zamanlar Hocavank denen eski bir Ermeni mezarlığı olan araziyi içeriyordu.[4][5][6][7][8] Mezarlık bir zamanlar Sovyet döneminde Lavrenti Beriya'nın emriyle bir Ermeni kilisesinin yıkıldığı alandı. Mezarlıktaki mezar taşları ve anıtlarının çoğu da tahrip edildi ve mezarlık bir eğlence parkına dönüştürüldü. Bununla birlikte, mezarlık Sameba Katedrali'nin inşası başladığında mezarlarının çoğunu içeriyordu.[9] Bir yazara göre mezarlık,[5] inşaat sahasının her yerine dağılmış kemikler ve mezar taşları göründükten sonra "skandal saygı yoksunu" bir süreç ile düzenlendi.[7][10][11]

Mimari

Sameba Katedrali, Eski Tiflis'teki tarihi Avlabari semtinde Kura Nehri'nin (Mtkvari) sol yakasının üzerinde yükselen İlyas Tepesi'nde inşa edildi.

Geleneksel Gürcü tarzında ancak daha büyük bir dikey vurguyla tasarlandı ve "birçok insan tarafından göz kamaştırıcı olarak kabul edilirken, diğerleri tarafından eşit derecede saygı gördü."[12] Katedral, sekiz sütun üzerine oturan bir geçişin üzerinde kubbeli bir haç planına sahiptir. Aynı zamanda kubbenin parametreleri apsislerden bağımsızdır, kubbe ve genel olarak kiliseye daha anıtsal bir görünüm kazandırır. Kubbe 7,5 metre yüksekliğinde yaldızlı bir altın haçla örtülmüştür.

Kutsal Teslis Katedrali'ndeki ikonostasis

Katedral beşi büyük bir yer altı bölmesinde bulunan dokuz şapelden (Başmelekler, Vaftizci Yahya, Azize Nino, Aya Yorgi, Aya Nikola, On İki Havari ve Tüm Azizler) oluşmaktadır. Katedralin geniş narteksi dahil toplam alanı 3.000 metrekare ve kapladığı hacim 137.000 metreküptür. Kilisenin içi (nef) 56 metreye 44 metre, iç alanı 2.380 m²'dir. Katedralin yerden haç tepesine yüksekliği 87.1 metredir (merdivenlerin yüksekliği 1 metre). Yer altı şapeli 35.550 metreküp hacim kaplar ve yüksekliği 13.1 metredir.[]

İnşaatta doğal malzemeler kullanılmıştır. Zemin mermer fayans olup, sunak da mozaikle süslenmiştir. Duvar resimleri, Amiran Goglidze'nin rehberliğinde bir grup sanatçı tarafından yapılmıştır.

İnşaatı tamamlanmış olan Sameba Kompleksi, ana katedral kilisesi, bağımsız bir çan kulesi, Patrik ikametgâhı, bir manastır, bir ruhban okulu ve ilahiyat akademisi, birkaç atölye, dinlenme yerleri, vb. içermektedir

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "როგორ შენდებოდა სამების საკათედრო ტაძარი". 26 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ Kalatozishvili, Georgy (30 Temmuz 2014). "Relations between Georgian and Armenian churches". Vestnik Kavkaza. 15 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2020. the construction of the St. Trinity Cathedral in Tbilisi in 1989.The patriarchy of the Georgian Orthodox Church (GOC) decided to build a huge temple on a hill near an Armenian cemetery. The territory of the church, Armenian officials say, will take part of the territory of the cemetery. 
  3. ^ Goble, Paul (8 Ağustos 2014). "Tensions Between Georgian and Armenian Churches Escalate". Eurasia Daily Monitor. 11 (146). Jamestown Foundation. 5 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2020. The construction of the Georgian cathedral became a problem for the Armenians because its site was either next to or, according to Armenians, occupied part of what has long been the Armenian cemetery there. 
  4. ^ "Цминда Самеба – современное видение грузинского христианства". btimes.ru (Rusça). Business Times. 4 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2020. Храм был построен на месте старинного армянского кладбища Ходживанк, что вызвало волну возмущения, как от местных жителей, так и от армян, которые были недовольны непочтительным отношением к останкам захороненных людей. 
  5. ^ a b Burford, Tim (2015). Georgia. Bradt Travel Guides. s. 128. ISBN 9781841625560. It was built on the Armenian Khojavank cemetery which was treated with a scandalous lack of respect. 
  6. ^ Noble, John; Kohn, Michael; Systermans, Danielle (2008). Georgia, Armenia & Azerbaijan. Lonely Planet. s. 57. ISBN 9781741044775. Some controversy surrounded its construction on the site of an old Armenian cemetery. 
  7. ^ a b Hakobyan, Julia (28 Eylül 2007). "Havlabar: Armenian community in Tbilisi pays the price of urbanization". ArmeniaNow. 9 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2020. Three years ago the largest Georgian Orthodox Church Holy Trinity was constructed in Havlabar and now next to the church is being constructed a seminary in the area which used to be the oldest Armenian cemetery “Khojivank.” Arnold Stepanyan, the head of the “Tbilisi Community of Georgian Armenians” non governmental organization in Tbilisi says as the cemetery was considered by the Georgian authorities to be old no reburial was organized and a great number of skeletons appeared during digging the foundation ditch. 
  8. ^ Hovyan, Vahram (10 Aralık 2007). "Հակահայկական քաղաքականության դրսեվորումները Վրաստանում [Anti-Armenian policies in Georgia]" (Ermenice). Noravank Foundation. 9 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Այս միտումը մեր ժամանակներում իր գործնական դրսևորումն արդեն գտել է ի դեմս այն փաստի, որ վրացական իշխանությունները Հավլաբարի Խոջիվանք եկեղեցուն հարակից հայկական գերեզմանատան տարածքում երեք տարի առաջ ավարտեցին Սուրբ Երրորդություն վրացական ուղղափառ տաճարի շինարարությունը 
  9. ^ "Հայկական Հանրագիտարան". www.encyclopedia.am. 6 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2018. 
  10. ^ Dikranian, Raffy (14 Eylül 2007). "Desecration of Armenian Cemetery in Avlabar District, Tbilisi, Georgia ContinuesDesecration of Armenian Cemetery in Avlabar District, Tbilisi, Georgia Continues". Armenian News Network / Groong. University of Southern California. 1 Nisan 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ Ghazinyan, Aris (1 Kasım 2008). "The 'Armenian Problem': Hayastantsi in Georgia face challenges over ethnicity". Armenian General Benevolent Union. 30 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. A few years ago, a Georgian cathedral was constructed at Khojivank Hill in Tbilisi. Located just behind Avlabar Square, Khojivank Hill is a magnet. Besides its landmark prominence, it is the location of the pantheon of outstanding figures of Armenian culture represented by a constellation of names of classics of national literature of the 19th century. Originally, Khojivank was an Armenian cemetery where, along with renowned literary figures, their ordinary contemporaries were also buried. The new residence of the Patriarch of All Georgia, erected in 2004, is built over those graves. By now, loads of human ashes have been transferred to the city dump as common construction garbage. According to eyewitnesses, human bones were among debris hauled away in dump trucks and gravestones were scattered and left lying wherever they fell. 
  12. ^ Tim Buford, "Georgia - 2015 edition, Bradt Travel Guides", p128.

Dış bağlantılar

Harici görsel
360° panoramik görüntü (sanal tur)
Harici görsel
360° iç mekanın panoramik görünümü (sanal tur)

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan</span> Kafkasyada bir ülke

Gürcistan, Karadeniz'in doğu kıyısında, Güney Kafkasya'da yer alan ülkedir. Eski Sovyet cumhuriyetlerinden biri olan Gürcistan'ın kuzeyinde Rusya, doğusunda Azerbaycan, güneyinde Ermenistan ve güneybatısında Türkiye yer alır. Ülkenin batı sınırını Karadeniz belirler.

<span class="mw-page-title-main">Tiflis</span> Gürcistanın başkenti

Tiflis, Gürcistan'ın başkenti ve en kalabalık ilidir. Tiflis Gürcistan'ın doğusunda, Tiflis Havzasında, Kura Nehri'nin iki yakasında kurulmuştur. Kuzeyinde Saguramo Dağları'nın güney yamacı, doğusunda İgris Zageni Dağı'nın kuzeybatı bölümü ve güneyinde Trialeti Dağları uzanmaktadır. Şehir 502 km²'lik bir alanı kaplar ve 1.152 milyondan fazla nüfusa sahiptir. MS 5. yüzyılda İberya Kralı Vahtang Gorgasali tarafından kurulan şehir, o zamandan beri çeşitli Gürcü krallıklarının ve cumhuriyetlerinin başkenti olarak hizmet etti.

<span class="mw-page-title-main">Abhazya Krallığı</span> 780lerden 1088e feodal bir devlet

Abhazya Krallığı, ayrıca Abasgia ya da Egrisi-Abhazya olarak da bilinir, 780 yılından 1008 yılında birleşmiş Gürcistan Krallığı çatısı altında hanedan verasetiyle Tao-Klarceti Krallığı ile birleşmesine kadar Kafkasya'da hüküm sürmüş Orta Çağ feodal devletiydi. Bizans kaynaklarına göre Abhazya Krallığı 10. yüzyılın başlarında, Haldia Thema'sı sınırlarından Nikopsis Irmağı ağzına kadar Karadeniz kıyısında üç bin Antik Yunan mili boyunca uzanan ve arkadan Kafkas Dağları ile çevrili bölgeye hakimdi.

<span class="mw-page-title-main">Bolnisi Sioni</span>

Bolnisi Sioni veya Bolnisi Sioni Katedrali Gürcistan'ın Bolnisi ilinin Bolnisi köyünde bulunan bir Gürcü Ortodoks bazilikasıdır. Katedral 478 ve 493 yılları arasında inşa edilmiştir. Gürcistan'daki mevcut kiliseler arasında en eskisidir. Piskopos David, Bolnisi Sioni'nin yapımı sırasında kilisesi lideriydi.

<span class="mw-page-title-main">Ateni Sioni Kilisesi</span>

Ateni Sioni Kilisesi 7. yüzyılın başlarında inşa edilmiş bir Gürcü Ortodoks Kilisesidir. Gori şehrinin 10 km güneyinde, tarihsel Ateni şehrinin de bulunduğu Tana Nehri vadisinde yer alır. Kiliseye adını veren "Sioni" kelimesi Kudüs'teki Zion Dağı'ndan gelir.

<span class="mw-page-title-main">Açi Manastırı</span>

Yorgi'nin Açi Manastırı Gürcistan'ın güneybatısındaki Guria bölgesinde bulunan Ozurgeti şehrinin 9 km güneyindeki Açi köyünde konumlanmış bir Orta Çağ Gürcü Ortodoks Kilisesidir.

<span class="mw-page-title-main">Nikortsminda Katedrali</span> Ortodoks Kilisesi

Nikortsminda Katedrali Gürcistan'ın Raça bölgesindeki Nikortsminda köyünde bulunan Gürcü Ortodoks Kilisesidir.

<span class="mw-page-title-main">Gergeti Teslis Kilisesi</span>

Gergeti Teslis Kilisesi Gürcistan'ın Gergeti köyünde bulunan Kutsal Teslis Kilisesinin kullanılan yaygın adıdır. Kilise, Çheri Nehrinin sağ kıyısında yer almaktadır. Kazbek Dağı'nın eteklerinde olan kilisenin deniz seviyesinden yüksekliği 2170 metredir.

<span class="mw-page-title-main">Tigva Manastırı</span>

Tigva Meryem'in ölümü Manastırı tartışmalı Güney Osetya bölgesindeki Prone nehri vadisinin Tigva köyünde yer alan bir Gürcü Ortodoks manastır kilisesidir. Manastır binası kubbeli Yunan haçı planı tasarımına sahiptir. Gürcüce bir yazıta göre, Kral IV. Davit'in kızı Tamar tarafından 1152 yılında yaptırılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Tiflis Sioni Katedrali</span>

Sioni Meryem'in Ölümü Kilisesi Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te yer alan bir Gürcü Ortodoks katedralidir. Kutsal Topraklar'daki belirli yerlerin isimlerini kiliselere vermek bir Orta Çağ Gürcü geleneğiydi, Sioni katedrali adını Kudüs'teki Zion Dağı'ndan almaktadır. Gürcistan'daki Sioni adını taşıyan diğer kiliselerden ayrılması için yaygın olarak Tiflis Sioni olarak adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Noraşen Kilisesi</span> Gürcistanın başkenti Tifliste yer alan tarihi Ermeni Apostolik Kilisesi

Noraşen Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te yer alan ve günümüzde kullanılmayan bir Ermeni Apostolik Kilisesidir. Kilise, Tiflis Sioni Katedrali ve Jvaris Ana Kilisesi'nin yanında, Eski Tiflis'te konumlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Abelya Kilisesi</span>

Abelya Teslis Kilisesi Güney Gürcistan'ın Kvemo Kartli bölgesindeki Ağbulak Belediyesinde yer alan bir 13. yüzyıl Gürcü Ortodoks kilisesidir. Tek nefli sade bir tasarımı olan kilise, günümüzde Abeliani olarak bilinen tarihi Abelya köyünün eteklerinde konumlanmıştır. Kilisenin güney duvarındaki bir yazıtta yapının 1250 ve 1259 yılları arasında, yani Moğol yönetimi altındaki iki hükümdarlı Gürcistan döneminde yapıldığı anlaşılmaktadır. Kilise, Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Dmanisi Tarihi Sit Alanı</span>

Dmanisi Tarihi Sit Alanı Güney Gürcistan'ın Kvemo Kartli bölgesindeki Dmanisi Belediyesinde yer alan Patara Dmanisi köyünün kuzeyinde konumlanmış tarihi ve arkeolojik sit alanıdır. Gürcistan'ın başkenti Tiflis'in 85 km güney batısındadır.

<span class="mw-page-title-main">Zemo Nikozi İlah Kilisesi</span>

Zemo Nikozi İlah Kilisesi, ayrıca bilinen adıyla Ghvtaeba (ღვთაება), Doğu Gürcistan'ın Şida Kartli bölgesindeki Gori Belediyesinde konumlanmış bir Orta Çağ Gürcü Ortodoks katedralidir. Ayrıca çan kulesi, piskoposluk sarayı ve savunma duvarını da içeren bir kompleksin parçasıdır. Kompleks, Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Ançishati Bazilikası</span>

Ançishati Meryem Ana Bazilikası Gürcistan'ın başkenti Tiflis'teki mevcut kiliseler arasında en eskisidir. Gürcü Ortodoks Kilisesi'ne bağlı olan kilise, altıncı yüzyıldan kalmadır.

<span class="mw-page-title-main">Tsilkani Katedrali</span>

Tsilkani Meryem Ana Katedrali, Doğu Gürcistan'ın Mtsheta-Mtianeti bölgesindeki Mtsheta Belediyesinin Tsilkani köyünde konumlanmış bir Gürcü Ortodoks kilisesidir. Aslen 4. yüzyılda inşa edilen kilisenin, Orta Çağ'da sürekli biçimi değiştirilmiştir. Köşelerinde kuleler bulunan bir duvarla çevrelenmiş olan mevcut yapı, kubbeli Yunan haçı planı tasarımına sahiptir. Kilise, Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Bieti Kilisesi</span>

Bieti Meryem Ana Kilisesi, Güney Gürcistan'ın Samtshe-Cavaheti bölgesindeki Ahaltsihe Belediyesinde, Gurkeli ve Tsinubani köyleri yakınında yer alan harabe bir Gürcü Ortodoks kilisesidir. 14. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenen Bieti kilisesi, kubbeli Yunan haçı planı tasarımıyla inşa edilmiştir. Kubbenin 1930'da yıkılmasından sonra, sadece sığınağın kubbesi ve pastoforium ayakta kalmıştır. Bazı ön temizlik ve koruma çalışmalarından sonra, kilise 2019 yılında yeniden yapılanmaya başlamıştır. Kilise, Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir. Günümüzde tartışmalı Güney Osetya bölgesinde bulunan "Bieti" adında başka bir Orta Çağ Gürcü kilisesi daha vardır.

<span class="mw-page-title-main">Tsirkoli Meryem Ana Kilisesi</span>

Tsirkoli Meryem Ana Kilisesi, Ksani nehri vadisindeki Tsitkoli köyünün yanında konumlanmış bir 8-9. yüzyıl Gürcü Ortodoks kilisesidir. Kubbesiz ve kubbeli kilise tasarımlarının özelliklerini birleştiren kilise, Orta Çağ Gürcü mimarisinin "geçiş dönemine" ait olarak sınıflandırılmaktadır. Kilisenin bulunduğu bölge, Ağustos 2008'deki yılındaki Rus-Gürcü Savaşı savaşında Rus ve Güney Oset birliklerinin kontrolü altına giren Ahalgori belediyesinin parçasıdır. Savaşla beraber, Gürcü din adamları ve kilise cemaati kiliseye erişimlerini kaybetmiştir. Kilise, Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Urbnisi Katedrali</span>

Urbnisi İlk Şehit Aziz Stephen Katedrali, yaygın olarak bilinen adıyla Urbnisi Sioni Kilisesi, Doğu Gürcistan'ın Şida Kartli bölgesindeki Urbnisi köyünde konumlanmış bir Gürcü Ortodoks katedralidir. İlk kez 6. yüzyılda inşa edilmiş olan kilise, 10 ve 17. yüzyıllarda yeniden inşa edilmiştir. Yapı, görece büyük bir üç nefli bazilikadır. Kilise duvarları, Gürcü alfabesinin kullanıldığı en eski örneklerin de bulunduğu birçok yazıt içermektedir. Katedral, Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Hirsa Manastırı</span>

Hirsa Aziz Stephen Manastırı Doğu Gürcistan'ın Kaheti bölgesindeki bir Gürcü Ortodoks manastırıdır. Manastırın temelinin, 6. yüzyılda yaşamış On Üç Süryani Babadan biri olan keşiş Stephen'a dayandığı düşünülmektedir. Kubbeli bir kilise olan mevcut yapı, 886 ve 1822 arasındaki bir dizi yeniden yapılanmanın sonucudur. Gürcistan'ın Ulusal Öneme Sahip Taşınmaz Kültür Anıtları listesine eklenmiştir.