İçeriğe atla

Tibet mavi ayısı

Tibet ayısı ya da Tibet mavi ayısı (Ursus arctos pruinosus)[1] boz ayının(ursus arctos) bir alt türüdür. Doğu Tibet Platosu'nda bulunur.

Himalaya mavi ayısı,[2] Himalaya kar ayısı, Tibet boz ayısı ya da at ayısı olarak da bilinir. Tibet içinde Dom gyamuk olarak geçtiği yerler mevcuttur.

Dünyadaki ayıların en nadir türden biri olan mavi ayı, doğada nadiren görülür. Batıda sadece mavi ayının küçük sayıda kürk ve kemik örnekleri vardır.Bu örnekler 1854'te bulunmuştur.

Taksonomik tarihi

Gobi boz ayısı bazen alt-Tibet mavi ayısı olarak da bilinir.Bunun nedeni iki tür arasında morfolojik benzerlikler olmasıdır.Ancak Gobi boz ayısı,bazen Asya boz ayısına benzetilir.

Habitat ve menzil

Tibet mavi ayısı bazen besin kaynağı azalan zamanlarda yüksek dağ zirveleri boyunca avlanırken veya bir eş ararken gözlemlenebiliyor olması mümkündür. Bununla birlikte, mavi ayıların alışkanlıkları ve menzili hakkında mevcut sınırlı bilgi, bu spekülasyonu onaylamayı zorlaştırmaktadır.

Koruma statüsü

Mavi ayının tam koruma durumu sınırlı bilgi nedeniyle bilinmiyor,ancak, Amerika Birleşik Devletleri mavi ayıyı tehlikedeki Hayvanlar listesinde tutuyor.

Kültürel Kaynakça

Mavi ayı, yeti efsanesi ile ilgili görülebilecek olası bir ilham kaynağı olduğu düşünülmüştür. Sir Edmund Hillary önderliğinde, yeni kanıt aramak için 1960 seferi yapılmıştır ve yöredeki insanlar tarafından 'yeti kürkü' olarak tanımlanan iki kürk parçasıyla geri dönülmüştür. Daha sonra bunların bilimsel olarak mavi ayının kürkü olduğu görülmüştür..[3][4]

Kaynakça

  1. ^ Lydekker P.Z.S, (1897). "The Blue Bear of Tibet". Journal of Asiatic Soc. Bengal. Cilt XXII. s. 426. 
  2. ^ Sowerby, Arthur de Carle (1920). "Notes on Heude's Bears in the Sikawei Museum, and on the Bears of Palaearctic Eastern Asia". Journal of Mammalogy. American Society of Mammalogists. s. 225. 
  3. ^ ""Cenevre: 15 000 Frank pour une peau de yéti"". 24 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2016. 
  4. ^ "Détail du lot n° 872"". 26 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2016. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Boz ayı</span> Avrasya ve Kuzey Amerikada bulunan büyük ayı türü

Boz ayı, Ursus cinsine bağlı Avrasya'nın kuzeyinin büyük bir kısmında ve Kuzey Amerika'da yaşayan bir ayı türüdür. Carnivora takımının karada yaşayan en büyük üyelerinden biridir ve boyut açısından tek rakibi ortalama boyutları kısmen daha büyük olan kutup ayısıdır..

<span class="mw-page-title-main">Kutup ayısı</span> Kuzey kutup dairesinde yaşayan ayı türü

Kutup ayısı aynı zamanda beyaz ayı ya da deniz ayısı, ayıgiller (Ursidae) familyasından soğuk kuzey kutup bölgesinin karlı sahillerinde ve buzullar üzerinde yaşayan ayı türüdür. Yaşamakta olan en büyük kara etoburudur ve bulunduğu ortamdaki süper yırtıcıdır. Yaşadığı çevreye çok iyi uyum sağlamıştır. Kalın kürkü onu soğuktan korur, beyaz görünümü avlarından saklar. Kutup ayısı hem karada, hem denizde, hem buzda, hem de su içinde zorlanmadan avlanır.

<i>Ursus arctos horribilis</i>

Ursus arctos horribilis, Ursus arctos türüne bağlı Kuzey Amerika'da yaşayan bir ayı alttürüdür.

<i>Ursus arctos middendorffi</i>

Ursus arctos middendorffi, Ursus arctos türüne bağlı bir ayı alttürüdür. Güneybatı Alaska'da bulunan Kodiak Takımadası'na özgüdür. Boz ayılar arasında nüfusu en kalabalık olan ve bilinen alttürdür. Aynı zamanda yaşayan en büyük ayılardan biridir. Diğeri ise Ursus maritimusdur.

<i>Ayı</i> memeli familyası

Ayılar veya Ayıgiller, Ursidae familyasının etçil memelileridir. Ayılar Köpeğimsiler veya köpek benzeri etoburlar olarak sınıflandırılır. Her ne kadar sadece sekiz ayı türü mevcut olsa da, Kuzey yarımkürede ve kısmen Güney yarımkürede çok çeşitli habitatlarda görülürler. Ayılar, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avrupa ve Asya kıtalarında yaşarlar. Modern ayıların ortak özellikleri arasında, tıknaz bacaklı büyük gövdeleri, uzun burunları, küçük yuvarlak kulakları, tüylü saçları ve kısa kuyrukları bulunur.

Gobi ayısı, Ursus arctos gobiensis(Moğolca'da Мазаалай olarak bilinir), Moğolistan'ın Gobi Çölü'nde bulunan boz ayı 'un bir alt türüdür. Tehlikede Olan Türler Listesi'nde ve IUCN standartlarını kullanan Londra Zooloji Topluluğu tarafından tehlike altında olarak arşivlenmiştir. Günümüzde yaklaşık 20 tane yetişkin Gobi ayısı bulunmaktadır. Gobi ayıları ağırlıklı olarak kök, çilek ve diğer bitkiler, bazen kemirgenler yediğine dair kanıtlar vardır fakat büyük memeliler yediğini gösteren hiçbir kanıt bulunmamaktadır. Diğer boz ayı alt türlerine göre farklı olarak küçük yetişkin erkekler yaklaşık 96.0-138.0 kilogram ve kadınlar yaklaşık 51.0-78.0 kilogram arasındadır. Gobi kahverengi ayısı, bazen Tibet mavi ayısı ile aynı alt türe ait olarak sınıflandırılır. Bu morfolojik benzerliklere ve çöl yerleşiminde bulunan Gobi ayısının mavi ayının kalıntı popülasyonunu oluşturduğu inancına dayanır. Bununla birlikte,nadiren Tibet mavi ayısı, Gobi ayısının kendi alt türü olarak sınıflandırılır. İki türde Asya boz ayısına yakından benzemektedir.

MacFarlane'in ayısı, Kanada'nın Kuzeybatı Bölgelerinde bulunan ve tükenmiş bir ayı türüdür.1864'te, Inuit avcıları devasa sarı bir ayı vurdu ve öldürdü.Avcılar ayının kafatasını ve derisini amatör doğa bilimci Roderick MacFarlane'e verdi. MacFarlane cildi ve kafatasını Smithsonian Enstitüsüne gönderdi ve buradaki depoya yerleştirildi fakat kafatası ve deri kısa süre sonra unutuldu. Sonunda, Dr. Clinton Hart Merriam, kahverengi ayının normal aralığının çok ötesine çekildiğini düşündüğü kalıntıları ortaya çıkardı ve bunun hiç de boz ayı gibi olmadığı sonucuna vardı. 1918'de örneği yeni bir tür ve cins olarak, Vetularctos inopinatus'a "eski beklenmedik ayı" olarak nitelendirdi. Teyit edilmemiş görme istisna dışında, MacFarlane'in ayılarının, 1864'te getirildiği için nesli tükenmiş olduğu düşünülür. MacFarlane'in ayısının kökeni ile ilgili birçok teori vardır ve bu ayı için melez bir ayının melezi olabileceği önermelerini içerir.

<i>Ursus arctos collaris</i>

Ursus arctos collaris, Ursus arctos türüne bağlı bir ayı alttürüdür. Sibirya'nın doğusundan Altay Dağlarına kadar dağılım gösteren tür; Moğolistan, Sincan Uygur Özerk Bölgesi ve doğu Kazakistan'a tanıtıldı.

<span class="mw-page-title-main">Safra ayısı</span>

Safra ayıları, geleneksel Çin tıbbında kullanılan, karaciğer tarafından üretilen ve safra kesesinde depolanan safrası için yetiştirilen ayıları tanımlar. 12.000 kadar ayının safra çiftliklerde yetiştirildiği tahmin edilmektedir ve üretim Çin, Güney Kore, Laos, Vietnam ve Myanmar'da yoğunlaşmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Mağara ayısı</span>

Mağara ayısı, Pleyistosen devrinde bugünkü Almanya, İspanya, Rusya ve hatta Kuzey Afrika'ya yayılmış bir türdü. Genel olarak; avrasya'da yaşayan bir megafauna üyesiydi ve boyutları itibarıyla günümüz Kodiak boz ayısına denk bir canlıdır. Erkekler 400–1000 kg arası, dişi bireylerse ortalama 250 kg civarında ağırlığa sahiptiler.Tıpkı günümüz boz ayıları gibi, bu hayvanlar da kış uykusuna yatmaktaydılar. Vejetaryen bir diyete sahip oldukları özelleşmiş diş yapılarından anlaşılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Himalaya boz ayısı</span>

Himalaya boz ayısı, Himalaya kızıl ayısı, isabelline ayısı veya Dzu-Teh olarak da bilinir, kahverengi ayının bir alt türü ve kuzey Afganistan, kuzey Pakistan, kuzey Hindistan, batı Çin ve Nepal'de yaşayan ayı türü. Bu bölgelerdeki en büyük memelidir ve erkekleri 2,2 m (7 ft) uzunluğa ulaşırken, dişileri biraz daha küçüktür. Bu ayılar hepçildirler ve kış aylarında kış uykusuna yatarlar. Himalaya boz ayısı, Boz ayıların bir türü olarak IUCN tarafından nesli tükenme tehlikesi Asgari endişe altındaki türler sınıflandırılırken, bu alt türler son derece tehlikededir.

<span class="mw-page-title-main">Meksika boz ayısı</span>

Meksika boz ayısı Meksika'da yer alan soyu tükenmiş bir boz ayı türü.

<span class="mw-page-title-main">Atlas ayısı</span> memeli alttürü

Atlas ayısı veya Afrika ayısı Kuzey Afrika'da yaşamış, günümüzde soyu tükenmiş olan boz ayı türü. Bu tür ilk olarak, İspanya'dan Afrika'ya giden Romalılar tarafından keşfedilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kaliforniya boz ayısı</span> memeli alttürü

Kaliforniya boz ayısı Günümüzde soyu tükenmiş olan bir boz ayı türü. Ayrıca Kuzey Amerika boz ayısının bir popülasyonudur. Adı "Grizzly", "grizzled" veya "korkutucu ilham verici" anlamına gelmektedir. Doğa tarihçisi George Ord, Kaliforniya boz ayısını resmi olarak 1815'te - kürkleri için değil, karakteri için - Ursus horribilis olarak sınıflandırdı. Genetik olarak, Kuzey Amerika boz ayıları ile yakından ilişkilidir; boyutları ve renkleri bakımından Kaliforniya boz ayısı, Alaska'nın güney sahilindeki Kodiak ayısına çok benziyordu. Ayrıca bu ayı türü Kaliforniya Bayrağı'na sembol olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Avrasya boz ayısı</span>

Avrasya boz ayısı boz ayının en yaygın alt türlerinden biridir. Avrasya'nın hemen her yerinde yaşayabilen bu canlılar, mitokondriyal DNA'ları üzerinde yapılan araştırmalara göre 5 ana öbeğe ayrılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Suriye boz ayısı</span>

Suriye boz ayısı Orta Doğu'da yaşayan görece küçük bir boz ayı alt türüdür.

<span class="mw-page-title-main">Ursus maritimus tyrannus</span>

Ursus maritimus tyrannus Pleistosen kutup ayısı olarak da bilinir, Londra'daki Kew Bridge'de Thames ırmağının çakıllarında bulunan parçalı tek bir ulnadan bilinen, soyu tükenmiş bir kutup ayısı alt türüdür. 1964 yılında Finlandiyalı paleontolog Björn Kurtén tarafından adlandırıldı ve görece büyük bir yarı yetişkin bireyi temsil ettiği yorumlandı: Ulna'nın tamken 48.5 cm olduğu tahmin ediliyor, karşılaştırma için, modern yarı yetişkin kutup ayısı ulnaları 36–43 cm uzunluğundadır.

<span class="mw-page-title-main">Kamçatka boz ayısı</span>

Uzak Doğu boz ayısı olarak da bilinen Kamçatka boz ayısı veya Rusça: Камчатский бурый медведь, romanize: Kamchatsky bury medved, boz ayının bir alt türüdür.

<i>Ursus arctos isabellinus</i>

Ursus arctos isabellinus, Ursus arctos türüne bağlı bir ayı alttürüdür.

<i>Ursus arctos californicus</i> memeli alttürü

Ursus arctos californicus, Ursus arctos türüne bağlı soyu tükenmiş bir ayı alttürüdür.