İçeriğe atla

Thomas Abel Brimage Spratt

Thomas Abel Brimage Spratt. 1860lar.

Thomas Abel Brimage Spratt (11 Mayıs 1811, Teignmouth; 10 Mart 1888, Tunbridge Wells), İngiliz Koramiral, hidrograf ve jeolog.

Haziran 1827'de 16 yaşında İngiliz Kraliyet Donanması'na katıldı. İlk olarak Portsmouth'ta Robert Stopford yönetimindeki HMS Victory'de Birinci Sınıf Gönüllü olarak görev yaptı, daha sonra 1832'nin başlarında HMS Britomart'a Asteğmen olarak katıldı. Sonunda Hidrografi Departmanına atandı. HMS Mastiff Fırkateyn Komutanı Thomas Graves ona sadece hidrografiyi değil, aynı zamanda topoğrafya, jeoloji, arkeoloji, tarih ve keşfettikleri bölgenin insanlarına dikkat etmesi gerektiğini öğretti. 1863'e kadar Akdeniz'in yerölçümü için aralıksız çalıştı. Ekim 1841'de teğmen rütbesine terfi etti.[1]

1851'in başlarında, HMS Spitfire yandan çarklı gemisinde Kaptan Graves'in emrinde hizmete geri döndü. 21 Nisan 1851'de Woolwich buhar makinesi sınavını geçtikten sonra, geminin komutası ona verildi. Görevi, Doğu Girit (1851-52), Rodos (Temmuz 1853), İskiri (Ekim 1853), Konstantinopolis (Kasım 1853), Marmara Denizi girişi (Aralık 1853) Çanakkale Boğazı (Aralık 1853 ve Şubat 1854) ve son olarak Selanik ve Volos (Mart 1854) ile başlayarak Akdeniz'in haritasını çıkarmaktı.

Araştırmaları

Spratt, Travel in Lycia adlı eseri sebebiyle Kraliyet Cemiyeti üyesi oldu. Kendisi aynı zamanda Jeoloji Cemiyetinin de üyesiydi.

Malta'daki mağaraları araştıran Spratt daha önce Hugh Falconer tarafından tarif edilen cüce filin (Elephas melitensis) kalıntılarını keşfetti. Bazı Yunan adalarının, Küçük Asya kıyılarının ve Nil Deltası'nın jeolojisini inceledi. 18 Mayıs 1857'de Malta'dan Trablus kıyılarına kadar uzanan bir denizaltı sırtı keşfetti ve bu sırta o zamanki gemisinin adı olan Medina Bank adını verdi. Ayrıca Girit'in batısında, Akdeniz'in en derin kısmı olan Helen Çukurunu ilk keşfeden kişi de oydu.

Eleutherna Köprüsü, Girit, Travels and Researches in Crete'ten

En önemli eserleri arasında 1865 yılında yayınlanan iki ciltlik Travels and Researches in Crete adlı eser vardır. Bu eserde Girit'in doğa tarihini ele alıp fiziki coğrafyası, jeolojisi ve arkeolojisi gibi konuları değerlendirmiştir. Üç farklı fosil türüne onun adı verilmiştir. (Geochelone (Testudo spratti), Studeria spratti ve Trochoidea spratti (Helix (Jacosta) spratti)).

"Spratt'ın Haritası" olarak da bilinen Thomas Spratt tarafından oluşturulan bir harita, arkeologlar Heinrich Schliemann, Wilhelm Dörpfeld ve Carl Blegen tarafından kullanılmıştır. Spratt'la birlikte çalışan Alman klasik antik çağ profesörü Peter Wilhelm Forchhammer'ın Troya'nın yerine soru işaretiyle "Troya" adını koyması nedeniyle Troya'nın keşfine katkıda bulunmuştur. Forchhammer Yunan şehri Novo Ilium'un (Yeni Truva) kalıntıları burada olduğu için oraya soru işareti koymuş, Schliemann haritayı incelediğinde ise bu soru işaretini görüp orayı kazmaya karar vermiş ve Truva'yı bulmuştur.[2]

Eserleri

  • Travels in Lycia, Milyas, and the Cibyratis., London 1847
  • On the geology of Malta and Gozo., 1854
  • An Investigation of the Movements of Teignmouth Bar., London 1856
  • Travels and researches in Crete., 2 Bände, London 1865
  • Sailing Directions for the Island of Candia or Crete., London 1866

Kaynakça

  1. ^ William Richard O'Byrne, A naval biographical dictionary, London 1849, S. 1105–1106 (online)
  2. ^ Timothy Severin: The Ulysses Voyage: Sea Search for the Odyssey. E. P. Dutton, 1987

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Arkeoloji</span> Geçmişin, insanlık tarihinin maddi kültür yoluyla incelenmesi

Arkeoloji, arkeolojik yöntemlerle ortaya çıkarılmış kültürleri, sosyoloji, coğrafya, tarih, etnoloji, antropoloji, nümizmatik, filoloji, gibi birçok bilim dalından yararlanarak araştıran ve inceleyen bilim dalıdır. Türkçeye yanlış bir şekilde "kazıbilim" olarak çevrilmiş olsa da kazı, arkeolojik araştırma yöntemlerinden sadece bir tanesidir. Arkeoloji asıl olarak insanlığın kültürel geçmişini, kültürlerin değişimini ve birbirleriyle ilişkilerini inceler.

<span class="mw-page-title-main">Rodos</span> Ege Denizinde Yunanistana bağlı ada

Rodos Ege Denizi'nde bir ada, On İki Adalar'ın en büyüğü, Yunanistan'ın en doğuda bulunan adası, adanın aynı adlı idari merkezi. Türkiye kıyılarının en yakın noktası olan Bozburun Yarımadası'ndan 18 km mesafededir. Adanın 2019 nüfusu 130.000 olup, bunun 55.000'i Rodos şehrinde yaşamaktadır. Rodos şehri, Yunanistan'ın On İki Adalar idari bölgesinin ve Rodos ilinin (nomos) merkezidir.

<span class="mw-page-title-main">Troya</span> Anadolunun kuzeybatısında Homeros döneminden kalma antik kent

Truva, Kaz Dağı (İda) eteklerinde tarihî bir kenttir. Çanakkale il sınırları içinde, günümüzde Hisarlık olarak adlandırılan arkeolojik bölgede yer alır.

Helen veya Truvalı Helen, Argoslu Helen, Spartalı Helen ya da Latincede Helena; Yunan mitolojisine göre dünyanın en güzel kadınıdır. Zeus ile Leda veya Nemesis’in kızı olduğuna inanılan bu kadın; Klitemnestra, Kastor, Polluks, Philonoe, Foibe ve Timandra’nın da kardeşidir. Spartalı Menelaos ile evlenmiştir ve inanışa göre Hermione ile Nikostratus adında çocukları vardır. Troylu Paris tarafından kaçırılması, Truva Savaşı’nın en ciddi nedenidir.

<span class="mw-page-title-main">Fenikeliler</span> Antik Akdeniz kavmi

Fenikeliler, Antik Çağ'da yaşamış Sami dillerine mensup bir dil konuşan Akdenizli kavimdir. Bereketli Hilal'in Akdeniz'e bakan kıyılarında gelişen bu uygarlık, talassokrasik bir yapıda şekillenmiştir. Fenikeliler, Doğu Akdeniz'den tüm Akdeniz kıyılarına hatta Atlas Okyanusuna yayılarak en bilineni Kartaca olan çeşitli şehir devletleri kurmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Miken uygarlığı</span> Antik Yunanistanda Tunç Çağının son evresinde yaşanan dönem

Miken uygarlığı, MÖ yaklaşık 1600-1100 yılları arasında Antik Yunanistan'da Tunç Çağı'nın son evresinde hüküm sürmüş olan uygarlıktır. Saray devletleri, şehir örgütlenmesi, yazı sistemi ve sanat eserleriyle Yunanistan'daki ilk gelişmiş uygarlıktır. Dönem özelliklerinin en belirgin gözlemlendiği Miken sitesi uygarlığa adını vermiştir. Bazı araştırmacılar, Miken Yunanistan'ını Hitit metinlerinde adı geçen Ahhiyava Ülkesi ve Homeros'un bahsettiği Akaları ile bir kabul etmekte olsalar da bu görüş tartışmalıdır.

<span class="mw-page-title-main">Marco Polo</span> Venedikli gezgin, kâşif ve tüccar (1254–1324)

Marco Polo, İtalyan gezgin. Ünlü kâşif ve tüccar Niccolo Polo'nun oğludur. Bazı kaynaklar Marco Polo'nun aslında Macar olduğunu ve Dalmaçya'nın Korcula Adasında doğduğunu bu ada o zaman Venedik protektorası olduğu için Venedikli ve İtalyan bilindiğini söyler. Çocukluğunda, Karadeniz ve Akdeniz'deki ticaret merkezlerine uğrayan babasıyla yolculuk yapmıştır. Ticareti Asya'ya seyahat ederek Kubilay Han ile tanışan babası Niccolo ve amcası Matteo'dan öğrenmiştir. Babası ve amcası 1269 yılından Venedik'e dönerek ilk defa Marco ile tanışmıştır. Daha sonra üçü birlikte Asya'ya 24 yıl sürecek bir seyahate çıkmışlardır. Bu zaman dilimde Uzak Doğu ile ticaret yolları geliştirmeye çalışan Marco Polo, parası olan insanların mallarını satmak üzere anlaşmalar yapmıştır. Bu olay günümüz “risk sermayesi”nin ilk örneğidir. O zamandaki genel anlaşma sigorta bedeli dahil %25'e yakın bir faiz oranı ile maceraperest tüccara sermaye sağlamak şeklindeydi.

<span class="mw-page-title-main">Sarpedon</span>

Yunan Mitolojisinde, Sarpedon, Zeus'un Truva tarafında savaşmış olan oğluydu. Her ne kadar Ilyada'da, Zeus ve Laodamia'nın oğlu olsa da, daha sonraki standart revizyonda, Zeus ve Europa'nın oğlu ve Minos'un ve Rhadamanthys'in kardeşidir. Diğer taraftan, bazı kaynaklarda Truva'da savaşmış olan Sarpedon, Minos'un kardeşi olan Sarpedon'un torunudur.

<span class="mw-page-title-main">Truva Savaşı</span> Yunan mitolojisinde efsanevi savaş

Truva Savaşı, Yunan mitolojisinde M.Ö. 12. veya 13. yüzyıl civarında meydana gelen efsanevi bir çatışmadır. Savaş, Truvalı Paris'in Helen'i Sparta kralı kocası Menelaos'tan almasının ardından Akalar (Yunanlar) tarafından Truva şehrine karşı yürütülmüştür. Savaş Yunan mitolojisindeki en önemli olaylardan biridir ve başta Homeros'un İlyada'sı olmak üzere Yunan edebiyatının birçok eserinde anlatılmaktadır. İlyada'nın özü on yıl süren Truva kuşatmasının onuncu yılında dört gün iki gecelik bir dönemi anlatır; Odisseia ise savaşın kahramanlarından biri olan Odisseia'un eve dönüş yolculuğunu anlatır. Savaşın diğer bölümleri, fragmanlar halinde günümüze ulaşan epik şiirler döngüsünde anlatılır. Savaştan bölümler, Yunan tragedyası ve Yunan edebiyatının diğer eserleri ile Virgil ve Ovid gibi Romalı şairler için malzeme sağladı.

<span class="mw-page-title-main">Pydnai</span>

Pydnai, Muğla ilinin Seydikemer ilçesi yakınlarındaki Patara kumsalının batı ucunda Eşen çayı ile Gelidonya Burnu arasında yer alan terk edilmiş bir Helenistik dönem kalesidir. Likya'nın en önemli şehri olan Ksanthos'a giden yolu korumak için inşa edilmiş olup, tatlı su kaynaklarına ve gemilerin güvenli bir şekilde yanaşabileceği bir alana yakın olması nedeniyle stratejik bir konuma sahiptir. Kale Romalılar tarafından kontrol edilirken, 3. yüzyılda Stadiasmus Maris Magni'de ve Ptolemaios'un Coğrafya adlı eserinde anılmıştır.. Bizans döneminde ise yerel Hristiyan nüfusu yağmacılara karşı korumak için kalenin savunma duvarları kullanılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Tıp tarihi</span> Tıbbın zaman içerisindeki gelişimi

Tıp tarihi, toplumların antik çağlardan günümüze, insan ve hayvan sağlığı ile ilgili olayları değerlendirirken neden-sonuç ilişkilerini görebilme, geçmişle bugünü değerlendirirken geleceği de öngörebilme becerisi kazanılmasını amaçlayan bir bilim dalıdır. Erken dönem tıbbi gelenekler içerisinde Antik Mısır ve Babil'den de bilgiler içermekte ve antik Yunanların teşhis, prognoz ve ileri düzey tıp etiği hakkında açıklamalara da yer verilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">William Whewell</span> 19. yüzyıl İngiliz bilim insanı ve ilahiyatçısı

William Whewell İngiliz polimat, bilim insanı, Anglikan rahip, filozof, teolog ve bilim tarihçisiydi. Trinity College, Cambridge'in usta hocalarındandı. Orada öğrenciyken, hem şiir hem de matematik alanında fark yarattı.

<span class="mw-page-title-main">Heinrich Barth</span> Alman kâşif ve bilim insanı

Johann Heinrich Barth Afrika'da keşifler yapmış Alman kâşif ve bilim insanı.

<span class="mw-page-title-main">Kandiye Krallığı</span> Venedik Giriti (1212-1669)

Kandiye Krallığı ya da Kandiye Dükalığı, 1205-1212'deki Venedik fethinden, 1645-1669'deki Girit'in Osmanlılar tarafından fethine kadarki döneminde, Venedik Cumhuriyeti'nin denizaşırı kolonisi olarak Girit adasının resmi adıdır. Ada, o zamanlardan modern çağın başlarına kadar başkenti Kandiye veya Chandax ile aynı isimle anılırdı. Modern Yunan tarih yazımında dönem, Venetokrasi olarak bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Robert Gordon Latham</span>

Robert Gordon Latham Kraliyet Cemiyeti Üyesi (FRS) bir İngiliz etnolog ve filolog.

<span class="mw-page-title-main">Robert Pashley</span> İngiliz gezgin ve ökonomist

Robert Pashley, İngiliz ekonomist ve seyahat yazarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Aptera</span> Girit adasında yer alan antik kent

Aptera bazen Apteron batı Girit'te Suda Körfezi'nin güneyinden bir kilometre içeride yer alan antik bir şehir, arkeolojik bir sit.

<span class="mw-page-title-main">Charles Fellows</span>

Sir Charles Fellows günümüz Türkiye'sinde sayısız keşif gezisiyle tanınan İngiliz bir arkeolog ve gezgindir.

<span class="mw-page-title-main">William Martin Leake</span>

William Martin Leake FRS İngiliz bir asker, casus, topoğraf, diplomat, antikacı, yazar ve Royal Society üyesiydi. Britanya Ordusu'nda görev yaptı ve kariyerinin çoğunu Akdeniz limanlarında geçirdi. Ziyaret ettiği bölgelerin coğrafyası ve kültürüyle ilgilenmeye başladı ve çoğunlukla Yunanistan hakkında olmak üzere birçok eser yazdı.

<span class="mw-page-title-main">Edward Forbes</span>

Edward Forbes FRS, FGS bir Man'lı doğa bilimcisiydi. 1846 yılında, dağ bitkileri ve hayvanlarının dağılımlarının, son buzul çağında aşağıya doğru sıkışarak daha alçak rakımlara indiğini ve bazı okyanus adalarının ana karaya bağlı olduğunu önerdi. Bu mekanizma, artık izole olmuş adalar ve dağ zirvelerindeki aynı türlerin dağılımlarını açıklayan ilk doğal açıklamaydı ve bu fikir Charles Darwin tarafından bağımsız olarak keşfedildi. Darwin, bu fikri Forbes'a atfetti. Forbes ayrıca, deniz altındaki yaşamın belirli bir derinlikten sonra tamamen yok olacağını öne süren "azoik hipotezi" adı verilen hatalı bir teori geliştirdi.