İçeriğe atla

Theofilaktos Dalassenos

Theofilaktos Dalassenos
Doğumyaklaşık 990 öncesi
Ölüm1039 sonrası
BağlılığıBizans İmparatorluğu
Rütbesiİberya katepano'nu (muhtemelen 1021'den önce) ve Vasburagan katepano'nu (1027'den sonra)
Ailesi
BabasıDamian Dalassenos
KardeşleriKonstantinos ve Romanos

Theofilaktos Dalassenos (YunancaΘεοφύλακτος Δαλασσηνός; yaklaşık 990 öncesi – 1039 sonrası), 11. yüzyılda önemli görevler üstlenmiş Bizanslı aristokrat ve Dalassenos soylu ailesinin bir üyesidir.

Hayatı

Theofilaktos, Dalassenos soylu ailesinin bilinen ilk üyesi ve 998'de Epemiye Muharebesi'nde öldürülen Damian Dalassenos'un oğludur.[1][2] İlk defa 998 yılında Fâtımîler'e karşı muharebede Antakya Doux olan babası ile birlikte kaydedilmiştir. Epemiye Muharebesi'nin sonucu, Damian öldürüldü ve kardeşi Konstantinos ile beraber esir alındı. Her ikisi Fâtımî general Jaysh ibn Samsama'ya 6,000 altın dinara satıldılar ve ertesi on yılı Fâtımî başkenti Kahire'de esir geçirdiler.[2][3]

Serbest bırakılmasının ardından askeri kariyerine devam etti, ancak hayatı 1021/22'ye kadar belirsizdir, bu sırada Antakyalı Yahya'ya göre protospatharios ve Drungarios (büyük olasılıkla Drungarios tes viglas görevi) rütbesine sahipti.[2][3] Ağustos 1022'de İmparator II. Basileios (h. 976-1025), onu Anatolikon Theması'na yeni Stratigos olarak atadı ve Nikiforos Ksifias ve Nikiforos Fokas Baritrahelos'un isyanını bastırma görevi ile asker toplamak için para verdi. Sonunda, iki asi birbirine düştü ve Ksifias, Fokas'ı öldürdü; isyan çöktüğünde, Theofilaktos Ksifias'ı esir aldı ve yargılanmak üzere Konstantinopolis'e getirdi.[2][3][4]

Günümüze ulaşan makam mühürlerinden, İberya katepano'nu (muhtemelen 1021'den önce) ve Vasburagan katepano'nu (1027'den sonra) makamlarının rütbesini elinde tuttuğu bilinmektedir.[3][5] Muhtemelen 1032-34 yıllarında yaptığı son görevi, anthypatos patrikios ve vestes rütbeleri ile Antakya doux idi, bu bir mühür ile kaydedilmiştir.[3][6][7] Ancak İmparator IV. Mihail (h. 1034-1041) Dalassenos ailesinin tahtı gasp etmek için komplo kurmalarından şüphelendi: böylece Theofilaktos'un kariyeri muhtemelen 1034 yılında sona erdi ve Ağustos 1039'da ailenin geri kalanı sürgün edildi[3][8] Başka bir mühür, yüksek saray magistros rütbesi de elinde tuttuğunu kaydeder, ancak bunun 1034'ten önce mi yoksa IV. Mihail'in ölümünden sonra mı verildiği belirsizdir.[3][8]

Theofilaktos büyük olasılıkla, Komninos Hanedanı'nın kurucusu İmparator I. Aleksios'un annesi Anna Dalassini'nin anne tarafından dedesi Adrianos'un babasıdır.[9]

Kaynakça

Özel
  1. ^ ODB, "Dalassenos", p. 578.
  2. ^ a b c d Cheynet & Vannier 1986, s. 82.
  3. ^ a b c d e f g PmbZ, Theophylaktos Dalassenos (#28254).
  4. ^ Holmes 2005, ss. 517-521.
  5. ^ Cheynet & Vannier 1986, s. 83.
  6. ^ Cheynet & Vannier 1986, ss. 83-84.
  7. ^ Holmes 2005, s. 353.
  8. ^ a b Cheynet & Vannier 1986, s. 84.
  9. ^ Cheynet & Vannier 1986, ss. 77, 84.
Genel

İlgili Araştırma Makaleleri

Anna Dalassini, Komninos Hanedanı'nın 11. yüzyılda yükselişinde kayda değer bir rol oynamış önemli bir Bizans soylusudur. Oğlu I. Aleksios tarafından karısının yerine kendisine Augusta unvanı verilmiştir. Oğlunun Türklere ya da diğer uluslara karşı yaptığı uzun askeri seferler sırasında imparatorluğu yönetmiştir. İmparator annesi olarak, Dukas ailesinin geçmiş entrikaları nedeniyle nefret ettiği imparator eşi İrini Dukena göre daha etkili ve güçlüydü.

<span class="mw-page-title-main">Bardas Skleros</span>

Bardas Skleros, 976–979 yılları arası İmparator II. Basileios'a karşı yapılmış geniş çaplı Anadolu isyanına önderlik etmiş Bizans generali.

<span class="mw-page-title-main">İoannis Komnenos (Domestikos tōn scholōn)</span>

İoannis Komnenos Bizans aristokrat ve askerî lider. İmparator I. İsaakios'un kardeşidir. İsaakios'un 1057 ile 1059 yılları arasında kısa hükümdarlığında Domestikos tōn scholōn olarak hizmet etmiştir. I. İsaakios tahtan çekilip, X. Konstantinos imparator olunca, İoannis öldüğü 1067 yılına kadar inzivaya çekilmiştir. Oğlu I. Aleksios 1081 yılında imparator olmuş ve 1081 ile 1185 yılları arasında Bizans İmparatorluğu'nu ve 1204 ile 1461 yılları arasında Trabzon İmparatorluğu'nu yönetmiş Komnenos Hanedanı'nı başlatmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Bizans isyan ve iç savaşları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Doğu Roma ya da Bizans İmparatorluğu (330-1453) tarihi boyunca gerçekleşmiş iç savaş ya da diğer iç huzursuzlukların listesidir. Tanım, Bizans İmparatorluğu sınırları içerisinde en az bir muhalefet liderinin iktidara karşı gerçekleştirdiği herhangi bir ihtilaftır. Harici ihtilaflar için, Bizans savaşları listesine bakınız.

<i>Katepano</i>

Katepánō Kıdemli Bizans İmparatorluğu rütbesi. Kelime Batı dillerine capetanus/catepan şeklinde geçmiştir, anlamı İtalyanca "capitaneus" ile birleşmiş gibi görünmektedir. Bu hibrid terim İngilizcede captain ve diğer dillerde benzer terimlere dönüşmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Nikiforos Uranos</span> Bizanslı general

Nikiforos Uranos, Latin dillerinde Nicephorus Uranus, İmparator II. Basileios hükümdarlığı döneminde yüksek rütbeli general ve bürokrat. İmparatorun en yakınlarından biriydi, Avrupa'da Bulgarlara karşı savaşta faaldi, Sperkhios Muharebesi'nde ve 11. yüzyılın ilk on yılında Basileios'un gölge naibi olduğu dönemde Suriye'de Araplara karşı büyük bir zaferler elde etmiştir. İyi eğitimli birisi olarak, askerî talimat (Taktika) ve birçoğu günümüze ulaşmış şiirler ve Hagiografiler yazmıştır.

Kuropalatis ya da cura palatii, Bizans İmparatorluğu'nda I. Justinianus döneminden 12. yüzyıl Komninos Hanedanı'na kadar en yüksek saray unvanlarından biri. Kuropalatai görevinin elinde tutan kişinin eşinin kullandığı dişi formu kuropalatissa idi.

<span class="mw-page-title-main">Arap-Bizans savaşları (780-1180)</span>

780-1180 yılları arasında Bizans İmparatorluğu ile Abbâsî ve Fâtımî halifelikleri, Irak, Filistin, Suriye, Anadolu ve Güney İtalya bölgelerinde Doğu Akdeniz'de üstünlük sağlamak için bir dizi muharebede savaşmışlardır. Belirsiz ve yavaş sınır savaşları sonrasında, 10. yüzyılın sonu ve 11. yüzyılın başlarında neredeyse kesintisiz Bizans zaferleri dizisi, üç Bizans imparatorunun, yani II. Nikiforos, I. İoannis ve nihayet II. Basileios'un, başarısız Herakleios Hanedanı yönetiminde 7. yüzyıl Arap-Bizans savaşları sırasında İslam'ın yayılışı ile kaybedilen toprakları tekrar ele geçirmelerine neden oldu.

Konstantinos Diogenis Balkanlar'da aktif olan, 11. yüzyılın başlarında önde gelen bir Bizans generalidir. Bizans İmparatoru II. Basileios'un hükümdarlığında Bizans İmparatorluğu'nun Bulgaristan'ı fethinin son safhasında seçkin bir şekilde hizmet etmiş ve 1029 yılında İmparator III. Romanos'a karşı bir komploya katılmasın sonucu tutuklanana dek Balkanlarda Yüksek Komutanlık görevini üstlenmiştir. Hapishanede ve bir manastıra girmeye zorlandığında, başka bir komplo hakkında yapılan bir soruşturma sırasında 1032'de intihar etti. İmparator Romen Diyojen'in babasıdır.

<span class="mw-page-title-main">İtalya Katepanlığı</span>

İtalya Katepanlığı Ana kara İtalyan'nın Monte Gargano'dan Salerno Körfezi'ne çizilen bir hattın güneyinde kalan toprakları içeren Bizans İmparatorluğu eyaletidir. Amalfi ve Napoli bu hattın kuzeyinde olmalarına rağmen, katepanlık üzerinden Konstantinopolis'e bağlılıklarını sürdürdüler. Modern İtalya'nın Capitanata bölgesi ismini Catepanate'dan almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Orontes Muharebesi</span>

Orontes Muharebesi, 15 Eylül 994'te Mihail Burces komutasındaki Bizanslılar ile Hamdani müttefikleri karşısında Şam'ın Fâtımî veziri Türk general Mançutekin'in güçlerine karşı yapıldı. Savaş Fâtımî zaferiyle sonuçlandı.

<span class="mw-page-title-main">Konstantinos Dalassenos (Antakya dükü)</span> Bizanslı aristokrat ve general

Konstantinos Dalassenos 11. yüzyılın ilk yarısının önde gelen bir Bizanslı aristokrat ve Dalassenos soylu ailesinin bir üyesidir. Tecrübeli ve popüler bir generaldi, 1028'de porphyrogenita İmparatoriçe Zoi ile evlenerek imparatorluk tahtına çıkmaya çok yaklaştı. Zoi'nin evlendiği İmparator III. Romanos'a eşlik etti, bazı tarihçiler tarafından Azez Muharebesi'nde Romanos'un aşağılayıcı yenilgisinden onu sorumlu tutarlar.

<span class="mw-page-title-main">Epemiye Muharebesi</span> Arap-Bizans savaşlarında Fâtımîler zaferi

Epemiye Muharebesi Bizans İmparatorluğu ile Fâtımîler arasında 19 Temmuz 998'de gerçekleşen çatışmadır. Muharebe, kuzey Suriye'nin kontrolü üzerindeki iki güç ile Halep'in Hamdani emirliği arasındaki bir dizi askeri çatışmanın bir parçasıydı. Bizans bölge komutanı Damian Dalassenos, Jaysh ibn Samsama komutasındaki Fâtımî destek ordusunun Şam'dan gelmesine kadar Halep'i kuşatıyordu. Sonraki muharebede Bizanslılar başlangıçta galip geldi, ancak yalnız bir Kürt atlı, Bizans ordusunu paniğe sürükleyerek Dalassenos'u öldürmeyi başardı. Kaçan Bizanslılar daha sonra Fâtımî birlikleri tarafından büyük can kaybıyla takip edildi. Bu yenilgi, Bizans imparatoru II. Basileios'u bir sonraki yıl bölgede kişisel olarak sefer yapmaya zorladı ve 1001'de iki devlet arasında on yıllık bir ateşkes imzalandı.

Damian Dalassenos Bizanslı aristokrat ve Dalassenos soylu ailesinin bilinen ilk üyesidir. 996-998'de Antakya askeri valisi (doux) olarak yaptığı hizmetle tanınır. 19 Temmuz 998'de Epemiye Muharebesi'nde öldürülene kadar Fâtımîlere bir miktar başarıyla savaşmıştı.

Dalassenos, dişil form Dalassini ya da Dalassina, 11. yüzyılda öne çıkan Bizanslı aristokratik bir ailedir.

Romanos Dalassenos Bizanslı aristokrat ve İberya katepano'nu.

Nikephoros Xiphias, İmparator II. Basil döneminde bir Bizans askeri komutanıydı. Bizans'ın Bulgaristan'ı fethinde seçkin bir rol oynadı ve 1014'teki Kleidion Savaşı'nda Bizans'ın kesin zaferinde etkili oldu. 1022'de II. Basil'e karşı başarısız bir isyan başlattı ve rezil edildi, saçları kazındı ve sürgüne gönderildi. En son 1028'de sürgünden geri çağrıldığından ve bir manastırda bir köşeye çekildiğinden bahsedilir.

<span class="mw-page-title-main">Mihail Burces</span> Bizanslı general

Mihail Burces 10. yüzyılın en önde gelen Bizans generallerinden biriydi. Antakya'yı 969'da Araplardan geri almasıyla dikkat çekti, ancak İmparator II. Nikiforos'un gözünden düştü. Buna kızan Burces, birkaç hafta sonra Nikiforos'a suikast düzenleyen komplocular ile güçlerini birleştirdi. Burces, İmparator II. Basileios ile isyancı Bardas Skleros arasındaki iç savaşta önemli bir rolde yeniden ortaya çıktı ve bağlılığını önce imparatordan isyana çevirdiyse de sonra tekrar geri döndü. Yine de, Basileios tarafından Antakya doux'u olarak yeniden atandı, Fâtımîler karşı verdiği savaşta başarısız olduğu için görevden alındığı 995 yılına kadar bu makamda kaldı.

<span class="mw-page-title-main">Selanik Muharebesi (995)</span> yaklaşık 995 yılında Selanik yakınlarında gerçekleşmiş muharebe

Selanik Muharebesi 995 veya daha önce, Yunanistan'ın Selanik şehri yakınlarında meydana gelmiştir. Savaş, 10. yüzyılın sonları ve 11. yüzyılın başlarındaki uzun Bizans-Bulgar savaşının bir parçasıydı. Hükümdarları Çar Samuil komutasındaki Bulgarlar, Selanik'teki Bizans garnizonunu pusuya düşürüp yok etmeyi başardılar, komutanları Gregori Taronites öldürüldü ve oğlu Ashot Taronites ele geçirdi.

<span class="mw-page-title-main">Pankaleia Muharebesi</span> 978 muharebesi

Pankaleia Muharebesi, 978 veya 979 yılında Bizans İmparatoru II. Basileios'a sadık olan Genç Bardas Fokas komutasındaki ordu ile isyancı general Bardas Skleros'un kuvvetleri arasında gerçekleşmiştir. Sonuçta Bardas Skleros'un yenilgiye uğramasına ve sürgüne gönderilmesine yol açmıştır. Kaynaklar olayların ardışıklığı ve yeri konusunda belirsizdir; bu nedenle daha önceki bilim insanları, İoannis Skilicis'in görüşlerini izleyerek Pankaleia Muharebesi'ni sadık güçler için kesin zafer olarak Mart 979'da gerçekleştiğini düşünürken, bugün Diyakoz Leon'un anlatımına göre bu savaş Haziran 978'de gerçekleşmekte ve Fokas için bir yenilgi olarak kabul edilmektedir.