İçeriğe atla

Tetuan, Fas

Tarihi Tétouan (eski Titawin) Şehri
UNESCO Dünya Mirası
Konum Fas
KriterKültürel: ii, iv, v
Referans837
Tescil1997 (21. oturum)
BölgeArap Ülkeleri

Tetuan (Berberice: ⵜⵉⵟⵟⴰⵡⵉⵏ Tiṭṭawin, Arapça: تطوان, İspanyolca: Tetuan, Fransızca: Tétouan), Fas'ın kuzeyinde bulunan bir şehirdir. Berberice bir kelime olan Tetuan, kelime anlamıyla "gözler" ve mecazi anlamda "su gözü" anlamına gelmektedir. Tetuan, Fas'ın Akdeniz'deki iki önemli limanı arasında yer almaktadır. Cebelitarık Boğazı'nın birkaç mil güneyinde ve Tanca'nın yaklaşık 40 mil (60 km) Güney güneydoğusunda yer almaktadır. 2014 yılı itibarıyla şehrin nüfusu 463.968'dir. Tetuan'ın sivil havaalanı Sania Ramel Havaalanı, şehrin 6 km doğusunda yer almaktadır.

Resmi dili Arapçadır ancak şehrin Jebli Arapçanın[1][2] farklı bir türü olan kendi lehçesi vardır.[3][4] Bununla birlikte, komşu kırsal alanlarda yaşayan insanlar şehre yerleştikleri için Jebli Arapça hakimdir.[5] Geçmişteki sömürge bağları ve coğrafi konumu nedeniyle, özellikle iş adamları ve entelektüel seçkinler tarafından İspanyolca ve Fransızca kullanımı hala yaygındır. Şehirde hakim olan din İslam'dır; bununla birlikte şehirde Hristiyan ve Yahudi cemaatler de vardır.

Tetuan'ın medinesi (eski şehir) 1997 yılında UNESCO tarafından bir Dünya Mirası alanı olarak ilan edilmiştir.[6] İç şehrin kendine has özellikleri bulunmaktadır. Şehrin her yerinde dokumacılar, kuyumcular, deri işçileri gibi işçilik yapan insanlar görülebilmektedir.

Kaynakça

  1. ^ Dominique Caubet, Questionnaire de dialectologie du Maghreb 20 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  2. ^ (Fransızca) Jordi Aguadé, Patrice Cressier, Ángeles Vicente : Peuplement et arabisation au Maghreb occidental, Casa de Velázquez, 1998 (ISBN 8486839858)[1]
  3. ^ L. Messaoudi, Cahiers de Sociolinguistique n°6 (2001), Variations linguistiques: images urbaines et sociales, pp.87-98
  4. ^ S. Levy, EDNA n°1 (1996), Reperes pour une histoire linguistique du Maroc, pp.127-137
  5. ^ (Fransızca) M. Lazaar, Migration internationale et croissance des villes du Nord-Ouest marocain: Les cas de Tétouan et de Tanger (Maroc), in Urbanisation du monde arabe, no.28 (1995), pp.145-150 (ISSN 0760-3819)
  6. ^ Medina of Tétouan 22 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - unesco.org

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Fas</span> Kuzey Afrikada yer alan bir ülke

Fas, resmî adıyla Fas Krallığı, yaklaşık 37 milyon nüfusa ve 720.000 km² yüzölçümüne sahip bir Kuzey Afrika ülkesidir. Başkenti Rabat ve en büyük şehri de Kazablanka'dır. Mağrip ülkelerinden biri olan Fas'ın, Atlantik Okyanusu'dan Cebelitarık Boğazı'nı çevreleyip Akdeniz'de son bulan uzun bir sahil şeridi vardır. Doğuda Cezayir, kuzeyde İspanya, güneyde ise Moritanya ile komşudur. Aynı zamanda ülke, Batı Sahra adı verilen bölgede, 1975'te koloni ülkesi İspanya tarafından terk edildikten sonra hak iddia etmiş ve günümüzde de bölgenin dörtte üçünü fiilen yönetmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Mağrip</span> Kuzey Afrikada coğrafi bölge; Arap dünyasının batı yarısı

Mağrip, Arap dünyasının batı kısmıdır. Bölge, Cezayir, Libya, Moritanya, Fas ve Tunus dahil olmak üzere Batı ve Orta Kuzey Afrika'yı kapsar. Mağrip ayrıca Batı Sahra'nın tartışmalı bölgesini de içerir. 2018 itibarıyla bölgenin nüfusu 100 milyondan fazlaydı.

<span class="mw-page-title-main">Septe</span> İspanya Krallığına bağlı, özerk il statüsünde bir şehir.

Septe, İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağıdır. İspanyol anayasasına göre Melilla ile birlikte özerk il statüsündedir. Fas sınırı ile çevrili olan şehir 19 km²'dir. Akdeniz'e 20 km sahili olan şehrin Fas'la olan sınırı 8 km'dir. İber Yarımadası'na 14 km mesafededir. 1415 yılında önce Portekizliler tarafından ele geçirilen şehir 1580 yılında İspanyol toprağı olmuştur. Nüfusu 1998 verilerine göre 72.117 kişidir. Bu nüfusun 54.000'i Hristiyan, 16.000'i Müslüman, 600 ilâ 700'ü Musevî ve 500 kadarı da Hindu'dur. 2010 yılı nüfusu ise 80.579 kişi olmuştur. Farklı dinlerin olması şehirde farklı kültürlerin oluşmasına da yol açmıştır. Resmî ve özel yaşamda dört kültür barış içerisinde uyumlu olarak yer almaktadır. Juan Jesús Vivas Lara şehrin hem başbakanı hem de belediye başkanıdır. Fas, Septe ile birlikte Melilla'yı da İspanya'dan istemektedir. Septe'de İspanyolca ve Arapça konuşulur.

<span class="mw-page-title-main">Cezayir (şehir)</span> Cezayirin başkenti

Cezayir, Cezayir'in başkenti ve en büyük şehridir.

<span class="mw-page-title-main">Marakeş</span>

Marakeş, Fas'ın orta kısmında bulunan şehir.

<span class="mw-page-title-main">Berberi Yahudiler</span>

Berberi Yahudiler, Kuzey Afrika'nın Mağrip bölgesinde yaşayan ve Berberice konuşan Yahudi cemaatleridir.

<span class="mw-page-title-main">Fas'ın bölgeleri</span>

Fas'ın bölgeleri, Fas'ın birinci düzey idari bölümleridir. Bu bölgeler, ek olarak 75 il ve prefektörlüklere ayrılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Ulusal Radyo ve Televizyon Kurumu</span>

Ulusal Radyo ve Televizyon Kurumu (SNRT) (Arapça: الشركة الوطنية للإذاعة والتلفزة, romanize: Eş-şerika'ül-vataniye li-l-izâ ve-t-telfeza; Berberi dilleri: ⵜⴰⵎⵙⵙⵓⵔⵜ ⵜⴰⵏⴰⵎⵓⵔⵜ ⵏ ⵓⵏⵣⵡⴰⵢ ⴷ ⵜⵉⵍⵉⴼⵉⵣⵢⵓⵏ, romanize: Tamssurt tanamurt uazvay d tilifizyun; Fransızca: Société nationale de radiodiffusion et de télévision), Fas merkezli bir devlet radyo ve televizyon ağıdır. 15 Şubat 1928 tarihinde kurulmuştur. Merkezi Rabat'ta yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Selâ</span>

Salé, Bou Regreg nehrinin sağ kıyısında, kuzey-batı Fas'ta bir şehir, başkent Rabat'ın tam karşısında ve Rabat için bir banliyö kasabası olarak hizmet vermektedir.
Fenike kolonisi olarak antik zamanda kurulan, Alaout Fas'a dahil edilmeden önce bağımsız bir cumhuriyet olan kent; korsanlar için bir güvenli bir sığınaktı. Salé kolonisi Fenikelilerin ardından Kartaca egemenliğine girmiş, ancak en müreffeh dönemini Roma İmparatorluğu altında iken yaşamıştır.
Salé; karayolu ile limanı sayesinde, ticaret merkezi olmuş; Marakeş, Fes bağlantısı üzerindeki stratejik konumu, ayrıca Fas'ın Avrupa güzergahına liman bağlantısı ile; Muvahhidler ve Meriniler döneminde büyük bir gelişme göstermiştir.
On sekizinci yüzyıla dek ticari faaliyetleri ile Salé ülkede nüfuzunu genişletmiştir. Onyedinci yüzyılda, İspanya'dan Müslüman göçmenlerin gelmesiyle şehirde yeni bir hayat başlamış ve komşu şehir Rabat ile bir rekabet oluşturmuştur. Hristiyanlara karşı intikam ruhunu ateşleyen Endülüs Mağribileri, Cornwall'a kadar varan seferler gerçekleştirmiş Bouregreg Cumhuriyeti adında güçlü bir siyasi varlık teşkil etmişlerdir. Salé'nin cesur ve kurnaz mağribileri İngilizlerin dimağlarında Sallee korsanları görüntüsü yerleştirmiştir.
On dokuzuncu yüzyılda şehir sahip olduğu ticari rolünü kaybetmeye başlamıştır. Ondokuzuncu yüzyılda ve Fransız, İspanyolca sömürge döneminde kültürün, isyanın ve dini hayatın Mekke'si olduğu bir dönemi geçirmiştir. Kentin medinesi birçok anıt, riadlar, zaviyelerden, dervişler ve özel kütüphaneler gelen Hispanik-Mağribi ilham ile yaşayan bir açık hava müzesi haline gelmiştir. Salé Rabat'ın kardeş şehri haline gelirken, kendi gelenekleri ve geçmişi ile varlığı sürdürmüştür. Yirminci yüzyılın sonlarında Salé prestijini düşüşe geçiren yoğun bir göç dalgasının etkisinde kalmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Şafşavan</span>

Şafşavan ya da Fransızcalaştırılmış transliterasyonuyla Chefchaouen Fas'ın kuzeybatısında yer alan küçük bir şehirdir. Aynı adlı ilin merkez kenti konumunda olan Şafşavan, mavi boyalı evleri ve sokaklarıyla adını Dünya'ya duyurmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Fas Fransız Protektorası</span>

Fas Fransız Protektorası, 1912 Fes Antlaşması ile kurulan ve 2 Mart 1956 tarihinde Fas'ın bağımsızlığını ilan etmesine kadar süren Fransa'nın bir himaye yönetimidir. Himaye bugünkü Fas topraklarının büyük çoğunluğu olan Taza Koridoru ile Draa Nehri arasındaki kısmından oluşmaktaydı.

İbn Gazi el-Miknasi (1437–1513) yılları arasında yaşamış Fas'lı İslam hukukçusu ve matematik bilgini. Tam adı "'Ebu Abdullah Muhammad bin Ahmed bin Muhammed İbn Gazi el-Miknasi"'dir. Arapça: محمد بن أحمد بن محمد بن محمد بن علي بن غازي. Günümüze ulaşan Arapça el yazmaları mevcuttur.

<span class="mw-page-title-main">Perejil Adası</span> Fasın Akdeniz kıyılarının 200 metre açıklarında yer alan bir kayalık ada

Perejil Adası, Cebelitarık boğazında, Fas'ın Akdeniz kıyılarının 200 metre açıklarında yer alan kayalık bir ada. Ada üzerinde İspanya ve Fas egemenlik iddiasında bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Meknes</span>

Meknes, Fas'taki İmparatorluk şehirlerinden birisidir ve Orta Fas'ın kuzeyinde yer alan Meknes, krallık içinde yer alan şehirler arasında, nüfusa göre altıncı en büyük kenttir. 11. yüzyılda Murâbıtlar tarafından askeri bir yerleşim yeri olarak kurulan Meknes, Alevî Hanedanı'nın kurucusu olan Sultan Mevlay İsmail (1672-1727) döneminde Fas'ın başkenti oldu. Sultan Mevlay İsmail, Meknes'i, 17. yüzyıldaki Mağrip'teki İslam ve Avrupa tarzlarının uyumlu bir şekilde harmanlandığı, günümüzde hala açıkça görülebilen, büyük ve yüksek duvarlarla çevrili, İspanyol-Mağribi tarzında etkileyici bir kent haline getirdi.

<span class="mw-page-title-main">Fas İspanyol Protektorası</span>

Fas İspanyol Protektorası, 1912 Fes Antlaşması ile kurulan ve 7 Nisan 1956 tarihinde Fas ile birleşmesine kadar süren İspanya'nın bir himaye yönetimidir.

<span class="mw-page-title-main">Sidi İfni</span>

Sidi İfni, Fas'ın Guelmim-Ued Nun bölgesine bağlı Sidi İfni ilinin merkezi olan şehir ve belediyedir. Şehir, ülkenin güneybatısında Atlas Okyanusu kıyısında yer almaktadır. Şehrin nüfusu 2004 yılı itibarı ile 20.051'dir.

<span class="mw-page-title-main">Fas mimarisi</span>

Fas mimarisi tarihî ve çağdaş sanat anlayışını yansıtan yapıtlardan oluşmaktadır. Ülkenin varsıl coğrafyası ve köklü geçmişi Antik Roma ve Berberi döneminden 20. yüzyıldaki sömürge dönemi ve ardından gelişen çağdaş döneme ait örnekler doğurmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Lalla Malika (Fas prensesi)</span>

Prenses Lalla Malika, Fas prensesi.

<span class="mw-page-title-main">Fas Arapçası</span>

Fas Arapçası veya Derice (الدارجة), Arapçanın Fas'ta konuşulan diyalektik, yerel biçimi veya biçimleridir. Fas Arapçası, diğer Mağrip lehçeleri olan Cezayir Arapçası ve Tunus Arapçası bir dereceye kadar anlaşılabilmektedir. Yaklaşık 31,5 milyondan fazla kişi tarafından konuşulmakta olup ülkenin baskın konuşulan dilidir ve Fas televizyon eğlencesi, sineması ve ticari reklamcılığında güçlü bir varlığa sahiptir. Fas'ın resmi dili olan Fasih Arapça ise dini vaazlar, kitaplar, gazeteler, hükûmet haberleşmeleri, haber yayınları ve siyasi sohbet programları gibi resmi durumlarda değişen derecelerde kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">El-Hüseyma</span>

El-Hüseyma, Fas'ın Tanca-Tetuan-El-Hüseyma bölgesi ile ona bağlı El-Hüseyma ilinin merkezi olan şehir ve belediyedir. Belediye, Rif Dağları'nın kuzey eteklerinde Akdeniz kıyısında yer almaktadır. Belediyenin nüfusu 1 Eylül 2014 tarihi itibarı ile 56.716'dir.