İçeriğe atla

Tehrik-i Taliban Pakistan

Pakistan Talibanı
Kuruluş2007-Günümüz
Bağlılık
  • Afganistan İslam Emirliği
İdeoloji
Siyasi yelpazeAşırı sağ
SaldırılarVeziristan Savaşı
Müttefikler
Rakip(ler)

Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP; Urdu: تحریک طالبان پاکستان; "Pakistan Taliban Hareketi"), alternatif olarak Pakistan Talibanı, Pakistan'ın Afganistan sınırında bulunan çeşitli İslamcı militer grupların şemsiye organizasyonudur.[12]

Kaynakça

  1. ^ "Did you know that there are two different Taliban groups?". www.digitaljournal.com. 1 Nisan 2013. 11 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ "Tehrik-i-Taliban Swat/Bajaur/Mohmand". DOPEL. 24 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Aralık 2018. 
  3. ^ "Deobandi Islam: The Religion of the Taliban". U.S. Navy Chaplain Corps, 15 October 2001.
  4. ^ Maley, William (2001). Fundamentalism Reborn? Afghanistan and the Taliban. C Hurst & Co. s. 14. ISBN 978-1-85065-360-8. 
  5. ^ "Taliban - Oxford Islamic Studies Online". 31 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2019. 
  6. ^ "Understanding taliban through the prism of Pashtunwali code". CF2R. 30 Kasım 2013. 10 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2014. 
  7. ^ "MMP: Tehrik-i-Taliban Pakistan". cisac.fsi.stanford.edu (İngilizce). 1 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2022. 
  8. ^ Shane, Scott (22 Ekim 2009). "Insurgents Share a Name, but Pursue Different Goals". The New York Times. 16 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2011. 
  9. ^ Siddiqa, Ayesha (2011). "Pakistan's Counterterrorism Strategy: Separating Friends from Enemies" (PDF). The Washington Quarterly. 34 (1): 149-162. doi:10.1080/0163660X.2011.538362. 24 Aralık 2010 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2011. 
  10. ^ Elias, Barbara (2 Kasım 2009). "Know Thine Enemy". Foreign Affairs. 20 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Şubat 2011. 
  11. ^ "4 Pakistani soldiers killed in separate clashes". Anadolu Agency. 14 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2021. 
  12. ^ Yusufzai, Rahimullah (22 Eylül 2008). "A Who's Who of the Insurgency in Pakistan's North-West Frontier Province: Part One – North and South Waziristan". Terrorism Monitor. 6 (18). 26 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2011. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Taliban</span> Afganistan merkezli İslamcı hareket

Taliban, Afganistan'da yönetimi elinde bulunduran Diyubendi İslamcı hareket ve askeri organizasyondur. Kendilerine Afganistan İslam Emirliği demekte olup ülke içinde bir savaş sürdürmüştür. İslam şeriatını yayma amacıyla Molla Muhammed Ömer tarafından 1994 yılında kurulan Taliban'ın 2016'dan beri lideri Mevlevi Hibetullah Ahundzade'dir. Grup; eroin gibi narkotiklerin ticaretinin yanı sıra haraç toplama, fidye ve alıkoyma gibi faaliyetlerle finanse edilmektedir. Ayrıca 2010'ların ortalarında, önceki hükûmetin yönetiminde yasadışı olan madencilik faaliyetlerinin kontrolünü ele geçirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Usame bin Ladin</span> El-Kaidenin Suudi Arabistanlı kurucusu (1957–2011)

Usame bin Muhammed bin Avad bin Ladin, İslamcı silahlı örgüt el-Kaide'nin kurucu lideriydi. 1994 yılında vatandaşlıktan çıkarılıp vatansız kalıncaya kadar Suudi Arabistan vatandaşı olan bin Ladin, bin Ladin ailesine mensuptu.

<span class="mw-page-title-main">El-Kaide</span> 1988de kurulmuş radikal İslamcı ve Selefî cihatçı terör örgütü

El-Kaide, dünya çapında faaliyet gösteren radikal İslamcı ve Selefî silahlı örgüt. Kökenleri Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a müdahalede bulunduğu döneme dayanan örgüt, 1988 yılında kuruldu. BMGK, NATO, Avrupa Birliği gibi uluslararası kuruluşlar ile birçok ülke tarafından terör örgütü olarak tanımlanmaktadır. Aralarında 11 Eylül ve 2002 Bali saldırılarının da bulunduğu, bir kısmı sivilleri hedef alan çeşitli saldırıların sorumluluğunu üstlenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Muhammed Ömer</span> Talibanın kurucusu ve eski lideri

Muhammed Ömer ya da Batı'da bilinen adıyla Molla Ömer, 1994 yılında Taliban'ı kuran Afgan militandır. 1996-2001 Afganistan İç Savaşı sırasında Taliban, Kuzey İttifakı ile savaşarak ülkenin büyük bölümünün kontrolünü ele geçirdi ve 1996 yılında Ömer'in Yüksek Lider olarak görev yapmaya başladığı Birinci İslam Emirliği'ni kurdu. El-Kaide'nin 11 Eylül saldırılarını gerçekleştirmesinden kısa bir süre sonra Taliban hükûmeti, Amerika'nın Afganistan'ı işgaliyle devrildi ve Ömer saklanmaya başladı. Amerika liderliğindeki koalisyon tarafından yakalanmadan başarıyla kaçtı ve 2013 yılında tüberkülozdan öldüğü bildirildi.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan İslam Cumhuriyeti</span> Afganistanda hüküm sürmüş eski bir devlet

Afganistan İslam Cumhuriyeti, Afganistan Savaşı sırasında 2004-2021 yılları arasında Afganistan'da var olan bir İslam cumhuriyetiydi. 2001'de ABD'nin Afganistan'ı işgal etmesinin ardından Taliban liderliğindeki Afganistan İslam Emirliği'nin ele geçirilmesi sonrası 2004 yılında kuruldu. 15 Ağustos 2021'de ülkenin büyük bölümünün kontrolü Afganistan İslam Emirliği'ne geçti. Afganistan'ın uluslararası olarak tanınan tek meşru devleti olduğu iddia edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan Savaşı (2001-2021)</span> ABDnin Afganistana girmesiyle başlayan süreç

Afganistan Savaşı, 2001 Ekim'inin 7. gününde başlamıştır. Amerika Birleşik Devletleri tarafından 11 Eylül saldırıları gerekçesi ile yapılmıştır. ABD Başkanı George W. Bush'un "terörle mücadele" politikası kapsamında yaptığı bir savaştır. Harekât Usame bin Ladin'in yakalanmasına değin sürecekti. Aynı zamanda Taliban ve diğer Taliban yandaşı güçlerin ortadan kaldırılması ile harekât sona erecekti. Böylelikle Afganistan'da iç güvenlik sağlanmış olacaktı.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan'da afyon üretimi</span>

Afganistan, 2001 senesi hariç olmak üzere, 1992 yılından beri Myanmar ve "Altın Üçgen" ülkelerini geçerek en yüksek yasadışı afyon üreticisi konumuna yerleşmiştir. 2001 senesi bu istatistiğin dışında tutulur. İran, Pakistan ve Afganistan'dan oluşan Altın Hilal isimli afyon üretici ülkeler arasında Afganistan ana üretici konumundadır. 2001 senesinde Taliban yönetiminin devrilmesinin ardından haşhaş üretimi arttı. Taliban bu dönemden sonra afyon üretiminden haraç keserek milyon dolarlar kazandı. UNODC veritabanına göre, afyon çiçeği üretimi Taliban yönetiminde geçmişteki 4'lü (2004–2007) gelişim yıllarından daha fazladır. Aynı zamanda şimdilerde Afganistan'da afyon çiçeği tarımı için kullanılan tarım alanı Latin Amerika'daki kola tarımı topraklarından daha fazladır. 2007 senesinde, tıp için uygun saflıkta olmayan afyonlu ilaçların %92'si Afganistan'dan dünya pazarına açılmıştır. Bu da 4 milyar dolar civarında bir ihracata denk gelir. Bunun dörtte biri afyon çiçeği tarımcılarına giderken geri kalanı bölgenin resmi yetkililerine, isyancılara, diktatörlere ve uyuşturucu kaçakçılarına gitmektedir. Taliban'ın afyon çiçeği yasağından önceki yedi yıl içerisinde (1994-2000), Afgan tarımcıların brüt gelirdeki payı 200.000 aile arasında bölüştürüldü. Afyonlu ilaçlara ek olarak, ülke haşhaş üretiminde de dünyada birinci sıradadır.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan İslam Emirliği (1996-2001)</span> Taliban tarafından kurulan "de facto" devlet

Afganistan İslam Emirliği 1996'da kurulup 2001'deki Afganistan Savaşı ile çöken Taliban rejimi tarafından yönetilen Afganistan'ın Taliban rejimi tarafından adlandırılan ismi. Afganistan İslam Emirliği'nin görevde bulunmuş tek emiri Muhammed Ömer, iki başbakanı ise Muhammed Rabbani ile Muhammed Abdülkabir'dir. 2001 yılında çıkan Afganistan Savaşı sırasında 13 Kasım 2001 yılında başkent Kabil'in düşmesiyle yıkılmıştır. 15 Ağustos 2021 tarihinde başkent Kabil'in ele geçirmesiyle beraber Taliban Afganistan'ın yönetimini tekrar ele almıştır ve de facto hükûmetidir.

<span class="mw-page-title-main">Malala Yusufzay</span> Pakistanlı aktivist ve Nobel Ödülünün en genç sahibi

Malala Yousafzai, Pakistanlı bir kadın eğitim aktivisti ve aynı zamanda 2014 Nobel Barış Ödülü sahibi. 17 yaşındayken, Nobel Ödülü alan en genç ve ikinci Pakistanlı ve ilk Peştundur. İnsan hakları savunuculuğuyla, özellikle de Taliban Pakistan'ının zaman zaman kızların okula gitmesini yasakladığı anavatanı Swat'ta kadın ve çocukların eğitim almasını savunmasıyla tanınır. 11 yaşından itibaren kız çocuklarının eğitim hakkını savunmaya başlamıştır. Savunuculuğu uluslararası bir harekete dönüşmüş ve eski Başbakan Şahid Hakan Abbasi'ye göre Pakistan'ın "en önde gelen vatandaşı" olmuştur.

<i>Doctor Who</i> (5. sezon) Doctor Who dizisinin 3 Nisan 2010 - 26 Haziran 2010 arasında yayımlanan sezonu

İngiliz bilimkurgu dizisi Doctor Who'nun modern serisinin beşinci sezonu. 3 Nisan 2010 tarihinde "The Eleventh Hour" adlı bölümle başlamış ve 26 Haziran 2010 tarihinde "The Big Bang" adlı bölümle sona ermiştir. The End of Time adlı bölümde Russell T Davies'in yerine geçen Steven Moffat baş yazarlığı ve yürütücü yapımcılığı üstlenmiştir. 13 bölümden oluşan sezonun altı bölümünü Moffat yazmıştır. Yürütücü yapımcılığı Moffat ile beraber Piers Wenger ve Beth Willis üstlenirken Tracie Simpson ve Peter Bennett yapımcı olmuştur. 2005 yılında başlayan modern serinin beşinci, 1963 yılından beri otuz birinci sezon olmasına rağmen tüm prodüksiyon ekibi değişmiş ve prodüksiyon kodları yenilenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Steven Moffat</span>

Steven William Moffat, OBE İskoç senarist ve yapımcıdır. Doctor Who ve Sherlock dizilerinin yürütücü yapımcısı ve senaristi olarak bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Veziristan Savaşı</span>

Veziristan Savaşı ya da Kuzeybatı Pakistan Ayaklanması, Pakistan Ordusunun, radikal örgütler Pakistan Talibanı, Cundullah, Laşkari İslam, İslam Hukukunun Uygulanması Hareketi, El-Kaide ve DEAŞ'a karşı yürüttüğü savaştır.

<span class="mw-page-title-main">Usame bin Ladin'in aranması</span>

El-Kaide'nin kurucuları arasında yer alan ve kuruluşundan beri liderliğini sürdüren Usame bin Ladin, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki çeşitli hedeflere gerçekleştirilen 11 Eylül saldırılarından sonra başlatılan Afganistan Savaşı sırasında saklanmaya başladı. Son kez Aralık 2001'deki Tora Bora Muharebesi'nde görülen bin Ladin'in bu tarihten sonraki konumu belirsizliğini korurken, sağlığı ve el-Kaide ile olan ilişkisi ve faaliyetleri hakkında da çeşitli görüş ve iddialar ortaya atıldı. Bunlardan bazılarında bin Ladin'in öldüğü öne sürülmekteydi. Saklandığı süre boyunca bin Ladin, çeşitli ses ve video kayıtları yayınlamıştı.

Ulusal Güvenlik Müdürlüğü Afganistan Hükûmetinin iç istihbarat ve güvenlik servisiydi. Merkezi Kabil'deydi ve Afganistan'ın 34 ilinin tümünde saha ofisleri ve eğitim tesisleri vardı. Doğrudan başkana ve meclise karşı sorumluydu. Çoğunluğu ABD Department of Homeland Security tarafından ve geri kalanı NATO ülkeleri tarafından eğitilmiş, aktif olduğu dönemde tahmini olarak 15,000-30,000 personeli olduğu düşünülmüştür. Ulusal Güvenlik Müdürlüğü, Afgan Ulusal Güvenlik Güçlerinin (ANSF) bir parçasıydı.

8 Ağustos 2016 tarihinde, Pakistan'ın Belucistan eyaletine bağlı Ketta şehrinde bulunan bir hastaneye düzenlenen bombalı ve silahlı saldırı. Saldırı sonucu çoğu avukat en az 70 kişi öldü, 120'den fazla kişi yaralandı. Saldırıyı Taliban'ın Pakistan kolu olarak bilinen Tehrik-i Taliban Pakistan'a bağlı Cemaat-ül Ahrar örgütü ve IŞİD üstlendi.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan Savaşı (1978-günümüz)</span>

Afganistan Savaşı, Afganistan Demokratik Halk Partisi'nin 27-28 Nisan 1978'de gerçekleştirdiği Sevr Devrimi ile Afganistan Cumhuriyeti'nin yıkılıp Afganistan Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulması sonrasında, kurulan hükûmete karşı olan kesimin ayaklanmasıyla başlayan ve devam eden iç savaş. Savaşın evreleri şunlardır:

Hint Altkıtası el-Kaidesi Arapça: جماعة قاعدة الجهاد في شبه القارة الهندية - Cemaat Kaide el-Cihad fi Şib el-Karra el-Hindiye), el-Kaide'ye bağlı olarak Hint altkıtasında faaliyet gösteren silahlı cihatçı Selefi örgüt. Eylül 2014'te kurulmuş olup, liderliğini Asım Ömer yapmaktadır.

Celaleddin Hakkani, Afgan İslami savaş örgütü lideridir. Amerika Birleşik Devletleri silahlı kuvvetleri-Uluslararası Güvenlik Yardım Gücü'ne karşı gerilla savaşı yürüten bir grup olan "Hakkani grubu" lideridir.

Doctor Who, BBC tarafından yapılan Birleşik Krallık bilimkurgu televizyon dizisi. 19 Eylül 2015 tarihine kadar 814 bölüm yayınlanmıştır. 35 sezon boyunca 254 hikâye ve bir televizyon filmi gösterilmiştir. Ek olarak, dört adet yardım için yapılan özel bölüm ve iki animasyon bölümü yayınlanmıştır. 50 yıl ve 800 bölüm sonrasında dünyanın en uzun süren bilimkurgu televizyon dizisi olarak Guinness Rekorlar Kitabı'na girmiştir. Kasım 2023 itibarıyla on yedinci sezona kadar dizi planlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Afganistan İslam Emirliği lideri</span> Afganistanın devlet başkanı

Afganistan İslam Emirliği lideri veya Afganistan İslam Emirliği yüce lideri Taliban'ın emiri 1996'dan 2001'e kadar ve 2021'de Kabil'in düşmesinden bu yana Afganistan'ın fiili yöneticisi ve devlet başkanıdır. Yüce lider olan emir, Taliban ve Afganistan yönetimiyle ilgili tüm konularda sınırsız yetkiye sahiptir, ancak danışma organı olan Liderlik Konseyi onun karar verme sürecini önemli ölçüde etkiler. Siyasi ve askeri liderliğe ek olarak ulusal bir dini liderdir. Mevcut lider, Liderlik Konseyi tarafından seçilerek 25 Mayıs 2016'da göreve başlayan Hibetullah Ahundzade'dir.