İçeriğe atla

Tegüldet rayonu

Tegüldet rayonu
Тегульдетский район
Ülke Rusya
Federal BölgeSibirya
Nüfus
 (2015)
 • Toplam6.377[1]

Tegüldet rayonu (RusçaТегульде́тский райо́н), Tomsk Oblastı'nin 16 rayonundan birisidir. Tomsk'un güneydoğu kesiminde yer almaktadır. İlçenin alanı 12271,41 km² 'dir. İdari merkezi 4,200 kişilik nüfusuyla Tegüldet köyüdür. Rayonun toplam nüfusu ise: 6,377 (2015 Nüfus Sayımı); 6,937 (2010 Nüfus Sayımı); 8,000 (2008 Nüfus Sayımı). Tegüldet rayonunun nüfusu Tomsk bölgesinin toplam nüfusunun  % 0.59'sini oluşturmaktadır.

Tomsk oblastının idari bölünüşünde Tegüldet rayonunun konumu 14 sayılı yerdir

Coğrafya

Rayon yüzölçümü — 12,300. km².

Başlıca akarsular — Çulım, Tegüldet, Çet, Çiçka Yol ve Uluyol.

Tarih

Bölgenin yerli halkı Çulım Türkleridir. Çulımlar, Çulım Tatarları da denilen Çulım Türkleri 17.-18. yüzyıldan sonra adı duyulan bir Türk topluluğudur. Yenisey Kırgızları ve Hakaslar ile çok yakınlığı bulunmakta olup bu Türk topluluklarından etkilenmişlerdir.

Nüfus

Nüfusun hızla düşüşe geçtiği görülmektedir. Tegüldet rayonunun yıllara göre nüfus sıralamaları şöyledir.[2]

2002200720082009201020112012201320142015
8 3578 1008 0007 9216 9376 8966 6866 6116 5176 377

Rayon belediyesi idari yapısı

NuKır belde idareleriİdari merkeziNüfus yoğunluk miktarıNüfusYüzölçüm km²[3]
1Akyar kırsal idareAkyar köyü35353028,00
2Beregay kırsal idareBeregay köyü310252736,00
3Tegüldet kırsal idareTegüldet köyü645584700,41
4Karayar kırsal idareKarayar köyü23991807,00

Yönetim

Rayon başkanı — Valeriy Alekseyoğlu Krasov (Валерий Алексеевич Красов).

Etnik Gruplar

Tegüldet rayonu Çulım Türklerinden oluşmaktadır.

Kaynakça

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2015. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 2 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2015. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya". 5 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2015. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

Adıge Cumhuriyeti, Rusya'nın güneyindeki Kafkas Dağları'nın kuzeybatı eteklerinden kuzey yönüne, Kuban Irmağına doğru uzanan bir alanda yer almıştır. Rusya Federasyonu içinde bir özerk yönetimdir. Kuban ve Laba ırmaklarının solunda, 300 km uzunluğunda ve 10–30 km genişliğinde bir şerit üzerinde, 27 Temmuz 1922'de "Çerkes (Adıge) Özerk Oblastı" adıyla kuruldu. İlk kurulduğunda yüzölçümü 2.660 km kare idi. 24 Ağustos 1922'de "Adıge (Çerkes) ÖO", 24 Ağustos 1928'de de "Adıge Özerk Oblastı" (AÖO) adını aldı. 3 Temmuz 1991'de Rus SFSC'ne bağlı bir özerk cumhuriyet oldu. Ardından Adigey Cumhuriyeti adıyla Rusya Federasyonu içinde kaldı. Adigey Cumhuriyeti, Rusya'ya bağlı Krasnodar Krayı içinde kalmış bir cep (enklav) konumundadır. 2002'de 447.109 olan nüfusu içinde yerli Adıgeler 108.115 (%24.2), sonradan gelme ve şimdi çoğunlukta olan Ruslar 288.280 idi.

<span class="mw-page-title-main">Oğuz (rayon)</span> Azerbaycanda il

Oğuz Rayonu, Azerbaycan'ın rayonlarından biridir. İdarî merkezi Oğuz şehridir.

<span class="mw-page-title-main">Çuy (il)</span>

Çüy ili. Kırgızistan'ın en kuzeyinde bulunan il. Ülkenin başkenti Bişkek bu ilde bulunur. 8 tane rayon vardır.

<span class="mw-page-title-main">Çulımca</span>

Çulımca Rusya'da Sibirya'nın ortasında genellikle Krasnoyarsk krayı, Novosibirsk oblastı ve Tomsk oblastında konuşulan bir Türk lehçesidir. Bu lehçenin tüm konuşurları Rusçayı da bilir. Sovyetler Birliği zamanında Rusça konuşmaları için yapılan baskılar sonucunda çoğu Çulım Türkü, Çulımcayı öğrenememiş, unutmuş ve böylece Çulım Türkçesinin konuşanları azalmıştır. Çulımlar Sibirya'da Kızılyar bölgesi ve Tom bölgesinde yaşarlar. Kendi aralarında kendi dillerini ifade etmek için Ös sözünü de kullanırlar.

<span class="mw-page-title-main">Tomsk Oblastı</span>

Tomsk Oblastı, Rusya'nın Sibirya Federal Bölgesi'nin güneybatısında yer alan oblast.

<span class="mw-page-title-main">Çulım Tatarları</span>

Çulım Tatarları Rusya'nın Tomsk Oblastı'nda, Ob nehri ile Çulım nehirlerinin birleştiği yerin güneyinde ve Krasnoyarsk Krayı'nda yaşayan bir Türk halkıdır. Bu bölge, Altay ve Tuva özerk bölgelerinin 400 km. kadar kuzeyindedir. Dilleri Türk dilleri grubuna ait Çulım Tatarcası'dır. Konuştukları dile Ös adını verirler. 2002 nüfus sayımına göre sayıları 1000'den azdır.

<span class="mw-page-title-main">Kemerovo Oblastı</span>

Kemerovo Oblastı, Rusya'nın Sibirya Federal Bölgesi'nde bulunan oblast. Oblastın idarî merkezi Kemerovo şehridir. Oblastın en büyük şehri ise Novokuznetsk'tir.

<span class="mw-page-title-main">Orenburg Oblastı</span> Rusyanın idarî bir birimi

Orenburg Oblastı, Rusya'nın Volga Federal Bölgesi'nde bulunan oblast. Oblastın idarî merkezi Orenburg şehridir. 1938 - 1957 yılları arasında Sovyet pilotu Valeri Çkalov 'un onuruna Çkalov Oblastı adı kullanıldı. Oblastta Türk nüfusu önemli bir yere sahiptir. Bağımsız bir Türk ülkesi olan Kazakistan ile özerk Türk cumhuriyetleri Tataristan, Başkurdistan arasında köprü olması yönünden stratejik bir öneme sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Kah (rayon)</span>

Kah rayonu, Azerbaycan'da rayon. Merkezi Kah şehridir. Gürcistan ve Rusya ile sınırdır.

<span class="mw-page-title-main">Dnipropetrovsk Oblastı</span>

Dnipropetrovsk Oblastı, Ukrayna'da yönetim birimi (oblast). Dinyeper Nehrinin iki yakasında 31,914 km²'lik alan kaplar. Yönetim merkezi Dnipro kentidir.

<span class="mw-page-title-main">Dahadayev rayonu</span>

Dakhadayevsky rayonu, Dağıstan'nın 41 rayonundan birisidir. Dağıstan'ın güney orta kesiminde yer almaktadır. İlçenin alanı 1450 km² 'dir. İdari merkezi Urkarakh bölgesidir. Nüfusu ise: 36,709 ; 38,359 ; 28,076. Urkarakh'ın nüfusu bölgenin toplam nüfusunun %12.0'sini oluşturmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Sibirya Tatarları</span> Tatar topluluklarının bir kolu

Sibirya Tatarları Batı Sibirya'da tatarların etnik grubu, Türk halklarından biridir. Çoğunluğu Rusya içindeki Batı Sibirya’da yaşar.

Tegüldet — Rusya Federasyonu'nda, Tomsk idari bölgesi içinde yer alan Tegüldet beldesinin yönetim merkezi olan köy.

<span class="mw-page-title-main">Tühtet rayonu</span>

Tühtet rayonu, Rusya'da Krasnoyarsk Krayı'nın batı kesiminde ilçe. Nüfus: 8,308 ; 10,386 . İdari merkezi— Tühtet, Krasnoyarsk şehrinin batısında olup 294 km uzaklıktadır.

Çindat köyü — Rusya Federasyonunda, Krasnoyarsk idari bölgesinde yer alan Tühtet beldesinin denetimindeki Çindаtskiy köy idaresine bağlı köy.

Paseçnoye köyü — Rusya Federasyonunda, Krasnoyarsk idari bölgesinde yer alan Tühtet beldesinin denetimindeki Çindаtskiy köy idaresine bağlı köy.

<span class="mw-page-title-main">Çulım</span>

Çulım — Sibir alanındaki akarsu. Ob akarsuyunun ön ırmağı. Uz. 1799 km, havzasının alanı 134 bin km². Kuznetskten başlayan Beliy ve Çyorniy İyus akarsularının katılmasından hasıl olmuştur. Esasen, kardan çok su almaktadır. Ortalama su sarfiyatı 785 m³/san. Ekim— Kasım aylarında buzlanır. Nisandan sonra buzları erimeye başlar. Çulım akarsuyu boyunda Nazarovo, Açin, Asino şehirleri yerleşmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Tofa eli</span>

Tofa eli — Doğu Sayanların ortalarında İrkutsk Oblastı'nın batı kesiminde tarihi-kültürel bölge. Günümüzdeki yeri İrkutsk Oblastı'nın Nijnеudinsk rаyоnu ve diğer çevredeki ilçe yapılarının içinde yer alır. Etnik yapı olarak — Tofa Türkleri (Toflar) sayıları çok azalmış olarak halen varlıklarını sürdürmektedirler.

<span class="mw-page-title-main">Asino</span> Rusyanın Tomsk Oblastına bağlı Asino rayonunun merkezi olan şehir

Asino, Rusya'nın Tomsk Oblastı'na bağlı Asino rayonunun merkezi olan şehirdir. Şehir, Çulım Nehri yakınlarında yer almaktadır. Yüzölçümü 90 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 25.618'dir.

Sibirya tatarca ya da Sibir Tatarcası, Türk dillerinin Kıpçak Grubuna bağlı bir dil. Yaklaşık 100.000 kişi tarafından konuşulmakta olan dil, Sibirler'in millî dilini oluşturur. Sibirce, Tobol-İrtış, Baraba ve Tom olmak üzere üç lehçeye sahiptir. Dil, Rusya Federasyonu'nda Kurgan, Tümen, Omsk, Novosibirsk, Tomsk, Kemür, Svedlov bölgelerinde konuşulur. Ayrıca zamanında Sibirya'dan Türkiye'ye göç etmiş Böğrüdelik, Cihanbeyli köyü halkı da Sibirce konuşurlar.