İçeriğe atla

Taşlaşmış orman

Arizona'da bulunan, geç Triyas döneminde (yaklaşık 230 milyon yıl önce) silisleşmiş taşlaşmış ağaç

Taşlaşmış orman, karasal bitkilerin fosilleşmiş kalıntılarıdır.

Oluşumu

Silisleşmiş ağaçlar, 23-15 milyon yıl öncesi faaliyet gösteren silisçe doygun göl içinde ve silisçe zengin volkanik getirimlerin etkisiyle asidik hidrotermal döngü sonucunda, ağaçların hücreleri çeperlerine ve hücre boşluklarına çoğunluklu silikat ve kuvars küreciklerinin birikmesiyle, kök dokusunun özgün yapısını koruyarak silisleşmiştir (taşlaşmışlardır). Taşlaşan bu ağaçlar daha sonraki evrelerde oluşan volkan patlaması ürünü volkan külleri, tüfleri, lavları ile örtülmüş ve bu volkanik örtü taşlaşmış ağaç fosillerinin milyonlarca yıl öncesinden günümüze kadar korunmalarını sağlamıştır.

Paleorrota Jeopark'ta taşlaşmış ağaç (Brezilya)

Örneklerini Dünya’nın farklı yerlerinde açık hava müzesi şeklinde görmek mümkündür. Örnek olarak Amerika’daki Mezozoik yaşlı silisleşmiş orman fosilleri, Yunanistan’ın Midilli adasında Erken-Orta Miyosen yaşlı taşlaşmış ağaç bulgularını görmek mümkündür.[1] Türkiye'de Kızılcahamam civarında örnekleri bulunmaktadır. Taşlaşmış ağaçları batıda; Bolu, kuzeyde, Çerkeş, Kurşunlu, Ilgaz, doğuda; Çankırı ve Şabanözü, güneyde; Beypazarı, Kahramankazan, Çubuk yerleşim yerleriyle sınırlı çok geniş bir alanda görmek mümkündür. Taşlaşmış ağaçlarla kaplı alan tamamen volkanik tüfler ile kaplıdır ve Erken Miyosen’de (23–15 milyon yıl öncesi) gelişmiş olan çam ve meşe ağaçlarının egemen olduğu karışık bir ormanın fosil kalıntılarıdır.[1]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ a b Atabey, Eşref (2004). "Çamlıdere (Ankara) Taşlaşmış Ağaç Fosil Ormanı" (PDF). TMMOB, JMO Haber Bülteni, sayı 3, s .80-82. 28 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2013. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kızılcahamam</span> Ankaranın kuzeyindeki bir ilçe

Kızılcahamam, eski ismiyle Yabanabad, Ankara ilinin kuzey kısmında yer alan bir ilçesidir. E5 Ankara-İstanbul Devlet karayolu üzerindedir. Kızılcahamam, Çubuk, Kahramankazan, Ayaş, Güdül, Çamlıdere ilçeleri ile Bolu ve Çankırı illeri arasında kalır. Dağlık ve ormanlık bir ilçe olan Kızılcahamam, 1712 kilometrekarelik bir alanı kaplar. İç Anadolu ile Karadeniz arasında geçişi sağlar. Köroğlu Dağları ilçenin en önemli dağı, Sakarya Irmağı'nın kollarından biri olan Kirmir Çayı da ilçedeki en önemli akarsudur. Ankara'ya içme suyu sağlayan Kurtboğazı, Eğrekkaya ve Akyar barajları Kızılcahamam Belediyesi sınırları içerisinde kalmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Soğuksu Millî Parkı</span> Milli Park (02.0003)

Soğuksu Millî Parkı, Ankara'nın Kızılcahamam ilçesinde yer alan ve 19 Şubat 1959'da kurulan bir millî parktır. Ankara şehir merkezine 80 kilometre uzaklıktadır. Parkın volkanik bölge olmasından dolayı, çevresindeki sıcak ve soğuk su kaynakları kaplıca olarak değerlendirilmektedir. Parkın yüksekliği 1.030-1.800 m (3.380-5.910 ft) arasında değişmektedir. Arhut Tepesi 1.789 m (5.869 ft) ve Tolubelen Tepesi 1.776 m (5.827 ft) ile parkın en yüksek zirveleridir.

<span class="mw-page-title-main">Fosil</span> Geçmiş bir jeolojik çağa ait organizmaların korunmuş kalıntıları veya izleri

Fosil veya taşıl, yer kabuğunun en üst bölümünü oluşturan tortul kayaçların çoğunda, bazen iyi korunmuş, bazen de erozyon ve sedimantasyon sırasında tahrip olmuş, ölü organizma kalıntılarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Andezit</span>

Andezit, porfiritik dokuya sahip ara bileşimin magmatik yüzey kayasıdır. Genel anlamda bazalt ve riyolit arasındaki ara tiptir ve TAS diyagramında gösterildiği gibi, silisyum dioksit (SİO2) oranı %57 ve %63 arasında değişmektedir. Kıtasal kabuğun ortalama bileşimi andeziktir. Bazaltlarla birlikte Mars kabuğunun da önemli bir bileşeni olduğu tahmin edilmektedir. Andezit adı Andes Dağı silsilesinden türetilmiştir.

<i>Ankarapithecus meteai</i>

Ankarapithecus meteai, geç Miyosen döneminde Anadolu'da yaşamış hominid türü. Yaklaşık 27.5 kg ağırlığında meyve yiyici bir insansıydı. Kalıntıları ilk kez 1950'lerde, daha sonra 1990'larda Ankara yakınlarında bulunmuştur. Ankarapithecus cinsine ait tek primattır ve Pakistan'da bulunan Sivapithecus ile benzer özellikler gösterir.

<span class="mw-page-title-main">Çamkoru Tabiat Parkı</span> Tabiat Parki (05.01.0022)

Çamkoru Tabiat Parkı, Çamlıdere ilçesi sınırları içinde, Ankara'nın 110 km kuzeybatısında bir tabiat parkıdır. Tabiat parkında ayrıca Çamkoru Göleti bulunur. 215 hektar büyüklüğünde olan tabiat parkını Eski Ankara-Bolu devlet kara yolu park sahasını ikiye böler.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'deki yanardağlar</span> Vikimedya liste maddesi

Bu, Türkiye'deki uykuda ve sönmüş yanardağların listesidir.

<span class="mw-page-title-main">Karagöl (Çubuk)</span>

Karagöl; Ankara'nın Çubuk ilçesinde bulunan doğal bir göldür. Yer aldığı arazi bakımından volkanik domlar arasında kalmış olan Karagöl, küçük ölçekli bir krater gölüdür. Karagöl Tabiat Parkı bu gölün çevresine kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Tüf</span>

Tüf, bir volkanik patlama sonucu ortaya çıkan volkanik küllerden oluşan kaya türüdür. Tüf kimi zamanlarda inşaat malzemesi olarak kullanılan farklı bir kaya anlamına da gelir. %50’den daha fazla tüf içeren kayalar tüflü olarak kabul edilir. Tüf tortul veya magmatik kayaçlar olarak sınıflandırılabilir. Sedimantolojik terimler ile açıklanmasına rağmen magmatik petroloji bağlamında incelenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Göllü Dağ</span>

Göllüdağ, Niğde şehir merkezinin 60 km kuzeyinde, Gölcük Beldesi, Kömürcü köyünün güneybatı yönünde kalan sönmüş yanardağdır. Yüksekliği 2172 m'dir. Volkan konisinin üst kısmında bir krater çukurluğu, bu kraterinde bir kısmında dağa adının veren krater gölü yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Taşlaşma</span>

Jeolojide taşlaşma, organik materyallerin, orijinal materyallerin yerine konması yoluyla taş şekline dönüşmesi ve orijinal boşlukların mineraller ile dolması sürecidir. Taşlaşmış ağaç bu sürecin yaygın bir sonucudur. Omurgalılardan bakterilere kadar tüm organizmalar taşlaşabilir. Taşlaşma iki benzer sürecin birleşimi yoluyla meydana gelir. Bunlar Permineralizasyon ve değişimdir.

<span class="mw-page-title-main">Midilli Taşlaşmış Ormanı</span>

Midilli Taşlaşmış Ormanı, Yunanistan'a bağlı Midilli Adası'nda bulunan bir taşlaşmış ormandır.

<span class="mw-page-title-main">Kızılcahamam-Çamlıdere Jeoparkı</span>

Kızılcahamam-Çamlıdere Jeoparkı, Ankara ilinin, Kızılcahamam ile Çamlıdere ilçeleri sınırları içinde 2000 km² alanda, 2010 yılında kurulmuş jeoparktır.

Kapadokya Volkanik Kompleksi Doğuda Erciyes Volkanı'ndan, batıda Karacadağ-Karadağ volkanlarına ve kuzeybatıda Aksaray ili ve Tuz Gölüne kadar uzanan, kuzey-kuzeydoğu Sivas havzası ile güneyde ise Niğde Masifi, Ulukışla baseni ve Toros karbonat platformuyla sınırlanan Niğde-Nevşehir-Aksaray arasındaki volkanik bölgeyi karakterize eder. Kapadokya Volkanik Kompleksinde Neo-Kuvaterner döneminde polijenetik ve monojenetik yapılı volkanlar püskürmüş ve daha sonra Erciyes ve Hasan Dağı stratovolkanları ile çok sayıda monojenetik püskürme merkezleri KVK içinde geniş alanlara sahip olmuştur. Kompleks içindeki volkanik aktivite günümüzde de canlı yaşamını ve çevreyi büyük oranda etkilemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Mississippi Taşlaşmış Ormanı</span>

Mississippi Taşlaşmış Ormanı, Amerika Birleşik Devletleri'nin Mississippi eyaletindeki Flora yakınlarında bulunan taşlaşmış bir ormandır. Özel mülkiyete aittir ve halkın ziyaretlerine açıktır. Ormanın 36 milyon yıl önce köknar ve akçaağaç kütüklerinin eski bir nehir kanalından aşağıya, daha sonra taşlaştıkları mevcut bölgeye doğru sürüklendiğine ve bu süreç sonucunda oluştuğu kabul edilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nin doğusunda yer alan iki taşlaşmış ormandan diğeri, New York'taki Gilboa Fosil Ormanı'dır. Ekim 1965'te National Natural Landmark olarak ilan edildi.

<span class="mw-page-title-main">Gilboa Fosil Ormanı</span>

Gilboa Fosil Ormanı, New York, ABD'de yer alan bir taşlaşmış ormandır ve dünyanın en eski ormanlarından birine ev sahipliği yapmaktadır. New York'taki, Schoharie County yakınlarındaki Gilboa Barajı yakınında bulunan alan, yaklaşık 380 milyon yıl önce meydana gelen Devoniyen Dönemi'ne ait ağaç gövdelerine ev sahipliği yapmaktadır. Dünyada kendi türünden hayatta kalan tek fosiller, Dünya'nın en eski ormanlarının kalıntılarıdır. Bu alan, New York City'nin bir su projesi ve bir baraj kazısı başlattığı 1920'lerden beri paleobotanistler tarafından büyük ilgi görmektedir. Proje sonucunda, bazıları Gilboa Barajı sahasında ve Schoharie County'deki New York Güç Kurumu Blenheim-Gilboa Ziyaretçi Merkezi'nde ve New York Eyalet Müzesi'nde sergilenen bir fosil ormanından büyük dik ağaç kütükleri ortaya çıkarıldı.

<span class="mw-page-title-main">Fosil odun</span>

Fosil odun, fosil olarak korunmuş ahşap parçalarıdır. Zamanla odun, bir bitkinin en iyi korunan parçası haline gelir. Fosil odun taşlaşmış olabilir veya olmayabilir. Fosil odun üzerine yapılan çalışmalara bazen paleoksiloloji ve fosil odunu inceleyen kişilere "paleoksilolog" adı verilir.

<span class="mw-page-title-main">Tunkin Depresyonu</span>

Tunkin Depresyonu, Rusya'da yer alan volkanik bir alandır.

Paşalar Fosil Lokalitesi, Bursa'da bir Fosil lokalitesi.

<span class="mw-page-title-main">Krapina Neandertal Sit Alanı</span>

Hušnjakovo Tepesi olarak da bilinen Krapina Neandertal Sit alanı, Paleolitik bir arkeolojik sit alanıdır. Bölge ilk olarak 1899 ve 1905 yılları arasında kazı yapan ve daha sonra burada bulunan Neandertaller hakkında ilk yayınlar olan iki monograf yayınlayan Dragutin Gorjanović-Kramberger tarafından keşfedildi. Hrvatsko Zagorje'deki Krapinica Nehri'ne bakan bir kumtaşı kayalığında yer alan prehistorik alan çökmüş bir mağarada yer almaktadır.