İçeriğe atla

Tasmanya yerlileri

Tasmanya yerlileri
(Parlevar, Palawa)
1860 larda son dört safkan Tasmanya yerlisi Tasmanya kabile haritası
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Diller
Tasmanya dilleri
Din
yerel inançlar


Tasmanya yerlileri ya da Palavalar, Tasmanya adasının yerli halkından olanlara verilen ad. Avrupalılar Tasmanya'ya 1803'te sürekli olarak yerleştiler. 1804'te beyazların bir grup Tasman'a hiçbir kışkırtma olmaksızın saldırması Kara Savaş'ın (1804-1830) ilk aşamasını başlattı. Avrupalılar Yerlilerin av alanlarını ele geçirdiler, besin kaynaklarını tükettiler, kadınlarına saldırdılar, erkeklerini öldürdüler. Tasmanların direnme girişimleri Avrupalıların üstün silahları ve gücüyle karşılaştı. 1831-1835 arasında geri kalan yaklaşık 200 Tasman'ın imhasını önlemeye ve uzlaşma sağlamaya yönelik son bir çabayla Yerliler Flinders Adasına gönderildi. Toplumsal örgütlenmeleri ve geleneksel yaşam biçimleri yıkılan Tasmanlar yabancıların getirdikleri hastalıklara ve onların uygarlaştırma girişimlerine uzun süre dayanamadılar. Tasman halkının Tasmanya'daki son üyesi Truganini 1876'da öldü.

Ayrıca bakınız

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Surinam</span> Güney Amerika ülkesi

Surinam veya resmî adıyla Surinam Cumhuriyeti, Güney Amerika kıtasının Atlantik kıyısında yer alan egemen bir devlettir. Güneyde Brezilya, batıda Guyana ve doğuda Fransız Guyanası ile sınırı vardır. 165.000 km²'lik yüzölçümü ile Güney Amerika'nın en küçük ülkesidir. Surinam'ın nüfusu yaklaşık 575.990'dır ve çoğunluğu ülkenin kuzey kıyısında yaşamaktadır. Paramaribo ülkenin başkenti olup, en yüksek nüfusa sahip kentidir.

<span class="mw-page-title-main">Avustralya</span> Güney Yarımkürede yer alan kıta ülkesi

Avustralya, resmî adıyla Avustralya Milletler Topluluğu, Güney Yarımkürede yer alan bir kıta ülkesidir. Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus arasında uzanır. Okyanusya kıtasında bulunur ve kıtanın çok büyük bir bölümünü kaplar. Komşuları Endonezya, Doğu Timor, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Vanuatu, Yeni Kaledonya ve Yeni Zelanda'dır. Başkenti Canberra, en büyük şehri ise Sidney'dir.

<span class="mw-page-title-main">Yeni Zelanda</span> Pasifik Okyanusunun güneybatısındaki ada ülkesi

Yeni Zelanda, Güney Büyük Okyanus'ta bir ada ülkesidir. Güney Yarımkürede, Okyanusya'daki Güney Pasifik adaları arasında, Avustralya'nın yaklaşık 2.000 km güneydoğusunda yer almaktadır. Başlıca iki büyük ve 700'den fazla küçük adadan oluşur. Toplamda 268.021 kilometrekarelik bir yüz ölçümüne sahiptir. Bölgedeki tektonik hareketler ve volkanik olaylar nedeniyle Yeni Zelanda birçok yüksek dağa sahiptir. Yeni Zelanda'nın başkenti Wellington ve en büyük şehri Auckland'dır.

<span class="mw-page-title-main">Haiti</span> Karayip Denizinde bir ada ülkesi

Haiti ya da resmî adıyla Haiti Cumhuriyeti, Amerika'da Karayip Denizi'nde bir ada ülkesidir. Küba'nın doğusunda yer alan Hispaniola adasını Dominik Cumhuriyeti ile paylaşır ve adanın batı kısımdadır. Küba ve Jamaika'nın doğusunda Bahamalar'ın güneyinde bulunur. Yüzölçümü 27.750 km² olan ülke Karayipler'in yüzölçümü en büyük üçüncü; 11 milyon nüfusu ile Karayipler bölgesinin en kalabalık nüfuslu ülkesi konumundadır. Başkenti Port-au-Prince'tir.

<span class="mw-page-title-main">Tazmanya</span> Avustralyanın güneydoğusunda bulunan bir ada ve eyalet

Tasmanya ya da Tazmanya, Avustralya'nın güneydoğusunda bulunan bir ada. Avustralya'nın bir eyaleti olup, başkenti Hobart, en büyük ikinci şehri ise Launceston'dur.

<span class="mw-page-title-main">Tasmanya canavarı</span> Keseli Yırtıcı hayvan

Tasmanya canavarı veya Tasmanya şeytanı, bir yırtıcı keseli familyası olan keseli sansargiller'den (Dasyuridae) bir hayvan türü. Bu familyanın şu an yaşayan en büyük temsilcisidir ve Sarcophilus cinsinin tek üyesidir. Ufak bir köpek ebatlarında ama yapılı ve kaslıdır. Şu anda dünyadaki en büyük etobur keselidir.

<span class="mw-page-title-main">Abel Tasman</span> Hollandalı kâşif ve tüccar

Abel Janszoon Tasman Hollandalı denizci, kâşif ve tüccar. 1642 ve 1644 yıllar arasında Hollanda Doğu Hindistan Şirketi adına yaptığı yolculuklar ile bilinir. Yeni Zelanda, Fiji Adaları ve Tasmanya'ya ulaşan ilk Avrupalı kâşiftir.

<span class="mw-page-title-main">Fransız cumhuriyetçi takvimi</span>

Fransız cumhuriyetçi takvimi veya diğer adıyla Fransız devrimci takvimi, Fransız Devrimi sırasında oluşturulan, 1793 yılının sonlarından 1805 yılına kadar Fransız hükûmeti ve 1871 yılında 18 günlüğüne Paris Komünü tarafından kullanılan takvimdi.

<span class="mw-page-title-main">Tasmanya kaplanı</span> Soyu Tükenmiş Memeli bir Hayvan

Tasmanya kaplanı ya da Tasmanya kurdu, 20. yüzyılda soyu tükenen Avustralya'ya özgü büyük bir etçil keselidir. Avustralya'nın Avrupalılar tarafından iskanından sonra soyu tükenen birçok türden sadece biri olmasına rağmen en büyüğü ve en ünlüsüdür.

<span class="mw-page-title-main">Tasman Denizi</span> Deniz

Tasman Denizi, Okyanusya bölgesinde Büyük Okyanus'a bağlı bir deniz. Avustralya ve Yeni Zelanda arasında yaklaşık 2000 km boyunca uzanır. Avustralya'nın doğu eyaletleri olan Yeni Güney Galler, Tasmanya, Queensland ve Victoria eyaletleri Yeni Zelanda'nın batısı ve Yeni Kaledonya'ya kıyıları vardır. Queensland ve Yeni Kaledonya arasındaki boğaz ile Mercan Denizi'nden ayrılır.

<span class="mw-page-title-main">Misket tüfeği</span>

Misket tüfeği, ağızdan doldurmalı, yivsiz, tek namlusu olan uzun bir ateşli silahtır. Omuz hizasından doğrultularak kullanmak üzere tasarlanmıştır. İlk olarak ne zaman kullanıldığına ilişkin kesin bilgiler yoktur. Çin kaynaklı askerî kitaplarda yazılanlara bakıldığında geçmişi 14. yüzyıla dek gitmektedir. Piyade erler için kullanmak üzere üretilmişlerdir. Osmanlı Devleti'nde de bu tüfekleri Yeniçeriler kullanmıştır. Türkler sayesinde Avrupalılar tüfek ile tanışmışlardır. Bundan önce Avrupalılar elden ateşlenen küçük toplar kullanıyordu fakat bu tip tüfekleri Avrupa'ya Türkler sokmuştur. 1870 yılına dek tüm dünyada en çok kullanılan silah olarak kalmışlardır. Özel olarak misket piyade terimi de yaygınlaştı. Misket tüfeklerinin kalibreleri 12 mm ile 20 mm değişebilir.

Avustralya yerlileri ya da Avustralya Aborjinleri, Avustralya kıtası yerlilerine verilen ad. Aborjinler, Avustralya'ya Güneydoğu Asya'dan gelmişlerdir. Bir göçebe hayatı sınırları boyunca hareket halinde yaşamışlardır. Avlanırken mızrak ve bumerang, balık avında ise kanolar kullanmışlar, meyve ve sebze toplamışlardır. Yazılı bir dilleri olmamasına rağmen şarkılar yoluyla ağızdan ağza birçok bilgi aktarılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Hobart</span> Avustralyanın Tazmanya eyaletinin başkenti ve en büyük yerleşkesi

Hobart, Avustralya'nın Tazmanya eyaletinin başkenti ve en büyük yerleşkesidir. 1803 yılında kurulmuştur. Hobart, eyaletin güneydoğusunda Derwent Nehri'nin halicinde ve Wellington Dağı (1270 m) yakınlarında kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Sint Eustatius</span> Karayiplerde Hollandaya bağlı özel bölge statüsüne sahip ada

Sint Eustatius, yaklaşık 2500 kişilik yaşayanıyla Hollanda'ya bağlı BES Adalarının bir parçasıdır. Başkenti Oranjestad'dır.

<span class="mw-page-title-main">Flinders Adası</span> Avustralyada ada

Flinders Adası, Bass Boğazı'nda, Avustralya'nın Tasmanya adasının kuzeydoğusunda Furneaux Group içinde en büyüğü olan ada. Ada Tasmanya Soykırımına evsahipliği etmiştir. Son safkan Tasmanya yerlisi Flinders Adasında 1888 yılında ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Tasmanya Soykırımı</span>

Tasmanya Soykırımı, Avustralya kıtasının güneyinde eyalet olarak ona bağlı Tasmanya adasında yaşamış olan ve 48 kabileden oluşan avcı ve toplayıcı Tasmanya yerlilerine karşı 1803-1847 yıllarında Britanyalı yerleşimciler tarafından uygulanan soykırım. 1828-1832 yılları arasında yapılan Kara Savaş, kaydedilen ilk modern soykırım örneğidir. Kara Savaş çatışmaları safkan Tasmanyalıları yok etmeye yönelik bir soykırımdır. Tasmanya olayı Avustralya'daki soykırımın bilinen tek örneğidir. Tasmanya olayları çağdaş Avustralyalılar için «soykırım» (genocide) yerine ondan daha ciddi olan «imha» (') biçiminde görülür. Türkçe kaynaklarda Tasmanya adasındakiler ile Avustralya adasındakiler Aborjin Soykırımı adı altında da ele alınır.

Avrupalılar, Avustralya'yı keşfetmeden önce bu adada Aborjinler yaşamaktaydı. Avustralya’yı ilk keşfeden Avrupalı, Hollandalı Willem Janszoon olmuştur. Şubat 1606'da ise Cape York Yarımadası'na iniş yaptı. Aynı yılın Ekim ayında İspanyol bir kâşif olan Luis Vaz de Torres, Torres Straits Adaları'na gemi yolculuğu yapmıştı. 17. yüzyılda 29 farklı Hollandalı navigatör, adanın batı ve güney tarafını keşfetmiş ve buldukları bu kıtaya “New Holland” ismini vermişlerdi. Diğer Avrupalı kâşifler, 1770’e kadar keşif yapmaya çalışmışlar, ta ki James Cook’a kadar. James Cook, Avustralya’nın doğu kısmını keşfetmiş ve o bölgeyi Büyük Britanya’nın kolonisi haline getirmekte önemli bir rol oynamıştır. Günümüzde Sydney olarak bilinen Botany Bay, koloniyi başlattığı yerdir. İlk İngiliz gemileri 1778 yılının Ocak ayında Botany Bay (Sydney)'e gelmiştir. Bu da Avustralya’nın üzerindeki ilk koloni bölgesidir. Bu yüzyılda Büyük Britanya, bölgede başka koloniler kurmak istiyordu ve diğer Avrupalılar da bu konuda hevesliydi. Karşılarında olan Avustralya yerlileri yani Aborjinler, kolonicilere karşı çok güçsüzlerdi ve kolayca yenilgiye uğruyorlardı. Avrupalıların, Avustralya'yı keşfi sonrasında asıl adayı ekolojik ve coğrafi açıdan keşfettiler. Çoğu hayvanı ve ormanı yok ettiler. Bu durumdan en çok yerli olan Aborjinler zarar gördü. Ormanlar yok edildiğinde onların barınağı ve yemek kaynakları da yok oldu. Adada 1778 yılından 1920 yılına kadar küçük çatışmalar yaşandı. Bu çatışmalarda en az 20.000 Aborjin ve 2.000-2.500 arası Avrupalı öldü.

<span class="mw-page-title-main">Bass Boğazı</span> Avustralya ana karasını, Tasmanya Adasından ayıran boğaz

Bass Boğazı, Avustralya'nın Victoria eyaletini, güneydeki Tasmanya Adası'ndan ayıran boğaz.

Massachusetts çiçek hastalığı salgını ya da Koloni salgını 1633'te Massachusetts'i vuran bir çiçek hastalığı salgınıdır. Ancak çiçek hastalığı salgınları 1633 ile sınırlı değildi ve neredeyse her on yılda bir meydana geldi.