İçeriğe atla

Tarxien Tapınakları

Malta'daki Megalit Tapınaklar (Ġgantija, Ħaġar Qim, Mnajdra, Ta' Ħaġrat, Skorba, Tarxien)
UNESCO Dünya Mirası
Konum Malta
KriterKültürel: iv
Referans132
Tescil1980 (4. oturum)
Uzatma1992
BölgeAvrupa ve Kuzey Amerika

Tarxien Tapınakları, Malta, Tarxien'de yer alan bir arkeolojik komplekstir. Tapınaklar, yaklaşık M.Ö. 3150 yıllarına tarihlenmektedir.[1] Site 1992'de Malta adasındaki diğer megalitik tapınaklarla birlikte UNESCO Dünya Mirası Sitesi olarak ilan edildi.[2]

Keşif ve Tarih

Tarxien tapınakları kazısı. Fotoğraf: Themistocles Zammit, 1915[3]

Büyük taş bloklar 1914'te tarla süren yerel çiftçiler tarafından keşfedildi. 1913'te yakınlardaki Tarxien hypogeum'un tesadüfen keşfinden sonra, altına tapınakların gömülü olduğu arazinin sahibi, işçilerin sabanlarıyla sürekli olarak vurulan büyük taşların da bir miktar arkeolojik değere sahip olabileceğini düşündü. Bu fikir üzerine, tapınak kompleksinin merkezini keşfettiği siteyi ilk incelemesinde bile kazmaya başlayan Ulusal Müze müdürü Themistocles Zammit ile temasa geçti. Zammit'in kendisini yarım daire şeklinde devasa yontulmuş taşlardan oluşan bir apsis gibi görünen yerde ayakta bulması çok uzun sürmedi. Üç yıl boyunca Zammit, Malta'da eşi benzeri görülmemiş bir kazı projesi için yerel çiftçilerin ve kasaba halkının yardımına başvurdu. 1920'ye gelindiğinde, Zammit beş ayrı ama birbirine bağlı tapınak belirlemiş ve restorasyon çalışması yürütmüştü; bunların tümü, ünlü "fat lady (şişman kadın)" heykeli, bir Ana Tanrıça'nın bir temsili veya bir doğurganlık tılsımı (Malta'ya göre) dahil olmak üzere dikkate değer bir eser koleksiyonu ortaya çıkardı. Arkeoloji Müzesi'ndeki "şişman kadın" heykelinin cinsiyeti yoktur ve bir erkeği ya da bir kadını temsil edebilir ve gemiler de dahil olmak üzere tarih öncesi kabartmanın birkaç benzersiz örneğini temsil edebilir. Alandan küçük bir eser örneği 1923'te Zammit tarafından British Museum'a bağışlandı. Tapınaklar 1925 Eski Eserler Listesi'ne dahil edildi. Dünya Savaşı sonrası dönemde J.G. Baldacchino'nun direktörlüğünde tapınaklarda daha fazla kazı yapıldı.

Ħaġar Qim ve Mnajdra'dakilere benzer koruyucu çadır benzeri barınaklar, 2015 yılında Tarxien Tapınaklarının etrafına inşa edildi ve o yılın Aralık ayında tamamlandı.[4]

Önemi

Kompleksin keşfi, Malta'nın ulusal kimliğini ilerletmek için çok şey yaptı ve adada gelişen bir antik kültürün varlığını sağlam bir şekilde doğruladı. Ayrıca, buluntuların uyandırdığı genel ilgi, ilk kez, sitelerin yönetimi, yasaların ilan edilmesi ve anıtları korumak ve korumak için diğer önlemler dahil olmak üzere, Malta'nın tarihi hazinelerinin korunmasına yönelik bir kamu endişesi yarattı. Aynı zamanda, Themistokles'in bölgeyi kazma konusundaki kapsamlı yöntemi, arkeolojiye yeni bir bilimsel yaklaşımın yolunu açtı.[5]

Kaynakça

  1. ^ "Tarxien Temple" (PDF). National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands. 30 Mart 2012. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Eylül 2015. 
  2. ^ "Megalithic Temples of Malta - UNESCO World Heritage Centre". unesco. 11 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2016. 
  3. ^ Zammit, Themistocles (1 Ocak 1915), English: Sir Temi Zammit, Tarxien temples excavations, 1915, erişim tarihi: 2 Eylül 2024 
  4. ^ "Tarxien Temples". 4 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2022. 
  5. ^ "Maltese History". 27 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2022. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Heykel</span> taş, tunç, bakır, kil, alçı vb. maddelerden yontularak, kalıba dökülerek veya yoğrulup pişirilerek biçimlendirilen eser, yontu

Heykel ya da yontu, sanatsal bakış açısıyla meydana getirilmiş üç boyutlu formlara denir. Heykel temelde mekânın kapsanması, kavranması ve mekân ile ilişki kurulması ile ilgilenir.

<span class="mw-page-title-main">Knidos</span> Muğlanın Datça ilçesinde bulunan, Karya dönemine ait antik yerleşim

Knidos, Muğla'nın Datça ilçesinde bulunan, Karya dönemine ait antik yerleşimdir.

<span class="mw-page-title-main">Fokaia</span>

Fokaia, İzmir'in Foça ilçesinin Antik Çağ'da ve Bizans Dönemi'ndeki adı. On iki İon kentinden biridir. Önceleri kentin kuruluşu MÖ 11. yüzyıl Aiol'ler tarafından gerçekleştiği, MÖ 9. yüzyılda ise kentin İon tarafına geçtiği düşünülüyordu. Fakat yapılan son araştırmalar kentin kuruluş tarihini MÖ 2000'e kadar geri götürüyor.

<span class="mw-page-title-main">Sagalassos</span> Burdur yakınlarında antik kent

Sagalassos, Antalya'ya 110, Isparta'ya 41 km uzaklıkta, Burdur'un Ağlasun ilçesinin 7 km kuzeydoğusunda yer alan antik bir kenttir.

Altıntepe, Erzincan iliniin Üzümlü ilçesi sınırlarında Urartu, Bizans ve Osmanlı medeniyetlerine ev sahipliği yapmış eski bir yerleşim yeridir. Urartu döneminde kurulan yerleşim yerinde hâlen arkeolojik kazılar sürdürülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Göbeklitepe</span> Dünyanın bilinen en eski kült yapılar topluluğu

Göbeklitepe veya Göbekli Tepe, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki Şanlıurfa ilinin 18 km kuzeydoğusunda, Haliliye ilçesine bağlı Örencik köyü yakınlarında yer alan Neolitik bir arkeolojik sit alanıdır. MÖ 9600–9500 civarına tarihlenen Göbeklitepe, dünyanın şu ana kadar bilinen en eski tarihî yapısıdır. Bazı popüler kaynaklarda "tarihin sıfır noktası" nitelendirmesiyle de anılmaktadır. Yapıt, dünyanın bilinen en eski megalitleri olan taş sütunlarla, bir dizi büyük dairesel yapıdan oluşmaktadır. Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ'a ait olduğu düşünülen bu yapıda T biçimindeki 10-12 dikilitaş yuvarlak planda dizilmiş, araları ise taş duvarlarla örülmüştür. Yapının merkezinde daha yüksek boyda olan iki dikilitaş, karşılıklı olarak yerleştirilmiştir. Bu dikilitaşların çoğu üzerinde insan, eller ve kollar, çeşitli hayvan ve soyut semboller, kabartılarak veya oyularak betimlenmiştir. Bölgede yapılan kazılarda çıkartılan bazı heykel ve taşlar, günümüzde Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Nemrut Dağı</span> Adıyaman ilindeki Kahta ilçesi yakınlarında Ankar dağları civarında bir dag

Nemrut Dağı, Türkiye'nin Adıyaman ilinde yer alan 2.150 metre yüksekliğinde bir dağdır. Adıyaman'ın Kahta ilçesinde yer alan Nemrut Dağı, Ankar Dağları civarında Toros dağ silsilesinde bulunur. 1987'de UNESCO tarafından Dünya Mirası ilan edilen Nemrut Dağı, 1988 yılında tesis edilen Nemrut Dağı Millî Parkı ile korumaya alınmıştır. Nemrut Dağı Kültür rotası Adıyaman merkezde bulunan Perre Antik Kenti ile başlayıp sonrasında Kahta ilçesinde bulunan Karakuş Tümülüsü, Cendere Köprüsü ve Kanyonu, Komagene Medeniyeti'nin yazlık başkenti olan Arsemia Ören Yeri, Kahta Kalesi, Şeytan Köprüsü ve nihayetinde Nemrut Dağı'nda son bulur.

<span class="mw-page-title-main">Delfi</span> Yunan anakarasında yer alan antik kent

Delfi, Yunanistan'da Parnassos Dağı'nın güneybatısında bulunan arkeolojik bir alan ve modern bir kasabadır. 1987 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak listelenmiştir. Antik çağlarda Yunan halkları için önemli bir dinî merkezdi. Tarih öncesi devirlere kadar eskilere dayandırılan varsayımlarda Yunan tanrıları Apollo ve Athena'ya ibadet edilen bir alandı. Günümüze kadar varlığını koruyabilmiş Antik Yunan mimarisi eserlerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Ġgantija</span> UNESCO Dünya Mirası Alanı

Ġgantija, Malta'nın Gozo adasında megalitik bir Neolitik tapınak kompleksi. Ġgantija tapınakları, Malta'daki Megalit Tapınaklar'ın ilk yapılanıdır. Tapınakları yapanlar, iki Ġgantija tapınağını Neolitik Çağ'da tamamladılar. Yaklaşık 5500 yıllık olan kompleks, dünyanın en eski dini yapılarından biridir. Malta'nın diğer megalitik tapınakları ile birlikte UNESCO Dünya Miras Listesi'nde bulunur.

Kolomb öncesi sanat; Kuzey Amerika, Meksika, Orta Amerika, Karayipler ve Güney Amerika'da 15. yüzyılda Avrupa'dan kolonici fetihçiler gelmeden önceki zaman dönemindeki sanat olarak kabul edilebilir. Kolomb öncesi sanat MÖ 1800'den M.S. 1500'lere kadar Amerikalarda gelişip meyve verdiği kabul edilebilir.

<span class="mw-page-title-main">Teos</span> Antik kent

Teos veya Teo, Eski İyonya'da batısından yer alan bir antik şehirdir.

<span class="mw-page-title-main">Mezopotamya sanatı</span>

Mezopotamya sanatının adı çoğu arkeolojik kayıtlarda geçer. Bu kayıtlar, erken avcı-toplayıcı topluluklardan, Sümer, Akad, Babil ve Asur imparatorluklarının yaşadığı Tunç Devri'ne kadar geçen süreyi kapsar. Sonraları bu imparatorlukların yerini Demir Çağı'nda Eski Asur ve Eski Babil imparatorlukları almıştır. Genellikle medeniyetin beşiği olarak görülen Mezopotamya, önemli kültürel gelişmeleri de beraberinde getirmiştir. Bunlardan biri de en eski yazı örnekleridir. Mezopotamya sanatı MÖ 4000 tarihinden Persli Ahameniş İmparatorluğu'nun bölgeyi fethettiği MÖ 6. yüzyıla kadar Batı Avrasya'daki en soylu, en gelişmiş ve en detaylı sanat olma yolunda Antik Mısır ile rekabet içinde olmuştur. Ana vurgu oldukça dayanıklı taş ve kilden yapılmış çeşitli heykeller üzerindedir. Çok az sayıda resim günümüze ulaşmıştır ama belirtilene göre, birkaç istisna dışında, boyamalar genellikle geometrik ve dekoratif bitkisel şekiller yapmak için kullanılmıştır. Buna rağmen çoğu heykellerin de boyandığı görülür. Ayrıca çok sayıda silindir mühür de günümüze ulaşmıştır. Küçük boyutlarına rağmen bunların çoğunun üstünde karmaşık ve detaylı sahneler vardır.

<span class="mw-page-title-main">Şanlıurfa Arkeoloji ve Mozaik Müzesi</span> arkeoloji ve mozaik müzesi

Şanlıurfa Arkeoloji ve Mozaik Müzesi, mevcut eserlerin 1948 yılında toplanmaya başlanması ile birlikte ilk olarak 1969 yılında açılmıştır. Şanlıurfa Müzesi, Türkiye’nin en büyük kapalı alan ve sergi salonuna, Türkiye’nin en büyük canlandırma sayısına ve gezi güzergahı olarak 4.5 km ile Türkiye’nin en uzun gezi güzergahına sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi</span> Gaziantepte arkeolojik alan

Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi, Gaziantep ilinin İslahiye ilçesine bağlı Yesemek mahallesi yakınlarındaki bir açık hava müzesi ve arkeolojik sit alanıdır. Alan Hitit zamanında bir taş ocağıydı, 100.000 m2 alanı ile antik Yakın Doğu'nun bilinen en büyük taş işçiliği atölyesiydi.

<span class="mw-page-title-main">Kosta Rika'nın taş küreleri</span>

Kosta Rika'nın taş küreler, Kosta Rika'da, Diquís Deltası'nda ve Isla del Caño'da bulunan üç yüzü aşkın petrosfer çeşididir. Yerel olarak, Las Bolas olarak bilinirler. Küreler yaygın olarak soyu tükenmiş Diquís kültürüne atfedilir ve bazen Diquís Küreleri olarak anılır. Isthmo-Kolombiya bölgesinin en iyi bilinen taş heykelleridir. Şeflerin evlerine yaklaşım doğrultusunda yerleştirildikleri düşünülmektedir ancak bunların önemi belirsizliğini korumaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Malta'daki Megalit Tapınaklar</span> Tapınak

Malta'daki Megalit Tapınaklar, Malta'da, yaklaşık olarak MÖ 3600 ila MÖ 700 yılları arasında üç farklı zaman periyodunda yapılmış olan tarihöncesi tapınaklardır.

Tarih öncesinde din, Tarihöncesi çağdaki insanların dini inançları ve uygulamalarıdır. Terim Paleolitik din, Mezolitik din, Neolitik din ve Tunç Çağı dinlerini kapsar. Demir Çağı da bu kapsamda toplanabilmektedir.

Heritage Malta Malta ulusal müzeler, koruma uygulamaları ve kültürel miras ajansıdır. 2002 yılında çıkarılan Kültürel Miras Yasası tarafından oluşturulan ulusal ajans, eski Müzeler Departmanının yerini aldı. Başlangıçta Heritage Malta, müzelerin, sitelerin ve koleksiyonlarının yönetimi ile görevlendirildi, ancak 2005'te ajans, eski Malta Restorasyon Merkezi'nin korumadan sorumlu ulusal ajans olması yönünde de görevlendirilmiştir. Müzeler, kültürel miras ve korumadan sorumlu ulusal ajans olan Heritage Malta, Bakanlık tarafından atanan bir Yönetim Kurulu tarafından idare edilmektedir. Kurul, bir Başkan tarafından yönetilir ve genellikle üç yıl üst üste atanır.

<span class="mw-page-title-main">Themistocles Zammit</span>

Sör Themistocles "Temi" Zammit CMG Maltalı bir arkeolog ve tarihçi, kimya profesörü, tıp doktoru, araştırmacı ve yazardır. 1920–1926 yılları arasında Malta Kraliyet Üniversitesi rektörüdür ve memleketi Valletta'da Ulusal Arkeoloji Müzesi'nin ilk direktörü olarak görev yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ramappa Tapınağı</span>

Rudreshwara tapınağı olarak da bilinen Ramappa Tapınağı, Güney Hindistan'daki Telangana eyaletinde bulunan bir UNESCO Dünya Mirası alanıdır. Warangal'dan 66 kilometre (41 mi), Mulugu'dan 15 kilometre (9,3 mi), Haydarabad'dan 209 kilometre (130 mi) uzakta yer almaktadır. Mulugu ilçesinin Venkatapur mandalında, 13. ve 14. yüzyıllarda görkemli zamanlar geçiren Palampet köyündeki bir vadide yer almaktadır. Tapınaktaki bir yazıttan edinilen bilgiler, yapının MS 1213'te bir Kakatiya generali olan Recharla Rudra tarafından, Kakatiya hükümdarı Ganapati Deva döneminde inşa edildiğini göstermektedir.