İçeriğe atla

Tamme-Lauri meşesi

Tamme-Lauri meşesi

Tamme-Lauri meşesi (EstoncaTamme-Lauri tamm, Võro diliTammõ-Lauri tamm) büyük bir bayağı meşedir. Estonya'daki en kalın ve en yaşlı ağaçtır ve Võru İlçesindeki Antsla Belediyesi'nde bulunur.[1] Ağacın yüksekliği 17 metre (56 ft), çevresi 831 santimetre (327 in), zeminde çapı 130 santimetre (51 in) civarındadır.[2] Araştırmacılara göre ağaç 1326 civarında dikildi.[3]

Meşeye defalarca yıldırım düşmüş, bu yıldırımlar ağacın dallarına zarar vermiş ve merkezi oyuk hale gelmiştir. 1970'lerde gerçekleştirilen bir restorasyon sırasında, boşluğun içinde Forest Brothers'a ait eski bir sığınak bulundu.[4] 8 ton (18.000 lb) betonarme ile doldurulmadan önce ağacın içinde yedi kişi ayakta durabilirdi.[5] Ağaç, yıldırım düşmesi nedeniyle tepesini kaybetmesine rağmen hala canlıdır.[6]

Tamme-Lauri meşesinin adı, adını meşe ağacında yaşadığı düşünülen, bazen iyi şans getiren kötü bir ruhtan alan Tamme-Lauri çiftliğinden gelmektedir. Tamme-Lauri, Laurits denen ateşin ruhuydu.[5]

Tamme-Lauri meşesi Estonya'daki on kronluk banknotun arka yüzüne resmedilmiştir.[7] Ağaç 1939 yılından beri koruma altındadır[1] ve ağacın bulunduğu arazi 2006 yılında Estonya Çevre Bakanlığı tarafından satın alınmıştır.[6]

Tamme-Lauri meşesi, Estonya'nın temsilcisi olarak 2016 Avrupa Yılın Ağacı yarışmasına katıldı ve burada, ağacın İsveçli bir kralın yere çarptığı bir araba parçasından büyümeye başladığını anlatan efsanenin hikâyesi anlatıldı.[8]

Kaynakça

  1. ^ a b "Tamme-Lauri tamm" (Estonca). Estonian Registry of Nature. 4 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2009. 
  2. ^ "Antsla Parish: sights". Antsla Parish. 20 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2009. 
  3. ^ Püttsepp (5 Kasım 2003). "Kuningas elab veel 700 aastat". Eesti Ekspress (Estonca). EkspressMeedia. Erişim tarihi: 30 Ekim 2009. 
  4. ^ Koch (5 Eylül 2006). "Tamme-Lauri tamm vahetab omanikku". Tarbija24 (Estonca). Postimees. 13 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2009. 
  5. ^ a b "Tamme-Lauri oak". 20 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2009. 
  6. ^ a b Püüa (15 Kasım 2006). "Riik maksab hiidtamme eest 400 000 krooni" (Estonca). Postimees. 13 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2009. 
  7. ^ "ESTONIAN BANKNOTES: 10 krooni". Bank of Estonia. 11 Aralık 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2009. 
  8. ^ 2016 - the story of Tamme-Lauri oak

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Estonya</span> Kuzey Avrupada bir ülke

Estonya ya da resmî adıyla Estonya Cumhuriyeti, Kuzey Avrupa'da bulunan bir Baltık devletidir. Kuzeyinde Finlandiya Körfezi ve Finlandiya, güneyinde Letonya, batısında Baltık Denizi ve İsveç, doğusunda Peipus Gölü ve Rusya bulunmaktadır. Başkenti ve en büyük şehri Tallinn'dir. Estonya toprakları anakara ve Baltık Denizi'ndeki 2.222 adadan oluşur. Nemli karasal iklim görülür. Ülke nüfusunun büyük çoğunluğunu bir Fin halkı olan Estonlar oluşturmaktadır. Ülkenin resmî dili, Finceden sonra dünyanın en çok konuşulan ikinci Baltık-Fin dili olan Estoncadır. Yapılan araştırmalara göre Estonya, Avrupa'nın; komşusu Finlandiya'dan sonra en temiz ikinci ülkesi, yaşam kalitesi en yüksek dokuzuncu ülkesi, en güvenli beşinci ülkesidir.

<span class="mw-page-title-main">Meşe</span>

Meşe, Quercus cinsine bağlı anavatanı Kuzey Yarım küre olan yaygın bir türdür. Asya, Avrupa ve Kuzey Afrika'da serin ılıman bölgelerden tropikal enlemlere kadar uzanan yaprak döken ve yaprak dökmeyen türleri içerir. Kuzey Amerika, Meksika'da 109'u endemik olmak üzere yaklaşık 160 tür bulunur. Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşık 90 tür ile en fazla meşe türüne sahiptir. Meşe çeşitliliğinin en büyük ikinci bölgesi ise yaklaşık 100 türle Çin'dir. Anadolu'da ; Tüylü Meşe, Saplı Meşe, Sapsız Meşe, Saçlı Meşe, Macar Meşesi, Istranca meşesi,Anadolu Palamut Meşesi gibi türler yetişir.

<span class="mw-page-title-main">Kasnak meşesi</span> Endemik bitki türü

Kasnak meşesi, kayıngiller (Fagaceae) familyasından 25–30 m boya ulaşabilen geniş ve yaygın tepeli bir meşe türü.

<span class="mw-page-title-main">Sapsız meşe</span>

Sapsız meşe, Kayıngiller (Fagaceae) familyasından ve Ak Meşeler Grubuna dahildir.

<span class="mw-page-title-main">Kermes meşesi</span>

Kermes meşesi, kayıngiller (Fagaceae) familyasından Akdeniz'e özgü bir meşe türü.

<span class="mw-page-title-main">Mantar meşesi</span> bitki türü

Quercus suber veya Mantar meşesi, Quercus cinsine bağlı bir bitki türüdür.

<span class="mw-page-title-main">Białowieża Ormanı</span>

Białowieża Ormanı bir zamanlar Avrupa Ovası boyunca yayılmış olan uçsuz bucaksız ilkel ormanların en son ve en büyük örneklerindendir. Orman Avrupa'nın en ağır toprak hayvanı olan Avrupa bizonunun 800 tanesine ev sahipliği yapar. UNESCO'nun İnsan ve Biyoküre Programı 1976 yılında Polonya Białowieża Biyosfer Rezervi'ni ve 1993 yılında Belarus Belovezhskaya puschcha Biyosfer Rezervi'ni belirlemiştir. 2015 yılında, Belarus Biyosfer Rezervi 216.200 hektar alan kaplamaktadır ve geçiş, tampon ve çekirdek bölgeleri içermektedir. Orman bir UNESCO Dünya Mirası Alanı ve bir AB Natura 2000 Özel Koruma Alanı olarak belirlenmiştir. Dünya Miras Komitesi Haziran 2014'teki kararıyla "Belovezhskaya pushcha/Białowieża Forest, Belarus, Poland" olan UNESCO Dünya Mirası alanının adını "Białowieża Forest, Belarus, Poland" olarak onayladı. Polonya ile Belarus arasındaki sınırı kapsar ve Brest'in 70 kilometre kuzeyinde ve Białystok'un 62 kilometre güneydoğusunda yer alır. Białowieża Orman Dünya Mirası alanı toplam 141.885 ha alanı kapsar. İki ülke arasındaki sınır ormandan geçtiği için, yürüyüşçüler ve bisikletçiler için bir sınır geçişi mevcuttur.

Ivo Lill, Estonyalı cam sanatçısı.

<span class="mw-page-title-main">Estonya'da COVID-19 pandemisi</span>

COVID-19 pandemisi'nin ülkedeki ilk vakası Tallinn'de 27 Şubat 2020'de onaylandığında COVID-19'un Estonya'ya yayıldığı doğrulandı. 11 Mart'a kadar, Estonya'da 15 kişiye virüs teşhisi konmuştu. Hepsine ülke dışında, çoğunlukla Kuzey İtalya'da bulaşmıştı. 12 Mart'ta, bölgesel bulaşan enfeksiyonların ilk vakaları ortaya çıktı ve 13 Mart'ta, Estonya hükûmeti 1 Mayıs 2020'ye kadar olağanüstü hâl ilan etti. Sonuç olarak, tüm okullar ve üniversiteler kapatıldı; spor ve kültürel etkinlikler de dahil olmak üzere tüm halka açık toplantılar yasaklandı. 7 Nisan 2023 itibarıyla Estonya'da koronavirüs ile enfekte olmuş toplam 2.971 kişinin öldüğü, toplam vaka sayısının ise 616.829 olduğu açıklandı. 524.990 hasta ise iyileşti ve taburcu edildi.

<span class="mw-page-title-main">Acameti İdari Koruma Alanı</span>

Acameti İdari Koruma Alanı, Gürcistan'ın Zestafoni Belediyesi ve Bağdati Belediyesi'nde yer alan korunan bir alandır. Ünlü Acameti meşelerini ve diğer yerel florayı koruma amacıyla kurulmuştur. Bazı ağaçlar 120 ila 200 yaşlarındadır. Koruma alanı ayrıca yerel faunayı da koruma amacı gütmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Saplı meşe</span>

Quercus robur veya Saplı meşe, Quercus cinsine bağlı bir bitki türüdür. Doğal yayılım alanı Avrupa ve Kafkasya'nın batısını içeren ağaç, ılıman bölgelerde yetişebilir.

<span class="mw-page-title-main">Meşe (şarap)</span>

Meşe şarap yapımında şarabın rengini, aromasını, tanen profilini ve dokusunu değiştirmek için kullanılır. Fermantasyon veya yaşlandırma dönemlerinde fıçı formunda veya paslanmaz çelik gibi bir kapta fermente edilmiş şaraba eklenen serbest yüzen talaş veya çıta olarak eklenebilir. Meşe fıçıları buharlaşma ve düşük seviyede oksijene maruziyetle şaraba başka nitelikler kazandırabilir.

<span class="mw-page-title-main">Japon kestane meşesi</span>

Japon kestane meşesi, kayıngiller (Fagaceae) familyasından bir meşe türüdür.

<span class="mw-page-title-main">Carmen Kass</span> Estonyalı model ve aktris

Carmen Kass Estonyalı model ve eski siyasi adayıdır. Versace, Yves Saint Laurent, Gucci, Valentino, Chanel, Calvin Klein, Ralph Lauren, Christian Dior, Céline ve 10 yıl üst üste Michael Kors gibi markaların yüzü olarak çalıştı. Vogue Dergisi'nin Amerikan baskısı, Ocak 2000 tarihli kapağında onu ve Gisele Bündchen'i dönemin iki süper modeli ilan etti.

<span class="mw-page-title-main">Jaan Kaplinski</span>

Jaan Kaplinski Estonyalı bir şair, filozof ve kültür eleştirmeni. Kaplinski, küresel meselelere odaklanan bağımsız zihniyle ve sol/liberal düşünceyi desteklemesi ile tanınır. Doğu felsefi okullarından etkilenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Güney Estonca</span>

Güney Estonca Tartu, Mulgi, Võro ve Seto değişkelerini kapsamak üzere Estonya'nın güneydoğusunda konuşulur. Güney Estoncanın statüsü üzerinde akademik çevrelerde henüz fikirbirliği bulunmamaktadır; bazı dilbilimciler Güney Estoncayı Estoncanın bir lehçesi olarak görürken, diğer dilbilimciler ise Güney Estoncanın kendi kendine bağımsız bir Fin dili olduğunu savunurlar. Diyakronik açıdan Kuzey ile Güney Estonca, Fin dil ailesi içerisinde ayrı dallar teşkil ederler.

<span class="mw-page-title-main">Kaido Kama</span> Estonyalı politikacı

Kaido Kama Estonyalı bir politikacı, çevreci ve öğretmen. 1992-1994 yılları arasında Estonya Adalet Bakanı ve 1994-1995 yılları arasında Estonya İçişleri Bakanı olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Lydia Koidula</span> Eston şair (1843-1886)

Lydia Emilie Florentine Jannsen,, mahlası Lydia Koidula olarak bilinen Estonyalı bir şairdir. Lakabı, Estonca'da 'Şafağın Lydia'sı' anlamına geliyor. Bu lakap ona yazar Carl Robert Jakobson tarafından verildi. Ayrıca sık sık Koidulaulik - 'Şafağın Şarkıcısı' olarak anılır.

<span class="mw-page-title-main">Riin Tamm</span>

Riin Tamm, Estonyalı bir genetikçi ve bilimin popülerleştiricisidir. Estonya Eğitim ve Araştırma Bakanlığı bünyesinde Gençlik ve Yetenek Politikası Departmanı başkanıdır. Daha önce Tartu Üniversitesi Gençlik Akademisi'nin direktörlüğünü yapmıştır.

<i>Toxicodendron pubescens</i>

Toxicodendron pubescens veya yaygın adıyla Atlantik zehirli meşesi ya da doğu zehirli meşesi, 1 metre uzunluğa kadar büyüyebilen dik bir çalıdır. Yaprakları 15 santimetre uzunluğunda, dönüşümlü olup her birinde üç yaprakçık bulunur. Yaprakçıklar genellikle tüylüdür ve boyut ve şekil bakımından değişkendir, ancak çoğunlukla beyaz meşe yapraklarına benzer; sonbaharda genellikle sarı veya turuncuya döner. Meyveleri küçük, yuvarlak, sarımsı veya yeşilimsidir. Fagaceae familyasındaki gerçek meşelerle yakından ilişkili değildir, bunun yerine sumaklarla daha yakından ilişkilidir. Zehirli sarmaşık, zehirli sumak ve cila ağacı dahil olmak üzere Toxicodendron cinsindeki diğer bitkilerle yakından akrabadır.